بررسي روابط رژيم پهلوي و اسرائيل
تاليف رضا زارع
قسمت پنجم
نماينده دائم ايران در سازمان ملل متحد , درباره آخرين تلاش هاي
طرفين بر سر تقسيم فلسطين و تاثير تبليغات ماهرانه آژانس يهود و نفوذ
صهيونيست ها در آمريكا در جمع آوري آراي دولت هايي كه تا آن هنگام مردد
بودند , مي نويسد :
« متاسفانه روزهاي آخر , موافقين تقسيم هرچه در قوه داشتند , براي
جلب موافقت دولي كه تا آن تاريخ مردد بودند , به كار بردند و از قرار
معروف , دولت آمريكا و آژانس يهود , اولي از تحبيب و تهديد و دومي از
تطميع هم فروگذار ننمودند. هنگام طرح گزارش در مجمع عمومي , اعراب
نطق هاي پرحرارتي كردند , ولي چون تصميم ها گرفته و كسي به حرف حق
گوش نمي داد , فريادشان به جاي نرسيد و وقتي كه از همه جا مايوس شدند ,
در دقيقه آخر به همان پيشنهادي كه اينجانب و دو نفر ديگر (نماينده هند و
يوگسلاوي ) داده و خودشان با آن مخالفت كرده بودند , متوسل شدند و طرح
آنها را خواستند. ولي پيدا بود كه اين كار ديگر شدني نيست ... بالاخره در
جلسه 29 نوامبر كه روز آخر مجمع عمومي بود , پيشنهاد كميسيون مبني بر
تقسيم فلسطين به دو دولت مستقل عرب و يهود با اكثريت 33 راي موافق در
مقابل 13 راي مخالف و ده امتناع , تصويب و نمايندگان دول عرب به
صورت اعتراض از تالار مجلس خارج شدند... »
انتظام , در بخش پاياني گزارش خود , ضمن ناحق خواندن تقسيم
فلسطين , ناخرسندي خود را از دولت ايران به خاطر عدم پشتيباني از طرح
پيشنهادي خود درباره قضيه فلسطين ابراز مي دارد :
« در تجربه اي كه اينجانب در تحقيقات محلي فلسطين حاصل نموده ام ,
با وجود اينكه عدم توجه به منافع يهود را كه در آن خاك جان كنده و سبب
عمران و آبادي شده اند , از لحاظ وجدان و انصاف جايز نمي دانم , مع هذا
تقسيم فلسطين را به صورت فعلي , گذشته از اينكه برخلاف حق و عدالت
است , شدني نمي دانم و نمي توانم تصور كنم دولت يهودي كه چهل تا چهل
و پنج درصد آن خاك , يعني قريب به نصف عرب است , پايدار بماندو با
دشمني كه بين اين دو قوم ايجاد شده و سايرين هم دائما آن آتش را دامن
مي زنند , كار به كشت و كشتار نرسد. شايد روزي متوجه شوند كه باز راه
عادلانه حل قضيه فلسطين , همان ايجاد دولت ائتلافي بود كه نماينده ايران
پيشنهاد كرد و هيچ كس حتي خود دولت ايران از آن پشتيباني ننمود . (1 )
4 ـ واكنش ايران در برابر مسئله فلسطين
اقدام سازمان ملل و تحولات جديد در فلسطين , به ويژه تشكيل دولت
اسرائيل , بازتاب هاي وسيع و گسترده اي را در سراسر جهان و همچنين در
ايران به دنبال داشت . گرچه ايرانيان به شدت گرفتار مسائل و مشكلات
سياسي و اقتصادي خود بودند , اما روحانيون و برخي از اقشار مردم ضمن
اظهار همدردي با فلسطيني ها , ناخرسندي شديد خود را از مسئله فلسطين و
زورگويي هاي صهيونيست ها پنهان نكردند و علمايي مانند شيخ عبدالكريم
زنجاني و شيخ محمدحسين آل كاشف الغطا از مساعي نخست وزير عراق و
آقاي سيدمحمدصدر در راه فلسطين قدرداني كردند. مقامات عربي نيز
مراتب سپاس خود را از ابراز احساسات علما و عشاير ايران در رهايي
فلسطين از صهيونيست ها اعلام داشتند.
البته واكنش آيت الله كاشاني با جديت بيشتر و شديدتري همراه بود; او
در بيانيه اي عليه يهوديان حكم جهاد داد و از عموم برادران ديني دعوت كرد
تا به منظور تظاهرات راجع به قضيه مسلمانان و يهودي ها گردهم آيند . (2 )
متن يكي از اعلاميه هاي آيت الله كاشاني درباره فلسطين كه در تاريخ
1326,10,11 صادر شده , به شرح زير است :
بسم الله الرحمن الرحيم
پس از جنگ جهانسوز دوم گمان مي رفت دول بزرگ عالم از آن همه
فجايع و آن همه اتلاف نفوس و اموال و خرابي ها و بيچارگي هاي بشري كه تا
سال هاي دراز جبران پذير نيست , پند و عبرت گرفته و به جبران وقايع
گذشته براي ايجاد عدل و داد و كندن ريشه ظلم و فساد و جلوگيري از جنگ
جهاني ديگر , تشكيل سازمان ملل متفق داده كه از حقوق و آزادي ملل و دول
ضعيف حمايت و پشتيباني نمايند كه در انتهاي جنگ , به انواع و اقسام
مختلف به اين تبليغات عموم ملل را اميدوار مي نمودند. ولي متاسفانه از
رفتار برخلاف انصاف و مروت سازمان ملل درباره اندونزي , مصر و فلسطين
خلاف آن ظاهر شد و اميد ملل ضعيف مبدل به ياس گرديده است . معلوم
نيست وطن بودن فلسطين براي مهاجرين يهودي آلماني و روسي و آمريكايي
و غيره , مطابق كدام منطقه و قانون است كه راي به تقسيم آنها مي دهند اگر
مي خواهند يهود را از خود راضي كنند و استفاده هايي كه منظور است , از
آنها بنمايند , در مملكت خود به آنها جا بدهند و آنها را مستقل كنند. در هر
صورت , تشكيل دولت يهودي در آتيه , كانون مفاسد بزرگ براي مسلمين
خاورميانه و بلكه تمام دنيا خواهد بود و زيان آنها تنها متوجه اعراب
فلسطين نمي گردد و علي الحال بر تمام مسلمين عالم است كه از هر طريق كه
مي شود , از اين ظلم فاحش جلوگيري نموده و رفع اين مزاحمت را از
مسملين بنمايند.
خادم الاسلام سيدابوالقاسم كاشاني , 11 دي 1326 هـ . ش
آيت الله كاشاني در 31 خرداد 1327 , در يكي از اجتماعات بزرگ كه در
مسجد شاه سابق (مسجد امام ) تشكيل شده بود , خطاب به مردم اظهار
داشت :
« ... بعضي از دول , بدون مجوز قانوني فلسطين را كه از مراكز مقدسه
اسلام و محل مسجداقصي كه قبله اول مسلمين است و ساليان دراز , وطن و
مسكن مسلمانان به شمار مي رفت و بر آن حكومت مي كردند و طي صدها
سال جنگهاي صليبي و دادن ميليون ها كشته نتوانسته اند اين سرزمين مقدس
را از دست مسلمين به درآورند و اكنون وطن يهودياني كه از نقاط مختلفه
عالم به آنجا مهاجرت كرده , شناخته اند. در صورتي كه حكومت اسلامي از
قديم الايام بر فلسطين حق ثابت است , دست تعدي دراز نموده و با
چنگال هاي آلوده به فساد و ظالمانه خود , خانمان برادران مسلمان را درهم
ريخته و خون آنان را بيرحمانه بريزند... »
در خاتمه سخنراني , ايشان با اعلام گشايش شماره حسابي به نام اعانه
فلسطين از مردم مسلمان ايران خواهان همه گونه كمك هاي مادي و معنوي
شدند.
در همان هنگام , بيانيه اي نيز از جانب فدائيان اسلام در حمايت از
مسلمانان فلسطين به شرح زير صادر شد :
هوالعزيز
نصرمن الله و فتح قريب
خون هاي پاك فدائيان رشيد اسلام در حمايت از برادران مسلمان
فلسطيني مي جوشد. پنج هزار نفر از فدائيان رشيد اسلام عازم كمك به
برادران مسلمان فلسطيني هستند و با كمال شتاب خواهان اجازه دولت به
منظور حركت سريع به سوي فلسطين هستند و منتظر پاسخ سريع دولت
مي باشند.
از طرف فدائيان اسلام
سيدمجتبي نواب صفوي
واكنش هاي روحانيون عالي مقام و مردم آگاه در قالب بيانيه و برگزاري
تجمع هاي پرشور ادامه يافت . در خرداد 1327 , روزنامه دنياي اسلام با
ضميمه كردن يك ورقه فوق العاده مطالبي را با عنوان « بيانيه آيت الله آقاي
حاج آقا حسين بروجردي , ميتينگ روز جمعه اتحاديه مسلمين , تحريم
خريد و فروش كالاي يهودي ها و تلگراف حضرت آيت الله بهبهاني به پاپ »
به قلم سيدابوالقاسم مرعشي به وسيله روزنامه فروشي ها در شهر بين مردم
منتشر كرد. خلاصه بيانات حضرت آيت الله بروجردي به شرح زير است :
« خداوندا تو را در خوشي ها و گرفتاري ها ستايش مي كنيم و
سپاسگزاريم و به درگاه تو از گرفتاري هاي برادران پاكستاني و فلسطيني
شكايت مي نماييم و اين گرفتاري هاي برادران فلسطيني همان است كه در
كتاب كريم به ما خبر داده :
« لتجدن اشدالناس عداوه للذين آمنوا اليهود والذين اشركوا و لتجدن
اقربهم موده الذين آمنواالذين قالوا انا نصاري ذلك بان منهم قسيسن و
رهبانا و انهم لايستكبرون » يعني يهودي ها و مشركين دشمن سختي هستند
براي مسلمان ها ولي نصارا مهربان تر هستند; زيرا كه نصارا دانشمندان و
كشيشان دارند و از حق سرپيچي نمي كنند. چقدر جاي تاسف و تعجب است
از كردار يهود. همان يهودي كه چهارده قرن زير پرچم اسلام جان و مال و
دينشان محفوظ و محترم بوده . اينك تلافي مي كنند خدمات اسلام را. آنان به
كشتن مردم نيكوكار و ريختن خون هاي پاك نونهالان مسلمين به اقسام
كشتن ها و هتك مي نمايند ارض مسلمانان را. خراب مي كنند عبادتگاه و
خانه هاي ايشان رالله و (از) ساير ممالك انتظار داريم مجتمع شوند و در حق
يهود نفرين نمايند و در حق برادران مسلمان ما دعا كنند كه در اين ميدان
جنگ فاتح و پيروز گردند... »
اتحاديه مسلمين نيز با دعوت از نمايندگان دولت هاي اسلامي در ايران و
آيت الله بهبهاني و عده زيادي از نمايندگان مجلس و مديران و خبرنگاران به
منظور پشتيباني مسلمانان ايران از دول عربي نسبت به قضيه فلسطين
ميتينگ باشكوه و بي سابقه اي را در خرداد 1327 برگزار كردند . در گزارش
اين تجمع چنين آمده است :
« برحسب دعوت قبلي اتحاديه مسلمين , روز جمعه گذشته از ساعت
9,30 دقيقه صبح , وزراي مختار و كاردارهاي سفارتخانه هاي دول اسلامي
در اتحاديه مسلمين حضور به هم رسانيدند . در ساعت 9,45 دقيقه حضرت
آيت الله بهبهاني هم تشريف فرما شده و عده زيادي از نمايندگان مجلس و
مديران و خبرنگاران روزنامه ها هم حاضر شده بودند. در مقابل اتحاديه
مسلمين , متجاوز از شش هزار نفر ايستاده بودند . مقارن ساعت 10 برنامه
سخنراني به زبان عربي و فارسي به وسيله آقاي دكتر موسي حكمت خوانده
شد و بلافاصله , مجلس با قرائت قرآن افتتاح گرديد. سپس آقاي نصرت الله
نورياني ـ مدير روزنامه آئين اسلام ـ بيانيه اتحاديه را كه مبني بر اظهار تشكر
از حضور نمايندگان سياسي دول اسلامي بود , قرائت كرده و اظهار نمودند
كه تاكنون دو هزار نفر براي شركت در نبرد فلسطين تنها در اتحاديه مسلمين
اسم نويسي كرده اند. و بعدا اقاي شهيدي رشيدي خلاصه بيانيه را به زبان
عربي ايراد كردند و پشتيباني كامل مسلمانان ايران را (از) دول عربي نسبت
به قضيه فلسطين اعلام داشتند. در تمام مدت , سخنراني به وسيله
بلندگوهايي كه در داخل و خارج نصب شده بود , پخش مي شد و ابراز
احساسات حاضرين هر دقيقه بيشتر مي گرديد . ساعت 10,45 دقيقه مجلس
پايان يافت و حضرت آيت الله بهبهاني و نمايندگان سياسي دول اسلامي در
ميان ابراز احساسات عمومي , مجلس را ترك گفتند.
همچنين آيت الله سيدمحمد بهبهاني , طي تلگرافي به پاپ اعظم و
اتيكان , ضمن اعلام تاثير عميق خبرهاي اسف انگيز فلسطين در محافل
روحاني و ملي كشور و اظهار تنفر از تجاوز يهود به جان و مال مسلمين , از
پاپ تقاضا كرد « به ملل مسيحي تذكر دهند كه از اين جمعيت يهود كه دست
تعدي به جان و مال مسلمين مظلوم دراز كرده اند , پشتيباني ننموده و
عواطف چند صد ميليوني مسلمين را براي خاطر يك مشت يهود فتنه جو
جريحه دار ننمايند. »
علاوه بر اين , در ورقه فوق العاده روزنامه دنياي اسلام , عنوان برجسته
ديگري نيز مبني بر تحريم خريد و فروش كالاهاي يهودي ها خودنمايي
مي كرد كه در ذيل آن آمده است :
« طبق خبري كه از قم رسيده , كليه حجج اسلام مقيم حوزه روحانيت
قم تصميم قطعي دارند كه اگر يهودي ها در فلسطين دست از جنگ عليه
اعراب برندارند , خريد و فروش اجناس آنها را تحريم كنند و به عموم
مسلمين توصيه نمايند كه از خريد هر نوع جنس از يهودي ها و فروش
كالاهاي خود به آنها خودداري نمايند.
دامنه هيجانات عمومي به صحنه مجلس شوراي ملي نيز كشيده شد.
محمدعلي مسعودي ـ نماينده مجلس ـ ضمن غيرعادلانه خواندن سياست
آمريكا و شوروي در شناسايي دولت تازه تاسيس يهود , از دولت و وزارت
امور خارجه ايران خواست كه موضع خود را در قبال اوضاعي كه در
فلسطين حكمفرماست , روشن ساخته و گزارش اقدامات خود را در سازمان
ملل به اطلاع نمايندگان مجلس برساند. وي همچنين از دولت سئوال كرد كه
باتوجه به اعلام آمادگي عده زيادي از ايرانيان به منظور شركت در جنگ عليه
يهوديان در فلسطين , اين دولت چه اقدامات و تسهيلاتي را در اين زمينه به
عمل خواهد آورد.
حسين مكي نيز از تاخير در طرح لايحه تمديد فعاليت بازرگانان
خارجي انتقاد كرده , عدم تسريع در تصويب آن را به سود يهودياني دانست
كه با سرمايه خود از اسرائيل پشتيباني مي كردند. امير تيمور ـ نماينده ديگر
مجلس شوراي ملي ـ پيام آيت الله بهبهاني را خطاب به نمايندگان مجلس
قرائت كرد :
« ...چون مقام مقدس شوراي ملي , مرگز رسمي ملت ايران است , لازم
مي آيد اين اظهارنظر (نسبت به اقدامات يهوديان عليه مسلمانان در سرزمين
فلسطين ) و همدردي ملت ايران را به نام عموم ملت ايران خاصه مقام
روحانيت اعلام و اعلان فرمايند. »
عباس اسكندري ـ ديگر نماينده مجلس ـ ضمن ايراد شمه اي از روابط
تاريخي ملت ايران با يهود , پايمالي حقوق اعراب را به بهانه واهي حق
تاريخ يهود بر فلسطين , به منزله استعمار و استثماري دانست كه در لباس
طرفداري از ملت يهود جلوه گر شده است . وي اظهار داشت كه اگر مبناي
قضاوت سازمان ملل متحد , در اينكه روزگاري يهوديان در فلسطين
مي زيسته اند , ملاك تصرفات ملل قرار گيرد و اصل مرور زمان ناديده گرفته
شود , مي بايست نقشه جغرافيايي جهان به كلي دگرگون شده و ممالك متحده
آمريكا نيز تحويل سرخپوستان شود. اسكندري تمامي اين اختلافات را
ناشي از رويه سازمان ملل دانست و ضمن اينكه درباره خطر چنين
تصميماتي درخصوص آينده ايران هشدار مي داد , اظهار داشت :
« بايد به اين مجمع تذكر داد و به آنها گفت كه حق نداريد بدون اراده و اجازه
ساكنين و اهالي نقطه اي , خاك آنها را تقسيم كنيد. ما نبايد هيچ تقسيمي را
قبول كنيم ; چون اين تقسيم , تقسيم ديگري را درپي خواهد
داشت .
موسي نوري اسفندياري ـ وزير امور خارجه ـ در پاسخ سئوال
نمايندگان مجلس مبني بر روشن شدن موضع ايران در برابر مسئله فلسطين .
طرح نصرالله انتظام ـ نماينده دائم ايران در سازمان ملل ـ را كه پيشنهاد
حكومت فدراتيو را داده بود , مطرح و از آن به عنوان مواضع ايران ياد كرد.
اين درحالي است كه در گزارش نصرالله انتظام به صراحت آمده است كه
هيچ كشوري حتي خود دولت ايران هم از طرح پيشنهادي پشتيباني نكرده
بود. موسي نوري اسفندياري در ارتباط با موضوع در مجلس گفت :
« ... آقايان نمايندگان محترم و جميع هموطنان كه به آرامش فلسطين
علاقه مند مي باشند , بايد اين نكته را بدانند كه از تابستان گذشته تاكنون
نمايندگان ما در سازمان ملل متحد براي احتراز از وقوع حوادث ناگوار
كنوني به سهم خود , آنچه را كه در قوه داشته اند , به كار بسته و از هيچ
كوششي خودداري ننمودند. در كميسيون رسيدگي به كار فلسطين كه مركب
از نمايندگان يازده دولت و ازجمله نماينده ايران بود , با اينكه اكثريت
اعضاي آن بر له تقسيم فلسطين راي دادند , ولي نماينده ما جناب آقاي
انتظام با اين نظر مخالفت نموده و به اتفاق دو نفر از نمايندگان ديگر از
تشكيل حكومت فدراتيو براي فلسطين طرفداري نمودند. »
پاورقي :
1 ـ روابط ايران و اسرائيل به روايت اسناد نخست وزيري . تهران , مركز اسناد
رياست جمهوري , 1377 , صص 56 ـ.48
2 ـ همان ص 8
