نگاهي به وضعيت نابسامان و نگران كننده عزاداري ها و جشن هاي مذهبي
اشاره :
اخيرا يك موسسه فرهنگي هنري , اقدام به تهيه فيلم مستندي به تهيه
كنندگي آقاي موسي الرضا دلخواه نموده كه در آن , وضعيت نابسامان و نگران
كننده عزاداري ها و جشن هاي مذهبي , نمايانده شده است . عناوين مهم
مطرح شده در اين فيلم عبارتند از برهنگي , استفاده از آلات موسيقي ,
اختلاط زنان و مردان , آسيب رساندن به بدن , مداحي پاپ و كفر گوئي .
به مناسبت دهه عاشورا متن اين مجموعه كه در قالب « سي دي » در
دسترس عموم مي باشد را از نظر خوانندگان گرامي مي گذرانيم بدان اميد كه
اين روشنگري ها موجب پالايش فرهنگ عزاداري و مديحه سرائي از
انحرافات گردد.
حضرت امام خميني : « ... اگر اين دسته جات سينه زني و نوحه سرايي
نبود , 15 خرداد پيش نمي آمد , ... هيچ قدرتي نمي توانست 15 خرداد را
اينطور كند. اين قدرت خون سيدالشهدا عليه السلام بود , و هيچ قدرتي
نمي توانست اين ملتي كه از همه جوانب به او هجوم شده است و همه
قدرتهاي بزرگ براي او توطئه چيده اند , اين توطئه ها را خنثي كند. اينها همه
از بركت مجالس عزاست . »
حضرت آيت الله خامنه اي :
« امروز دنيا تشنه است ... تشنه الگوهاي علمي و رفتاري , ندارند , ما داريم
اينها را بايد معرفي كنيم , مي شود در يك سخنراني معرفيشان كرد , اما
سخنراني كجا و كار هنري كه شما مي كنيد كجا , كارهاي شما كار هنري است
هم شعر است هم القا است خود القا هم هنر است غير از هنر شعر هنر القا
هنر مطرح كردن آنچه كه در ذهنتان هست , اين هم يك هنر است اين كار
هنرمندانه كه شما مي كنيد اگر با جهات گوناگون هنري همراه باشد و ملاحظه
شود و اين مضامين را داشته باشد آنوقت مي شود همان شعر دعبل , مي شود
همان كميت , مي شود همان سيد هندوي كه خواندن قصيده او را علامت
ايمان معرفي مي كنند... »
مقدمه تهيه كننده
شريعت اسلام به عنوان دين كامل الهي از مولفه هاي بسيار براي حفظ و
گسترش خود سود مي برد يكي از اصلي ترين اين راهها مساله محبت اهل بيت
و پيوند روحي و معنوي عميقي است كه بين پيروان اين مكتب و ائمه
معصومين عليهم السلام به عنوان اولياي الهي و جريان دهندگان آئين حق در
پهنه هستي ايجاد مي شود.
مديحه سرايي ها و عزاداريهاي مردم در ايام ولادت و شهادت اهل بيت
عليهم السلام يكي از بارزترين ابزار شيوه هاي محبت شيعيان به ائمه اطهار
عليهم السلام مي باشد.
امروزه كه قرنها از ظهور اسلام در شبه جزيره عرب مي گذرد به راحتي
مي توان سهم تاثيرگذار اين گونه مجالس را رد بقاي دين راستين اسلام
مشاهده كرد و به خصوص با اين جمله حضرت امام (ره ) اذعان نمود كه :
« اين محرم و صفر است كه اسلام را زنده نگهداشته است » .
با اين بيان مي توان واقعه كربلا و مصائب بعد از آن را در همين راستا و
به عنوان حركتي اصولي از سوي امام حسين عليه السلام و همراهان باوفايش
در جهت حفظ و بقاي اسلام ارزيابي كرد.
و اما آنچه مسلم است اينكه مقوله عزاداري براي ائمه (ع ) مانند ديگر
پديده هاي اجتماعي هيچگاه از خطر انحراف و آسيب به دور نبوده و نخواهد
بود.
به نظر مي رسد مديحه سرايي و مرثيه خواني شيعه تاكنون دستخوش
تحريفات , بدعتها و خرافه هاي مختلفي شده است كه البته با هوشياري و
توجه علماي اسلام و پيروان آگاهشان بسياري از اين آفات كشف و رفع شده
است .
با اين همه به نظر مي رسد امروزه به دليل شرايط خاص زمانه و
بخصوص اينكه همه تلاش دشمنان اسلام براي كم رنگ كردن تاثيرات
معنوي مدايح و مراثي در اجتماع مسلمين و حتي به قصد دوري از موضوع
اصلي دين و اثربخشي منفي به اين جريانات مي باشد.
لذا لازم است علما و متدينين جامعه از شيوه هاي باطل و آسيبهاي
موجود در برخي از اين مجالس آگاه شوند.
فيلم حاضر مجموعه اي است كه در همين راستا و به منظور اطلاع رساني
جهت آسيب شناسي هياتهاي مذهبي و عملكرد مداحان و بانيان برگزار
كننده اين تجمعهاي مذهبي تهيه و تدوين شده است .
اميد كه با روشنگريهاي اين مجموعه و نيز با درايت و توجه خاص از
سوي هياتهاي عزاداري بزودي اينگونه انحرافات و بدعتهاي باطل از
مجالس شادي و عزاي ائمه اطهار عليهم السلام ريشه كن شود. اينك به
بازشناسي پاره اي از اين آفات موجود مي پردازيم .
برهنگي
يكي از آسيبهاي شايع درعزاداريها , برهنگي عزاداران در حالت
عزاداري و سينه زني است .
البته هر چند كه في نفسه اشكالي از سوي شرع مقدس به اينگونه رفتار
وارد نگرديده اما به دليل آنكه عموما صحنه هاي عزاداري تصويربرداري و در
اختيار عموم مردم قرار مي گيرد پخش چنين تصاويري در سطح جامعه رفته
رفته باعث بروز برخي حالتهاي افراطي و غلط در اين شيوه مي گردد لذا لازم
است تا حساسيت بيشتري به خرج داد و نسبت به حالت افراطي برهنگي
توجه خاص نمود تا اين سيره پاك و سنت حسنه دستخوش آفات و
سواستفاده سودجويان مريض دل نگردد به همين خاطر بسياري از علما و
مراجع , بارها و بارها از سبك و سياق برهنه شدن بعضي از هياتهاي عزاداري
ابراز ناراحتي كرده تا جائي كه برخي از ايشان به منع برهنه شدن عزاداران
حكم نموده اند.
حضرت آيت الله مكارم شيرازي : « من خواهش مي كنم در مجالس , هيچ
وقت مردم را دعوت به پيراهن درآوردن و برهنه شدن نكنند. مي خواهند
زنجير بزنند پيراهن را در نياورند , اين در مجالس امام حسين عليه السلام
مصلحت نيست , در عصر و زمان ما به ضرر ما خواهد بود. »
عبارت به ظاهر خوش رنگ اما جاهلانه يكي از مداحان :
« ... اي كساني كه پيراهنتان را در مي آوريد , مي دانيد يعني چه يعني اين كه
من از حجاب ظاهري ام مي گذرم , وقتي دستت مي آيد بالا و بالاي سينه ات
مي زني , يعني من از خودم هم مي گذرم !... »
عبارات به ظاهر زيبا اما جاهلانه يكي ديگر از مداحان :
« ...بدنت را بيمه كن , نمي دانم دلت كجاست اين لباست را بكن , امشب
سينه بزن , همه لباسهايشان را بكنند , اين مهر نوكري ابي عبدالله است , در
اين كار فكر نكني ها , ترديد نداشته باشي ها , يك روزي اين لباس را از تنمان
خواهند كند , چه بخواهي و چه نخواهي , خودت را آماده كن , اگر شب اول
قبر از تو پرسيدند من ربك , من كتابك , من امامك , ... بتواني بگوئي
حسين ... »
آلات موسيقي در مديحه سرائي و مرثيه خواني
از مواردي كه هر چند از قديم الايام به شكل رايج جز فرهنگ عزاداري
بوده و امروزه نيز به اشكال گوناگون به چشم مي خورد استفاده از آلات
موسيقي در مديحه سرائي و مرثيه خواني هاست .
استفاده گذشتگان از ابزاري همچون طبل , دهل , سنج و شيپور بيشتر به
منظور نظم بخشي به روند سينه زني و ايجاد شور و حزن معنوي در ميان
عزاداران بوده است .
اما امروزه وسائل متنوع تري از آلات موسيقي در عزاداريها رائج گرديده
حتي در مواردي اصل عزاداري و مرثيه خواني را تحت الشعاع خود قرار
مي دهد.
يكي از خطبا در مذمت به كار بردن آلات موسيقي در عزاداريها
مي گويد :
« ... با ارگ رفته اند مداحي مي كنند , كنار منبر رفته نشسته با ارگ , ... ارگ
مي زند و مداحي مي كند , سنتور توي محراب مسجد گذاشته اند و با سنتور
مداحي كرده اند! اينقدر « دين » بدبخت شده ! اينقدر « دين » غريب شده !
اينقدر « دين » مظلوم شده !... »
مفاسد اختلاط زن و مرد در عزاداري ها
دين اسلام براي همه آحاد و اقشار جامعه در هر عرصه اي دستور و
برنامه اي خاص دارد كه رعايت بي قيد و شرط آن انسان را به كمال خويش
نائل مي سازد. در همين راستا دين مبين اسلام جهت مصونيت هر چه بيشتر
جامعه به حضور كمرنگ زنان در اجتماع حكم مي كند تاجائي كه در
احاديث , مسجد زن را محرمخانه او مي داند و به رغم فضيلتهاي بسياري كه
براي برپائي نماز در مساجد ذكر شده است براي مصلحت عامه مومنين بهتر
است كه بانوان در خانه به عبادت بپردازند اما گمانه زني هاي باطل از سوي
برخي زنان جامعه نسبت به حضور ايشان در مجالس عزاداري و اقدام به
شركت در مجامع سينه زني و روضه خواني عمومي به نحوي كه شئون
اسلامي رعايت نشود و حريم عفت و حجاب زن حفظ نگردد خود عاملي
است جهت خدشه دار شدن اصل عزاداريهاي ما در صورتي كه همه
عزاداريها و ابراز ارادت ما به خاندان مطهر پيامبر اكرم صلوات الله عليهم
اجمعين با محوريت حب اهل بيت و بغض دشمنان ايشان مي باشد لذا يك
زن نمونه شيعه وقتي مي تواند رضايت اهل بيت و در راس ايشان حضرت
صديقه طاهره (س ) را كه يگانه دختر مكرم پيامبر عظيم الشان اسلام و
مصداق اتم عفت و پاكدامني است را جلب كند كه عامل به دستورات ايشان
باشد. حضور بانوان در مراسم عزاداري , مسائلي را در پي دارد , از جمله
اختلاط زنان و مردان در دسته جات عزاداري و بخصوص در حاشيه مراسم .
بي توجهي مسئولين هيئتها در برخي موارد موجب سواستفاده برخي
دختران و پسران بيماردل بوده است همچنين در پاره اي از موارد صحنه هاي
نامناسبي در حاشيه و حتي در جمع عزاداران رخ مي دهد كه پاك شدن
ساحت عزاداري ائمه اطهار عليهم السلام از لوح چنين گناهاني تنها با
درايت و عنايت عموم عزاداران و خادمين هيئتها ممكن مي باشد.
آسيب رساندن به بدن
يكي ديگر از آفتهاي مرسوم در مجالس عزاداري و دسته جات مذهبي كه
به چشم مي خورد آسيب رساندن به بدن است .
اين مساله كه در خلال عزاداري رخ مي دهد هر چند كه در پاره اي از
موارد آسيب رساني جزئي به بدن در سوگ شهادت ائمه عليهم السلام في
نفسه حرمتي را به همراه ندارد ليكن همچنان كه در گذشته نيز بيان شد
تصاوير اين مجالس به سرعت در ميان مردم پخش مي شود و متاسفانه بارها
و بارها دشمنان اسلام با استفاده سو از اينگونه تصاوير در پي ضربه زدن به
مكتب پاك شيعه برآمده اند.
يكي از بدترين حالات آسيب رساني به بدن كه حرمت شرعي نيز دارد
مراسم قمه زني است كه وهابيت و صهيونيزم بين الملل در سايتها و
برنامه هاي ماهواره اي خود بارها و بارها با نمايش صحنه هايي از اين مراسم
به بدترين وجه به شيعيان و مكتب راستين اسلام حمله ور شده اند.
مداحي پاپ !
« ...شبيخون فرهنگي و فرهنگ تهاجم غرب در جوامع مسلمين سبب
شده است كه حتي زيبائي شناسي شيعيان نيز در برخي از موارد دگرگون
شود. فرهنگ عزاداري و مديحه سرائي هم از اين تغييرات مصون نبوده و
نمونه بارز اين تاثير را در ظهور شيوه اي جديد از مداحي به نام « مداحي
پاپ » دانست . اين نوع از مداحي از آهنگهاي موسيقي پاپ غربي الگو گرفته
و حتي در بسياري از موارد مداحان به تقليد از آهنگهاي خوانندگان پاپ
مي پردازند. »
حضرت آيت الله مكارم شيرازي :
« ... آهنگهايي كه انتخاب مي شود , آهنگهاي مناسبي باشد براي مجالس
حسيني , ما يك مشت آهنگهاي سنتي داريم , خيلي جان سوز , خيلي موثر ,
خيلي مفيد , اما اخيرا در گوشه و كنار ديده مي شود خدا نكرده آهنگها و
ترانه هاي زمان طاغوت , آهنگهايي كه گاهي در رسانه هاي آمريكائي
مي نوازند , آهنگهاي لهو وفساد , بعضي ها مي گيرند , روي آن برنامه مداحي
پياده مي كنند... »
حضرت آيت الله خامنه اي :
« ... من شنيده ام در مواردي از آهنگهاي نامناسب استفاده مي كنند مال فلان
خواننده طاغوتي يا غير طاغوتي يك شعر عشقي چرندي رالله يا آهنگي را ,
اگر بيائيم مثلا براي عشاق امام حسين آيات والاي معرفت را بريزيم توي اين
آهنگ , اين خيلي بد است , آهنگ خودتان بسازيد , اين همه ذوق , اين همه
هنر يقينا در جمع علاقه مندان به اين جريان عده اي هستند مي توانند
آهنگهاي خوب بسازند مخصوص مداحي , آهنگ عزا , يا آهنگ شادي ,
آهنگ شادي هم جداگانه است اين هم عرض كنم , حالا جلساتي كه معمول
شده براي روزهاي عيد تشكيل مي دهند بنده مخالف هم نيستم , اگر از راديو
بشنويم , فكر مي كنيم دارند سينه مي زنند , هم لحن لحن سينه زني است , هم
دستي كه مي زنند مثل زدن روي سينه است اين چه شادي شد , اگر چنانچه
براي روزهاي شادي است آهنگهاي مناسب , نه آهنگهاي مبتذل , نه آهنگهاي
طاغوتي , نه آهنگهاي حرام , شيوه هاي خوب انتخاب كنند , اينطور نباشد كه
چون عادت كرده ايم به روضه خواني حالا شاد كه مي خواهيم حرف بزنيم ,
لحن ما بشود لحن روضه خواني به قول بعضي ها مي گفتند فلاني هر چه
مي خواند مثنوي در مي آيد... »
از ديگر مشخصه اين شيوه تكيه بر گفتار و تكيه بر اشعاري كه به توصيف
اعضا و جوارح ائمه معصومين (عليهم السلام ) همچون چشم و ابرو و دست
و بازوي ايشان مي پردازد مي توان نام برد.
حضرت آيت الله خامنه اي در اين زمينه مي فرمايند :
« ...بنده اطلاع پيدا كردم استفاده از مدح ها و تمجيدهاي بي معناست كه
گاهي هم مضر است . فرض كنيد راجع به حضرت اباالفضل سلام الله عليه
صحبت مي شود , بنا كنند از چشم و ابروي اباالفضل (ع ) تعريف كردن ... مثلا :
قربون چشمت برم ... مگر چشم قشنگ توي دنيا كم هست مگر ارزش
اباالفضل عليه السلام توي چشمهاي قشنگي هست , مگر اصلا شما ديديد
اباالفضل عليه السلام را , مگر مي دانيد چشمهايش چه شكلي
بوده
ارزش اباالفضل عليه السلام به جهاد اوست , ارزش اباالفضل العباس
عليه السلام به فداكاري اوست . به اخلاص اوست , به معرفت او به امام
زمانش هست . به صبر و استقامت اوست . به آب نخوردن او و بر لب آب
بودن او با آنكه هيچ مانعي شرعا و عرفا براي خوردن آب نداشت ارزش
اباالفضل العباس (ع ) به اينهاست نه در « قد » رشيدش و بازوي پيچيده اش ,
قد رشيد كه خيلي ها دارند , ورزشكاران زيبائي اندام كه خيلي هستند , اينها
كه ارزش نيست در معيار معنوي , چيست اينطور تعريف ها ... »
قسمتي ازمداحي يك نفر در توصيف حضرت اباالفضل (ع ) :
... الله اكبر چه چشم و ابروئي
... الله اكبر چه دست و بازوئي
كفر گوئي
...سخن منطقي اينكه اگر لحظه اي به خود آييم و به فطرت پاك خويش
رجوع كنيم خواهيم يافت كه وقار و متانتي كه در خور يك شيعه واقعي
مي باشد رفتاري است متفاوت باآنچه (در برخي مداحي ها) متداول شده
است .
آنچه در حرام بودن آن هيچ شك و شبهه اي نيست كفر گوئي و غلو
نسبت به ائمه اطهار عليهم السلام است . متاسفانه از ديرباز تاكنون اين آسيب
در اشعار و ابيات مداحان وجود داشته و دستاويزي براي ايجاد فتنه دشمنان
شيعه عليه ائمه اطهار عليهم السلام و پيروانشان بوده است .
حضرت آيت الله ناصر مكارم شيرازي :
« ...نبايد مسائلي گفت كه بوي غلو بدهد. حديث اميرمومنان حضرت
علي عليه السلام را همه ما شنيده ايم فرمود :
دو گروه هستند كه در مورد من هلاك شدند يكي آنهايي كه ما را همچون
خدا مي ستايند و يكي دشمناني هستند العياذبالله بر ما لعن مي كنند , حضرت
اين دو تا را همسنگ هم قرار مي دهد.
در گوشه وكنار گاهي ما مي شنويم زمزمه هايي كه هنوز هم من مجبورم
بگويم اينجا :
بعضي ها در تعبيراتشان شنيده شده :
لااله الافاطمه الزهرا
لااله الا زينب
...من بارها عرض كردم كسي كه اين سخن را مي گويد اگر بفهمند چه مي گويد
در آن مجلسي كه نشسته اگر در استاني چاي بخورد بايد استكانش را آب
بكشند.
دو عيب بزرگ دارد , يك عيب بزرگش اينكه خلاف تعليمات اسلامي
است . عيب بزرگ ديگرش وقتي به گوش دشمنان برسد كه اين روزها خيلي
ساده منتقل مي شود دشمنان مي گويند : بسم الله اينكه ما مي گوئيم شيعيان
كافرند اين نوارشان هست :
لااله الا فاطمه الزهرا
لا اله الا زينب
نمونه هائي از كفر گوئي ها
يكي از مداحان كفرگو در حالي كه داغ كرده چنين فرياد مي زند :
« حيدر , حيدر , خالق ارض و سمائي
حيدر , حيدر روزي ده ما سوائي
حيدر , حيدر عبد خدا وخدائي
حيدر , حيدر , مستم و حيدر پرستم
حيدر , حيدر , مستم و حيدر پرستم ... »
يكي ديگر از مداحان كفرگو در مورد بزرگان دين چنين غلو مي كند و
فرياد برمي آورد كه :
... « حسين » , مادرش زهرا , رحمان است و رحيم
زينب تو مالك يوم الدين
اياك نعبد و اياك نستعين ...
مداح ديگري از طايفه كفرگويان در مورد بزرگان دين چنين غلو مي كند :
لا اله الا محمد
لا اله الا محمد
لا محمد الا علي
لا علي الا زهرا
لا اله الا زهرا
لا اله الا زهرا
مداح ديگر كفرگوئي كرده و مجلس را چنين داغ كلام خود كرده
است :
حيدر , حيدر خالق ارض و سمائي
حيدر , حيدر , روزي ده ما سوائي
حيدر , حيدر , عبد خدا و خدائي
تصاوير ساختگي
به رغم تذكرات مكرر و موضعگيري هاي علما و روحانيت در عصرهاي
مختلف نسبت به عدم استفاده از اسطوره ها و سمبل هاي باطل بخصوص
تصاوير و تمثالهاي نمادين و ساختگي در اماكن مذهبي و مجالس عزا
متاسفانه بعضي از افراد جامعه با صداقت و حسن نيت جهت ارادت به اهل
بيت (ع ) اقدام به نصب اينگونه تصاوير در مجالس خود مي نمايند.
با تامل روشن است كه شخصيت عظيم و والاي اهل بيت عصمت و
طهارت (ع ) نه تنها در توصيف نمي گنجد بلكه به طريق اولي نبايد اعتقادات
پاك علاقه مندان نبوي بازيچه اي جهت بازار كار و تبليغات بعضي از
سودجويان قرار گيرد و ما نيز نبايد ارادت و علاقه خود را متمركز در يك
تصوير يا قاب عكس نمائيم .
به عقيده علما و صاحبنظران اين تصاوير وسيله اي است كه يهود و
نصاري و بدخواهان مسلمين جهت تخريب عقايد پاك مردم و شخصيت و
جايگاه والاي امامان و امامزادگان شيعه و منحرف كردن فرهنگ ناب عاشورا
از صراط حقيقي خود به كار برده اند.
به نظر مي رسد مديحه سرايي و مرثيه خواني شيعه تاكنون
دستخوش تحريفات , بدعتها و خرافه هاي مختلفي شده است كه
البته با هوشياري و توجه علماي اسلام و پيروان آگاهشان
بسياري از اين آفات كشف و رفع شده است
يكي از بدترين حالات آسيب رساني به بدن كه حرمت شرعي
دارد مراسم قمه زني است كه وهابيت و صهيونيزم بين الملل در
سايت ها و برنامه هاي ماهواره اي خود بارها و بارها با نمايش
صحنه هايي از اين مراسم به بدترين وجه به شيعيان و مكتب
راستين اسلام حمله ور شده اند
به رغم تذكرات مكرر و موضعگيري هاي علما و روحانيت در
عصرهاي مختلف نسبت به عدم استفاده از اسطوره ها و
سمبل هاي باطل بخصوص تصاوير و تمثال هاي نمادين و
ساختگي در اماكن مذهبي و مجالس عزا متاسفانه بعضي از
افراد جامعه با صداقت و حسن نيت جهت ارادت به اهل بيت (ع )
اقدام به نصب اينگونه تصاوير در مجالس خود
مي نمايند
زيرنويس عكس شماره 1
استفاده از تصاوير و تمثال هاي نمادين و ساختگي در اماكن مذهي به رغم
تذكرات مكركر و موضعگيري هاي علما نسبت به عدم استفاده از آن
زيرنويس عكس شماره 2
برهنگي از عوارض نامطلوب عزاداري ها
زيرنويس عكس شماره 3
استفاده از آلات موسيقي در مديحه سرائي و مرثيه خواني برخلاف نظر علما
و مراجع و توصيه بزرگان دين
