مجيد زندي
عادت ها در زندگي انسانها به دوگونه مثبت و منفي جلوه مي كند
كه خوب است عادت هاي منفي ترك شود و عادت هاي مثبت ادامه
يابد اما مساله اصلي اين است كه خوب يا بد بودن نوع عادت به
درستي تشخيص داده شود زيرا بسياري از افراد بخاطر عدم اطلاع
عادت منفي خود را ادامه مي دهند و البته افرادي هم هستند كه
قدرت تشخيص را چه خود و چه به كمك ساير افراد فرا مي گيرند
اما اراده ترك عادت منفي را ندارند.
اين ويژگي ممكن است در سطح ملي هم روي دهد و گاهي
عادت هايي خود را آشكار مي سازد كه بروز آن در سطح ملي به جاي
آسيب هاي عادات انفرادي , آسيب هاي اقتصادي و اجتماعي بر
جامعه و كل افراد ملت تحميل مي كند كه لازم است اصلاح يا تغيير
اين نوع عادت ها با كارشناسي هاي گسترده انجام شود و اگر عادتي
منفي است آن را به صورت اصولي برطرف كنيم و اگر عادتي است
كه نه تنها زياني عايد كشور نمي كند بلكه فوايدي هم دارد بايد آن را
در كفه ترازو قرار داد و پس از سبك و سنگين كردن مزايا و معايب
درباره آن تصميم گرفت .
شايد يكي از عادت هايي كه حداقل در 14 ـ15 سال اخير بر
اساس نياز به صرفه جويي در مصرف انرژي و به ويژه برق در كشور
ما شكل گرفته تغيير ساعت روزانه بر اساس فصول تابستان و
زمستان بوده است عادتي كه امروز بسياري از كشورهاي جهان آن
را در راستاي كسب منافع اقتصادي وارد زندگي روزمره مردم
كرده اند و به نتايج بسيار مثبتي هم رسيده اند.
در 15 سال اخير كه اين شيوه به صورت رسمي و جدي در
كشور ما اجرا شده با شروع به كار زودتر دستگاههاي دولتي و
شركت هاي صنعتي و خدماتي وحتي بازار و اصناف در ساعت اوليه
صبح , يكساعت بيشتر از روشنايي روز براي فعاليت روزانه استفاده
مي شد و در ساعات پاياني شب هم با توجه به جلو بودن ساعت از
غروب آفتاب , مردم زودتر كسب و كار را تعطيل و همين مساله
يكساعت صرفه جويي ديگر را عايد كشور مي كرد و مصارف خانگي
هم به همين دليل كاهش يافته بود.
اين صرفه اقتصادي امروزه بسياري از كشورها را مجاب كرده
كه به تغيير ساعت روي آورند و حتي در برخي از كشورها اين
تغييرات تا سه ساعت در فصول مختلف تغيير كند تا از ثانيه هاي
حضور خورشيد بيشتر استفاده ببرند.
به عنوان نمونه كشوري همانند روسيه عليرغم دارا بودن از
انرژي فراوان نفت و گاز و برق اتمي همانند بسياري ديگر از كشورها
با تغيير ساعت , سيستم هاي دقيق ارزيابي از اثرات مفيد تغيير
ساعت بر كاهش مصرف انرژي را محاسبه مي كنند به گونه اي كه اين
كشور رسما اعلام كرده كه با تغيير ساعت رسمي در اين كشور
سالانه 2 ميليارد روبل صرفه جويي مي شود . بر اساس اعلام دولت
روسيه هر ساله دو ميليارد كيلو وات ساعت برق با تغير ساعت
صرفه جويي مي شود و همچنين يك و نيم ميليون تن زغالسنگ نيز
كمتر به مصرف مي رسد.
به نوشته مطبوعات مسكو تغيير ساعت علاوه بر كاهش مصرف
انرژي همچنين باعث مي شود 50 هزار تن مواد آلوده كننده جو
زمين كمتر توليد شود.
در مقابل يك عادت ديگر خصوصا در سطح ملي كشور ما
وجود داردكه معروف به تصميمات « خلق الساعه » يا تغييرات
ساعتي است (!) تا حدي كه تصميم اخير دولت براي تغيير ساعت
عليرغم تجربه و انجام چندين ساله در كشور و آشكار شدن فوايد
آن در مهار مصرف انرژي خصوصا در سالهايي كه خاموشي هاي
برق به اوج خود رسيده بود را مي توان به آن تعميم داد به گونه اي كه
حتي در نوروز امسال هواپيماهاي جت هم به سرعت اين تغييرات
نرسيدند و شركت هاي هوايي مجبور شدند برنامه هاي خود را تغيير
دهند و مسافران فراواني ساعت ها در فرودگاهها و ايستگاههاي قطار
و اتوبوس سرگردان شدند.
اين تصميم حتي منجمان و تقويم نويسان را هم غافلگير كرد و
آنها نيز در همان ابتداي سال متوجه شدند اوقات شرعي نوشته آنها
با تصميم دولت يكساعت تفاوت دارد! در حاليكه تصميم گيري در
اين حد كلان كشور لازم بود شش ماه زودتر آنهم پس از جمع بندي
كارهاي كارشناسي و نتايج تحقيقات اعلام مي شد كما اينكه بسياري
از ما شاهد بوديم كه براي ايجاد اين تغييرات , دولت تصويب كننده ,
تغيير رسمي ساعت را در مردادماه براي سال آينده اعلام كرد در
حاليكه سخنگوي دولت تنها يك ـ دو روز مانده به آغاز سال 85
خبر تغيير ساعت را اعلام كرده است .
جالب اينكه سخنگوي دولت خود نيز پذيرفته بود هنوز مزايا و
معايب طرح تغيير ساعت براي هيات وزيران محرز نشده و آن را
نيازمند انجام پژوهش هاي كارشناسانه معرفي و اعتراف كرد مبناي
مصوبه قبلي دولت صرفه جويي در مصرف برق بود اما نتايج اين كار
هنوز بررسي كارشناسانه نشده است . اگر اين سخن سخنگوي
محترم دولت را بپذيريم و اگر همين كارشناسان تغيير ساعت را
تاييد كنند چگونه مي توان پذيرفت طرحي كه هنوز معايب آن
مشخص نشده , دولت آن را لغو كرده است
و عجيب اينكه تصميم گيري درباره آغاز ساعت كار ادارات ,
بانك ها و مدارس هم به استانداريها سپرده شده تا بر اساس افق
انجام شود كه اين كار نيز بر مشكلات مراودات اقتصادي و بانكي
بين استانها خصوصا مركز به استانها اضافه خواهد كرد.
حتي اگر تحقيقاتي در اين زمينه وجود نداشته باشد اين ضعف
دستگاههاي اجرايي است در حاليكه در اين زمينه تحقيقات فراوان
هم شده و كتاب ها و جزواتي از طرف وزارت نيرو تهيه شده بود
زيرا در آذرماه سال گذشته سايت خبري توانير وزارت نيرو بر
اساس آمار و اطلاعات ميزان فروش انرژي در سال 1383 را 125
هزار و 200 گيگا وات ساعت و اوج بار در تابستان همان سال را
برابر با 29 هزار و 300 مگاوات اعلام كرد كه با تغيير يك ساعته
طي 6 ماهه اول سال بالغ بر 1820 گيگا وات ساعت (5,1 ) درصد
از انرژي مصرفي سالانه كشور صرفه جويي شده است .
در كنار آن بر اساس پژوهش انجام شده در پژوهشگاه نيرو تغيير
نكردن ساعت رسمي كشور در سال جاري حدود 300 ميليارد
تومان ضرر براي اقتصاد ملي در پي خواهد داشت .
مهندس عليرضا شيراني معاون پژوهشي پژوهشگاه نيرو در اين
باره پيشنهاد كرد كه دولت از ابتداي ارديبهشت ماه آينده اين
مصوبه را دوباره تغيير دهد و به حالت قبلي بازگرداند.
وي گفت : حتي در همان سال 1370 تحقيقات انجام شده نشان
داد تغيير ساعت با قيمت برق به قيمت سوخت آن سال حدود
50 ميليارد تومان صرفه جويي در پي داشته است .
اگر چه گفت و گو با مردم خصوصا اوليا شاغلي كه در اين
مساله دچار مشكل شده اند گزارش مجزايي مي طلبد اما خاطره يكي
از شهروندان در اين زمينه شنيدني است .
آقاي مصطفايي در گفت و گو با گزارشگر ما در بيان اين خاطره
گفت : اين تغيير ساعت حتي در رژيم گذشته هم انجام مي شد و
چهار ـ پنج سال هم ادامه داشت تا اينكه انقلاب پيروز شد و در
سال اول دولت نتوانست در اين خصوص اطلاعيه اي بدهد اما در
سال 59 شوراي انقلاب تغيير ساعت را تاييد كرد كه در آن زمان
موجب اعتراض برخي از انقلابيون تندرو شده بود تا اينكه اين
اعتراض ها به شخص آقاي خامنه اي رهبر معظم انقلاب كه در آن
زمان عضو شوراي انقلاب بودند رسيد و در جلسه اي كه خودم هم
حضور داشتم استدلال هاي علمي آقاي خامنه اي را نمي پذيرفتيم تا
اينكه ايشان مجبور شدند اعلام كنند كه « اگر اين مصوبه شوراي
انقلاب مورد تاييد امام خميني (ره ) هم باشد ديگر چه مي گوئيد »
آقاي مصطفايي گفت : آن زمان ما چون هر حرفي كه مورد نظر
امام مي بود را مي پذيرفتيم ما قبول كرديم و حتي در دوران دولت
آقاي موسوي هم همه ساله به صورت اطلاعيه اعلام مي كردند تا
اينكه در سال 70 به صورت مصوبه دائمي اعلام شده
است .
آقاي عبدالرضا مصري رئيس كميسيون اجتماعي مجلس
شوراي اسلامي نيز در گفت و گو با گزارشگر ما درباره تصميم اخير
دولت براي ثابت ماندن ساعت در تمام سال گفت : اگر اين تصميم
حاصل كارهاي كارشناسي و نتايج كارهاي تحقيقاتي باشد خوب
است اما اگر نبود دولت بايد اين شجاعت را داشته باشد كه نظر
خود را به نفع مصالح ملي تغيير دهد.
وي افزود : دولت مي تواند با بررسي آمار مصرف انرژي
خصوصا برق در دو ـ سه ماه آينده در تصميم خود تجديد نظر كند
يا آن را ادامه دهد و ادامه كار هم منوط به عدم تغيير يا تغييرات
بسيار كم در مصرف انرژي است .
آقاي مصري ادامه داد : اين يك مصوبه دولت است و ربطي به
نظر مجلس ندارد همچنانكه تصميم قبلي هم تنها با نظر دولت و در
راستاي صرفه جويي در مصرف برق اتخاذ شده بود.
رئيس كميسيون اجتماعي مجلس افزود : با آغاز فعاليت سال
جاري مجلس از روز سه شنبه نمايندگان مي توانند در اين زمينه
فعال باشند و از مقامات مسئول آمارهاي دقيق بخواهند و در
صورت نوسان شديد مصرف انرژي در اين زمينه اقدام قانوني
انجام دهند.
وي افزود : البته به نظر من تغييري در مصرف انرژي در كشور
ايجاد نشود زيرا دولت دستگاههاي دولتي را موظف كرد يكساعت
زودتر فعاليت روزانه خود را آغاز كنند و اميدوارم اين مساله در
استانها هم رعايت شود و تغيير چنداني در افزايش مصرف انرژي
در كشور پديد نيايد.
يك كارشناس صنعت برق هم در گفت و گو باگزارشگر ما با
اشاره به مصوبه هيات دولت خواستار عدم اعلام نام خود شد اما
ضمن مخالفت اين مصوبه اخير دولت گفت : دولتي كه به انرژي
مصرفي مردم تا اين حد يارانه مي پردازد و خود در اين زمينه گرفتار
است تصميم گيري غلط براي افزايش مصرف انرژي خصوصا برق
به صورت تصاعدي باعث زيان به اقتصاد ملي مي شود.
وي افزود : در بهترين شرايط هم اكنون توليد برق در ايران به
صرفه نيست زيرا ما برق را به قيمت جهاني توليد مي كنيم اما به
قيمت بسيار نازل به مصرف كنندگان كه بخش هاي خانگي , صنعتي ,
خدماتي و كشاورزي مي فروشيم و به همين دليل سرمايه گذاران
بخش خصوصي علاقه اي به سرمايه گذاري در بخش توليد برق در
كشور از خود نشان نمي دهند.
وي گفت : سال گذشته چندين جلد جزوه درباره مزاياي طرح
تغيير ساعت در توانير تهيه و بر مفيد بودن طرح تغيير ساعت صحه
گذاشته شد اما چرا آقاي وزير نيرو در جلسه هيات دولت از آن
دفاع نكرد مشخص نيست .
وي گفت : با رشد 10,5 درصدي مصرف برق در كشور هرگونه
تصميمي كه باعث افزايش ساعت مصرف برق خصوصا در ساعات
پاياني شب شود لطمات فراواني به صنعت برق كشور وارد مي كند
كه جبران پذير نيست .
اين كارشناس صنعت برق ادامه داد : با توجه به شرايط فوق در
تابستان سال جاري مردم بايد ساعت ها شاهد خاموشي برق باشند
و آنگاه خود متوجه اشتباه تصميم اخير دولت خواهند شد.
وي افزود : متاسفانه بالغ بر 54 درصد برق مصرفي در كشور در
بخش خانگي مصرف مي شود و تنها 32 درصد در بخش صنعتي و
14 درصد در بخش كشاورزي مورد استفاده قرار مي گيرد در حاليكه
دربيشتر كشورهاي جهان بيش از 70 درصد از برق مصرفي مربوط
به بخش صنعتي است .
وي گفت : با اين وضعيت چون برق مصرفي مردم يكساعت در
پيك (اوج مصرف ) افزايش مي يابد هزينه هاي آنها نيز طبق قانون
چندين برابر خواهد شد زيرا قيمت محاسبه برق براي ساعت پيك
مصرف با ساعت نيمه شب تا صبح تفاوت دارد.
مهندس مسعود حجت قائم مقام توانير نيز از اظهار نظر دراين
باره خودداري كرد و به درخواست گزارشگر ما مبني بر اعلام نظر
تخصصي و فني خود نيز گفت : اين تصميم , تصميمي فراتر از اراده
توانير است و بنده قدرتي ندارم كه در اين زمينه اظهارنظر كنم .
وي حتي از هرگونه دفاع از طرح اخير دولت نيز خودداري كرد
و افزود : در اين باره هنوز نظر قطعي آقاي وزير و معاون امور برق را
نمي دانم و پس از هماهنگي اعلام نظر مي كنيم ضمن آنكه آنها
مسئول پاسخگوئي هستند و من نمي توانم نظرات شخصي خود را
بگويم .
در اين باره آقاي غلامرضا مصباحي مقدم عضو كميسيون
اقتصادي و عضو ائتلاف آبادگران مجلس هم در گفت و گويي
استدلال دولت در تغيير نكردن ساعت رسمي به دليل خدشه دار
نشدن اوقات شرعي را « توجيه خوبي » ندانست .
وي گفت : جا داشت دولت در زمينه ثابت نگه داشتن ساعت
رسمي كشور از مجلس نيز استمزاج مي كرد.
احمد توكلي رئيس مركز پژوهش هاي مجلس هم ضمن
مخالفت با ثابت ماندن ساعت رسمي كشور گفت : چون براي اين
تصميم كار كارشناسي نشده , كار درستي نبوده است .
صرفه اقتصادي فراوان تغيير ساعت امروزه بسياري
از كشورهاي را مجاب كرده كه به آن روي آورند و حتي
در برخي از كشورها اين تغييرات تا سه ساعت در فصول
مختلف تغيير مي كند تا از ثانيه هاي حضور خورشيد
بيشتر استفاده ببرند
از آنجا كه آغاز كار ادارات , بانك ها و مدارس در
استانها به استانداريها سپرده شده تغيير ساعت در تهران
با شهرستانها مشكلات فراواني در عرصه هاي بانكي
كشور ايجاد خواهد كرد
آقاي مصري رئيس كميسيون اجتماعي مجلس : اگر
اين تصميم حاصل كار كارشناسي و نتايج تحقيقات باشد
خوب است اما اگر باعث افزايش مصرف برق و ساير مواد
سوختي در كشور شود دولت شجاعانه مصوبه خود را به
نفع مصالح ملي تغيير دهد
مهندس حجت قائم مقام توانير ضمن خودداري از
اعلام نظر درباره طرح اخير دولت گفت : اين تصميم
فراتر از اراده توانير است و بنده قدرتي ندارم
يك كارشناس صنعت برق كشور : مردم در تابستان
سال جاري شاهد خاموشي هاي فراواني خواهند بود و
خود متوجه اشتباه تصميم اخير دولت خواهند شد
يك عضو كميسيون اقتصادي مجلس : استدلال دولت
در تغيير نكردن ساعت رسمي كشور به دليل خدشه دار
نشدن اوقات شرعي « توجيه خوبي » نيست
