گير و دار متروي تهران
مجيد زندي
سالها بود كه از كلاف سردرگم ترافيك تهران مي گفتيم و مي نوشتيم و
پيشنهاد مي كرديم كه اگر متروي تهران راه بيفتد مشكلات ناشي از ترافيك
حل مي شود و آن روزي كه براي اولين بار در 40 متري زير زمين تهران سوار
قطار برقي (مترو) شديم در پوست خود نمي گنجيديم و به خود مي باليديم
كه كشورما هم صاحب مترو شده است . خوشبختانه پس از حركت نخستين
رام قطار متروي تهران و در زمان كوتاهي پس از راه اندازي خطوط يك , دو و
پنج مترو , مردم با آثار بسيار مثبت بهبود ترافيك در خيابانهاي پرازدحام
مواجه شده و با استقبال گسترده از مترو رنگ و بوي ديگري به شهر داده
بودند.
بسياري از مردم صبح زود از جنوبي ترين نقطه تهران حركت مي كردند و
دركمترين فرصت و با كمترين هزينه به مناطق شمالي شهر مي رسيدند
وجالب اينكه بسياري از مسافران در خنكي مترو در تابستان و گرماي لذت
بخش فن كوئل داخل قطار مترو در زمستان به خواب عميق فرو مي رفتند و
در مقصد , بقيه مسافران به ناچار آنها را از خواب خوش بيدار مي كردند.
اما مدتي است كه از آن روزهاي خوش ديگر چندان خبري نيست و
مردم دوباره شاهد شلوغي غيرقابل تحمل خيابانهاي سطح شهر و ترافيك
شلوغ و سرسام شده اند.
اين روزها درباره مشكل ترافيك , چراغ قرمزهاي طولاني , دير رسيدن به
مقصد به سراغ مردم آمده و حتي شلوغي و گراني مترو هم به يكي ديگر از
دغدغه هاي ذهني بسياري از شهرونداني تبديل شده كه مجبورند از مترو
استفاده كنند يا افرادي كه در ازدحام شديد ايستگاههاي مترو مي مانند و با
دير رسيدن يا پر بودن ظرفيت قطارهاي مترو مواجه مي شوند.
در اين ميان بسياري از سالمندان و افرادي كه تحمل هجوم جوانان براي
سوار شدن به قطار مترو را ندارند مجبورند در چند نوبت تنها نظاره گر
عبورقطار مترو باشند وكماكان در ايستگاهها منتظر قطار بعدي بمانند و يا
فشار ازدحام جمعيت را تحمل نمايند. كمبود واگن , ازدحام جمعيت در
ايستگاههاي مترو و واگن ها , نقص فني برخي ازواگن ها , باز نشدن درهاي
قطار , و از همه مهمتر اخيرا نارضايتي مردم از افزايش قيمت بليت قطار مترو
همزمان با كاهش خدمات وآسايش در واگن ها كار را به جايي رسانده كه با
جرقه اي به نام نقص فني , هفته گذشته مسافران خشم فروخفته خود را روي
شيشه هاي قطار خالي كردند و در حادثه اي ناخوشايند عده اي از مسافران با
مسئولان يكي از ايستگاههاي متروي تهران درگيري فيزيكي هم داشته
باشند.
به راستي چه پيش آمده كه آرامترين وسيله حمل و نقل درون شهري
تهران به چنين روزي افتاده كه مسافران با فشار شديد وارد واگن شوند و كم
مانده همانند قطار بين شهري هندوستان مردم به روي قطار هم سوار شوند و
در صورت غير ممكن بودن اين كار در تونل هاي متروي تهران , مردم در
ايستگاه مانده , مجبورند براي به حركت در آوردن مترو , به همنوعان خود از
بيرون در قطار فشار آورند وبه ضرب زور بازو درهاي قطار را ببندند يا براي
باز كردن آن تلاش كنند!
با كنجكاوي به سراغ ايستگاههاي متروي تهران رفتيم تا حرف دل مردم
را هم بشنويم . در اين باره آقاي حميدرضا رزمجو كه هر روز مجبور است از
كرج به صادقيه و از صادقيه به مركز شهر تهران برود به گزارشگر ما مي گويد :
چند روز پيش بخاطر بروز نقص فني قطار ميدان امام خميني مجبور شديم
بيش از يكساعت در ايستگاه سعدي به همراه بسياري از مسافران معطل
بمانيم در حاليكه اگر مسئولان قطار بيشتري در روزهاي شلوغ روانه كنند و
به موقع پاسخگوي مردم باشند حال و روز مترو به اين وضعيت نمي رسد.
وي گفت : متاسفانه آنگونه كه تاكنون درباره مترو تبليغ مي شد به آن از
سوي دولت و دستگاههاي متولي توجه نشده است و اگر به تناسب اقبال
مردم براي استفاده از مترو , بر تعداد واگن هاي قطارهاي مترو هم اضافه
مي كردند مردم تا اين حد سردرگم نمي شدند.
وي خط دوي مترو از ميدان صادقيه تا ميدان امام خميني را يكي از
شلوغ ترين خطوط متروي تهران دانست و گفت : الان كه وضعيت اينگونه بد
شده اگر خط دردشت هم راه بيفتد و مسافران تهران پارس هم بخواهند از
فلكه صادقيه به شرق تهران بروند وضعيت بسيار وخيم تر خواهد شد كه
بايد براي آن فكري جدي صورت گيرد.
آقاي رزمجو افزود : هم اكنون تا ساعت 9 صبح هر 8 دقيقه يك قطار
حركت مي كند و پس از آن هر 10 دقيقه در حاليكه بايد اين مدت زمان
حركت قطار را به چهار يا دو دقيقه كاهش دهند تا ازدحام جمعيت كاهش
يابد.
وي گفت : مشكل اين است كه اگر براي يك قطار مشكل ايجاد شود بقيه
قطارها هم زمينگير مي شوند و مردم در همه ايستگاهها معطل خواهند شد.
آقاي رزمجو يادآور شد : مسئولان مترو وقتي كه مي بينند ازدحام مردم
در ايستگاهها در ساعت هاي خاصي فراوان است بايد فاصله زماني حركت
قطار را از 5 و 10 دقيقه كنوني به دو دقيقه كاهش دهند آنوقت متوجه
خواهند شد كه ازدحام به حداقل مي رسد.
آقاي مصطفوي يكي ديگر از مسافران دائمي مترو كه مي گويد سالها در
كشورهاي غربي خصوصا آمريكا بوده است نيز درباره وضعيت متروي تهران
مي گويد : مردم زود از واقعيت ها آگاه مي شوند به نظر من قصد گراني بليت
مترو همه فعاليت هاي مثبت آقايان را زير سئوال برده است .
وي با شرح خاطره اي در يكي از كشورهاي غربي گفت : يك روز در مترو
گم شده بودم و تقريبا تا غروب با قطار در مسيرهاي مختلفي از قطار مترو
استفاده كردم اما از سكو خارج نشدم و همان يك بليت براي همه اين
سفرهاي درون شهري كافي بود.
وي يكي از عوامل اصلي افزايش هزينه هاي متروي تهران را بكارگيري
امكانات و تجهيزات غيرضروري عنوان مي كند و مي افزايد : متاسفانه
مسئولان متروي تهران در اين بخش فريب شركت هاي تبليغاتي فروش
تجهيزات داخل مترو را مي خورند و امكاناتي را بدون ارزيابي و تحقيق
براي كارايي مي خرند.
وي ادامه داد : مثلا مترو براي خروج مسافران هم تجهيزات كارت خوان
خريداري كرده تا بليت هاي مسافتي را ارزيابي كند اما وقتي ازدحام جمعيت
متروي ايران با كشورهاي اروپايي همخواني ندارد نشان مي دهد هنگام خريد
كارشان كارشناسي شده نبود.
آقاي مصطفوي افزود : مترو آنقدر كه براي پله هاي برقي و سيستم هاي
ديجيتالي هزينه كرد براي خريد واگن هزينه مي كرد اينچنين در مشكلات خود
ساخته فرو نمي رفت و حالا خودشان بيشتر از مردم مستاصل و درمانده
نمي شدند.
خانم صولتي از ديگر شهروندان تهراني كه هر روز از مترو براي رفتن به
محل كار استفاده مي كند علت نگراني اخير مردم را دورويي مسئولان مترو
اعلام مي كند و مي افزايد : من احساس مي كنم بده بستاني ميان مترو با
شهرداري يا دولت وجوددارد كه مسئولان مترو چاره اي جز خالي كردن آن
مشكلات بر سر مردم ندارند والا اخيرا يك روز پس از 22 بهمن بليت مترو
را به اصطلاح مسافتي كردند اما اين كار رسما دستاويزي براي گران شدن
بليت گشته است .
وي گفت : مسئولان مترو قبل از محاسبه مسافتي قيمت بليت اعلام كرده
بودند مسافت هاي نزديك ارزانتر از قبل و مسافت هاي طولاني گرانتر
محاسبه مي شود اما عملا آنها قيمت بليت مسافت دو ايستگاه را هم از 650
ريال به 750 ريال افزايش داده اند .
خانم صولتي گفت : در روزهاي گذشته كه بليت رفت و برگشت را در
اختيار مردم قرار دادند مسافري كه فقط مي خواست يك طرف حركت كند
هم پول رفت و برگشت را مي گرفتند ومدعي مي شدند كه بليت يك طرفه
ندارند و همين اجحاف ها و گراني هاي خارج از قول و قرار گذشته باعث
عصبانيت مردم شده است .
آقاي لطف الله ولايي كه همه روزه از مترو استفاده مي كند هم به
گزارشگر ما مي گويد : مردم نبايد اينقدر كم تحمل باشند به هر حال هزار بار از
مترو استفاده كردند يكبار هم دچار مشكل شده است . متاسفانه سطح
انتظارات مردم بالا رفته والا اگر ما بخواهيم هر روز از سواري يا اتوبوس
استفاده مي كرديم وقت و هزينه بسيار بيشتري بايد مي پرداختيم .
وي گفت : دولت مساله مترو را بايد مساله اي ملي بداند زيرا ترافيك و
آلودگي تهران با آبروي كشور بازي مي كند و هر قدر دولت از گسترش شبكه
مترو حمايت كند كاهش مصرف سوخت از طرف شهروندان در نهايت به نفع
خود دولت تمام خواهد شد.
آقاي سعيد قاسمي دانشجو , مساله ديگري را درباره شرايط مترو مطرح
مي كند كه آنهم نحوه برخورد كاركنان مترو با مردم است و مي گويد : قبلا اين
برخوردها بسيار مودبانه بود ولي الان كمتر از آن حالت وجود دارد كه خود
مي تواند در تخريب روحيه مردم موثر باشد.
وي گفت : البته اين را هم بگويم كه رفتار ماموران در برخي از ايستگاهها
با هم تفاوت دارد مثلا در ايستگاه مجلس افراد باتجربه و تحصيلكرده تر به
نظر مي رسند و نوع برخوردها هم با ماموران برخي ديگر از ايستگاهها كه
نمي خواهم نام ببرم متفاوت است .
خانم زهرا عباس زاده در ايستگاه علي آباد هم به گزارشگر ما گفت : آقا
واگن مخصوص خانم ها كم است چون آنقدر ازدحام جمعيت در واگن
فراوان است كه ما دچار مشكل تنفسي مي شويم و الان كه وضعيت اينگونه
است بايد براي تابستان حتما چاره انديشي كنند.
آقاي محمودي يكي ديگر از شهروندان كه مسافر خط متروي صادقيه ـ
ميدان بهارستان هم هست درباره گراني بهاي كارت اعتباري مي گويد و
مي افزايد : قبلا كارت يك ماهه را 2400 خريداري مي كرديم كه الان 4300
شده يعني 90 درصد افزايش قيمت كه اين رقم كمي نيست .
وي گفت : شركت مترو نمي بايست با طرح بليت مسافتي براي خود
افزايش درآمد طلب كند چون كار جديدي بود بايد همانند روزهاي اول
راه اندازي مترو در تهران اين كار را بعنوان يكي از فعاليت هاي و خدمات
شهري محسوب مي كردند تا افزايش قيمت ها توام با رضايت مردم باشد كه
متاسفانه چنين نشد.
آقاي هانس رت دبير اتحاديه بين المللي حمل ونقل عمومي كه هفته
گذشته از متروي تهران بازديد كرده بود با ستايش از معماري , ذوق , هنر و
تلاش مهندسان و متخصصان ايراني گفته بود وجود دستان تواناي هنرهاي
اصيل در كنار تلاش مهندسان ايراني سبب شده متروي تهران به يكي از
زيباترين متروهاي جهان تبديل شود.
وي همچنين پيشنهاد كرد : دولت ايران بهتر است يارانه بنزين را حذف
كند و به خودروهاي شخصي يارانه نپردازد و در عوض براي تشويق مردم به
استفاده از سيستم حمل ونقل عمومي , اين يارانه به مترو و اتوبوسراني
پرداخت شود.
درباره وضعيت كنوني متروي تهران و ميزان موفقيت برنامه هاي مترو
خصوصا طرح فروش بليت مسافتي مهندس جعفر ربيعي معاون پشتيباني
شركت قطار شهري تهران وحومه (مترو) در گفت و گو با گزارشگر ما ضمن
اشاره به عمده مشكلات متروي تهران افزود : ما هم اكنون بر اساس آخرين
ارزيابي هاي انجام شده براي ادامه احداث 370 كيلومتر خطوط مترو و
تكميل شبكه حمل ونقل ريلي درون شهري به شش ميليارد دلار ديگر بودجه
نيازمنديم .
وي گفت : از هشت ميليارد دلار بودجه مورد نياز براي احداث مترو تنها
2 ميليارد دلار آن تامين شده و همين ضعف بودجه باعث عدم تكميل طرح ها
و بروز مشكلات براي شهروندان و خود شركت مترو شده است .
وي در همين رابطه از دولت , نمايندگان مجلس , شوراي اسلامي شهر
تهران و شهرداري خواست كه با توجه بيشتر از گذشته و با تخصيص به
موقع اعتبارات ارزي و ريالي موردنياز مترو اين شركت را در ارائه خدمات
بهتر و مناسب تر به مردم ياري دهند.
وي درباره طرح فروش بليت مسافتي و مشكلاتي كه در اين بخش از
سوي مردم اعلام مي شود افزود : ما ادعا نداريم كه كارهاي ما بي نقص است
اين طرح ها در كشورهاي توسعه يافته سالهاست كه انجام مي شود ولي
متاسفانه ما يك مقداري عجول هستيم در حاليكه اين كار هم بايد به مرور
جا بيفتد ما در روز با يك ميليون مسافر سروكارداريم ما كه نمي توانيم براي
همه مسافران جداگانه آموزش بدهيم . بروشورهاي فراواني كه چاپ كرديم
در اختيار مردم قرار داديم كه اگر خوب مطالعه كنند متوجه نحوه اجراي
دستگاهها خواهند شد.
وي گفت : برعكس خود ما از اين كار بسيار راضي هستيم چون بسياري
از مشكلات ما حل شده و اكنون مشكل صف خريد بليت بسيار كم شده
چون بسياري از مسافران دائمي مترو بليت هاي اعتباري خريدند كه بسيار
ارزانتر از بليت هاي يك سفره هم هست .
مهندس ربيعي درباره ازدحام جمعيت و منتظران رسيدن قطار مترو
گفت : ازدحام اين روزها ازدحام اسفندماه است ما هميشه اسفندماه چنين
مشكلاتي داريم كه حدود 20 درصد سفرهاي درون شهري افزايش مي يابد .
اين ازدحام سبب مي شود كه در ايستگاه امام خميني به عنوان ايستگاه
تقاطعي , جمعيت انبوهي هم مي خواهند سوار قطار شوند و هم مي خواهند
پياده شوند كه در اين شرايط ازدحام جمعيت » برخي افراد اجازه بسته شدن
درب قطار مترو را نمي دهند وقتي در بسته نشود سيستم الكترونيك به قطار
اجازه حركت نمي دهد حتي اگر كفش يك مسافر هم ميان در بماند كل قطار
متوقف مي شود.
وي در اين باره ادامه داد : توقف قطار در يك ايستگاه به ايستگاههاي
ديگر اطلاع داده مي شود و اين توقف باعث برهم خوردن نظم بقيه خطوط
مي شود كه هم كارها را به هم مي زند و مردم فكر مي كنند مشكل ديرآمدن
قطار است در حاليكه در ساعت هاي صبح و غروب هر 4 دقيقه يك قطار در
ايستگاه خواهد آمد . اما در ساعت هاي 11 تا 1 هر 7 تا 8 دقيقه يك قطار
مي آيد.
وي درباره سيستم بليت اعتباري گفت : اين سيستم روز دنياست و در
تمام كشورهاي توسعه يافته بليت مسافتي و حتي ناحيه اي مي فروشند. اما
چون متروي ما جزو متروهاي بزرگ در دنيا محسوب مي شود , بنابراين نبايد
متروي تهران را با متروي شهرهاي كوچك جهان مقايسه كرد.
وي با رد عدم موفقيت طرح خروج مسافر و ازدحام مردم در خروجي
گيت ها گفت : اتفاقا برعكس الاذن تجمع بيشتر در ورودي است و خروجي
بسيار آسان شده است ولي چون اين كار تازه شروع شده هنوز براي مردم ما
جا نيفتاده در حاليكه در كشورهاي صاحب متروهاي قديمي يك شهروند را
پيدا نمي كنيد كه از بليت يك سفره استفاده كند آنها يك بليت مي خرند
يكسال از آن استفاده مي كنند در كشور ما هم اكنون در وروديه ايستگاه
صادقيه كه انبوه جمعيت مي آيند مشكلي نداريم چون مردم شيوه همكاري
درست را آموخته اند.
وي درباره امكان مفقود شدن بليت اعتباري يكساله گفت : تمهيداتي
انديشيده شده كه بليت المثني براي شهروندان صادر شود و تنها هزينه تمام
شده كارت از آنها گرفته مي شود.
وي درباره هزينه انجام شده براي سيستم هاي الكترونيكي و هزينه خريد
واگن , اين دو را قابل مقايسه ندانست و گفت : مجموع هزينه هاي خريد
امكانات بليت 8 ميليون دلار شده است در حاليكه براي خريد هر واگن 800
هزار دلار بايد پول بدهيم و هر قطار 7 واگنه را 5,6 ميليون دلار خريداري
مي كنيم .
وي افزود : ما براي اينكه فاصله حركت قطارها را به دو دقيقه برسانيم به
70 قطار 7 واگنه جديد نياز داريم كه حدود 400 ميليون دلار هزينه خريد
آن مي شود.
وي مشكل بروكراسي در كشور را از جمله موانع مهم ديگر در كنار كمبود
اعتبارات عنوان كرد و افزود : حتي از زمانيكه به ما اجازه خريد قسطي بدهند
تا روزي كه قطار به دست ما برسد سه سال طول مي كشد كه ما به زمان دو
دقيقه برسيم و اگراين وجوه موردنياز را به ما نقدي بدهند ما مي توانيم تا
اسفند سال آينده حركت قطار را به دو دقيقه برسانيم .
وي درباره كاهش سطح خدمات متروي تهران وعصبانيت برخي از مردم
گفت : من اين حرف را قبول دارم كه مترويي كه قبلا خدمات بسيار خوبي به
مسافران مي داد حتي اگر مسافران افزايش يابند نبايد خدمات كاهش يابد
ولي مردم هم بايد خودشان را جاي ما هم بگذارند و بدانند ما در چه
شرايطي داريم كار مي كنيم . مخاطب اين مشكلات فقط مسئولان مترو
نيستند , مشكل مالي بسيار براي ما مهم است كه بايد به آن نگاه ملي داشت تا
مشكلات حل شود.
وي افزود : شبكه حمل و نقل درون شهري در تمام دنيا بعنوان نماد
اصلي معرفي شهر است كه بقيه مسايل شهري از جمله فروشگاهها و ميادين
و... در حاشيه قرار مي گيرند , در تهران هم مترو ستون فقرات حمل و نقل
درون شهري است اين حرف متخصصين است .
وي افزود : البته مشكلاتي كه در مترو بوجود مي آيد ما به هيچ وجه اجازه
و حق آن را نداريم كه به مردم منتقل كنيم ما صادقانه مشكلات خود را
مي گوئيم و از مجموع نظام مي خواهيم كه مشكلات ما را حل كنند ولي برخي
از مشكلات همچون توقف بي مورد قطار در ايستگاه بخاطر بي دقتي يك
شهروند كه كفش خود را بين در نگه مي دارد ربطي به مسئولان مترو ,
شهرداري و دولت و كشور ندارد.
وي درباره سيستم تهويه مطبوع مترو در تابستان گفت : واگن هاي جديد
خريداري شده همه داراي كولر است و هيچ مشكلي ندارد و براي قطارهاي
قديمي هم از دو سال پيش با يك شركت ايراني قرارداد بستيم كه با سرعت
بسيار خوبي قطارهاي قديمي ما را كولردار مي كند و ما قول داده بوديم كه در
تابستان 85 مشكلي به نام تهويه در قطارهاي مترو نداشته باشيم كه روي
قول خود ايستاده ايم .
وي البته اضافه كرد : برخي از مشكلات تنفسي كه مردم اعلام كردند به
خاطر رطوبت بالاي جمعيت حاضر است وقتي رطوبت بالا مي رود تحمل
دماي معمولي هم مشكل مي شود كه اميدواريم با كولرهاي گازي جديد هم
رطوبت و هم دما كاهش يابد.
مدتي است كه كمبود واگن قطار و ازدحام جمعيت , روزهاي خوش و
محيط امن و آرام دو سال ابتدايي فعاليت متروي تهران را از اذهان مسافران
پاك كرده است
هفته قبل خشم فروخفته برخي از مسافران بابت تاخيرهاي پي درپي ,
افزايش قيمت بليت و نقص فني روي شيشه هاي قطار و مسئولان يكي
ازايستگاههاي متروي تهران خالي شد!
يك مسافر دائمي خط دو مترو : اگر فاصله زماني حركت قطار را به دو
دقيقه كاهش دهند مشكل ازدحام جمعيت در ساعت هاي اوليه و پاياني روز
حل مي شود
مهندس جعفر ربيعي معاون پشتيباني شركت قطار شهري تهران و حومه
(مترو) شهروندان خودشان بايد مراقب باشند تا فردي مانع بسته شدن درب
قطار نشود زيرا اين كار باعث مي شود دستگاههاي الكترونيكي اجازه حركت
را به قطار ندهد و همين مشكل باعث برهم خوردن
نظم حركت ساير قطارها و معطلي مردم در ساير ايستگاهها مي شود
شهروندان , تابستان 85 در واگن هاي قطار مشكل گرمي و تنفسي نخواهند
داشت
قيمت هر واگن قطار 800 هزار دلار است و مترو براي خريد يك قطار 7
واگنه حدود 5,6 ميليون دلار هزينه مي كند
