ديدگاه حضرت امام خميني در باره فلسفه انتظار
« انتظار » , خوني است دررگهاي حيات جامعه , خروشي است در گستره
اعصار و زمانها , مقاومتي است ديرپا در برابر باطل , و تهاجمي مستمر در
مقابل مظاهر كفر و شرك .
انتظار , نوري است در ظلمات و تاريكي ها , حركتي است در مسير رشد
و كمال معنوي , وتلاشي است وقفه ناپذير در راه تحقق اهداف دين و ترويج
باورها و ارزشها.
انتظار , اوج آمادگي است , آمادگي براي ياري « قائم » , هم اوكه مي آيد تا
باطل را منهدم و حق و عدل و آزادي را مستقر گرداند.
قائم , منتظراني مهيا و قدرتمند مي طلبد , نه ضعيف و رنجور و ناآگاه و
غافل .
منتظران قائم در صورتي قادر خواهند بود خود را توانمند و سلحشور و
استوار سازند كه اصل « انتظار » را نيكو دريابند و بشناسند و بر اساس تفكر و
بينش به دست آمده , خويشتن را بسازند و بپرورند.
در انديشه هاي ژرف حضرت امام خميني (ره ) انتظار مفهومي جز
آمادگي , قدرتمندي , و اسلام گرايي و كفرستيزي ندارد.
از ديدگاه حضرت امام خميني عصر انتظار , عصر قدرت اسلام است و
موحدان بايد در اوج توحيد و خداگرايي به تكاليف الهي خويش در ابعاد و
جنبه هاي عبادي , سياسي , اجتماعي و فرهنگي با دقت و ژرف نگري عمل
نمايند.
اين ديدگاه اصيل و مبتني بر تعاليم مقدس اسلام و رهنمودهاي عميق و
صريح ائمه اطهار(ع ) را با عبارات و تعابير مختلف در بيانات آن پيشواي
بزرگ الهي مي يابيم . حضرت امام در عبارتي كوتاه و روشن اعلام مي نمايد :
« انتظار فرج , انتظار قدرت اسلام است و بايد كوشش كنيم تا قدرت
اسلام در عالم تحقق پيدا كند و مقدمات ظهور فراهم شود . (1 )
اين سخن ژرف به دو واقعيت غيرقابل انكار اشارت دارد. واقعيت اول
اينكه انتظار فرج يعني زمينه سازي براي تجلي قدرت اسلام .
قدرت اسلام گستره اي عظيم دارد و در همه ابعاد سياسي , اقتصادي ,
فرهنگي , اجتماعي و نظامي عينيت مي يابد. طبيعي است اين گستردگي فقط
در پرتو تحقق تعاليم حياتبخش و زندگي ساز اسلام قابل تصور مي باشد و تا
ابعاد گوناگون فرهنگ و تفكر ديني در عرصه هاي مختلف زندگي جوامع
انساني استقرار نيابد , اسلام قدرت و توان نمي گيرد و پويايي و بالندگي آن
رخ نمي نمايد. بنابر اين وقتي سخن از قدرت اسلام به ميان مي آيد مقصود
تحقق احكام و قوانين همه جانبه اين آئين حركت زا است و وقتي اين تعاليم
در ابعاد سياسي , اجتماعي , اقتصادي , حقوقي , اخلاقي , تربيتي و نظامي
استقرار يابند اسلام قدرت و توان مي يابد و در تمام جنبه هاي مورد نياز
جوامع قانون و دستورالعمل ارائه مي دهد و همچنان كه در روابط بين الملل
داراي اصول و ضوابط متقن مي باشد و بر آن اساس به نفي سلطه گري و
سلطه پذيري مي پردازد و زندگي مسالمت آميز باملل و دولتها را با حفظ
استقلال و تماميت ارضي كشور و احترام متقابل مي پذيرد , در زمينه
اقتصادي نيز به رفع مضايق و تنگناها مي پردازد و توده هاي محروم جوامع را
به رهايي از استثمار و بردگي نويد و بشارت مي دهد و در مسير تحقق قسط و
عدل حركت مي نمايد. همچنين از جنبه نظامي به تشكيل سپاه وارتش
نيرومند و مقتدر براي جلوگيري از تجاوزات دشمنان خارجي و داخلي و
صيانت از دين و كشور و امنيت و تماميت ارضي و جان و مال و امنيت مردم
مي پردازد. و نيز در جنبه ها و ابعاد اجتماعي و فرهنگي و حقوقي وتربيتي
بامحقق ساختن اصول و دستورالعملهاي اسلام نيازها را مرتفع و جامعه اي
زنده و پويا و بالنده بنيان مي نهد.
دومين واقعيت مورد اشاره در سخن حضرت امام خميني اين است كه
« بايد كوشش كنيم تاقدرت اسلام در عالم تحقق پيدا كند و مقدمات ظهور
فراهم شود » . يعني انتظار قدرت اسلام كه مفهوم انتظار فرج است با كوشش
براي ترويج عملي قوانين و تعاليم اسلام در جهان تحقق مي يابد و وقتي به
اين هدف نائل آمديم مقدمات ظهور را فراهم آورده ايم .
بر اساس اين نگرش ژرف , ظهور قائم تمهيداتي مي طلبد و زمينه ها و
شرايط مساعدي ضرورت مي يابد كه بستر مناسب براي قيام مهدي
موعود(ع ) و تحقق اهداف و آرمانهاي مقدس او محسوب
مي شود.
منتظران واقعي كساني هستند كه به « انتظار » اينگونه بنگرند و بر اساس
اين بينش ناب و الهي در مسيرتحقق قدرت و توانمندي همه جانبه اسلام
حركت نمايند تا بدين وسيله مقدمات ظهور فراهم آيد و قائم آل
محمد(ص ) از ياوران و سلحشوراني آماده رزم و مقابله با جبهه هاي گسترده
و مسلح و نيرومند باطل برخوردار باشد و سريعتر به اهداف بلند و متعالي
خويش دست يابد.
اين نوع انتظار , انتظار راستين و سازنده و حركت آفرين است , و اين
منتظران , خالص و صادق و درست كردار مي باشند و مي توانند در صف
ياران و اصحاب وفادار حضرت قائم (ع ) قرار گيرند.
حضرت امام خميني (ره ) در سخنان ذيل به گونه اي ديگر به اصل انتظار
به عنوان آمادگي كامل منتظران و قدرت و توانمندي اسلام و مسلمانان اشاره
مي نمايد :
« انشاالله كه اين چهره هاي نوراني ذخيره باشد و اين زمان ما به زمان
ظهور مهدي عليه السلام متصل شود . » 2 , من اميدوارم كه ادامه پيدا كند اين
علم و تقوا در شما تا زمان ظهور امام زمان سلام الله عليه » 3 « اين كشور كه
كشور ائمه هدي و كشور صاحب الزمان سلام الله عليه است , كشوري باشد
كه تا ظهور موعود ايشان به استقلال خودش ادامه بدهد و قدرت خودش را
در خدمت آن بزرگوار قرار بدهد . » (4 )
اين سه گزينه از بيانات حضرت امام خميني , اصل قدرت اسلام در
قالب آمادگي هاي فكري و سياسي ونظامي براي ظهور و قيام قائم (ع ) را
مطرح مي كنند كه همان مقدمات و تمهيداتي است كه بايدتوسط منتظران
راستين آماده گردد. اين مقدمات اينك در ايران اسلامي و پس از تحقق
انقلاب شكوهمند مردم مسلمان و استقرار نظام جمهوري اسلامي ذخيره و
آماده شده است و اين قدرت شگرف با ظهور حضرت مهدي (ع ) در اختيار
آن پيشواي عدالت گستر قرار خواهد گرفت و به صورت اهرم و ابزاري
نيرومند به بهره برداري خواهد رسيد.
حضرت امام خميني با همين انديشه ژرف و اصيل در ديدارهاي مختلف
با نيروهاي نظامي كشور , آنان را سربازان و لشكريان حضرت امام زمان (ع )
مي نامند و معتقدند كه اين نيروها بايد در مسيرتحقق اهداف والاي
عدالت گستر موعود حركت نمايند و همواره براي بكارگيري قدرت خود در
راه اعتلاي جهاني اسلام مهيا باشند.
عبارتها و تعابيري چون « شما برادران ارتشي , نيروي دريايي ... لشكر
امام زمان ارواحنا فداه هستيد , الان نظر دارد به شماها » 5 « اميد است كه
شما , پاسداران انقلاب و سربازان امام زمان سلام الله عليه باشيد و براي
اسلام و اعتلاي قرآن زحمت بكشيد » 6 , « شما حالا سرباز اسلام هستيد و من
اميدوارم كه اسما شما در دفتر امام زمان سلام الله عليه ثبت شود » 7 و
« اميدوارم همه موفق باشيد و از جنود امام زمان (س ) باشيد » 8 , اوج و عمق
بينش و تفكر ارزشمند حضرت امام خميني در باره اصل انتظار و
مسئوليت هاي خطير و بزرگ منتظران ظهور مهدي موعود(ع ) را به نمايش
مي گذارد و آمادگي هاي سياسي ونظامي دركنار بينش هاي گسترده ديني در
ابعاد فرهنگي واخلاقي و اجتماعي رااز وظايف اصلي و تعطيلي ناپذير
مشتاقان واقعي قائم آل محمد(ص ) معرفي مي نمايد.
ترديدي وجود ندارد كه تفكر حضرت امام خميني در باره اين جلوه از
انتظار و آثار ارزشمندي كه بر آن مترتب است , از متن دين و چشمه سارهاي
ذلال معارف اسلامي مايه مي گيرد و يكي از بزرگترين مشخصه هاي
رهبري هاي داهيانه و ژرف و جامع اين پيشواي الهي در ابعاد گوناگون ,
انطباق انديشه و سلوك و عمل و مواضع خويش بر آموزه هاي اسلامي و
تعاليم و رهنمودهاي قرآن كريم و پيامبر اكرم (ص ) و ائمه اطهار(ع )
مي باشد.
در اين آموزه ها و معارف جامع و راهگشا , به صراحت و روشني اصل
انتظار با قدرت و مهابت اسلام پيوند مي خورد و پيروان اسلام و منتظران
راستين مهدي موعود(عج ) دراوج بينش و داراي قدرت و توان و آشنا به
مسئوليت ها و تكاليف ديني و عامل به احكام و قوانين قرآن معرفي مي شوند.
حضرت امام جعفر صادق (ع ) مي فرمايد :
« هرگاه زمان غيبت فرا رسيد , به دستورات امامان پيشين چنگ زنيد , تا امام
آخرين ظهور كند... هرگاه روزي رسيد كه امامي از آل محمد در ميان خود
نداشتيد , همان اماماني را كه دوست مي داشتيد دوست بداريد , و همان
كسان (و خط باطلي ) را كه دشمن مي داشتيد دشمن بداريد , و همواره در خط
رهبري و ولايت حقه جاي داشته باشيد , و صبح و شام در حالت انتظار (و
آمادگي ) به سر ببريد... و همان ديني را كه داشتيد داشته باشيد , تا خداوند
ستاره هدايت شما را طالع سازد , تا خداوند صاحب دين را برساند . » 9
اين كلام عميق و راهگشا , به وضوح و صراحت تمام از قدرت اسلام در
دوره غيبت قائم (ع ) سخن مي گويد و اين توانمندي ومهابت را با عمل به
دستورات و قوانين و احكام دين و پيروي از امامان (ع ) و اجتناب از هرگونه
تزلزل , قابل تحقق مي داند.
عباراتي چون « از همان امامان پيشين پيروي كنيد و آنان را دوست
داشته باشيد » و « همان كسان و خطوط باطل را دشمن بداريد » و « همان ديني
را كه داشتيد داشته باشيد » , آشكارا و نمايان به اين حقيقت اشارت دارند كه
در كسب بينش هاي ديني و عمل به احكام و قوانين اسلام در همه ابعاد
عبادي , اخلاقي , اجتماعي , سياسي , حقوقي و قضايي , و در پيروي و تبعيت
از ائمه اطهار (ع ) و دوستي و دشمني درراه خدا , دوره غيبت بايد همانند
دوره ظهور باشد و در همه حال و در همه شرايط بايد « اسلام » در تمام
صحنه ها و عرصه هاي حيات فردي و اجتماعي و سياسي حاضر باشد.
كلام ذيل از حضرت امام زين العابدين (ع ) به گونه اي ديگر به واقعيت
مزبور اشاره دارد و منتظران خالص و آگاه و مسئول رااز مدعيان دروغين
جدا مي سازد :
« مردماني كه در روزگار غيبت به سر مي برند , و معتقدند و منتظر , از مردمان
همه زمان ها افضلند .زيرا كه خداي متعال به آنان خرد و فهم و معرفتي داده
است كه غيبت امام , براي آنان مانند حضور است .
خدا اين مردم را (كه در روزگار غيبت مي زيند) همانند سربازان پيكارگر
صدر اسلام قرار داده است , همانان كه در ركاب پيامبر (ص ) شمشير مي زنند
و جهاد مي كنند. آنان اخلاص پيشگان حقيقي هستند , و آنانند شيعيان و
پيروان واقعي , و آنانند كه مردمان را به دين خدا دعوت
مي كنند . » 10
تامل دراين روايت به خوبي نشان مي دهد كه براي منتظران راستين و
بصير , دوره « غيبت » همانند دوره « ظهور » است و آنان با عمل دقيق به تعاليم
و احكام و قوانين اسلام در همه ابعاد وجنبه ها , و با پيروي از خط مشي ائمه
دين (ع ) در تمام عرصه هاي حيات سياسي و اجتماعي , قدرت و توانمندي
اسلام و شكوه و زيبايي و بالندگي قوانين رهايي بخش قرآن را جامه عمل
مي پوشانند و در اوج عزت و اقتدار و توانايي و آمادگي , زمينه هاي ظهور
عدالت گستر جهان را آماده و مهيا مي نمايند.
مي بينيم كه ديدگاه هاي ژرف حضرت امام خميني در باره اصل انتظار و
وظايف و مسئوليت هايي كه منتظران راستين بر دوش مي كشند و بايد با كسب
شناخت و معرفت هاي ديني , به تلاش عملي براي استقرار تعاليم و ارزشها و
هنجارهاي الهي بپردازند و به اين وسيله اسلام را بر قله هاي رفيع قدرت و
صلابت و مهابت بنشانند , با پشتوانه هاي بزرگ و عظيم فكري و اعتقادي
همراه مي باشد و از آبشخور زلال و خالص وناب « اسلام ناب محمدي
(ص ) » كه ائمه اطهار (ع ) شارحان و تبيين كنندگان آن مي باشند , سرچشمه
مي يابد.
به اين ترتيب , همه باورهاي باطل و به هم بافته و ريشه يافته از
نفسانيت هاي فردي و گروهي و سياست هاي شيطاني و فريبكارانه متصل به
قدرت هاي مخالف اسلام ناب محمدي (ص ) ـ كه دراعصار گوناگون با
استخدام مزدوران جاعل احاديث و تبليغ كنندگان اسلام اموي اصل زنده و
پوياي « انتظار » رادر محاق ابرهاي تيره تشكيك وخرافه قرار مي دادندـ فرو
مي ريزد و در پرتو انديشه هاي پويا و آگاهي بخش و حركت زاي حضرت امام
خميني بار ديگر « تفكر ديني » در ابعاد و موضوعات گوناگون از جمله
« انتظار » احيا مي گردد.
پاورقي ها :
1 ـ سخنان حضرت امام خميني , 58,4,12
2 ـ سخنان امام خميني در تاريخ 58,4,30
3 ـ سخنان امام خميني , 59,6,6
4 ـ سخنان امام خميني , 60,2,1
5 ـ سخنان امام خميني , 59,4,15
6 ـ سخنان امام خميني , 58,1,6
7 ـ سخنان امام خميني , 58,3,23
8 ـ سخنان امام خميني , 58,6,13
9 ـ بحارالانوار , ج 52 , ص 134
10 ـ همان منبع , ج 25 , ص 122
« انتظار » , خوني است در رگهاي حيات جامعه , خروشي
است در گستره اعصار و زمانها , مقاومتي است ديرپا در برابر
باطل , و تهاجمي است مستمر در مقابل كفر و شرك
انتظار , نوري است در ظلمات و تاريكي ها , حركتي است در
مسير رشد و كمال معنوي , و تلاشي است وقفه ناپذير در راه
تحقق اهداف دين و ترويج باورها و ارزشها
براي منتظران راستين و بصير , دوره « غيبت » همانند دوره
« ظهور » است و آنان با عمل دقيق به تعاليم و احكام و قوانين
اسلام در همه ابعاد و جنبه ها , و با پيروي از خط مشي ائمه
دين (ع ) در تمام عرصه هاي حيات سياسي و اجتماعي , قدرت و
توانمندي اسلام و شكوه و زيبايي و بالندگي قوانين
رهايي بخش قرآن را جامه عمل مي پوشانند و در اوج عزت و
اقتدار و توانايي و آمادگي , زمينه هاي ظهور عدالت گستر
جهان را آماده و مهيا مي نمايند
ديدگاه هاي ژرف حضرت امام خميني درباره اصل انتظار و
وظايف و مسئوليت هايي كه منتظران راستين بر دوش مي كشند
و بايد با كسب شناخت و معرفت هاي ديني به تلاش عملي براي
استقرار تعاليم و ارزشها و هنجارهاي الهي بپردازند و به اين
وسيله اسلام را بر قله هاي رفيع قدرت و صلابت و مهابت
بنشانند , با پشتوانه هاي بزرگ و عظيم فكري و اعتقادي همراه
مي باشد و از آبشخور زلال و خالص « اسلام ناب
محمدي (ص ) » كه ائمه اطهار(ع ) شارحان و تبيين كنندگان آن
مي باشند , سرچشمه مي يابد
