مجموعه سئوالات چهارمين همايش ديدگاههاي اسلام در پزشكي
دكتر سيدحسين فتاحي معصوم
دبير چهارمين همايش ديدگاههاي اسلام در پزشكي
بخش دوم و پاياني
اشاره : بخش اول مقاله ديات و متقضيات زمان را
هفته گذشته دوشنبه 26 دي 1384 در همين صفحه
مطالعه فرموديد. آنچه در پي مي آيد بخش دوم و
پاياني اين مقاله است كه از نظر شما مي گذرد. امييد
است در نظرتان مقبول افتد.
بخش دوم ـ سئوالات عرفي و تخصصي پيرامون ديات , حدود و قصاص
1 ـ رابطه ديه با ارزش انسان چيست آيا ارزش معنوي
افراد , جايگاه اجتماعي و موقعيت هاي متفاوت شغلي , علمي ,
سياسي و... ميتواند در ديه تاثيرگذار باشد و مقادير آن را به
ويژه در مورد تعيين ارزش تحت تاثير بگذارد يا نه
2 ـ آيا ديه (و ارش ) و مقادير آن را در ارزش عضوي اعضا
صدمه ديده ميتوان لحاظ كرد اگر در شرايط امروز پيشرفتهاي
علمي بويژه علم پزشكي سبب تشخيص توانمنديهاي بيشتر
يك عضو و يا اعضا مختلف بدن گردد , آيا مي تواند در مقادير
ديه بخصوص تعيين ارزش موثر باشد آيا همانطوري كه شارع
مقدس در بعضي از اعضا ارزش بيشتري قائل شده است
(بالابودن ديه دنده هاي محيط بر قلب نسبت به ساير دنده ها)
ميتوان ارزش ساير اعضا را مشخص نموده و ديه آنها را معين
كرد
3 ـ آيا ميتوان ارزش شغلي (يا ضريب شغلي ) را در تعيين
ديه و ارش اعضا با در نظر گرفتن مشاغل مختلف و ارزش
كاري اعضا در هر كدام از مشاغل منظور نموده و از جاني
درخواست كرد (مثلا ارزش گوش و شنوائي , ارزش چشم و
بينائي , ارزش انگشتان دست و غيره براي مشاغل مربوط كه
صدمه هر كدام ممكن است به از دست دادن شغل فرد منجر
گردد).
4 ـ در مورد درمان پذيري آسيب هاي وارده به بدن آيا
ميتوان پس از درمان و بهبودي تعيين خسارت يا تعيين ديه
نمود همانطوري كه در بعضي مواد قانوني و منابع فقهي
اصلاح و رفع عيب عضو صدمه ديده را قيد نموده و سپس
ميزان ديه را تعيين كرده است بعنوان مثال درمان شكستگي هر
دو قرقوه كه از 1000 دينار به 40 دينار كاهش يافته است و
همينطور درمان استخوانها موجب كاهش مقدار ديه شده
است .
در ادامه سئوال 4 , سئوالي ديگر نيز مطرح است : آيا در
منابع فقهي مداركي وجود دارد كه با استفاده از آنها بتوان
مقدار ديه را پس از اصلاح و رفع عيب از عضو يا اعضا صدمه
ديده تعيين نمود زيرا اصلاح و درمان اعضايي كه در شرايط
كنوني با پيشرفتهاي پزشكي امكان پذير است . صرفا محدود به
يك يا چند عضو نيست و ميتوان آن را تعميم داد. كلا آيا
درمان پذيري بعضي اعضا در ديات را ميتوان به همه اعضا
تسري داد
5 ـ در مواردي شرعا و يا در قانون مجازات اسلامي فعلي
ميزان ديه مقرر بيش از ميزان خسارت وارده بر اعضا بدن
مجني عليه مي باشد. پس از انجام كارشناسي لازم , قاضي يا
محاكم مي توانند حكم نموده مبلغ مازاد ديه مقرر (يا ارش
تعيين شده ) را به جاني برگردانند و يا تخفيف بدهند (ديه
بعضي از اعضا بيش از صدمه وارده است ) در بعضي مواد
قانوني اين اقدام مورد پذيرش است (ماده 202 قانون مجازات
اسلامي )
6 ـ با توجه به منابع فقهي و مواد قانوني ديات ديه صدمات
اعضا زن و مرد يكسان است تا وقتي كه مقدار ديه به ثلث
كامل برسد در آن صورت ديه زن نصف ديه مرد مقرر شده
است . در صورتي كه هزينه هاي معالجه و درمان بين زن و مرد
يكسان بوده و بعضا در موارد زنان بيشتر مي باشد. حكم فقهي
چيست آيا مازاد هزينه هاي درمان قابل وصول است
7 ـ حكم انتصاف (نصف شدن ديه زن نسبت به مرد) در
مورد جامعه امروزي زنان چگونه قابل توجيه است چه در
مورد قتل نفس و چه در مورد جراحات وارده به بدن
8 ـ با در نظر گرفتن قاعده عدل و انصاف (هر چه جرم
بزرگتر باشد كيفر هم به همان ميزان بايد بيشتر باشد) چگونه
است كه خسارت وارده به اموال انسانها(چه مرد و چه زن )
مساوي است ولي خسارت وارده به بدن , بين زن و مرد تفاوت
وجود دارد منشا فقهي موضوع كجاست و اگر در نظر داشته
باشيم كه معالجات انجام پذيرفته براي زن و مرد يكسان است
اين تفاوت در پرداخت ديه يا ارش چه توجيه شرعي و قانوني
دارد
9 ـ در قوانين جاري در سوانح هوايي اگر فردي مصدوم يا
كشته شود خسارت يكسان (چه مرد و چه زن ) پرداخت
مي گردد بر مبناي عرف جهاني ولي در سوانح شهري و جاده اي
و خطاهاي پزشكي ديه و ارش پرداخت مي شود كه بين مرد و
زن فرق دارد. اين موضوع چه توجيه فقهي دارد
10 ـ در مورد دو جنسي ها اگر دچار عارضه و صدمه و يا
فوت شوند ملاك تعيين ديه كدام جنس است (مرد يا زن يا
مجموعي از آن ) با در نظر گرفتن تفاوت ديه زن و مرد چه بايد
كرد
1 ـ با در نظر گرفتن قانون مسئوليت مدني مصوب 1339 و
قانون ديات كه هر دو در جامعه رايج و ملاك عمل قرار دارد
بلحاظ كارشناسي پزشكي كدام يك را ميتوان ملاك قرار داد
در قانون مسئوليت مدني , دايره خسارتهايي كه به موجب
مسئوليت مدني قابل مطالبه است بسيار وسيع و فراگير بوده و
شامل كليه صدماتي را كه به جان , سلامتي , مال , آزادي ,
شهرت تجاري و يا هر حق ديگري كه به موجب قانون براي
افراد ايجاد گرديده است , وارد شود. در برمي گيرد (بدون در
نظر گرفتن جنس زن و مرد) در حالي كه ديه تنها در مقابل
جنايات واقع بر نفس و يا اعضا قابل مطالبه مي باشد و ساير
زبانها و صدمات را در برنمي گيرد , تكليف چيست و چه بايد
كرد كدام قانون ملاك است
12 ـ در مورد زيانهاي معنوي كه بلحاظ قانون مسئوليت
مدني قابل استحصال مي باشد مانند صدمه به منافع عاطفي ,
روحي , درد جسمي , و رنجهاي رواني , از بين رفتن آبرو , شغل ,
حييثيت و آزادي وغيره چگونه ميتوان در ديات محاسبه و
ملاك عمل قرار داد با توجه به مباحثي كه در قانون ديات در
مورد زن و مرد وجود دارد ميتوان براي جبران خسارت وارده
به بدن بويژه در مورد زنا ن از آن قانون استفاده كرد و آيا شرع
مقدس اين رويه را مجاز مي داند
13 ـ موضوع ضمان پزشك و ضمانت پزشكي تا چه مدت
وجود دارد و در مواردي كه درمان بيماري موثر نبوده و منجر
به نقص عضو و يا فوت شده است ضمانت پزشك اگر قصوري
انجام داده باشد تا چه مدت اعتبار دارد آيا ميتوان براي
رسيدگي به شكايات محدوديت زماني قائل شد كه تا آن مدت
اگر شاكي وجود نداشت پزشك بري الذمه بوده و ضمانت او
منتفي است (مثل خيلي از كشورها كه براي شكايت زمان قائل
هستند).
14 ـ در مورد رسيدگي به قصور پزشكي و صدور احكام
محكوميت با توجه به زمان وقوع حادثه محاسبه ديه يا
خسارت ملاك است يا زمان صدور حكم (يا به اصطلاح
يوم الادا) و آيا تاخير در رسيدگي به پرونده كه مربوط به مراجع
قضايي و كارشناسي است موجب بالارفتن مبلغ ديه يا خسارت
مي گردد را پزشك (يا جاني ) بايد بپردازد و اين عادلانه است
15 ـ درمورد ارش و شيوه تعيين آن آيا ميتوان با
كارشناسي هاي لازم ميزان خسارت وارده به اعضا و ارش را
مورد به مورد تعيين و ارائه نمود تا در موارد اختلافي موضوع
به محاكم ارجاع گردد نه مثل شرايط فعلي كه تمامي پرونده ها
براي تعيين ارش به مراجع قضايي ارجاع مي گردد. بطور اجمال
ميتوان گفت كه ميزان خسارت به اعضا قبلا تعيين شده و
ملاك كارشناسي قرار گيرد
آيا اين شيوه قابل تعميم به ديه ساير اعضا نيز مي گردد
16 ـ آيا براي تعيين ارش كه بيش از ديه مقرر مي باشد
ميتوان به روش زير عمل نمود با در نظر گرفتن عوامل موثر در
ايجاد خسارت به بدن و ديه كامل انسان , ميزان خسارت وارده
طبق نظر كارشناسان خبره و مورد وثوق و يا كارشناسي پزشكي
قانوني تعيين گردد و ملاك ارش نيز تفاوت وضعيت سالم و
معيوب عضو كه عملا به معني نقص عضو و نقص كارائي درنظر
گرفته مي شود , آيا بلحاظ فقهي اين روش صحيح است
در مورد ديه و ارزش اعضاي بدن انسان كميسيونهاي
تخصصي در حال بررسي موارد بطور دقيق و كارشناسي
مي باشند كه سئوالات مربوط پس از تكميل نظرات كارشناسان
در همايش مطرح و مورد بحث قرار خواهند گرفت .
مواردي از قبيل صدمات به اندامها , از كارافتادگي ها ,
نقص عضوهاي غيرقابل برگشت تعاريف جديد پزشكي براي
صدمات وارده به بدن و تطبيق آنها با متون فقهي و بسياري از
مسائلي كه در قوانين موجود و مباحث فقهي ميتواند دقيق تر و
كاربردي تر مطرح و مورد عنايت مسئولين و فقهاي عظام قرار
گيرد تا انشاالله در آينده نزديك شاهد تهيه لوايح مربوط به
بخش ديات با بررسي همه جانبه و جديد برايس طي مراحل
قانوني داشته باشيم .
در مورد مباحث حدود , قصاص و بلوغ و مسائل رواني در
ديات نيز جلسات كارشناسي و تخصصي پيگيري خواهند نمود
و نتايج حاصله در همايش ارائه خواهد شد.
در خاتمه از تمامي اساتيد حوزه و دانشگاه و علماي گرانقدر
تقاضا مي نمائيم با ارائه نظرات فقهي علمي با مقالات و
تحقيقات خود , ما را در برپايي هر چه بهتر همايش ياري
نمايند.
پاورقي :
1 ـ در ماده 5 قانون مسئوليت مدني كشور ايران آمده است : اگر
در اثر آسيبي كه به بدن يا سلامتي كسي وارد شده در بدن او
نقص پيدا شود يا قوه كار زيان ديده كم گردد و يا از بين برود و
يا موجب افزايش مخارج زندگاني او بشود , واردكننده زيان ,
مسئول جبران كليه خسارات مزبور است .
در صورت مرگ آسيب ديده , مرتكب بايد كليه هزينه ها اعم از
مخارج معالجه , هزينه كفن و دفن و نيز مخارج افرادي كه نفقه
آنها از سوي متوفي تامين مي شده است را در صورت مطالبه به
حكم دادگاه تاديه نمايد.
2 ـ ماده 297 ـ ديه قتل مرد مسلمان يكي از امور ششگانه ذيل
است كه قاتل در انتخاب هريك از آنها مخير مي باشد و تلفيق
آنها جايز :
1 ـ يكصد شتر سالم و بدون عيب كه خيلي لاغر نباشند
2 ـ دويست گاو سالم و بدون عيب كه خيلي لاغر نباشند
3 ـ يك هزار گوسفند سالم و بدون عيب كه خيلي لاغر
نباشند
4 ـ دويست دست لباس سالم از حله هاي يمن
5 ـ يك هزار دينار مسكوك سالم و غير مغشوش كه هر دينار يك
مثقال شرعي طلا به وزن 18 نخود است .
6 ـ ده هزار درهم مسكوك سالم و غير مغشوش كه هر درهم به
وزن 12,6 نخود نقره مي باشد .
ث تبصره : قيمت هر يك از امور ششگانه در صورت تراضي
طرفين يا تعذر همه آنها پرداخت مي شود.
با توجه به منابع فقهي و مواد قانوني ديات , ديه
صدمات اعضاي زن و مرد يكسان است تا وقتي كه
مقدار ديه به ثلث كامل برسد , در آن صورت ديه زن
نصف ديه مرد مقرر شده است . در صورتي كه
هزينه هاي معالجه و درمان بين زن و مرد يكسان
بوده و بعضا در موارد زنان بيشتر مي باشد , حكم
فقهي چيست آيا مازاد هزينه هاي درمان قابل
وصول است
در مورد ديه و ارزش اعضاي بدن انسان
كميسون هاي تخصصي در حال بررسي موارد بطور
دقيق و كارشناسي مي باشند كه سئوالات مربوط
پس از تكميل نظرات كارشناسان در همايش مطرح
و مورد بحث قرار خواهند گرفت
حكم انتصاف (نصف شدن ديه زن نسبت به
مرد) در مورد جامعه امروزي زنان چگونه قابل
توجيه است چه در مورد قتل نفس و چه در مورد
جراحات وارده به بدن
|
شهادت يكي از رهبران شيعي فيليپين
|
« ...و نپنداريد آنان كه در راه خدا كشته شده اند , مرده اند... بلكه
(آنان ) زنده اند و نزد پروردگارشان روزي مي خورند. » قرآن كريم
عيد قربان امسال در كشور فيليپين مصادف گرديد با قرباني شدن
يكي از فرزندان ابراهيم خليل عليه السلام و سلاله اي از نسل اسماعيل
عليه السلام , « سيد حاجي داتو اميربن محمد براگير » , بيست و پنجمين
رهبر شيعيان استان ماگيندانائو در جزيره ميندانائو كه به تازگي به اين
سمت انتخاب گرديده بود . ايشان عصر روز 84,10,21 ـ مصادف با
عيد سعيد قربان ـ در مقابل منزل خود در منطقه « ساليمبائو » در استان
« ماگيندانائو » هدف گلوله سه تروريست مسلح ناشناس و موتور سوار
قرار گرفت و طبق گزارش هاي واصله بهنگام ورود به يكي از
بيمارستان هاي محلي به شهادت رسيد.
در اين واقعه برادر كوچكتر ايشان , آقاي داتواندي براگير , نيز به
شدت مجروح شد كه تحت مراقبت هاي پزشكي در شهر « كوتاباتو » قرار
گرفت .
مرحوم براگير كه 46 سال سن داشت , يكي از شخصيتهاي برجسته
شيعي در شهر كوباتو و استان ماگيندانائو و معاون دبيركل مجمع اهل
بيت عليهم السلام فيليپين در امورخارجه و همچنين رئيس سابق مركز
مطالعات سياسي و استراتژيك ماگيندانائو بود.
شهيد براگير در طي دهه گذشته همراه با گروه كوچكي از پيروان اهل
بيت عليهم السلام در شهر كوتاباتو در استان ماگيندانائو بخاطر مبارزات
جنجالي و تبليغات وسيع بر عليه افراطيون وهابي در فيليپين (چه از
طريق سخنراني و چه از طريق نوشتن مقالات و كتب ) بسيار در كانون
توجه بود.
آن مرحوم به روشنگري عليه عقايد و سياستهاي « خودساخته » و
بي اساس وهابي ها و تفسير سلفي آنان از اسلام مي پرداخت و بعنوان يك
تاريخ دان و نويسنده برجسته همواره بطور فعال در رسانه ها به نوشتن
مقاله در سطوح ملي و بين المللي در روزنامه هاي فيليپين مبادرت
مي ورزيد. مرحوم براگير يكي از مروجين انديشه هاي حضرت امام
خميني رحمه الله عليه در كشور فيليپين به شمار مي رفت .
ايشان همچنين دستيار سردبير نشريه « ميندانائوـ كراس » در شهر
كوتاباتو بود.
مرحوم براگير همواره به سفرهاي آموزشي براي كسب علم و تجربه
اهتمام داشت و به كشورهاي زيادي از جمله , ج .ا.ايران , تايلند , مالزي ,
سنگاپور , ژاپن , عربستان , امارات و پاكستان سفر كرده بود.
برخي از نوشته هاي آن مرحوم به شرح ذيل مي باشند.
امام خميني رحمه الله عليه و فرهنگ عاشورا
بنيادگرايي اسلامي , پارادوكس قرن بيستم
جمهوريخواهي اسلامي
جمهوريخواهي اسلامي , آينده ملل مسلمان
فلسفه حج
امام خميني رحمه الله عليه و قدرت مردمي
در بزرگداشت روز حضرت فاطمه سلام الله عليها
سياست « تخدير » و افراطي گري اسلامي
به سوي افغانستاني جديد
رمضان ; ماه بركت
حق قيام براي مسلمانان
برنامه هاي انساني يا اعمال عبادي
« بايانگ » و « كربلا »
بزرگداشت جشن رسول اكرم صلوات الله عليه و آله
خط مشي آمريكا در قبال ايران اسلامي بعد از 11 سپتامبر
اين گزارش , توسط موسسه تحقيقاتي ـ آموزشي « شجره المنتظره » ,
شهر كوتاباتو , جنوب فيليپين , تهيه و توسط آقاي مهدي جهانتاب
تنظيم شده است .
زيرنويس عكس :
امير براگير در كنار حجت الاسلام والمسلمين دكتر احمدي
|
|