بخش نخست محمد سالار
اشاره :
انقلاب اسلامي ايران باعث دگرگوني عظيمي در زمينه هاي سياسي ,
فرهنگي , اجتماعي و اقتصادي ايران شد و تاثيري شگرف در سطح جهاني به
وجود آورد. با وجودي كه انقلابهاي بسياري در جهان روي داده ولي انقلاب
اسلامي ايران به دليل روح ديني و ظلم ستيزي و حمايت از محرومان جامعه
و به خصوص مبارزه با قدرت هاي شيطاني منحصر به فرد است .
اين انقلاب مورد توجه و تجزيه و تحليل و حمايت و استقبال انديشمندان و
انقلابيون جهان قرار گرفت و تجليل از آن در انديشه هاي كلامي و شعري
بسياري بروز و ظهور نمود و باعث شناخت مجدد اسلام در جهان معاصر
گرديد. اين انقلاب در ابعاد پنج گانه :
1 ) احياي هويت ديني ,
2 ) طرح انديشه حكومت اسلامي ,
3 ) دفاع از آرمان مقدس فلسطين در جهان ,
4 ) ايجاد وحدت و همبستگي اسلامي ,
5 ) طرح گفتمان در سطح جهاني , بي بديل است .
اين مقاله سعي دارد تاثيرات عميق فرهنگي انقلاب اسلامي را در سطوح
مختلف فرامنطقه اي و بويژه از پنج بةعد مورد نظر بررسي نمايد و نشان
دهد ابراز عشق و علاقه قلبي ميليونها تن انسان آزاده و حق طلب جهان
نسبت به امام راحل (ره ) و انقلاب اسلامي ايران تا چه اندازه است .
انقلاب اسلامي ايران تحت رهبري امام خميني (ره ) به عنوان يك رويداد
بزرگ نيمه دوم قرن بيستم در صحنه منطقه اي و بين المللي در بيست و دوم
بهمن ماه 1357 ه . ش به پيروزي رسيد و توجه همه جهانيان را به خود
جلب كرد.
اين انقلاب نه تنها اوضاع سياسي , فرهنگي , اجتماعي و اقتصادي داخل
كشور را دگرگون ساخت , بلكه تحولي عظيم و تاثيري شگرف در سطح
جهاني به وجود آورد.
تاريخ گذشته نيز شاهد انقلاب هايي چون انقلاب روسيه 1917 , انقلاب
فرانسه 1789 , انقلاب الجزاير 1954 و غيره بوده است ليكن انقلاب
اسلامي ايران به لحاظ ويژگي هاي خاص و منحصر به فردش , قابل قياس با
ساير انقلاب هاي جهان نيست . شخصيت والاي امام خميني (ره ) و قدرت
نافذ ايشان در رهبري و هدايت نهضت بزرگ مردم مسلمان ايران ,
قدرشناسي و تبعيت مردم از رهبر و مقتداي خويش , ايمان و اعتقاد عميق به
دين مبين اسلام و وحدت و انسجام همه مردم باعث شد تا يكي از
قدرتمندترين و مهمترين رژيم هاي وابسته به آمريكا در منطقه سرنگون
گردد.
جاذبه و اقتدار اين انقلاب , آنچنان بود كه از همان آغاز حاميان و شيفتگان
زيادي از شرق تا غرب عالم را به خود جلب كرد. در نتيجه مردم آزاده و
عدالت خواه و ظلم ستيز جهان همبستگي خويش را به انقلاب اسلامي ايران
و رهبري آن اعلام نمودند.
اين انقلاب نشان داد كه در داخل جغرافياي كشور ايران محدود و خلاصه
نمي شود بلكه تاثيرگذاري و دستآوردهاي آن , از مرزها فراتر رفته و به طور
مستقيم كران تا كران جهان اسلام و بشريت را در نور ديده است .
نزار قباني , شاعر بزرگ جهان عرب تاثير برجسته انقلاب اسلامي و
شخصيت امام خميني (ره ) بر دنياي جديد و محرومان جهان را در شعري
اينچنين مي سرايد :
درخت هاي بادام باغ هاي شيراز
شكوفه دادند
و ستمديدگان روزه ي خود را شكستند
ايرانيان « كسري » را نابود كردند
پس از خشمي طولاني
بت ها را به لرزه درآوردندخميني
قدرت خدايي را همچون شمشيري بران در دست
دائما سرود پيامبر و اسلام را بر لب دارد.
يكي از نكات قابل توجه اين است كه در جريان انقلاب , بسياري از افرادي
كه شناخت عميقي از اسلام نداشتند , و حتي غير مسلمان نيز در گوشه و كنار
جهان , مراتب همبستگي و حمايت خويش را نسبت به انقلاب اسلامي ايران
رسما اعلان داشتند و درصدد شناخت مجدد اسلام برآمدند. از مردم
مسلمان و محرومان آفريقا , آمريكاي جنوبي , آمريكاي شمالي , جنوب
شرقي آسيا و اقيانوسيه گرفته تا خاورميانه عربي و سرزمين هاي اشغالي
فلسطين و جنوب لبنان همه و همه تحت تاثير مثبت قدرت و ارزش هاي
انقلاب اسلامي ايران قرار گرفتند. آثار اين تاثير كاملا محسوس و ملموس
است .
ابراز عشق و علاقه قلبي ميليونها نفر از انسان هاي آزاده و حق طلب جهان
نسبت به امام و انقلاب اسلامي , كه نظير آن در تاريخ هيچ انقلابي ديده نشده
است , نشان از تاثير عميق افكار و انديشه انقلاب در عمق جان و روح مردم
جهان دارد. روحيه قوي فرزندان مقاومت اسلامي در لبنان و سرزمين هاي
اشغالي يكي از آثار پربركت اين انقلاب و رهبري منحصر به فرد امام
خميني (ره ) است . پايمردي و رشادت جوانان فلسطيني و حزب الله لبنان و
دلاورمردان و شيرزنان مسلمان جنوب لبنان كه با دستان خالي و با حربه
سنگ , در عين حال با قلبي سرشار از عشق به خدا و محبت الهي در برابر
رژيم اشغالگر قدس همچنان ايستاده اند و با مقاومت جانانه خويش راه
هرگونه سازش و تسليم عاجزانه را مسدود كرده اند , همه اينها نمونه برجسته
و زنده اي از تاثير انديشه امام و انقلابش در جهت بيداري مسلمانان و
آزادانديشان جهان است .
نفوذ معنوي و تاثير عظيمي كه انقلاب اسلامي ايران در جهان اسلام و حتي
گروه ها و جوامع غيرمسلمان داشته است بر هيچكس مخفي و پوشيده نيست
و براي اينجانب با اين قلم ناتوان كه در بسياري از كشورهاي اسلامي و
غيرمسلمان از نزديك ناظر عشق و علاقه آنان به امام و انقلاب بوده ام , بيان
گوشه اي از آنهمه اشتياق و تاثير معنوي شيفتگان و حاميان انقلاب اسلامي
مشكل به نظر مي رسد; از اين رو ناگزير با نگاهي كوتاه و گذرا به مصداق اين
بيت مولانا :
« گر بريزي بحر را در كوزه اي چند گنجد قسمت يك روزه اي »
قطره اي از درياي بيكران عشق غيرقابل توصيف جهانيان اعم از امت
اسلامي و غيرمسلمانان نسبت به امام و انقلاب را برمي گيريم و در ادامه
بحث از اين منظر به شمه اي از تاثيرات فرهنگي انقلاب اسلاميمان در
عرصه هاي بين المللي اشاره مي كنيم :
1 ـ احياي هويت ديني
يكي از مهم ترين آثار فرهنگي انقلاب اسلامي , احياي انديشه و هويت ديني
در جهان است . در آن موقعيت و شرايط سخت و دشواري كه به تدريج
اصول و مباني ديني با تلاش حكومت هاي طاغوت و سردمداران لائيك
فراموش مي شد و مكتب هاي مادي و الحادي , مذهب را به عنوان « افيون
توده ها » و فاقد توان لازم براي به حركت درآوردن توده ها و در نتيجه انقلاب
مي دانستند و هر روز هويت ديني و دين مداري كم رنگ تر مي گرديد , تا آنجا
كه در برخي از جوامع به خاطر حفظ باورهاي ديني خجالت مي كشيدند و
پرده پوشي مي كردند و تعهد و التزام به مباني ديني و مذهبي جرم بود و يا
مسخره مي شد , در چنان شرايطي , نهضت امام خميني (ره ) تحول عظيمي در
سطح جهاني ايجاد كرد و با تكيه بر قدرت الهي , ايمان به خدا و ايدئولوژي
اسلامي , ماهيت لائيكي را به ماهيت اسلامي و ديني مبدل ساخت .
محمد العاصي , امام جمعه مسجد واشنگتن معتقد است كه انقلاب اسلامي ,
علاوه بر اينكه دگرگوني هاي متعددي در داخل ايران بوجود آورد , در سطح
بين المللي نيز در جهت احياي تفكر ديني تاثير گذاشت . ايشان در اظهارات
خويش مي گويند :
« امام عزيز ما , جهان لامذهبي و دنياگرايي را متلاشي ساخت و هم اكنون
برخلاف سال هاي پيش از پيروزي انقلاب اسلامي , نه تنها مسلمانان
« بنيادگرا » بلكه مسيحيان « بنيادگرا » و « بنيادگرايان » ساير اديان در جهان
فراوان شده اند و هر روز در عرصه مطبوعات و رسانه هاي جمعي مطرح
هستند. »
به بركت اين انقلاب بزرگ , مردم مسلمان ايران و ساير كشورهاي اسلامي
دريافتند كه راه حل همه مشكلات مسلمين در سايه بازگشت به اسلام و
تمسك به قرآن است .
شيخ عبدالعزيز عوده , رهبر معنوي جهاد اسلامي فسلطين , بر اين باور است
كه مهم ترين اثر فرهنگي اين انقلاب بيداري مسلمانان در بسياري از
كشورهاي دنيا است . ايشان با تاكيد به اينكه انقلاب اسلامي به رهبري امام
راحل (ره ) , روحيه ايمان را در دلهاي جوانان رسوخ داد و با تعاليم
حيات بخش اسلام آشنا كرد , چنين مي گويد :
« انقلاب اسلامي ايران به رهبري امام راحل و حضرت آيه الله خامنه اي , اميد
از بين رفته را در دل مسلمانان احيا كرد. پس از پيروزي انقلاب اسلامي در
ايران , ديگر , مسلمانان جهان يتيم نيستند و نيروي عظيمي پديدار شد كه از
آنها حمايت كرده و پيوسته پشتيبان و حامي حقيقي آنها بوده است . انقلاب
اسلامي ايران اين اميد را در دل ها زنده ساخت كه مسلمين مي توانند بار
ديگر پيروز شوند و عظمت و مجد ديرينه خود را باز يابند و دشمنانشان را
شكست دهند. » در حقيقت انقلاب با آسيب رساندن به بنيادهاي اجتماعي ,
اقتصادي و فرهنگي غرب توانست ابهت سلطه جهاني فرهنگي امپرياليستي
غرب را كه پايمال كننده ارزش هاي متعالي مستضعفان بود , در هم بشكند و به
مردم دنيا ثابت كرد كه مي توانند از سلطه و نفوذ شرق و غرب نجات يابند و
مستقل و آزاد زندگي كنند. امام توانست همه آنچه را كه در ميان امت اسلامي
رخت بربسته بود و به بوته فراموشي سپرده شده بود , احيا و بازسازي كند و
با پيروزي انقلاب اسلامي ايران , اسلام عزيز را , كه متروك مانده بود , دوباره
به صحنه عمل بياورد.
در طول يك ربع قرن از عمر پربركت انقلاب اسلامي , استعمارگران ,
سلطه جويان , منافقان , دشمنان داخلي و خارجي از هيچ گونه تلاش و
توطئه اي عليه آن فروگذار نكردند و در جهت منزوي كردن و ممانعت از
گسترش آن انواع و اقسام جنگهاي نظامي , تبليغاتي و رواني به راه انداختند;
اما به خواست خداوند علي رغم همه آن دشمني ها , انقلاب اسلامي همچنان
از حمايت و پشتيباني مردمي برخوردار بوده و به حركت خويش ادامه
مي دهد.
تمام ناكامي هاي دشمنان در قبال آنهمه كارشكني ها و مخالفت ها و دسيسه ها
بهترين گواه براي نفوذ معنوي و تاثير مثبت انقلاب اسلامي ايران در سطح
جهاني است .
2 ـ طرح انديشه حكومت اسلامي
بسياري از اسلام شناسان و كارشناسان جهان اسلام و انديشمندان
غيرمسلمان با وقوع انقلاب اسلامي در نظرات و ديدگاههاي خويش
تجديدنظر نمودند چرا كه تشكيل حكومت اسلامي را امري ناممكن و به
تعبيري شبه محال مي دانستند. نيز برخي از آنان مبارزه با طاغوت و
حكومتهاي جور و سلطه جويان را به مثابه بازي كردن با دم شير و به نوعي
مقابله مشت در برابر سندان ياد مي كردند.
از اين رو با پيروزي انقلاب معادلات سياسي منطقه اي و بين المللي را درهم
ريخت و راه برقراري حكومت اسلامي را براي ساير ملت ها هموار ساخت .
امام راحل با اين حركت عظيم ثابت كرد كه اسلام مي تواند با تكيه بر اصول و
مباني برگرفته از قرآن و با اتكا به ارزش هاي اسلامي در تاسيس يك
حكومت مستقل از لحاظ سياسي , اقتصادي و اجتماعي نقش داشته باشد.
در عرصه جهاني نيز به ساير مسلمانان و مردم مظلوم دنيا جرات و جسارت
استكبارستيزي و رويارويي با ظالمان و استبدادگران را ياد داد. در نتيجه در
دو دهه اخير گروه ها , انجمن ها و جنبش هاي اسلامي و مردمي در سطح
بين المللي , الگوهاي مبارزاتي خويش را به صورت هاي مختلف از تظاهرات
و راه پيمايي ها گرفته تا مقاومت عليه اشغالگري ها و نيز ايجاد انسجام و
وحدت اسلامي تا اعتماد به نفس و قيام در برابر رژيم هاي وابسته براي
اجراي قوانين اسلام به شكل هاي گوناگون از انقلاب اسلامي ايران تاثير
گرفته اند.
آقاي احمد ورسي سردبير مجله مسلم نيوز لندن , با تاكيد بر جهان شمول
بودن اهداف انقلاب اسلامي مي گويد :
« موفقيت انقلاب اسلامي با يك انقلاب بدون خون ريزي افكار مسلمانان را
تغيير داد و مشخص ساخت كه يك چنين عملي (انقلاب ) در جهان اسلام
امكان پذير است و امت اسلام قادر است حكومت را اداره كند. زمان نشستن
عالم در مسجد و تنها به جنبه روحاني اسلام انديشيدن به سرآمده و رهبر
امت اسلامي هم به دنيا مي انديشد و هم به آخرت توجه مي كند. ديدگاه
ايشان در مورد « نه شرقي , نه غربي » حكومت اسلامي ايران را از ابرقدرت ها
مستقل ساخت .
امام خميني تفكر كليشه اي از حكومت اسلامي به عنوان بازگشت به سال هاي
سياه را نابود ساخت و برعكس , ثابت نمود كه اسلام همچنان نيرويي
پوياست كه قادر به راهبري امت در اجتماع به اصطلاح مدرن و فوق مدرن
كنوني است . »
3 ـ دفاع از آرمان مقدس فلسطين
انقلاب اسلامي ايران در زماني به پيروزي رسيد كه پيمان ننگين كمپ ديويد
با تلاش آمريكا بين رژيم اشغالگر قدس و سران خائن فلسطين به امضا
رسيد و استعمارگران غربي تصور مي كردند به زودي ساير كشورهاي اسلامي
را نيز تحت نفوذ خويش در مي آورند و آنان را نيز در اختيار مي گيرند. وقوع
انقلاب اسلامي همه معادلات آنان را بر هم زد و با هدايت , روشنگري و
موضع گيري قاطعانه امام (ره ) , شيوه مبارزه با اسرائيل شكل ديگري به خود
گرفت . به فرمان امام خميني (ره ) آخرين جمعه ماه مبارك رمضان , « روز
جهاني قدس » اعلام شد و سفارتخانه اسرائيل در تهران تعطيل و به سفارت
فلسطين تبديل گرديد و بيت المقدس به عنوان مكان مقدس مسلمانان و
ساير اديان آسماني مورد توجه جهان اسلام قرار گرفت . جمهوري اسلامي
ايران به مبارزان و مردم فلسطين اعتماد به نفس بخشيد و پشتيباني و حمايت
از انتفاضه و آرمان مقدس فلسطين را در سرلوحه برنامه هاي خويش قرار داد
و جهانيان را به ياري و كمك هاي سياسي , مادي و معنوي مردم مظلوم و
ستمديده فلسطين دعوت كرد. همچنين رهبران مبارز فلسطيني را در
رويارويي با اسرائيل اشغالگر دلگرمي و روحيه تازه اي بخشيد.
شهيد دكتر فتحي شقاقي , رهبر پيشين سازمان جهاد اسلامي فلسطين , در
خصوص تاثير انقلاب اسلامي بر مبارزات مردم فلسطين مي گويد : « اين
انقلاب به ما فهماند كه پيروزي مادر گرو پيروي از راه امام خميني (ره )
است ; از همين رو , ناگهان در و ديوار مساجد سرزمين هاي اشغالي به ويژه
مسجدالاقصي با تصاوير حضرت امام تزيين شد. امروز نيز شاهد آن هستيم
كه آيت الله خامنه اي همان مشي امام (ره ) را ادامه مي دهند و مسعله فلسطين
را در شمار مسائل اصلي مسلمانان قرار داده اند. »
ايشان در جاي ديگري انتفاضه , قيام سراسري مردم فلسطين را از بركات
مهم انقلاب اسلامي ايران مي داند و مي گويد : « انتفاضه يكي از ثمرات
بيداري اسلامي است كه امام خميني (ره ) در منطقه و به ويژه در فلسطين به
وجود آورد. بنابراين , انتفاضه اسلامي , در سطوح مردمي به سوي افق
اسلامي و شعارهاي اسلامي پيش مي رود , پس بر ماست كه در مبارزه براي
رهايي از تسلط و اشغالگري صهيونيست ها از تمام راه حل هاي ديگر پرهيز
كرده و با توجه به اصولي كه امام در مبارزه با اسرائيل ارائه كرده اند با
دشمنان اسلام و مسلمانان مبارزه كنيم . »
انقلاب اسلامي ايران اين حقيقت را براي امت اسلامي به طور خاص و براي
جهان بشريت به طور عام روشن و ثابت نمود كه اين تنها اسلام و ايدئولوژي
اسلام ناب است كه مي تواند مسلمانان و ستم ديدگان جهان را براي مبارزه با
ابرقدرتها و سلطه گران مجهز نمايد و حقوق از دست رفته آنان را بازگرداند.
مردم ستم ديده فلسطين پس از سالها مبارزه , مهاجرت و آوارگي با الهام از
انقلاب اسلامي , امروز راه مبارزه با اشغالگران صهيونيست را يافته اند.
آنان به پيروي از راه و موضع گيري هاي امام تنها راه رهايي و نجات خويش
را تبعيت از تعاليم قرآن و ايمان به خداوند مي دانند و در راه پيمايي ها و
تظاهرات و مبارزات خود همان شعارهاي ملت بزرگ ايران را عليه اسرائيل
غاصب فرياد مي كنند و امروز به بركت انقلاب اسلامي , حمايت جهان اسلام
و مردم آزاده جهان را در كنار خود دارند.
نايف حواتمه دبيركل جبهه دموكراتيك براي آزادي فلسطين , در مورد تاثير
فوق العاده اي كه انقلاب اسلامي در پيشبرد مبارزات مردم فلسطين داشته
است , چنين مي گويد :
« عمق و اصالت موضع گيري انقلاب اسلامي ايران به رهبري امام خميني
درباره قضيه فلسطين و مبارزه با دولت صهيونيستي , باعث تحكيم و
گسترش پايه هاي رويارويي با تجاوزات اسرائيل گرديد و موجبات گسترش و
تعميق مبارزه را فراهم آورد , به گونه اي كه آن را از قالب مبارزه اعراب و
اسرائيل به مبارزه « كشورهاي اسلامي غيرعربي » كه مردم آن با مبارزات
فلسطيني و عربي همدردي مي كردند , مبدل ساخت . هر چند برخي از
رژيم هاي اين كشورها , هم پيمان با امپرياليسم آمريكا و هم دست با اسرائيل
بودند. »
ابراز عشق و علاقه قلبي ميليونها نفر از انسان هاي آزاده و
حق طلب جهان نسبت به امام و انقلاب اسلامي , كه نظير آن
در تاريخ هيچ انقلابي ديده نشده است , نشان از تاثير
عميق افكار و انديشه انقلاب در عمق جان و روح مردم
جهان دارد
در طول يك ربع قرن از عمر پربركت انقلاب اسلامي ,
استعمارگران , سلطه جويان , منافقان , دشمنان داخلي و
خارجي از هيچ گونه تلاش و توطئه اي عليه آن فروگذار
نكردند و در جهت منزوي كردن و ممانعت از گسترش آن
انواع و اقسام جنگهاي نظامي , تبليغاتي و رواني به راه
انداختند; اما به خواست خداوند علي رغم همه آن
دشمني ها , انقلاب اسلامي همچنان از حمايت و پشتيباني
مردمي برخوردار بوده و به حركت خويش ادامه
مي دهد
تمام ناكامي هاي دشمنان در قبال آنهمه كارشكني ها و
مخالفت ها و دسيسه ها بهترين گواه براي نفوذ معنوي و
تاثير مثبت انقلاب اسلامي ايران در سطح جهاني است
