مهدويت در اديان ابراهيمي بخش دوم
سوم : اين كه , عظمت , قدرت شوكت و سلطنتي كه در آيات مزبور
براي « ملك زاده » ذكر گرديده است نه با حضرت سليمان ـ عليه السلام ـ
و نه با هيچ يك از انبياي الهي وفق نمي دهد; زيرا نه مملكت حضرت
سليمان ـ عليه السلام ـ از مملكت پدرش حضرت داوود ـ عليه السلام
بنابر اعتقاد اهل كتاب ـ وسيع تر بوده , و نه هم ظلم و ستم در عهد او
شكسته شده است .
چهارم : اين كه , برحسب آنچه برخي از علماي عهدين ـ عهد عتيق
و عهد جديد تورات و انجيل ـ احتمال داده و به وجوهي استدلال
جسته اند , مزمور فوق كلام حضرت سليمان ـ عليه السلام ـ است نه
كلام حضرت داود ـ عليه السلام ـ و حضرت سليمان ـ عليه السلام ـ كه
پس از مرگ پدر , صاحب مقام و كتاب گرديده است معقول نيست براي
پدرش كه از دنيا رفته است درخواست شرع جديد كند. و بر فرض اين
كه برخلاف احتمال آنان , مزمور فوق كلام حضرت داود ـ عليه السلام ـ
باشد ـ چنان كه اشاره كرديم ـ دعا براي دو شخصيت والايي است كه
در آينده ي تاريخ بعد از او ظاهر خواهند شد.
پنجم : چنان كه از آيه ي (20 ) استفاده مي شود تمامي آيات ياد شده
به عنوان دعا بر زبان حضرت داود ـ عليه السلام ـ جاري شده و
شايسته ي مقام نبوت ـ كه بالاترين مدارج كمال و عبوديت و بندگي
است ـ اين است كه , در مقام دعا و استدعاي از پروردگار , در كمال
خضوع و خشوع و انكسار در برابر آفريدگار , زبان به تذلل و كوچكي
بگشايد , و با زبان عجز و لابه و عاري از هر نوع خودبيني و خودپسندي
مقاصد خويش را از خداي جهان بخواهد , نه اين كه در برابر سلطان
واقعي و مالك الملوك جهان خود را « پادشاه » و فرزند خود را
« شاهزاده » بخواند.
ششم : اين كه , در چند آيه از بشارت مزبور , سلطنت و دعوت
« ملك زاده » را عمومي و جهاني خوانده , و قدرت و جبروت روحاني
وي را شامل پادشاهان و قدرتمندان و سلاطين مقتدر جهان دانسته , و
سراسر كره ي مسكون را قلمرو دولت حقه ي وي معرفي نموده , چنان كه
در اخبار وارده از ائمه ي معصومين ـ عليه السلام ـ نيز در حق شخصيت
بي نظير حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ چنين سخن رفته
است .
هفتم : اين كه , در آيه ي (7 ) به اصحاب خاص آن حضرت اشاره
نموده كه با ظهور نور پر فروغ مهدوي ـ عليه السلام ـ آن خورشيد
جهانتاب عدل الهي , صديقان شكوفه كنند , و رحم اجتماع بزرگ
جهاني , مرداني پاك سيرت , راست گفتار و درست كردار از خود نمايان
سازد , و سعادت و سلامت , رفاه و خوشبختي , بهروزي و بهزيستي كه
مولود تسلط آن يگانه منجي عالم و دولت عدالت پيشه ي آن حضرت
است تا انقراض جهان پايدار خواهد بود , چنان كه در روايات اسلامي
نيز آمده است : « دولتنا آخرالدول » .
و هشتم : اين كه , در آيه ي )(17 و 18 ) خاطرنشان ساخته است كه
تا جهان باقي است و خورشيد در آسمان نورافشاني مي كند , اشعه ي
خورشيد فروزان قائم آل محمد ـ عليه السلام ـ بر روح و جان جهانيان
خواهد تابيد , و تمامي قبايل او را خجسته خواهند گفت , و تمامي روي
زمين از جلال و عظمتش پر خواهد شد (1 ) , چنان كه در روايات
مستفيضه و متواتره ي اسلامي كه در مورد ظهور آن مهر تابان رسيده
است , كمتر حديثي يافت مي شود كه در ضمن آن جمله ي « يملا الارض
قسطا و عدلا , كما ملئت ظلما و جورا » نيامده باشد . (2 )
بنابراين , جاي هيچ گونه شك و ترديد نيست كه مقصود از « ملك »
در مزمور 72 از زبور داوود ـ عليه السلام ـ همان نور قدوسي حضرت
محمد بن عبدالله ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ سيد رسولان و خاتم
پيغمبران , و مقصود از « ملك زاده » حضرت صاحب الزمان « مهدي
موعود ـ عليه السلام ـ » دوازدهمين جانشين بر حق و فرزند دلبند آن
بزرگوار است كه به خواست خداوند در روز معين و موعود , ظهور
خواهد نمود , و سراسر روي زمين را پر از عدل و داد خواهد كرد بعد از
آن كه پر از ظلم و جور شده باشد , و گردن گردن كشان و گردن فرازان را
خواهد شكست , و چون مهر و ماه بر روح و جان جهانيان خواهد تابيد ,
و حكومت حقه ي الهيه ي وي تا ابد و تا قيام قيامت ادامه خواهد
داشت . اللهم عجل فرجه و سهل مخرجه .
ناگفته نماند كه نويدهاي ظهور حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ در
« زبور » فراوان است , و در بيش از 35 بخش از مزامير (150 ) گانه , نويد
ظهور آن موعود امم و منجي عالم موجود است , كساني كه طالب
تفصيل بيشتري هستند مي توانند به متن « مزامير » در « عهد عتيق »
مراجعه فرمايند.
ب ) بشارت ظهور حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ در كتاب
« اشعياي نبي »
در كتاب « اشعياي نبي » كه يكي از پيامبران پيرو تورات است ,
بشارات فراواني در مورد ظهور حضرت مهدي ـ عليه السلام ـآمده
است كه جهت استدلال به كتاب مزبور , نخست فرازي از آن بشارت ها را
نقل نموده , و برخي از نكات آن را توضيح مي دهيم تا معلوم شود كه
مسلمانان درباره ي عقيده به ظهور يك مصلاح جهاني تنها نيستند , بلكه
همه ي اهل كتاب در اين عقيده با مسلمانان اشتراك نظر دارند. در فرازي
از بشارت كتاب اشعيا چنين آمده است :
« و نهالي از تنه ي « يسي » (3 ) بيرون آمده , شاخه اي از ريشه هايش
خواهد شكفت و روح خداوند بر او قرار خواهد گرفت . يعني روح
حكمت و فهم و روح مشورت و قوت و روح معرفت و ترس خداوند و
خوشي او در ترس خداوند خواهد بود و موافق رويت چشم خود ,
داوري نخواهد نمود و بر وفق سمع گوش هاي خويش , تنبيه نخواهد
نمو; بلكه مسكينان را به عدالت داوري خواهد كرد و به جهت مظلومان
زمين به راستي حكم خواهد نمود.... كمربند كمرش عدالت خواهد بود
و كمربند ميانش امانت . و گرگ با بره سكونت خواهند داشت و پلنگ با
برغاله خواهد خوابيد و گوساله و شير پرواري با هم و طفل كوچك آنها
را خواهد راند و گاو با خرس خواهد چريد و بچه هاي آنها با هم خواهند
خوابيد و شير مثل گاو كاه خواهد خورد , و طفل شير خوره بر سوراخ
مار بازي خواهد كرد , و طفل از شير باز داشته شده , دست خود را به
خانه ي افعي خواهد گذاشت , و در تمامي كوه مقدس من , ضرر و فسادي
نخواهند كرد; زيرا كه جهان از معرفت خداوند پر خواهد بود مثل آبهايي
كه دريا را مي پوشاند » . (4 )
منظور از « نهالي كه از تنه ي يسي خواهد روييد » ممكن است يكي از
چهار نفر از شخصيت هاي بزرگ روحاني و رهبران عاليقدر بشر ,
حضرت داود , حضرت سليمان , حضرت عيسي و حضرت حجت
بن الحسن العسكري ـ عليه السلام ـ باشند; ولي دقت و بررسي كامل
آيات فوق نشان مي دهد كه منظور از اين نهال , هيچ يك از آن پيامبران
نيست ; بلكه همه ي آن بشارت ها ويژه ي قائم آل محمد ـ عليه السلام ـ
است ; زيرا حضرت داوود و سليمان ـ عليه السلام ـ فرزندان پسري
يسي , و حضرت عيسي بن مريم ـ عليهم السلام ـ نواده ي دختري وي ,
و قائم آل محمد ـ عليه السلام ـ نيز از جانب مادرش نرجس خاتون ـ كه
دختر يشوعا , پسر قيصر , پادشاه روم و از نسل حضرت داود , و مادرش
از اولاد حواريون حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ بوده , و نسب شريفش
به شمعون صفا , وصي حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ مي رسد ـ نواده ي
دختري « يسي » مي باشد.
در فرازي از اين بشارت چنين آمده است : « موافق رويت چشم خود
داوري نخواهد كرد و بر وفق سمع گوش هاي خود تنبيه نخواهد نمود » و
اين جمله , اشاره به حاكميت مطلق و حكومت عادلانه ي آن حضرت
دارد كه وي براساس حق و واقع , حكم مي كند و نيازي به شاهد و بينه
ندارد و از كسي گواهي نمي طلبد چنان كه در روايات اسلامي آمده است
كه : « يحكم بحكم داود و محمد ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ » يعني به
حكم حضرت داود و دستور پيامبرـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ حكم
مي كند و با علم ودانش خدادادي خويش داوري مي نمايد.
و در فراز ديگري از آن بشارت آمده است كه , در زمان حكومت حقه
و دوران حكومت عدالت پيشه ي او « گرگ با بره سكونت خواهد داشت
و پلنگ با بزغاله خواهد خوابيد... و گوساله و شيرپرواري با هم , و...
ضرر و فسادي نخواهند كرد » , اين جمله نشان مي دهد كه در زمان ظهور
مبارك آن موعود آسماني , عدل وداد آن چنان گسترش مي يابد كه
جانوران و درندگان با هم سازش مي كنند و در كنار يكديگر قرار مي گيرند
و خوي بهيميت و درندگي را از دست مي دهند , و زيان و ضرر به هيچ
يك از موجودات نمي رسانند چنان كه در اخبار و احاديث آمده است :
« و تصطلح في ملكه السباع , و اصطلحت السباع , تامن البهائم » (5 )
و در آخرين فراز از بشارت مزبور آمده است : « جهان از معرفت
خداوند پر خواهد بود مثل آبهايي كه دريا را مي پوشاند » , اين مطلب
نشانگر اين واقعيت است كه در عهد با سعادت آن موعود آسماني چنان
تحول عظيم علمي و فرهنگي به وجود مي آيد كه همه ي مردمان به خداي
يگانه ايمان مي آورند. درهاي رشته هاي گوناگون علوم و دانش به روي
انسان ها گشوده مي شود , سطح معلومات بشري بالا مي رود , راهي را كه
بشريت در طول تاريخ در هزاران سال پيش به دنبال آن بوده در زمان
كوتاه مي پيمايد , عقل ها كامل و انديشه ها شكوفا مي گردد , و كوته بيني ها
و تنگ نظري ها از بين مي رود , و انسان ها به كمال و بلوغ عقلي و اخلاقي
و انساني مي رسند و به تمام ناكامي ها , شكست ها , ستم ها , ناداني ها و
بدبختي ها پايان مي دهند , و زندگي شرافتمندانه ي تازه اي را آغاز
مي نمايند.
چنان كه در حديثي از امام باقرـ عليه السلام ـ آمده است كه فرمود :
« اذا قام قائمنا وضع يده علي رووس العباد فجمع به عقولهم و اكمل
به اخلاقهم و كملت به احلامهم » . (6 )
« هنگامي كه قائم ما قيام كند دستش را بر سربندگان مي گذارد و
خردهاي آنها را گردآوري و اخلاق شان را كامل مي گرداند , و به وسيله ي
او به رشد و كمال مي رسند. »
و در ضمن حديث ديگري از آن بزرگوار نقل شده كه فرمود :
« ...و توتون الحكمه في زمانه حتي ان المراه لتقضي في بيتها
بكتاب الله و سنه رسول الله » . (7 )
« در زمان او آن قدر به شما دانش و فرهنگ داده مي شود كه زن
خانه دار در خانه ي خود با كتاب خدا و سنت پيامبرـ صلي الله عليه و
آله و سلم ـ داوري مي كند . » (8 )
چند بشارت ديگر از كتاب اشعيا
بشارات فراواني كه درباره ي منجي عالم در كتاب اشعياي نبي وارد
شده به قسمت عمده اي از برنامه هاي آن مصلح جهاني اشاره دارد كه
برخي از آنها را مي آوريم :
1 ـ تامين عدالت اجتماعي و امنيت عمومي
2 ـ تامين رفاه همگاني و آبادساختن جهان
1 ـ تامين عدالت اجتماعي و امنيت عمومي
در فرازي از بشارت هاي كتاب اشعيا آمده كه در زمان آن حضرت ,
عدالت اجتماعي برقرار خواهد گرديد و امنيت عمومي به وجود خواهد
آمد به گونه اي كه مردم در صلح و صفا و صميميت زندگي كنند و بهايم با
هم سازش نمايند و در كنار هم با آسودگي بياسايند :
« آنگاه انصاف در بيابان ساكن خواهد شد , و عدالت در بوستان
مقيم خواهد گرديد. و عمل عدالت , سلامتي و نتيجه ي عدالت , آرامي و
اطمينان خاطر خواهد بود تا ابدالاباد. و قوم من در مسكن سلامتي و در
مساكن مطمئن و در منزل هاي آرامي ساكن خواهند شد . » (9 )
2 ـ تامين رفاه همگاني و آباد ساختن جهان
در فراز ديگري از بشارت هاي كتاب اشعياي نبي آمده كه در آن
زمان , بساط ظلم و ستم برچيده خواهد شد , و عدالت گسترش خواهد
يافت , و فقر اقتصادي از ميان خواهد رفت و نيازمندي هاي مادي و
معنوي مردم تامين خواهد گرديد , و همگان به اخلاق حميده ي اسلامي
آراسته خواهند شد , و پرده هاي ظلمت و تاريكي به كنار خواهد رفت , و
مردمان در ناز و نعمت زندگي خواهند كرد :
« برگزيدگان من , از عمل دست هاي خود تمتع خواهند برد , زحمت
بي جا خواهند كشيد , اولاد به جهت اضطراب نخواهند زاييد , زيرا كه ا
ولاد بركت يافتگان خداوند هستند و ذريت ايشان با ايشان اند. و قبل از
آن كه بخوانند من جواب خواهم داد , و پيش از آن كه سخن گويند من
خواهم شنيد. گرگ و بره با هم خواهند چريد , و شير مثل گاو كاه خواهد
خورد , و خوراك مار خاك خواهد بود , خداوند مي گويد كه در تمامي
كوه مقدس من , ضرر نخواهند رسانيد و فساد نخواهند كرد » . (10 )
ج ) بشارت ظهور حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ در كتاب بوئيل نبي
در كتاب بوئيل نبي كه از پيامبران پيرو تورات است , بشارت ظهور
حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ و نزول حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ و
محاكمه ي اسرائيل در آن روز سرنوشت ساز , چنين آمده است :
« آن گاه جميع امت ها را جمع كرده به وادي « يهوشافاظ » (11 ) فرود
خواهم آورد و در آنجا به ايشان درباره ي قوم خود و ميراث خويش ,
اسرائيل (را) محاكمه خواهم نمود , زيرا كه ايشان را در ميان امت ها
پراكنده ساخته و زمين مرا تقسيم نموده اند و بر قوم من قرعه انداخته و
پسري در عوض فاحشه داده ودختري به شراب فروخته اند تا
بنوشند » (12 )
ودر جاي ديگر از همين كتاب چنين آمده است :
« اي همه ي امت ها! بشتابيد و بياييد و از هر طرف جمع شويد اي
خداوند شجاعان ! خود را به آنجا فرود آور. امت ها برانگيخته شوند. به
« وادي يهوشافاظ » برآيند; زيرا كه من در آنجا خواهم نشست تا بر
همه ي امت هايي كه به اطراف آن هستند داوري نمايم . » (13 )
ودر همين زمينه در كتاب « عاموس نبي » آمده است كه مي گويد :
« بنابراين , اي اسرائيل ! به اين طور با تو عمل خواهم نمود , و چون
كه به اين طور با تو عمل خواهم نمود پس اي اسرائيل ! خويشتن را مهيا
ساز تا با خداي خود ملاقات نمايي . » (14 )
اين فرازها ـ همچنان كه ملاحظه مي شود ـ از نزول حضرت عيسي
عليه السلام ـ و داوري آن حضرت در « يوم الله ظهور » خبر مي دهند.
و در همين رابطه , در كتاب « هوشيع نبي » در مورد بازگشت حضرت
عيسي ـ عليه السلام ـ خطاب به قوم يهود آمده است :
« و من براي افرادم (15 ) مثل شير و براي خاندان يهودا(16 ) مانند شير
ژيان خواهم بود. من خودم خواهم دريد و رفته خواهم ربود و رهاننده
نخواهد بود.
من روانه شده به مكان خود خواهم برگشت تا ايشان به عصيان خود
اعتراف نموده روي مرا بطلبند , در تنگي خود صبح زود مرا خواهند
طلبيد . » (17 )
نگارنده گويد : از آنجايي كه در روايات اسلامي به صورت
گسترده اي از نزول حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ گفتگو شده است و
برخي از آيات قرآني نيز بر اين معنا دلالت دارد و همه ي طوايف اسلامي
اعتقاد قاطع دارند كه حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ به روي زمين باز
مي گردد و پشت سر حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ نماز مي گذارد و
حضرتش را تاييد مي نمايد و در رديف يكي از معاونان آن حضرت قرار
مي گيرد ما نيز به پيروي از قرآن و پيشوايان معصوم ـ عليهم السلام ـ ,
فرازهاي مزبور را از كتاب تورات نقل نموديم , و توضيح آنها نيز پس از
نقل بشارات انجيل بر همگان روشن خواهد شد.
د) بشارت ظهور حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ در كتاب « زكرياي
نبي »
در كتاب زكرياي نبي ـ كه يكي از پيامبران بزرگ بني اسرائيل و از
انبياي پيرو تورات است , بشارت ظهور آن يگانه منجي عالم چنين آمده
است :
« اينك روز خداوند مي آيد و غنيمت تو در ميانت تقسيم خواهد
شد. و جميع امت ها را به ضد اورشليم براي جنگ جمع خواهم كرد , و
شهر را خواهند گرفت و خانه ها را تاراج خواهند نمود , و زنان را بي
عصمت خواهند كرد , و نصف اهل شهر به اسيري خواهند رفت , و
بقيه ي قوم از شهر منقطع خواهند شد. و خداوند بيرون آمده با آن
قوم ها مقاتله خواهند نمود چنانكه در روز جنگ مقاتله نمود , و در آخر
آن روز پاي هاي او بر كوه زيتون كه از طرف مشرق به مقابل اورشليم
است خواهد ايستاد... و آن يك روز معروف خداوند خواهد بود... و
يهوه (خدا) بر تمامي زمين پادشاه خواهد بود و در آن روز يهوه واحد
خواهد بود و اسم او واحد » (18 )
در اينجا لازم است اين نكته را توضيح دهيم كه در كتب عهدين
(يعني تورات و انجيل ) كلمه ي « خداوند » بيشتر در مورد حضرت عيسي
عليه السلام ـ به كار مي رود , كه در اينجا نيز چنين شده است . وجالب
اين كه در اين فراز بشارت كه از تورات نقل كرديم , محل فرود آمدن
حضرت عيسي و يوم الله بودن آن روز(19 ) و جهاني شدن اسلام و
سقوط رژيم اشغالگر قدس دقيقا با روايات اسلامي مطابقت
دارد.
البته بايد توجه داشت كه طبق آيات كريمه ي قرآن مجيد , مضمون
اين پيش گويي ها يك بار در دوران گذشته در زمان بخت النصر انجام
گرفته و يك بار ديگر طبق وعده هاي صريح قرآن كريم و نويدهاي ظهور
مبارك حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ در « يوم الله ظهور » انجام
خواهد گرفت , و نخستين قبله ي مسلمانان براي هميشه از اشغال
يهوديان رهايي خواهد يافت و در تمامي جهان خداي يكتا را پرستش
خواهد نمود , و در تمامي نقاط زمين نداي دلنواز وحدت به گوش
خواهد رسيد.
به هر حال , آنچه در اين فراز در مورد سرنوشت يهوديان مغرور
آمده است دقيقا با روايات اسلامي منطبق است ; زيرا از احاديث چنين
استفاده مي شود كه ملت يهود به علت طغيان و سركشي و فسادي كه در
زمين ايجاد مي كنند سرانجام تار و مار خواهند شد به گونه اي كه حتي
يك نفر يهودي هم در فلسطين باقي نخواهد ماند.
هـ) بشارت ظهور حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ در كتاب « حزقيل
نبي »
در اين كتاب در مورد ظهور حضرت حجت بن الحسن العسكري ـ
عليهما السلام ـ و سرنوشت رژيم اسرائيل و جهاني شدن آيين توحيد ,
و اجراي احكام و حدود الهي در آن عصر درخشان , چنين آمده است :
« ... و اما تو اي پسر انسان ! خداوند يهوه چنين مي فرمايد : كه به هر
جنس مرغان و به همه ي حيوانات صحرا بگو : جمع شويد و بياييد و نزد
قرباني من كه آن را براي شما ذبح مي نمايم فراهم آييد. قرباني عظيمي كه
بر كوه هاي اسرائيل , تا گوشت بخوريد و خون بنوشيد.
و خداوند يهوه مي گويد : كه بر سفره ي من از اسبان و سواران و
جباران و همه ي مردان جنگي سير خواهيد شد. و من جلال خود را در
ميان امت ها قرار خواهم داد و جميع امت ها داوري مرا كه آن را اجر
خواهم داشت و دست مرا كه برايشان فرود خواهم آورد , مشاهده
خواهند نمود. وخاندان اسرائيل از آن روز و بعد , خواهند دانست كه
يهوه خداي ايشان , من هستم . و امتها خواهند دانست كه خاندان
اسرائيل به سبب گناه خودشان جلاي وطن گرديدند; زيرا كه به من
خيانت ورزيدند . » (20 )
بايد توجه داشت كه منظور از « پسرانسان » مانند كلمه ي « مسيح »
حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ نيست ; بلكه مراد از آن , حضرت مهدي
عليه السلام ـ است , زيرا در انجيل بيش از 80 بار كلمه ي « پسرانسان »
آمده است كه تنها در 30 مورد آن حضرت مسيح ـ عليه السلام ـ اراده
شده است . (21 )
و) بشارت ظهور حضرت مهدي ـ عليه السلام در كتاب حجي نبي
در اين كتاب نيز كه يكي از كتاب هاي انبياي پيرو تورات است ,
بشارت ظهور حضرت « بقيه الله » ـ عليه السلام ـ بدين گونه آمده است :
« يهوه صبايوت چنين مي گويد : يك دفعه ي ديگر ـ و آن نيز بعد از
اندك زماني ـ آسمان ها و زمين و درياو خشكي را متزلزل خواهم
ساخت , و تمامي امت ها را متزلزل خواهم ساخت , و فضيلت جميع
امت ها خواهد آمد.
پانوشت ها :
1 ـ براي توضيح بيشتر به كتاب انيس الاعلام في نصره الاسلام , ج 5 ,
ص 92 الي 96 و ج 7 , ص 387 الي 398 مراجعه فرماييد .
2 ـ به كتاب نفيس منتخب الاثر , ص 247 ـ 250 مراجعه فرماييد .
3 ـ يسي به معناي قوي , پدر حضرت داود و نوه ي « راعوت » است , و به
طوري مشهور بود كه داود را پسر « يسي » مي ناميدند , در صورتي كه
خود داود شهرت و شخصيت عظيمي داشته و از پيغمبران بزرگ « بني
اسرائيل » بوده است . (قاموس كتاب مقدس ).
4 ـ تورات , كتاب اشعياي نبي , باب 11 , پندهاي 1 ـ10 , ص 1548 ,
كتاب مقدس .
5 ـ بشاره الاسلام , ص 197 و 247 , منتخب الاثر , ص 474 , مستدرك
حكم , ج 4 , ص 514 و بحارالانوار , ج 52 , ص 280 , ح 6
6 ـ بحارالانوار , ج 52 , ص 336 , ج 71 , منتخب الاثر , ص 483 و
روضه ي كافي .
7 ـ بحارالانوار , ج 52 , ص 352 , ح 106 ; غيبت نعماني , ص 239 , ح
30 ; بشاره الاسلام , ص .242
8 ـ همان .
9 ـ كتاب مقدس , كتاب اشعياي نبي , ص 1046 , باب 32 , بندهاي
16 ـ18
10 ـ كتاب مقدس , كتاب اشعياي نبي , ص 1090 , باب 65 , بندهاي
23 ـ25
11 ـ وادي يهوشافاظ , نام صحرايي در نزديكي بيت المقدس است كه
اكنون وادي « قدرون » ناميده مي شود. (لغت نامه دهخدا , حرف قاف ,
قدرون , ص 177 )
12 ـ كتاب مقدس , كتاب بوئيل نبي , ص 1327 , باب 3 , بندهاي 2 و
3
13 ـ كتاب مقدس , كتاب بوئيل نبي , ص 1328 , باب 3 , بندهاي 12 و
13
14 ـ كتاب مقدس , كتاب عاموس نبي , ص 1323 , باب 4 , بندهاي 12 و
13
15 ـ افرايم : نام پسر دوم حضرت يوسف ـ عليه السلام ـ است .
16 ـ يهودا : نام پسر يعقوب و برادر بزرگ يوسف از مادر ديگر به نام ليا ـ
لاياليا ـ است , كه حضرت داود و ملوك بني اسرائيل و حضرت عيسي ـ
عليه السلام ـ از نسل او مي باشند. (لغت نامه ي دهخدا , حرف يا ,
يهودا)
17 ـ تورات , كتاب هوشع نبي , ص 1314 , باب 5 , بندهاي 14 و
15
18 ـ همان , كتاب زكرياي نبي , ص 1382 , باب 14 , بندهاي 1 ـ10
19 ـ براي آگاهي بيشتر به بخش هشتم , تحت عنوان : « نويدهاي ظهور
حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ در قرآن كريم » ازسوره ي ابراهيم
مراجعه فرماييد.
20 ـ كتاب مقدس , كتاب حزقيل نبي , ص 1265 , باب 39 , بندهاي
17 ـ23
21 ـ قاموس كتاب مقدس , ماده ي « پسرخواهر » ص .219
نويدهاي ظهور حضرت مهدي (عج ) در « زبور » فراوان است , و در
بيش از 35 بخش از مزامير 150 گانه , نويد ظهور آن موعود امم و منجي
عالم موجود است
