قسمت دوم و پاياني
مجيد زندي
همچنانكه در بخش نخست گزارش اشاره شد عدالت بعنوان اصل دوم
دين اسلام جايگاه بسيار رفيعي در دين اسلام و مكتب تشيع و همچنين نزد
همه مكاتب الهي دارد كه رسيدن به آن آرزوي همه انبيا الهي بوده ا ست .
امام صادق (ع ) درباره لذت عدالت و گوارا بودن آن در ذائقه بشر
مي فرمايند : « چشيدن مزه عدالت , گواراتر از آب است وقتي كه انسان تشنه
به آن دست يابد. عمل كنندگان به عدالت , اگرچه كم اند اما دائره عدالت
آنقدر وسيع تر هست كه بشود به آن عمل كرد » در كشور ما نيز مردم هميشه
طرفدار حق و عدالت بودند و براي آن خون بهاي فراواني پرداخته اند اما
هنوز آنچه كه مورد نياز و آرزوي ملت ايران بوده محقق نشده
است .
عدالت البته تنها به يك مفهوم اقتصادي و معيشتي خلاصه نمي شود
بلكه دايره وسيعتري شامل عدالت اجتماعي , سياسي , فرهنگي , بهداشتي و
آموزشي هم مدنظر است كه در اين گزارش براي بررسي توزيع سهام عدالت
و راهاي موفقيت آميز بودن بيشتر آن نظر برخي از كارشناسان و صاحبنظران
مطلع مطرح شد زيرا اين روزها سئوالات فراواني در اذهان عمومي وجود
دارد كه آيا مي توان عدالت واقعي را حداقل در قالب سهام عدالت جستجو
كرد
مردم ما اگرچه از هر حركتي كه در راستاي توزيع مناسب عدالت باشد
حمايت مي كنند اما نگران هستند به نمونه كارهايي همانند هدفمند كردن
يارانه ها , توسعه اقتصادي , توسعه سياسي و... دچار نشود زيرا مردم ما به
شدت درباره مفهوم عدالت و نحوه اجراي هر كاري كه خصوصا به عدالت
اجتماعي منتهي مي شود بسيار حساس هستند زيرا در ذهن خود نمونه هاي
متعالي و خاصي همچون عدالت علوي را در ذهن دارند.
اين شك در كشور ما از آنجا ناشي شده كه هم اكنون كوهي از منت
ميلياردها تومان يارانه براي كمك به فقرا و محرومان و طبقات مستضعف
جامعه بر سر آنها ريخته مي شود اما آنكه از اين يارانه ها سود مي برد مرفهين
و اشراف هستند كه حداقل 5 تا 10 برابر فقرا از يارانه هاي دولتي بهره
مي برند.
سهام عدالت شيوه مناسبي براي سهيم كردن فقرا و مستمندان و طبقات
متوسط جامعه در عرصه اقتصادي و در درآمدهاي ملي است اما آيا واقعا با
اجراي آن كارخانجات و شركت هاي دولتي واگذار شده به مردم براي اين
افراد هم سودي خواهد داشت يا دوباره باري از بارهاي سنگين دولت برروي
طبقات محروم جامعه آوار مي شود
اين نگراني ها ما را بر آن داشت نظر موافقان طرح سهام عدالت را هم
جويا شويم .
آقاي ستار هدايت خواه نمايند مردم بويراحمد و عضو كميسيون فرهنگي
مجلس شوراي اسلامي در گفت وگو با گزارشگر ما ضمن حمايت از اصل
طرح واگذاري سهام عدالت , كندي مراحل واگذاري سهام به مردم خصوصا
در مناطق محروم را يكي ازاشكالات آن تاكنون ارزيابي كرد وافزود : باتوجه
به ا ينكه مجلس هم در قانون بودجه بخشي از شركت هاي مورد نظر دولت
براي واگذاري به بخش سهام عدالت را بابت بدهي دولت به سازمانها
اختصاص داده به نظر مي رسد اين كسري در سال جاري مراحل سخت تري
را پيش روي خود خواهد داشت كه بايد دولت شركت هاي جديدي را براي
واگذاري سريعتر شناسايي , ارزيابي و واگذاري كند تا خللي دركارها ايجاد
نشود.
وي افزود : بنده شخصا با مذاكراتي كه با برخي از مسئولان ارشد دولت
داشتم اين نكته را اشاره كردم كه شركت هايي را كه مجلس مشخص كرده
نوعا همان شركت هايي است كه دولت براي سهام عدالت مشخص كرده بود
كه ما درخواست بازنگري دراين باره داريم .
وي افزود : در استان كهكيلويه وبويراحمد هم مراحل اوليه شناسايي
افراد تحت شمول سهام عدالت انجام شد ولي اين كارها هم با كندي همراه
است . خواسته اي كه ما داريم سرعت عمل بيشتر دولت در اين كار است زيرا
تاكنون كسي در استان رسما سهام يا بن سهام عدالت را دريافت نكرده است .
وي گفت : در مرحله اول 138 هزار نفر از افراد شمول طرح سهام عدالت
در استان كهكيلويه و بوير احمد را شناسايي كردند كه 105 هزار نفر از آنها
تحت پوشش كميته امداد امام خميني (ره ) قرار دارند كه قرار است در بهمن
ما سهام به آنها واگذار شود.
آقاي هدايت خواه گفت : در سفر استاني رئيس جمهور تنها به عنوان
نمادين به 5 نفر از آنها كوپن سهام عدالت داده شد كه قرار است در شش
ماهه اول به آنها سود بدهند كه اين را هم بعيد مي دانم چون تا مرحله
سوددهي فرصت فراواني نياز هست .
آقاي هدايت خواه درباره ميزان موفقيت طرح سهام عدالت گفت :
اجراي اين طرح با توجه به اينكه تجربياتي هم از برخي كشورها دارند طرح
موثري است در عين حاليكه يك سري آفاتي هم دارد كه در مراحل اجرايي
بايد بسيار دقت كرد تا دولت و مردم گرفتار آن نشوند در اين شرايط به نظر
مي رسد گام مهمي در توزيع ثروت در ميان مردم خصوصا مردم مناطق كمتر
توسعه يافته كشور محسوب مي شود.
وي در ارزيابي اين آفت ها نيز گفت : يكي از آفت ها اين است كه افرادي
كه اين سهام را دريافت مي كنند فعلا بسيار نيازمند هستند و دوست دارند
سرمايه نقدي سريعتري به دست آنها برسد و آنها خود را از وضع موجود
رها سازند و همين خواسته يا به اصطلاح عجله آنها باعث حضور
سودجويان خواهد شد كه قانون را هم دور مي زنند واگر چه اين كوپن ها قابل
خريد و فروش به غير اعضا تعاوني ها نيست ولي آنها خود را در اصل سرمايه
افراد تحت پوشش دخالت مي دهند و به صورت قولنامه اي يا شيوه اي
غيرقانوني ديگر , سهام را يكي به قيمت نازل از افراد و خانواده ها خريداري
مي كنند.
اين عضو كميسيون فرهنگي مجلس ادامه داد : نظرم اين است كه
راهكاري ديده شود كه افراد پول دار و فرصت طلب هم نتوانند از راههاي
غيرقانوني سهام 500 هزارتوماني هر فردي را نقدا 200 هزار تومان
خريداري و آن ها را براي هميشه زير دين و طلب خود بگيرند.
وي افزود : با بروز چنين مشكلي و عقد قراردادهاي صوري بين دريافت
كنندگان سهام عدالت و افراد سودجو باعث ايجاد موانع و آفت هاي جدي
در اجراي اين طرح و كشاندن آن به محاكم قضايي هم خواهد
شد.
آقاي هدايت خواه درباره آفات ديگر اين طرح هم گفت : شناسايي دقيق
اين افراد هم بسيار مهم است تا افراد نفوذي نتوانند با پارتي بازي و سفارش
خود را داخل افراد تحت پوشش سهام عدالت قرار دهند.
وي گفت : مورد بعدي نوع شركت هايي است كه واگذار مي شوند زيرا
تاكيد بر اين است كه اين شركت ها حتما سودده باشند ولي مديريت آينده
شركت ها بسيار حساس است تا در آينده به آساني اين شركت ها را به مرز
ورشكستگي نرسانند و سوددهي استمرار يابد كه واقعا نياز به مديريت
دلسوز و توانمندي دارد. كه اگر اين مسايل رعايت نشود يقينا طرح سهام
عدالت با ناكامي مواجه خواهد شد.
آقاي سيد مهدي عقدايي معاون واگذاري و امور حقوقي سازمان
خصوصي سازي نيز درباره برخي از جزئيات طرح سهام عدالت , ميزان
موفقيت و نيز مرحله دوم واگذاري سهام عدالت كه قرار بود در نيمه دوم ماه
جاري انجام شود به گزارشگر ما گفت : هم اكنون كارهاي مقدماتي مرحله
دوم واگذاري سهام عدالت درحال انجام است و احتمالا تا شهريورماه قرار
است در كليه استانها سهام عدالت واگذار شود.
وي افزود : تا سقف 500 هزار تومان , سه دهك پايين درآمدي كميته
امداد , بهزيستي و رزمندگان فاقد شغل در كليه استانها سهام عدالت تا پايان
شهريور دريافت مي كنند.
وي ادامه داد : در اين مرحله ديگر استانها اولويت ندارند بلكه افراد
داراي اولويت هستند ولي ممكن است برخي از استانها كارهاي مقدماتي
خود را زودتر انجام دهند و واگذاريها هم زودتر صورت گيرد ولي اين در
اختيار خود استانها است كه بايد كارهاي خود را به نحوي انجام دهند كه تا
پايان تابستان اين مرحله به پايان برسد.
وي درباره نتايج مرحله اول واگذاري سهام عدالت در چهار استان
ايلام , سيستان وبلوچستان , كهكيلويه و بويراحمد و خراسان جنوبي گفت :
در اين مدت به حدود 700 هزار نفر در اين استانها 500 هزار تومان و در
مجموع 340 ميليارد تومان برگه هاي سهام عدالت تحويل داده شد .
وي درباره ميزان درآمد ماهيانه صاحبان سهام عدالت هم گفت : اين
ميزان به رقم سود شركت ها بستگي دارد چون بايد يكسال مالي از عمر
شركت بگذرد و عملكرد آن شركت ها مشخص شود.
وي ادامه داد : بايد حداقل بين 15 تا 20 درصد سود داشته باشد كه
بخشي از آن بابت بدهي صاحبان سهام و طلب دولت كسر مي شود و بقيه در
اختيار صاحبان سهام قرار مي گيرد كه جزئيات و ارقام دقيق آن را مجمع
عمومي هر شركت تعيين مي كند.
آقاي عقدايي افزود : اين رقم از كمتر از نصف سود نخواهد بود چون
اقساط ظرف 20 سال بايد پرداخت شود و احتمالا يك رقم مختصري را هم
مجمع براي افزايش سرمايه نگه مي دارد.
معاون سازمان خصوصي سازي گفت : آن چه كه مشخص است سوددهي
اين شركت هاست زيرا شركت هايي به شركت واسط داده مي شود كه حداقل
15 تا 20 درصد سوددهي داشته باشد ولي نمي توان رقم مشخصي را از هم
اكنون تعيين كرد زيرا به عملكرد آن شركت ها بستگي دارد و اگر همان 500
هزار تومان را هم درنظر بگيريم كه به هر نفر از خانوار داده شده , اگر 15
درصد سود هم محاسبه شود و 5 درصد بابت قسط كسر شود و 10 درصد به
دست هر فرد خانوار برسد , براي يك خانوار 5 نفره 250 هزار تومان سود
ماهانه مي ماند كه رقم خوبي خواهد بود.
وي البته تاكيد كرد : باز هيچگاه اجازه اعلام رقم نداريم و اين محاسبه
هم فرضيات است كه ممكن است كم يا زياد شود زيرا به عملكرد شركت ها
بستگي دارد.
وي گفت : هدف اصلي سازمان خصوصي سازي , واگذاري شركت هاي
دولتي به مردم است و طرح سهام عدالت بخشي از وظايف ما است به همين
منظور قبل از سال جديد سه شركت دولتي را به مرحله آگهي عمومي
رسانديم كه 17 فروردين سال جاري مزايده آنها هم برگزار شد و يك شركت
« نيرو چاپ » در مزايده برنده شد وبراي دو شركت ديگر متاسفانه پيشنهادي
نداشته ايم .
وي درباره سود يا زيان ده بودن دو شركت باقيمانده گفت : هر دو شركت سود
ده بود ولي چون كم بود مورد پسند مشتريان قرار نگرفت .
آقاي عقدايي گفت : با توجه به اينكه قيمت هر شركت زير 7 ميليارد
تومان بود قسمت نقدي آن 40 درصد وبقيه به صورت اقساط دريافت
مي شد كه باز مورد معامله قرار نگرفت .
وي افزود : ما همزمان با سهام عدالت كار واگذاري بقيه شركت هاي قابل
واگذاري را انجام مي دهيم ولي واگذاري سهام عدالت در اولويت نخست
سازمان خصوصي سازي قرار دارد.
وي با ابراز اميدواري از اينكه بخش عمده اي از اهداف سازمان
خصوصي سازي در قالب سهام عدالت پياده شود تاكيد كرد : هم اكنون اكثر
شركت هاي قابل واگذاري در قالب سهام عدالت واگذار مي شود و همين كار
هم 90 درصد فعاليت ما را تحت پوشش قرار داده است .
وي با تفاوت قايل شدن شركت هاي قابل واگذاري در بورس با
شركت هاي قابل واگذاري در بخش سهام عدالت گفت : شركت هاي طرح
سهام عدالت براي فروش آگهي نمي شود.و هيات واگذاري شركت ها را
مشخص مي كند كه كدام به بخش خصوصي و كداميك به بخش سهام عدالت
سپرده شود ولي ماهيتا شركت هايي با سود مطمئنه به بخش سهام عدالت
سپرده مي شود وآندسته از شركت هايي كه به اين نتيجه مي رسيم كه با
دخالت بخش خصوصي وبا اصلاح ساختار , افزايش سود خواهد داشت را
به بخش خصوصي مي سپاريم .
به هر حال آرزوي ما اجراي موفق طرح سهام عدالت و چشاندن طعم
عدالت به كام طبقات محروم جامعه است زيرا به تعبير حضرت علي (ع ) هيچ
چيز بيشتر از عدالت باعث بقاي حكومت نخواهد شد , اما عدالت فقط ظاهر
نيست كه باطن هم دارد باطن آن انجام كارهاي زيربنايي گسترش عدالت
است .
به عنوان نمونه امروز متاسفانه هنوز در كشور ما بخش قابل توجهي از
افرادي كه به دوره هاي عالي آموزش عالي خصوصا رشته هاي كليدي راه
مي يابند از طبقات خاص , ممتاز و پولدار هستند اين بهره به دليل امتياز
فردي و هوش سرشار آنها بدست نيامده بلكه تسهيلات آموزشي درجه يك
از سطح ابتدايي تا راهنمايي و دبيرستان و ساير تسهيلات حقيقي و حقوقي
از جمله فراهم كردن زمينه ادامه تحصيل در خارج از كشور با استفاده از
رانت هاي دولتي براي آنها ايجاد مي شود و اينان در آينده كشور را به دست
خواهند گرفت .
نگاه عدالتخواهانه دولت ها هميشه در اقدامات زيربنايي براي رشد
حقيقي مردم مناطق محروم و كمتر توسعه يافته مفهوم حقيقي خود را باز
مي يابد و اگر هرگونه حركتي كه در راستاي تبليغات و يا حركت هاي زودگذر
انجام شود نه تنها مردم را از آن حكومت و دولتمرد دور مي سازد بلكه
خيانتي در حق اصل « عدالت » خواهد بود كه اميدواريم طرح بسيار مناسب
واگذاري سهام عدالت به چنين سرنوشتي گرفتار نشود.
واگذاري سهام عدالت شيوه مناسبي براي سهيم كردن
طبقات متوسط و محروم جامعه در عرصه اقتصادي و
درآمدهاي ملي است اما سئوال اصلي اين است كه آيا
تمهيداتي انديشيده شده كه واگذاري شركت ها سود مطمئنه
براي مردم داشته باشد يا اينبار نيز مي خواهند بارهاي سنگين
مشكلات را بر سر طبقات محروم آوار كنند
آقاي ستار هدايت خواه نماينده مردم بويراحمد در مجلس
شوراي اسلامي : در استان كهكيلويه و بويراحمد مراحل اوليه
شناسايي افراد تحت شمول سهام عدالت مشخص شد ولي جز 5
نفري كه به صورت نمادين از رئيس جمهور كوپن سهام عدالت
دريافت كردند تاكنون كسي در استان رسما سهام عدالت را
دريافت نكرده است
آقاي سيد مهدي عقدايي معاون واگذاري و امور حقوقي
سازمان خصوصي سازي : در مرحله اول واگذاري سهام عدالت
در چهار استان محروم كشور 340 ميليارد تومان برگه هاي
سهام عدالت به حدود 700 هزار نفر تحويل شد
به تعبير حضرت علي (ع ) هيچ چيز بيشتر از عدالت باعث
بقاي حكومت نخواهد شد
