بخش دوم و پاياني محمد سالار
4 ـ ايجاد وحدت و همبستگي اسلامي
يكي ديگر از آثار مثبت فرهنگي انقلاب , ايجاد الفت و اخوت اسلامي ميان
پيروان مكتب توحيد بود. همان گونه كه ملت مسلمان ايران با وحدت كلمه و
در سايه برادري اسلامي به رهبري امام امت , نظام مقدس جمهوري اسلامي
را پايه ريزي كرد , سياست خارجي اش را نيز بر اساس وحدت امت اسلامي
تنظيم نمود و همه مسلمانان جهان را از آسيا تا آفريقا و خاورميانه عربي تا
اروپا و آمريكا كه به مباني توحيد , نبوت , معاد , قرآن , حج و نماز معتقد
بودند و تعلق خاطر به اسلام داشتند براي حفظ وحدت اسلامي در راه دفاع
از كيان اسلامي فرا خواند.
قبل از پيروزي انقلاب اسلامي , رهبري وحدت با وجود آن همه پتانسيل و
توان مندي ها در دنياي اسلام صورت ظاهري و شكلي داشت و در عزلت و
انزوا به سر مي برد و چندان به محتواي وحدت و اقدامات عملي كه مورد
نظر اصلي مناديان وحدت بود , توجهي نمي شد و از طرفي جهل و ناآگاهي
جوامع از ارزش هاي متعالي اسلامي و تفرقه اندازي و نفاق افكني دشمنان در
بين امت اسلامي از سويي ديگر , ابتكار عمل را از دست مسلمانان گرفته بود.
مهم ترين اثر انقلاب اسلامي در چنان شرايطي اين بود كه جايگاه رهبري
وحدت اسلامي را در سطح جهان اسلام مستحكم ساخت و توجه همه را به
اهميت وحدت معطوف كرد.
انقلاب اسلامي توانست امت اسلامي را در اقصي نقاط جهان را علي رغم
اختلافات جزيي فرقه اي كه داشتند براي مبارزه با عوامل تفرقه ,
استعمارگران و صهيونيست ها در زير پرچم (لااله الا الله ) به وحدت دعوت
نمايد و پي آمدها و آسيب هاي تفرقه در بين مسلمانان را به آنان هشدار دهد.
يكي از اقدام هاي دلگرم كننده تاسيس « مجمع جهاني تقريب مذاهب
اسلامي » به فرمان مقام معظم رهبري بود كه در جهت تقريب مذاهب اسلامي
و حفظ وحدت جهاني اسلام صورت گرفت . راه اندازي نشريه « رساله
التقريب » كه در گذشته چندين شماره توسط « دارالتقريب بين المذاهب
الاسلاميه » در قاهره چاپ و منتشر شده بود , به علاوه برگزاري كنفرانس ها و
ميزگردهاي وحدت در تهران و مكه مكرمه در ايام حج تمتع و صدها جلسه
بحث و گفتگو بين انديشمندان و علماي اسلامي و چاپ هزاران مقاله ,
كتاب , مجله و پايان نامه هاي دانشگاهي به زبان هاي گوناگون از جمله
اقدامات شايسته و ارزنده اي است كه تاكنون در جهت تحقق آرمان هاي
وحدت جهان اسلام صورت پذيرفته است . حركت ديگري كه براي
تفرقه زدايي از جامعه اسلامي پس از وقوع انقلاب اسلامي انجام گرفت
برگزاري هفته وحدت اسلامي همزمان با ولادت باسعادت پيامبر گرامي
اسلام (ص ) هر سال از 12 تا 17 ربيع الاول مي باشد . به بركت هفته وحدت
مسلمانان اعم از شيعه و سني در كشورهاي مختلف , در كنار يكديگر با الهام
از فرمان وحدت بخش خداوند متعال « واعتصموا بحبل الله جميعا » سرود
وحدت مي خوانند , اين حركت سازنده روزبه روز گسترش يافته و همچنان
سير صعودي خويش را ادامه مي دهد. شيخ سعيد شعبان , رهبر فقيد جنبش
توحيد اسلامي لبنان در خصوص اين اثر جاويدان و ماندگار انقلاب اسلامي
مي گويد :
« امام , دولت اسلامي را در پايگاهي به وسعت يك ميليارد مسلمان بنا نهاد و
نداي وحدت شيعه و سني را تحقق بخشيد و اكنون بر همه علما و پيروان
اسلام است تا اين گنجينه بزرگ را حفظ نموده و سني و شيعه در كنار هم
امتي را تشكيل دهند كه استكبار جرات نفوذ در ميان آنان را نداشته باشد.
امام آرزوي بزرگواراني چون جمال الدين اسدآبادي , محمد عبده , نواب
صفوي و... را برآورده كرد. »
تراژدي وحدت امت اسلامي , داراي تاثير فراواني در سطح بين المللي بوده
است كه به طور فهرست وار به برخي از آنها اشاره مي شود :
1 ـ ايجاد وحدت بين مذاهب اسلامي و نزديك ساختن پيروان مذاهب به
يكديگر.
2 ـ ايجاد ارتباط و همكاري ميان علما و انديشمندان جهان اسلام از طريق
برگزاري مجالس بحث و مشورت هاي كلامي , فقهي , و مباحث تطبيقي .
3 ـ اهتمام به نماز وحدت آفرين و پرشكوه جمعه در داخل و خارج از كشور
به عنوان يكي از بارزترين جلوه هاي وحدت و همبستگي ملل مسلمان .
4 ـ تشكيل جلسات بحث و برگزاري همايش هاي فرهنگي و علمي در ايام حج
با حضور عالمان فرق مختلف اسلامي توسط بعثه مقام معظم رهبري .
5 تقويت و ارتقا مباني حج به عنوان كنگره بين المللي وحدت اسلامي .
6 ـ تاسيس دانشگاه مذاهب اسلامي در تهران و پذيرش دانشجويان از اقصي
نقاط جهان .
7 ـ برگزاري اجلاس مجمع فقه اسلامي در جده و شركت انديشمندان جهان
اسلام از جمله جمهوري اسلامي ايران در اين اجلاس .
8 ارتباط با قاريان و خادمان قرآن كشورهاي مختلف و ترويج فرهنگ قرآني .
9 ـ گسترش تبادل هيئت هاي علمي و فرهنگي از فرق و مذاهب اسلامي براي
تحقق عملي وحدت مسلمين .
10 ـ انتشار افكار و انديشه هاي عالمان و متفكران شيعه و سني و پيشتازان
وحدت اسلامي نظير : امام خميني (ره ) , مقام معظم رهبري , سيدجمال الدين
اسدآبادي , حسن البنا , سيدقطب مصري , شيخ محمود شلتوت , شيخ
محمد عبده , علامه اميني , شهيد مدرس , آيه الله , محمدحسين
كاشف الغطاق , ابوالاعلي مودودي پاكستاني , ابوالحسن علي ندوي از
هندوستان , آيه الله العظمي بروجردي , علامه اقبال لاهوري , شهيد مرتضي
مطهري , دكتر علي شريعتي , علامه محمدتقي قمي , شهيد سيد محمدباقر
صدر , علامه سيد محمدحسين طباطبايي , سيدمحسن امين جبل عاملي ,
سيدعبدالرحمن كواكبي و... به زبانهاي زنده دنيا.
5 نقش موثر طرح گفتمان در سطح جهاني
آزادي بحث و گفت وگو و مناظره يكي از ويژگي هاي اسلام است كه از آغاز
رسالت پيامبر گرامي اسلام (ص ) معمول بوده و در دوران پس از آن حضرت
نيز انجام مي شده است . گفتگوي پيامبر اكرم (ص ) با بزرگان قريش ,
گفت وگوي امام زين العابدين (ع ) با حسن بصري , مناظره امام صادق (ع ) با
علما و پيروان اديان , گفت وگوي امام رضا(ع ) با دانشمندان ميسحي و...
گواه روشني بر اين مطلب است . از آغاز پيروزي انقلاب اسلامي ايران نيز
تاكنون جلسات بحث و گفتمان با انديشمندان اديان بزرگ بخصوص
متفكران مسيحي تشكيل شده است . اينگونه گفت وگوها كه با هدف همزيستي
مسالمت آميز , شناخت واقعي اديان , فرهنگ ها و تمدن ها , احترام متقابل
صاحبان اديان , استقرار عدالت و صلح جهاني , گسترش معنويت و
ارزش هاي ديني و اخلاقي در سراسر دنيا صورت مي گيرد , نقش مثبت و
تاثير فراواني برجاي نهاده است .
يكي از دين شناسان مشهور غرب به نام « كنت ول اسميت » درباره اهميت
گفتمان مي گويد :
« جهان روي صلح نمي بيند مگر آن كه فرهنگ ها با يكديگر گفت وگو كنند و
گفت وگوي فرهنگ ها ممكن نمي شود جز آن كه اديان با يكديگر به گفت وگو
بنشينند , و اين گفت وگو ميسر نمي شود تا هنگامي كه پيروان اديان يكديگر را
بهتر بشناسند » .
براي اولين بار پيشنهاد طرح « گفت وگوي تمدن ها » در پنجاه و سومين مجمع
عمومي سازمان ملل متحد از سوي جناب آقاي سيدمحمد خاتمي
رئيس جمهوري اسلامي ايران در سطح بين المللي پيشنهاد شد و بر اساس
قطعنامه شماره 53,22 مورخ 15 بهمن 1377 سال 2001 به عنوان « سال
سازمان ملل براي گفت وگوي تمدن ها » تعيين گرديد. طرح مزبور مورد
استقبال گرم جهانيان بويژه پيروان اديان و متفكران و روشنفكران برجسته
دنيا قرار گرفت و اين ابتكار جالب و شايسته دولت جمهوري اسلامي ايران
را تحسين كردند.
گفت وگوهاي علمي و برقراري ارتباطات فرهنگي با پيروان ساير اديان ,
تاكنون تاثير زيادي در دنيا داشته است كه به طور مختصر به برخي از آنها
اشاره مي شود :
« 1 ـ دو دوره گفت وگوي ديني با كليساي ارتدكس روسيه در تهران و مسكو .
2 ـ چهار دوره گفت وگوي ديني با كليساي ارتدكس يونان .
3 ـ يك دوره گفت وگو با كليساي كاتوليك واتيكان .
4 ـ دو دوره گفت وگوي ديني با شوراي جهاني كليساها در تهران و ژنو .
5 يك دوره گفت وگو با بنياد آنيه لي در كشور ايتاليا تحت عنوان « دين , جامعه
و دولت » در ايتاليا و تهران .
6 ـ دو دوره گفت وگو با كالج مطالعات اسلامي مسيحي سلي اوك , با عنوان
« تفسير كلام خدا » در تهران و انگليس .
7 ـ گفت وگو با انجمن دولتي اسلام و مسيحيت فرانسه .
8 گفت وگو با جامعه جهاني زرتشتيان با عنوان « بررسي كليات كلام اسلام و
زرتشت » .
9 ـ دو دوره گفت وگوي ديني با كليساي كاتوليك قديس گابريل در تهران و
اتريش . »
افزون بر اين , نشست ها و همايش هاي مختلفي همچون : « اسلام و صلح
جهاني » و « مداراي دين و گفت وگوي تمدن ها » در تهران و كنگره بزرگ اديان
در بانكوك تايلند و گردهمايي منطقه اي گفت وگوي تمدن ها در مقدونيه و
كشورهاي ديگر جهان برگزار شده و همچنان ادامه دارد.
اسقف خليل ابي نادر يكي از رهبران مسيحي لبنان در خصوص اثرگذاري
گفتمان و برقراري ارتباط با جامعه مسيحي مي گويد :
« امام ) خميني در من تاثير بسياري بر جاي نهاده است . اگر چه من به عنوان
يك روحاني مسيحي نمي توانم دينم را ترك كنم , اما با اين حال انديشه و
افكار من از رسالت ديني وي بسيار تاثير گرفته است .
اين تاثير به صورت زير جلوه گر مي باشد :
1 ـ او به اين حقيقت دست يافت كه عقب ماندگي مسلمانان در عصر انحطاط
خصوصا در ايران اصولا از دوري آنها از درك صحيح قرآن ناشي مي شود.
اين بود كه او صدا و موعظه اش را به مردم رساند و آنها را از خواب بيدار
نمود , خصوصا كه اعمال او همواره از قرآن سرچشمه مي گرفت .
2 ـ او خواهان وحدت مسلمانان بود و مسلمانان ايران را با اراده و اهداف و
آرمانهايشان وحدت داد. مردم مستضعف سلاح او در مبارزات بودند و
پيروزي نيز هميشه نصيب او مي گشت .
اگر وي از كليساي مسيحي مي بود , مردم مومن وي را قديس بزرگي
مي دانستند و او را شفيع خويش قرار مي دادند.
(امام ) خميني در خارج از ايران پيام دهنده همزيستي ميان مسيحيان و
مسلمانان مي شد. من به عنوان يك روحاني مسيحي , جمهوري اسلامي
ايران را درك مي كنم . اگر شانس آن را داشتم كه با (امام ) خميني بزرگ
گفتگويي داشته باشم با روح مسيح (ع ) و محمد(ص ) همان خط و راه را در
پيش مي گرفتيم » .
نتيجه گيري :
انقلاب اسلامي ايران تاثير فوق العاده اي در سطح بين المللي برجاي نهاده كه
به طور كلي مي توان گفت تاثير مثبت آن بر ملت هاي مسلمان و اقليت هاي
اسلامي در سراسر جهان به طور خاص و آزادانديشان و ستم ديدگان و
مستضعفان جهان به طور عام قابل مشاهده است .
اين انقلاب در عين حال تاثير به سزايي بر هيئت هاي حاكمه , دولت هاي
اسكتباري , صهيونيست ها , منافقان , غارتگران بين المللي و عوامل سرسپرده
آنان در كشورهاي مختلف داشته و دارد.
اين انقلاب دستآوردهاي گرانبهايي را در ابعاد گوناگون اقتصادي , سياسي ,
فرهنگي و اجتماعي به ارمغان آورده كه اثرگذاري فرهنگي آن از اهميت
خاصي برخوردار است .
بخشي از تاثيرات فرهنگي انقلاب اسلامي در عرصه بين المللي به طور
خلاصه عبارتند از :
1 ـ احياي هويت ديني و خارج شدن دين از گوشه غربت و حضور در صحنه
اجتماع .
2 ـ شكل گيري نهضت هاي علمي , فرهنگي و مذهبي در جهان .
3 ـ رشد آگاهي هاي مسلمانان و احياي خيزش اسلامي .
4 ـ الگوپذيري در مبارزه با طاغوت و استكبارستيزي .
5 طرح انديشه حكومت اسلامي و عمل بر اساس تجربه نظام جمهوري
اسلامي ايران .
6 ـ رشد مبارزات ضداستعماري و افزايش اعتماد به نفس در بين امت
مسلمان .
7 ـ طرح مباحث جديد در مجامع علمي , فكري و فرهنگي چون : نظريه
ولايت فقيه , آزادي و دموكراسي , عدالت اجتماعي , حقوق بين الملل
اسلامي , انديشه سياسي اسلامي , مباني فقهي مشاركت سياسي و...
8 همبستگي با نهضت هاي آزادي بخش اسلامي و جانبداري از انتفاضه ملت
مظلوم فلسطين .
9 ـ ايجاد انسجام و وحدت علمي جهان اسلام .
10 ـ استقبال ساير اديان در جهت شناخت بيشتر مباني اسلام و معارف اهل
بيت (ع ).
11 ـ استقبال از طرح گفت وگوي تمدنها , فرهنگ ها و اديان .
12 ـ ترجمه و نشر آثار امام خميني (ره ) , مقام معظم رهبري و رهبران ديني و
فكري انقلاب اسلامي به زبان هاي مختلف در جهان .
شيخ سعيد شعبان , رهبر فقيد جنبش توحيد اسلامي لبنان
در خصوص اين اثر جاويدان و ماندگار انقلاب اسلامي
مي گويد : « امام , دولت اسلامي را در پايگاهي به وسعت
يك ميليارد مسلمان بنا نهاد و نداي وحدت شيعه و سني را
تحقق بخشيد و اكنون بر همه علما و پيروان اسلام است تا
اين گنجينه بزرگ را حفظ نموده و سني و شيعه در كنار هم
امتي را تشكيل دهند كه استكبار جرات نفوذ در ميان آنان
را نداشته باشد. امام آرزوي بزرگواراني چون
جمال الدين اسدآبادي , محمد عبده , نواب صفوي و... را
برآورده كرد. »
