ث پيشرفتهاي ديني و معنوي خود را مديون چه كسي هستيد چه كس يا
كساني عامل موفقيت و پيوستن شما به حوزه علميه و كسوت روحانيت
بودند
ث بسم الله الرحمن الرحيم ـ با تشكر از روزنامه جمهوري اسلامي و تبريك
فرارسيدن دهه فجر. دهه فجر را به همه فجرآفرينان مخصوصا به امام
بزرگوارمان كه باعث اين همه خير و بركت و عزت و شرف براي اسلام و
مسلمين شد تبريك مي گويم . اين سوال را بايد از دو زاويه پاسخ بگويم . يكي
از زاويه شهر نجف آباد. مديون پدرم هستم , مديون علمايي هستم كه در شهر
نجف آباد و تاسيس حوزه نجف آباد فعال بودند. مثل مرحوم رياضي , مرحوم
آقا شيخ احمد حججي نجف آبادي آيت الله منتظري و علماي ديگري كه
سكاندار امر روحانيت شهرستان نجف آباد بودند. اينها زمينه را براي تربيت
ديني ما فراهم كردند. بستري فراهم كردند تا ما از آن بستر بتوانيم براي
آموزشهاي ديني و ترويج دين و دينداري استفاده كنيم . بكوشيم براي
تحصيل علوم و معارف اسلامي . از زاويه ديگر مديون آيت الله آقاشيخ
عبدالكريم حايري (موسس حوزه علميه قم ) و آيت الله بروجردي و حضرت
امام خميني و علما و بزرگان روحانيت در 85 سال اخير هستم . آقاي آقا
شيخ احمد حججي نجف آبادي و مرحوم رياضي هم از علماي قم بودند. در
حوزه مقدس قم و در محضر آقا شيخ عبدالكريم حايري درس خوانده
بودند. بنابراين من هم مديون حوزه نجف آباد هستم و هم حوزه قم . البته به
حوزه اصفهان و نجف هم مديونم , چرا كه علمايي كه نام بردم و حكم
استادي بنده و استادان من را داشتند برخي از آنها از حوزه اصفهان و نجف
برخاسته بودند.
ث از مرحوم رياضي اطلاعات بيشتري به ما بدهيد.
در تاريخ نجف آباد از مرحوم رياضي خيلي تجليل مي شود. مي گويند جلسات درس اخلاق و
شبهاي جمعه دعاي كميل خيلي دلنشين داشته .
مرحوم رياضي دانشمند شهر نجف آباد , نماينده مراجع عظام وقت در
نجف آباد و مسئول حوزه علميه نجف آباد بود آقاي شيخ احمد حججي هم
انسان باارزش بودند و شخصيت باارزش , ساده زيست , قانع , داراي شم
فقاهت , با صفا و بااخلاص بودند و در گسترش حوزه علميه نجف آباد و
اصفهان و شهرهاي اطراف نقش بسيار تعيين كننده اي داشتند. مرحوم
رياضي يك مدرسه اي در نجف آباد ساختند كه آن مدرسه هنوز هم وجود
دارد و به نام مدرسه رياضي است . حسينيه اعظم نجف آباد را هم مرحوم
رياضي تاسيس كردند. بعد از مرحوم حججي نجف آبادي , مرحوم آقاي
رياضي روحاني اول نجف آباد و منطقه بود. آيت الله ايزدي هم در تربيت من
نقش داشته اند.
ث چه سالي از حوزه نجف آباد به حوزه قم رفتيد
اوايل سال 1340 شمسي . از وفات مرحوم آيت الله بروجردي به بعد . بنده
همواره در قم بوده ام . درس آيت الله صلواتي مي رفتم . قوانين را پيش آيت الله
شب زنده دار مي خواندم .
ث از كداميك از اساتيدتان بيشترين تاثيرها را گرفتيد
انسان در طول حياتش همواره به مربيان دلسوز , الگوهاي با فضيلت ,
الهام بخش و تاثيرگذار نياز دارد. حالا من در اينجا بايد از مرحوم آيت الله
ايزدي هم ذكر خير داشته باشم . تا آخر عمر شريفشان يعني سال 1370
شمسي از شخصيت هايي بود كه من با او خيلي مانوس بودم . در شخصيت من
تاثيرگذار بودند. از اصفهان آقا سيدعلي بهبهاني نيز از استادان من بودند و
بر من تاثير زياد اخلاقي گذاشتند. تابستانها از اهواز مي آمدند اصفهان . در
قم از شخصيت مرحوم آيت الله آقاسيداحمد زنجاني , علامه طباطبايي ,
آيت الله اراكي , آيت الله گلپايگاني , آيت الله محقق داماد , آيت الله مشكيني ,
آيت الله اميني , آيت الله جوادي آملي , آيت الله حسن زاده آملي , اينها نوعا
سهمي در ارتقاي درس و اخلاق و تربيت ديني من داشته اند. البته بعضي از
شخصيت ها براي من امتيار ويژه اي داشته و دارند. مثل آيت الله مشكيني .
من به صورت مستقيم پيش آيت الله مشكيني درس نخوانده ام . ولي از اخلاق
ايشان و درسهاي اخلاق ايشان و سير و سلوك ايشان بهره ها گرفته ام . از
آيت الله بهاالديني هم تاثيرات اخلاقي زياد گرفتم . از آيت الله بهجت هم
همين طور. از علامه طباطبايي , از شهيد آيت الله مطهري هم همين طور. در
نزد علامه طباطبايي جلد سوم اسفار را مي خواندم . دز نزد شهيد مطهري هم
اسفار مي خواندم و هم بحث شناخت را با ايشان داشتم و در جلسات
خصوصي ايشان هم شركت مي كردم .
ث عواملي كه باعث حضور فعال شما در فعاليتهاي سياسي شد چه بود
از همه مهم تر تقليد از حضرت امام خميني (رضوان الله تعالي عليه ) بود.
علما و روحانيون نجف آباد و اصفهان گرايش ويژه اي نسبت به
امام خميني (ره ) داشتند. مثل آيت الله منتظري , مثل آيت الله اميني , آيت الله
ايزدي . در نجف آباد بعد از مرحوم آقاسيدعبدالهادي بهبهاني , يك پارچه
مقلد حضرت امام خميني (ره ) شدند.
طبيعي است وقتي شخصيتي مثل امام خميني (ره ) مرجع تقليد انسان
باشد , تاثيرات زيادي روي شخصيت آدم بويژه در مسايل سياسي و
اجتماعي مي گذارد.
ث تفاوتهاي حوزه علميه قم قبل ا زپيروزي انقلاب اسلامي و بعد از پيروزي انقلاب اسلامي چه
بوده و هست
شايد بشود براي حوزه علميه قم سه چهار دوره مطرح كرد. دوره آيت الله
آقاي شيخ عبدالكريم حايري كه حدود 15 سال بود , دوره مراجع ثلاث
است (آيت الله خوانساري , آيت الله صدر و آيت الله حجت ) . بعد دوره 16
ساله مرجعيت مرحوم آيت الله بروجردي شروع مي شود و بعد ازسال 1342
به بعد كه دوره مرجعيت حضرت امام خميني شروع مي شود تا پيروزي
انقلاب اسلامي . اگر قرار باشد يك بررسي جامعي در اين باره صورت بگيرد
بايد اين تقسيم بندي را به چهار مقطع انجام دهيم . مقطع قبل از انقلاب يعني
دوره زعامت حضرت امام خميني چه در دوران حضور در قم و چه در
دوران تبعيد به نجف . تاثير افكار امام , تاثير انديشه هاي بلند امام , تاثير بحث
ولايت فقيه حضرت امام , تاثير اخلاقيات امام , تاثير كتاب تحريرالوسيله
امام , تاثير كتاب ولايت فقيه و حكومت اسلامي امام , تاثير شاگردان امام
بسيار تاثير مثبت , فراگير و همه جانبه بود. امام خميني مثل يك موتور
حركتي كه تمام روحانيت را نه تنها در قم بلكه در تمام كشور , بلكه در خارج
از كشور هم به دنبال خودش هدايت فرمود و سكاندار كشتي مبارزه با
طاغوت , مبارزه با رژيم اشغالگر قدس , مبارزه با آمريكا , مبارزه با استبداد ,
مبارزه با خرافات , مبارزه با تحجر و انحرافات بود. امام در حقيقت به عنوان
اسوه حسنه و الگوي تمام عيار مكتب كشتي انقلاب را مديريت و هدايت
كردند و اين مهم بود. اين شخصيت والا و عظيم الشان براي بنده و امثال بنده
هم الگو بودند. براي همه جهانيان هم الگو بودند.
ث قبل از پيروزي انقلاب اسلامي روحانيت به دو دسته تقسيم مي شدند. يك دسته مخالف
سياست و مخالف حضور روحانيت در عرصه هاي سياسي و اجتماعي و يك عده موافق حضور در
سياست . آيا شما به عنوان يك روحاني كه درمسايل سياسي و مبارزاتي فعال بوديد , در حوزه و
در ميان دوستان روحاني خودتان تحت فشار بوديد. به اين معنا كه مورد شماتت و مذمت قرار
بگيريد و با شما بحث كنند و بخواهند شما را از ورود به مسايل سياسي و همراهي باامام خميني
و نهضت امام خميني و ايجاد حكومت اسلامي باز دارند
طيف ما يعني مجموعه روحانيوني كه بعدها تحت نام جامعه مدرسين
حوزه علميه قم گردهم آمدند و شناخته شدند از سال 1344 شمسي به بعد ,
مجموعه شخصيتهاي انقلابي چه در قم و چه در سراسر كشور , مقلد امام
خميني بودند و با يكديگر خيلي متحد و همراه بودند. ما گوش به حرفها و
توجيهات و توصيه هاي ديگران براي كناره گيري از نهضت و همراهي با امام
خميني نمي داديم . البته گاهي حتي مورد توهين قرار مي گرفتيم . برخي از
دوستان ما , به ما توهين هم مي كردند. من شرم دارم بعضي توهين ها را بگويم .
توهين هاي خيلي بد مي كردند. جسارت مي كردند. حرفهاي نامربوط
مي زدند. اينها مانع ما از همراهي با نهضت اسلامي به رهبري امام خميني
نمي شد. اينها موجب نمي شد كه ما از هدفمان و مسيري كه امام ترسيم كرده
بود عقب نشيني كنيم .
ث اگر يك ديپلمات خارجي از شما بخواهد شخصيت امام خميني را براي او تشريح كنيد , چگونه
جوابي مي دهيد.
امام خميني (ره ) يك شخصيت كم نظير بود. در رفتار و گفتار و آثار براي
جامعه اسلامي الهام بخش و تاثيرگذار بود. امام خميني در بعد كلام , فقه ,
اصول , قرآن , حديث , نهج البلاغه , در ابعاد تربيتي . اجتماعي , فرهنگي و
سياسي و اقتصادي تاثير گذار بود. او يك انسان ساده زيست , قانع و منشا
آثار خدمات و بركات زياد بود.
ث علل و عوامل سقوط رژيم شاه چه بود نقطه ضعف هاي رژيم شاه چه بود
قرآن كريم درباره رسول الله (ص ) مي فرمايد : ونصرناهم بالرعب . گاهي
دشمن مرعوب مي شود.
صلابت امام خميني , شجاعت امام خميني , عزم راسخ امام , عزم راسخ و
قاطع امام , تجربه عميق و ايمان خلل ناپذير امام و مردم مقلد امام عامل
اساسي سقوط رژيم شاه بود. اينها باعث شد تا شاه و عوامل رژيم شاه پا به
فرار بگذارند. شاه و سران رژيم شاه در برابر قدرت و عظمت امام خميني و
مردم مسلمان تسليم شدند. چاره اي جز تسليم نداشتند. راه پيماييهاي مردم
ايران در روزهاي تاسوعا و عاشوراي سال 1357 مثل سيل بنيان كن رژيم
شاه را ويران و سرنگون كرد.
عامل دوم سقوط رژيم شاه , بيانيه هاي امام خميني بود. بيانيه هاي امام
خميني مثل تيري بود بر قلب شاه و عوامل مزدور شاه .
عامل سوم وابستگي و مزدور بودن رژيم شاه بود. شاه و نظام شاهنشاهي
رژيمي فاسد , مزدور و وابسته بودند. هيچ پشتوانه مردمي نداشتند. پشتوانه
اسلامي نداشتند. وابسته محض به آمريكا و اسرائيل بودند. حتي در روزهاي
آخر عمر خود پشتوانه هاي خارجي خود را از دست داد. اما الزبد فيذهب
جفا . البته مجاهدت 15 ساله امام خميني از 15 خرداد 1342 تا بهمن ماه
1357 در اين سقوط رژيم شاه نقش بسيار تعيين كننده اي داشت .
در اينجا لازم مي دانم ذكر خيري هم از شهيد محمد منتظري داشته
باشم .
شهيد محمد منتظري در دهه 1340 در همان روزهاي اوج نهضت
مي گفت : ما بايد مقلدين امام خميني را زياد كنيم . هريك نفر كه به مقلدين
امام خميني اضافه شود , يعني يك نفر ضدشاه , ضدآمريكا و ضدرژيم
اشغالگر قدس تربيت مي شود. اين نكته براي ما در آن سالها يك ايمان بود.
معتقد بوديم هركس كه مقلد امام خميني باشد يعني يك اسلحه مقابل آمريكا
و رژيم اشغالگر قدس است . اين را ما 40 سال قبل مي گفتيم .
نكته ديگر را هم بايد اضافه كنيم , تاسيس حوزه مقدس علميه قم و
حضور مرحوم آقا شيخ عبدالكريم حايري و حضور امام خميني در قم و در
جوار حضرت معصومه (س ) جزو عنايات الهي بوده است . خداوند عنايت
كرد تا پنجاه سال پس از تاسيس حوزه علميه انقلاب اسلامي به پيروزي
برسد. خداوند زمينه ها را فراهم كرد. در مبعوث شدن حضرت موسي (ع ) و
ديگر انبيا هم خداوند زمينه سازي كرد. در بعثت حضرت موسي (ع ) ,
حضرت شعيب (ع ) زمينه ساز قيام حضرت موسي (ع ) شد.
ث شما چهار دوره نماينده مجلس شوراي اسلامي بوديد , آيا مي توانيد به طور خلاصه تجربه و
تعريف خودتان را از اين چهار دوره مجلس بيان بفرماييد
من در دوره پنجم مجلس هم نماينده بودم , اما تمام دوره را در مجلس
نبودم و براي مسئوليت وزارت اطلاعات از مجلس كناره گيري كردم , ولي
واقعش اين است كه دو دوره اول و دوم مجلس شوراي اسلامي دوره هاي
بسيار سختي بود , يكي اينكه مسايل داخلي مان مسايل حساس بود و يكي هم
اينكه مسايل جنگ و مسايل خارجي مهم داشتيم . به نظر مي رسد مجلس
اول و مجلس دوم در شرايط خودشان مجالس موفقي بودند. كارهاي خوبي
كردند. به عنوان نمونه مي توان از مترو تهران , سد كرخه , راه آهن بافق ـ
بندرعباس , فولاد مباركه و توسعه صنايع دفاعي و نظامي كشور نام برد.
توسعه بهداشت و درمان , توسعه آموزش عالي , در اين دو دوره
خيلي كارهاي بزرگي انجام گرفت . من هم عضو كميسيون برنامه و بودجه بودم
و هم عضو كميسيون خاص برنامه 5 ساله . در اين دو دوره كارهاي بسيار
بزرگي پايه گذاري شد كه امروز شاهد آثار و بركات آن هستيم . با همه
محدوديتهايي كه در مجلس اول و دوم داشتيم كارهاي بسيار بزرگي شد. در
مجلس چهارم هم يك مشكل جدي ما وضعيت بسيار نابسامان ارزي كشور
بود. من احساس خطر كردم و ايستادم و كارهاي بزرگي در آن زمان انجام
گرفت . برنامه دوم توسعه كه تقسيم شد در مجلس چهارم , ازجمله
پيش بيني هاو برنامه هايي كه در برنامه دوم انجام شد پروژه پارس جنوبي بود.
يكي از بزرگترين كارهايي كه در كشور انجام شده « پارس جنوبي »
است . تبصره 22 قانون برنامه توسعه دوم را كه مربوط به پارس جنوبي بود را
من نوشتم . برادرها به عهده من گذاشتند. روز ولادت حضرت مهدي (عج ) با
حال وضو و زبان روزه اين تبصره را نوشتم و الحمدلله امروز شما بركات آن
را مي بينيد.
ث تجربه شما از مسئوليتهايتان در دستگاه قضايي چيست شما چندين سال مسئوليت
دردستگاه هاي قضايي داشته و داريد.
به نظرم در دوره جديد , سياستهايي كه مجمع تشخيص مصلحت تصويب
كرده و مقام رهبري هم تاييد كرده , 16 , 17 بند است , اين سياستها اگر
زمينه هاي اجرايي و عملياتي شدنش فراهم بشود , به نظر دررابطه با ساختار
قوه قضاييه و سلامت قوه قضاييه كار موفقي انجام داده ايم . قوه قضاييه 3
سياست را دنبال مي كند. يك : سياست حبس زدايي و زندان زدايي . دو :
سياست جرم زدايي . توضيح اينكه برخي از قوانين مدون شده , اگر بخواهيم
بشماريم , 300 نوع جرم در قانون داريم كه اينها اصلا لازم نيست و
مشكل آفرين است . بايد تقليل پيداكنند. سه : بحث قضازدايي است . بعضي از
كارها را بايد از حالت قضايي خارج كنيم و واگذار كنيم به بخش هاي
غيرقضايي . نمونه كارهايي كه در شوراهاي حل اختلاف انجام مي شود در
راستاي سياستهاي قضازدايي است .
اگر روند قبلي در قوه قضاييه ادامه پيدا كند و 300 نوع جرم داشته
باشيم و به عبارتي هرچيزي را جرم حساب كنيم و بابت هر جرمي هم زندان
داشته باشيم , خيلي مشكل آفرين خواهد بود. اين روند بايد اصلاح شود.
سالهاي اول مسئوليت آقاي هاشمي شاهرودي تعداد زندانيان ما از مرز 160
هزار نفر گذشته بود. با رشد جمعيت , اگر بگوييم رشد جرايم هم زياد
مي شود طبيعتا بايد حداقل 200 هزار زنداني داشته باشيم . ولي الان نزديك
140 هزار زنداني داريم . اين به خاطر اصلاحات در قوه قضاييه است . تاكيد
بر اين است كه زندان جز براي ضرورت نباشد. مشكلات را نبايد همواره با
زندان درست كرد. زندان تبعات بسيار منفي دارد. زندان هم براي زنداني و
هم براي زندانيان و هم براي دستگاه قضايي و هم براي خانواده ها
مشكل آفرين است . زندانها بايد خالي شوند. من از اول انقلاب تاكنون درباره
زندانها كار كرده ام . من 17 بند نامه نوشتم و ايرادات زندانها را ذكر كردم و
گفتم بايد اصلاح شوند. در اسلام هم زندان اينقدر پررنگ نيست در اسلام
براي هر جرمي زندان نداريم . زندان از قوانين اتريش و وين آمده . زندان
ارمغان غربي ها براي ايران است . خود غربيها هم به اين نتيجه رسيده اند كه
زندان و زنداني كردن كار خيلي حكيمانه اي نيست . در زندان آلودگيها بيشتر
مي شود , تشديد مي شوند. افراد آموزش نديده وارد زندان مي شونند و
آموزش ديده و خبره براي جرم و جنايت از زندان خارج مي شود , مخصوصا
افراد جوان و نوجوان . زندانها بايد تفكيك شوند. هر كس را نبايد زندان
انداخت . طرف با زنش دعوا كرده , قاضي براي او حكم زندان مي دهد. اين
كار قضات اين چنيني غلط و مفسده انگيز است . براي مهريه نبايد زندان
وجود داشته باشد. بنابراين زندان زدايي با قدرت بايد دنبال
شود.
شوراهاي حل اختلاف بايد تقويت شوند و نواقصشان هم بايد حل
شود. بايد كاري كنيم مردم كمتر وارد سيستم قضايي شوند. آمدن مردم به
سيستم قضايي وكيل مي خواهد , دادرس مي خواهد , بازجو مي خواهد ,
داديار مي خواهد , زندان مي خواهد , پرونده مي خواهد , رفت و آمد
مي خواهد , دلال مظلمه دارد و... تبعات اخلاقي . اجتماعي , فرهنگي , فكري .
تربيتي , اقتصادي , سواستفاده و فساد دارد. تضمين هاي لازم را هم ندارد.
براي اصلاح قانون چك بايد سيستم بانكي كمك كند , نه اينكه براي
اصلاح قانون چك زندانها را پر كنيم , قوه قضاييه را حجيم تر و حجيم تر و
حجيم تر كنيم . كار را بايد از ريشه درست كرد. اصلاح قانون چك به عهده
سيستم بانكي بايد گذاشته شود . سيستم بانكي 36 دسته چك در اختيار
شركت كلاهبرداري جهيزيه سبز گذاشته بود . 36 دسته چك ! نظام بانكي
كشور , وزارت اقتصاد و دارايي , دولت محترم بايد تدبيري براي اين كار
بكند , نبايد كار به قوه قضاييه واگذار شود. قوانين اعطاي دسته چك به مردم
بايد اصلاح شود. بدون پشتوانه نبايد به مردم دسته چك داد. افراد بدون
اينكه در بانكها پول داشته باشند , مثل آب خوردن از سيستم بانك دسته
چك مي گيرند و كلاه مردم را برمي دارند.
ث آيا شما به عنوان دادستان كل كشور با همين بانكهايي كه به شركت كلاهبرداري جهيزيه سبز
36 فقره دسته چك دادند برخورد نكرديد
بانكها بيش از اينها در اين زمينه مقصر هستند. ما به بانك مركزي تذكر
داده ايم . من عضو شوراي پول و اعتبار هستم و همواره تذكر مي دهم .
صندوقهاي قرض الحسنه مثل صندوقهاي قرض الحسنه طه اصفهان ,
محمدرسول الله اصفهان
يا مثل كلاهبرداريهايي كه در خوزستان انجام شد , اينها هم هستند. به
هرحال يكي از راههاي زندان زدايي و قضازدايي پيشگيري از جرم با سيستم
معقول است .
بايد بانكها , نيروي انتظامي , وزارت اطلاعات به وظايف خودشان عمل
كنند تا اينقدر قوه قضاييه به مشكل نخورد و زنداني انباشته نشوند. بايد
فعال شوند اجازه ندهند توموري رشد كند و به غده بزرگ سرطاني تبديل
شود و آنگاه اقدام به برخورد كنند. اجازه نبايد بدهيم . مثال ديگر بانك صبا
است . چرا اجازه دادند بانك صبا تاسيس شود , صدها شعبه ايجاد كند و
700 ميليارد تومان پول مردم را بگيرد و تازه به مشكل برخورد
كنيم .
نمونه زيادي داريم . البته مردم هم بايد هوشيار باشند. مردم طمع نكنند.
فريب نخورند. با گوش و چشم باز باشند. فوري به مراجع قضايي و انتظامي
مراجعه كنند. وقتي آب از سرشان گذشت به فكر شكايت و پيگيري نيفتند.
صداوسيما و رسانه ها بايد مرتب به مردم هشدار دهند. وظيفه قانوني
صداوسيما و رسانه هابيدار كردن مردم است .
40 سال قبل شهيد محمد منتظري مي گفت : هر يك نفر كه به
مقلدين امام خميني اضافه شود , يعني يك نفر ضدشاه , ضد
آمريكا و ضد رژيم اشغالگر قدس تربيت مي شود
رژيم شاه وابسته محض به آمريكا و صهيونيستها بود
راه پيماييهاي مردم ايران در روزهاي تاسوعا و عاشوراي
سال 1357 مثل سيل بنيان كن رژيم شاه را ويران و
سرنگون كرد
امام خميني براي جهانيان يك الگو بود
صلابت , شجاعت , عزم راسخ , قاطعيت و ايمان امام خميني
از جمله عوامل سقوط رژيم شاهنشاهي و فرار شاه بود
