درد نامه اي بر مصائب ما در عزاي حسين بن علي (ع )
در انحرافاتي كه براي مكاتب الهي رخ داده است , سه گروه نقش
داشته اند :
الف ) عناصر جاهل يا مغرضي كه انحراف را پديد آورده و حقايق را وارونه
ساخته اند ,
ب ) توده هاي عوام و بي خبري كه در اثر ناآگاهي و خوش باوري , تسليم
منحرفان و شيادان شده اند ,
ج ) عالماني كه با « سكوت » خود و با « بي تفاوتي » در برابر انحرافات , دست
شيادان را باز گذارده اند.
اينك فصل تبليغ و موسم تبيين حقايق فرا مي رسد و دهها هزار نفر از
روحانيون بر فراز كرسي هاي وعظ و خطا به قرار مي گيرند و در يك ارتباط
مستقيم و چهره به چهره با مردم متدين روبرو ميشوند , بدون
شك , « منبر » , آن هم در ايام محرم و عزاداري اباعبدالله الحسين (ع ) ,
بزرگترين , گسترده ترين و بانفوذترين « رسانه اي » است كه سراسر كشور را
تحت پوشش خود قرار مي دهد و همه اقشار , و تمامي گروهها را به خود
جذب مي كند , ولي از اين فرصت , چگونه استفاده مي كنيم آيا به « اعلام
حقايق » مي پردازيم و يا به « كتمان حقايق » اقدام مي كنيم آيا چشم هايمان را
مي بنديم و انحرافاتي كه در مراسم مرثيه خواني رخ مي دهد را ناديده
مي انگاريم , و يا با بصيرت و هوشياري و به تبعيت از پيشگامان عرصه
فقاهت و درايت , به تبيين و تذكار نقاط ضعف پرداخته , و براي تقويت و
اصلاح اين مراسم حيات بخش , تلاش مي كنيم
1 ـ آيا حاضريم كه بگوئيم كدام قسمت از برنامه هاي عزاداري مانند ذكر
مصيبت و مرثيه خواني , ريشه در سيره و سنت ائمه عليهم السلام داشته , و
كدام بخش از آنها , در سنت مسلمانان ريشه ندارد و حتي از فرهنگ هاي
ديگر به جامعه ما وارد شده و كم كم به عنوان « شعار ما » شناخته شده است
در كتاب جاذبه و دافعه علي (ع ) , مي خوانيم كه :
« قمه زني و بلند كردن طبل و شيپور از « ارتدوكس هاي » قفقاز به ايران
سرايت كرد و چون روحيه مردم براي پذيرفتن آنها آمادگي داشت , هم چون
برق در همه جا دويد »
2 ـ آيا حاضريم , جنبه هاي واقعي و مستند مصائب عاشورا كربلا را از
جنبه هاي موهوم و ساختگي آن تفكيك نمائيم , و با صراحت و صداقت ,
دروغ ها و جعليات اين حادثه را آشكار نموده و مانند محدث بزرگوار , حاج
شيخ عباس قمي , در منتهي آلامال بگوئيم :
قصه دامادي جناب قاسم (ع ) در كربلا و تزويج به فاطمه بنت الحسين كه
صحت ندارد , چه اينكه در كتب معتبره به نظر نرسيده و به علاوه حضرت
امام حسين (ع ) را دو دختر بوده يكي سكينه ـ زوجه عبدالله ـ و ديگر فاطمه
زوجه حسن مثني .
و چه وقايع بي پايه و اساسي كه در سالهاي اخير , از زبان ذاكران شنيده
شده است و چون ضرورتي از سوي اهل فن , براي تكذيب آن احساس نشده
است , از سوي عامه تلقي به قبول گرديده است .
3 ـ آيا حاضريم مانند شيخ انصاري , مجالس عزاداري را براساس معيارهاي
مسلم فقهي , مورد ارزيابي و نقد قرار داده و به صراحت , منكرات اين
مجالس را مورد اعتراض قرار دهيم , و يا از باب مماشات وارد شده و
منكرات مسلم را چون به نام امام حسين انجام مي گيرد , توجيه مي كنيم
كيست كه مانند استادالفقها و المجتهدين , بلكه خاتم آنها در تحقيق و
تقدس , شيخ انصاري , بي پرده , وضع مجالس مرثيه در عصر خود را به باد
انتقاد بگيرد و در كتاب جاودانه اش ـ مكاسب ـ ثبت كند كه در روزگار ,
مراسم عزاداري , به دست افراد لاابالي و خوش گذران افتاده و آنها , بجاي
مجالس لهو و لعب , به آن روي آورده اند :
« و كانه لم يحدث في عصره المراثي التي يكتفي بها اهل اللهو و
المترفون من الرجال والنسا من حضور مجالس اللهو و ضرب العودو الاوتار
كما هوالشايع في زماننا »
آيا حاضريم سخن آن بزرگ مرد را به گوش ديگران برسانيم كه يكي از
مزيت هاي شيطان آن است كه برخي افراد افسرده را به مجالس عزاداري
مي كشاند تا با شنيدن آوازهاي لهوي كه در قالب مرثيه ارائه مي شود ,
« نشاط » پيدا كنند , اينان با « گريه » خود نه فقط به « درجات عاليه » نمي رسند ,
بلكه به « دركات جهنم » نزديك مي گردند!
« و من اوضح تسويلات الشيطان ان الرجل المتستر قدعوه نفسه لاجل
التفرج والتلذذ الي ما يوجب نشاطه ... و ربما يعد مجلسالاجل احضار
اصحاب الالحان و يسميه « مجلس المرثيه » فيحصل له بذلك ما لايحصل من
ضرب الاوتار من النشاط والانبساط و ربما يبكي في ضلال ذلك لاجل الغموم
المركوزه في قلبه , الغائبه عن خاطره من فقد ما تستخصره القوي الشهويه و
يتخيل انه يبكي في المرثيه و فاز بالمرتبه العاليه و قد اشرف علي النزول الي
دركات الهاويه »
آيا نمي توانيم در هنگامي كه در منبر از مضامين بلند زيارت عاشورا
سخن مي گوئيم , سخن دردناك و كلام تكان دهنده شارح محقق زيارت
عاشورا , ميرزا ابوالفضل تهراني را ـ در كتاب شفا الصدور ـ يادآور شويم
كه اين مرد بزرگ , وضع مجالس عزاداري براي امام حسين را « از اعظم
مصائب اسلام » مي داند كه مومنين بايد از ناراحتي آن جان دهند!
« و از اعظم مصائب اسلام ـ كه مومن غيور اگر از شدت اين مصيبت
جان بدهد ملوم نيست ـ اين است كه مردم لهوطلب هواپرست , اسما اهل
بيت طهارت را در آلات لهو و لعب مي برند و تذكر مصائب ال رسول را به
سيره بني اميه و بني مروان , مايه عيش و تنعم و « وسيله تغني » و ترنم مي كنند
و اگر كسي تامل كند اين كار از « حد فسق » گذشته , سر از گريبان كفر و الحاد
درمي آورد. »
4 ـ اگر « قدرت علمي » براي فهم درك انحرافات جديد را نداريم , حداقل
جرات « نقل » كلمات بزرگان را در باره « انحرافات سابقه دار » داشته باشيم . و
سخنان امثال شهيد مطهري را به گوش عاشقان امام حسين (ع ) برسانيم .
استاد مطهري مي فرمود :
الف ) اما تعزيه وشبيه خواني , از آن جهت كه نمايش است , اشكال
ندارد , ولي چه خيانت ها و شهوت راني ها و اكاذيب و حقه بازي ها كه در
شبيه خواني ها انجام مي شد.
(حماسه حسيني 333 )
ب ) جنبه حماسي عاشورا صد برابر جنبه جنائي آن است و نورانيت آن
بر تاريكي اش خيلي مي چربد. بايد اعتراف كنيم كه يكي از جاني هاي بر
حسين بن علي ما هستيم كه از اين تاريخچه فقط يك صفحه اش را
مي خوانيم و صفحه ديگرش را نمي خوانيم . جاني هاي بر امام حسين كساني
هستند كه اين تاريخچه را از نظر هدف منحرف كرده و مي كنند. »
(حماسه حسيني ص 31 )
ج ) امروز بايد عزاي حسين را گرفت . براي حسين در عصر ما يك « عزاي
جديدي » است كه در گذشته نبوده است و آن , اين همه دروغ ها است كه
درباره كربلا گفته مي شود و احدي جلوي اين دروغ ها را نمي گيرد. امروز بر
اين مصيبت حسين بن علي بايد گريست . نه بر آن شمشيرها و نيزه هايي كه در
آن روز بر پيكر شريفش وارد شد . (حماسه حسيني ص 72 )
د) قضاياي كربلا قضايايي روشني است و سراسر اين قضايا افتخارآميز
است , ولي ما آمده ايم چهره اين حادثه تابناك تاريخي را تا اين مقدار مشوه
كرده ايم . بزرگترين خيانت ها را مابه امام حسين (ع ) كرده ايم .
(حماسه حسيني ص 80 )
هـ) مقام تبليغ در اسلام از مرجعيت تقليد كمتر نيست , ولي در جامعه ما
سرمايه مبلغ شدن چيست اگر كسي آواز خوبي داشته باشد , كم كم مداح
مي شود , بعد روي پله اول منبر مي نشيند , بعد چند تا قضيه و حكايت نقل
مي كند و يك شالي هم به سر خودش مي بندد و كم كم ـ پله هاي بالاي منبر
مي رسد , و اكثر بانيان مجالس هم بدنبال اين هستند كه چه كسي بهتر
جمعيت را جمع مي كند. بعد كه جمعيت جمع شد , چه حرفي مي گويد اين
خيانت است به اسلام , « خيانت » است به اسلام كه مطلب از يك « آواز گرم »
شروع بشود. و واي به حال ما در اين عصر
(حماسه حسيني ص 414 )
امام حسين , شهيد « اعلام حقيقت » است . ما با « كتمان حقيقت » از آن
حضرت دور نشويم .
بدون شك منبر , آن هم در ايام محرم و عزاداري اباعبدالله
الحسين (ع ) بزرگترين , گسترده ترين و بانفوذترين رسانه اي
است كه سراسر كشور را تحت پوشش خود قرار مي دهد و همه
اقشار و تمامي گروهها را به خود جذب مي كند , ولي از اين
فرصت چگونه استفاده مي كنيم , آيا به « اعلام حقايق »
مي پردازيم و يا به « كتمان حقايق » اقدام مي كنيم
حضرت امام حسين (ع ) , شهيد « اعلام حقيقت » است , ما با
« كتمان حقيقت » از آن حضرت دور نشويم
سخن اعلام
14 آفت مداحي
|
حضرت آيه الله مكارم شيرازي
مقدمه :
انحرافات و آفت هايي كه در سالهاي اخير در مجالس عزاداري امام
حسين (ع ) بروز كرده , اعاظم حوزه و مراجع معظم تقليد را نگران ساخته , و
هشدارهايي را از سوي آنان در پي داشته است , از آن جمله حضرت ايه الله
مكارم شيرازي , چندي قبل در جمع عده اي از مداحان , پس از تبيين اهميت
اين مراسم , و باتاكيد بر هر چه باشكوهتر برگزار شدن آن , تذكراتي به آنان
ارائه نموده و از ايشان خواستند كه مرثيه خواني ها را آفت هاي آن پاك و منزه
دارند.
در آستانه محرم الحرام , توجه شما را به چكيده سخنان معظم له جلب
مي كنيم .
مداحان اهل بيت سرمايه عظيمي در دست دارند كه بايد در حفظ آن
كوشا باشند. مداحي مي تواند احساسات عاشورايي را بسيج كند و اهداف
امام حسين (ع ) را در قالب شعر در دلهاي عزاداران بخصوص جوانان جاي
دهد. به همين خاطر ائمه (ع ) فرمودند : « لكل بيت بيت في الجنه » . اما اين
سرمايه ممكن است دچار آفاتي شود كه به چهارده مورد آن اشاره مي كنيم :
1 ـ خارج بودن اشعار از زبان « قال » يازبان « حال »
توجه داشته باشيد كه اشعاري كه مي خوانيد از زبان قال يا زبان حال
خارج نباشد.زبان قال يعني مطلب مدرك معتبري داشته باشد و زبان حال
يعني واقعا حال امام حسين (ع ) و اصحابش اقتضاي اشعاري كه مي خوانيد
داشته باشد. بايد شان و منزلت امام حسين (ع ) در محتواي اشعار حفظ
شود. مثلا وقتي مي شنويم مداحي خطاب به امام حسين (ع ) مي گويد : « يقين
دارم كه در دل آرزوي به جز دامادي اكبر نداري » ! عاشورا از آن علو مقامش
چقدر پايين مي آيد ! اين مداح نه تنها بر خلاف تاريخ حرف زده چون آن
حضرت ازدواج كرده بود , بلكه خودش را جاي امام حسين (ع ) حساب كرده
و در واقع فكر و آرزوي خودش را بر زبان مي آورد. و يا مداحي درباره امام
زمان (ع ) مي گويد : نمي دانم تو آواره كدام بيابان هستي كه من هم در آن آواره
شوم , امام زمان (عج ) كه آواره نيست , آن حضرت در ميان ما است , در ميان
مهمانان و شيعيان . البته جا دارد از اشعار بعضي از شاعران متعهد معاصر
قدرداني كنم كه اشعار بلندي سروده اند. مداحان عزيز از اشعار بلند آنها
استفاده كنند و توجه داشته باشند كه اشعار تازه را حفظ نبودن و از روي
نوشته خواندن عيب نيست . به هر حال الحمدالله مداحاني با فكر بلند داريم
كه اشعار بسيار زيباي مي خوانند و اهداف مقدس امام حسين (ع ) مكتب اهل
بيت و عشق به امام زمان (عج ) را كاملا پرورش مي دهند.
2 ـ بيان مسائل غلوآميز
نبايد مسائلي بر زبان مداحان جاري شود كه بوي غلو
مي دهد.اميرالمومنين (ع ) فرمودند : « هلك في رجلان , محب غال و مبغض
حال » دو گروه درباره من هلاك شدند , آنها كه غلو مي كنند و مارا برتر از
مقاممان معرفي مي كنند و همچون خداوند مي ستايند و دشمناني كه
العياذبالله به ما لعن مي كنند. از اينكه اين دو گروه همسنگ هم قرار داده
شدند , معنايش اين است كه هر دو گروه در اشتباه مي باشند. گاهي ازگوشه و
كنار زمزمه هايي مي شنويم كه خيلي زننده است , « لا اله الافاطمه الزهرا يا لا
اله الا زينب » كسي كه اين سخن رامي گويد اگر بفهمد كه چه مي گويد
استكاني كه از آن چاي مي خورد را بايد آب كشيد. اين حرف ها علاوه بر
اينكه خلاف تعليمات اسلام است , اگر به گوش دشمنان برسد , كه اين روزها
راحت منتقل مي شود ـ مي گويند اينكه ما مي گفتيم شيعيان كافرند , دليلش
اين سخنان است . البته ممكن است اين ذاكرين بي اطلاع باشند كه بايد پيش
كسوت هاي از مداحان و وعاط محترم آنها را راهنمايي كنند.
در نام گذاري هيئت ها هم دقت شود. بعضي نام « ديوانگان امام حسين » را
بر هيئت خود مي گذارند كه وقتي مختصرش مي كنند مي شود هيئت ديوانگان !
بجاي اين اسامي كه آثار بدي دارد , نام « عاشقان « , « فدائيان » . « دلدادگان »
و « خادمان امام حسين » را انتخاب كنيد
3 ـ عدم بهره مندي از آموزش هاي لازم
وعاط محترم در حوزه ها درس مي خوانند وپس از مرحله آموزش به
وعط مي پردازند. همان طوري كه منبر تركيبي از علم و هنر است , مداحي هم
همين طور است , لذا براي مداحي هم آموزش ديدن لازم است . مداحان هم
بايد آگاهي و اطلاعات لازم را داشته باشند و هم اين هنر را داشته باشند كه
چگونه بخوانند. اگر فقط بخش هاي مربوط به هنرمندي را ياد بگيرند ولي
ازجنبه علمي آموزش نبينند , كم مي آورند و نمي توانند انجام وظيفه كنند. لذا
خوب است مراكزي براي آموزش مداحان ايجاد شود و افرادعالم و شايسته
آموزش دهند و افرادي كه آگاهي لازم از مسائل اسلامي ندارند , وارد اين كار
نشوند.
4 ـ چراغ سبز گناه به مردم نشان دادن
نبايد در مجالس عزاداري گفته شود كه در طول سال هر گناهي كه
مي خواهيد انجام دهيد اما در ايام محرم كه عزاداري مي كنيد گناهان شسته
مي شود!
امام حسين (ع ) براي مكتب و مذهب شهيد شد لذا در مجالس حسيني
بايد مذهب را تقويت كرد جريان حاجب كاشاني و شعر « حاجب اگر معامله
حشر با علي است , من ضامنم كه هر چه خواهي گناه كن » را مي دانيد كه
حضرت را در خواب ديد كه به او فرمود تو مداح خوبي هستي ولي اين
شعرت بد بود. وقتي او پرسيد چه بگويم , امام (ع ) فرمود بگو « حاجب اگر
معامله حشر با علي است , شرم از رخ علي كن و كمتر گناه كن » ببينيد فرق
اين دو مكتب چقدر است
5 ـ برهنگي عزاداران
من خواهش مي كنم كه در مجالس خود عزاداران را به درآوردن پيراهن
تشويق نكنيد , چون اگر ناظر نامحرم در مجلس باشد. اين كار قطعا گناه است
واگر هم اينطور نباشد , مي دانيد كه ما در زماني زندگي مي كنيم كه اين
صحنه ها به راحتي فيلم برداري مي شود و به سراسر دنيا فرستاده مي شود و
دشمنان مي گويند اين هم شيعيان امام حسين (ع )! لذا پيراهن درآوردن
عزاداران در عصر روزگار ما به مصلحت نيست و ضرر دارد.
6 ـ تشويق عزاداران به آسيب رساندن به بدنشان
اينكه مسلمان پذيراي آسيب بر بدن خود باشد , براي ميدان جهاد و
شهادت است و ديديم كه جوانان ما زير بمب هاي دشمن قطعه قطعه شدند.
اما با دست خود به بدن آسيب رساندن درست نمي باشد. ما نبايد مردم را به
اين كارها تشويق كنيم .
7 ـ اجراي برنامه عزاداري در وقت نماز
مداحان عزيز دقت كنند كه در وقت نماز برنامه نداشته باشند زيرا نماز
ستون دين و سرمايه تربيت جامعه اسلامي و همه چيز ما مسلمانان است و
نبايد فداي چيزي شود.امام حسين (ع ) در روز عاشورا زير رگبار تيردشمن
نماز خواندند تا اعلان كنند كه حتي در ميدان جنگ هم نبايد نماز را تعطيل
كرد. در قرآن مجيد حتي دستور نماز « خوف » هم كه مخصوص ميدان نبرد
است آمده است . با اين حال ما چطور به خود اجازه بدهيم كه مجالس امام
حسين (ع ) باعث تعطيلي نماز شود !
8 ـ بكارگيري آهنگ هاي نامناسب
در مجالس مذهبي آهنگ هايي كه انتخاب مي شود , بايد مناسب باشد.
آهنگ هاي سنتي خيلي موثر , جان سوز و مفيد هستند. اما اخيرا از گوشه و
كنار شنيده مي شود كه آهنگ هاي زمان طاغوت و آهنگ هايي كه رسانه هاي
آمريكايي مي نوازند و كلا آهنگ هاي لهو و فساد در مداحي ها استفاده
مي شود كه از چنين اتفاقي به خدا پناه مي بريم !
9 ـ بازيچه سياست هاي مرموز شدن
سياست بازان مرموز مي خواهند در همه امور و مراكز , اعم از مساجد ,
دانشگاهها , مدارس , هيئت هاي مذهبي و مجالس مداحي نفوذ كنند. بايد
حواس شما جمع باشد تا بازيچه دست اين افراد مرموز نشويد.
10 ـ خواندن روضه هاي سخت و سنگين
بعضي از روضه ها واقعا دردناك است و امام زمان (ع ) راضي نيست كه به
آن شدت خوانده شوند. البته روز تاسوعا و عاشورا استثنا است كه نبايد
در آنها روضه هاي عادي خواند. ولي واعظ هنرمند و مداح هنرمند كسي
است كه بتواند از كنار معصيت رد شود و در همان حال مردم را تحت تاثير
قرار دهد. خواندن روضه هاي سخت و سنگين براي گريه گرفتن از مردم هنر
نيست , هنر آن است كه بتوان در حواشي مصيبت مردم را بگرياني و اين
مي شود.
11 ـ خسته كردن مردم
نبايد مجالس مذهبي به گونه اي باشد كه حضار بخصوص جوانان خسته
شوند. چون گرگ هايي هستند كه مي خواهند جوانان ما را با ابزاري مانند
ماهواره , اينترنت , موادمخدر , مجالس بد آموز و... از دين و مذهب و امام
حسين (ع ) جدا كنند. مجالس ما نبايد براي آنها خسته كننده و كسالت آور
باشد.
12 ـ عدم رعايت احترام پيش كسوت
هر گروه و دسته اي داراي پيش كسوت مي باشند. وعاظ و مداحان هم
پيش كسوت هايي دارند كه بايد احترام آنها را حفظ كنند و از تجربه آنها
استفاده كنند. اين افراد چهل ـ پنجاه سال براي امام حسين (ع ) مداحي كردند
و منبر رفتند و امام حسين (ع ) به آنها علاقه دارد , بايد به آنها احترام كرد.
13 ـ غفلت از تقويت نظام , رهبري و مرجعيت
دشمن تمام قدرتش را بكار گرفته تا به اسلام و مسلمانان ضربه بزند. به
همين خاطر در مقابل آنها بايد نظام , رهبري و مرجعيت را تقويت كرد. در
عراق اگر حضور مرجعيت نبود , نه شيعه به جايي مي رسيد و نه عراق به اين
شكل بود دشمنان عراق را عوض مي كردند. ولي مرجعيت عراق توانست از
نجف , ديگر مشاهد مشرفه و مكتب اهل بيت دفاع و حمايت كند. اين قدرت
موثر را بايد حفظ كرد. رهبري و نظام را بايد حفظ كرد. مداحان مي توانند در
لابه لاي بحث هاي خود و گاهي هم در متن بحث هاي خود به اين مسائل هم
توجه داشته باشند. و بالاتر از همه عشق به امام زمان (عج ) را بايد در همه
مجالس به عنوان يكي از اساسي ترين مطالب زنده نگه دارند.
14 ـ عدم تخلق به اخلاق حسيني
واعظان و مداحان بايد به اخلاق حسيني متخلق باشند.مردم بايد ببينند
كه مداحان دروغ نمي گويند , خيانت نمي كنند و زن و بچه آنها مودب به
آداب اسلامي هستند و بدحجابي در ميان آنها نيست و مطالب نسنجيده در
خانواده آنها ديده نمي شود. بايد هركسي به اندازه خود به اين ويژگي آراسته
باشد تا انشاالله مجالس مذهبي ارزش خود را در ميان مردم حفظ كند و
شما مداحان عزيز در سايه امام خميني (ع ) بتوانيد خودتان , خانواده تان ,
جامعه و كشورتان و اسلام وقرآن را حفظ كنيد.
مداحان اهل بيت سرمايه عظيمي در دست دارند كه بايد در
حفظ آن كوشا باشند. مداحي مي تواند احساسات عاشورايي
را بسيج كند و اهداف امام حسين (ع ) را در قالب شعر در دلهاي
عزاداران بخصوص جوانان جاي دهد
|
|