درآمدي بر كم و كيف مصرف در
عرصه هاي گوناگون براساس فقه و اخلاق
اسلامي
قسمت بيست و سوم
حجت الاسلام والمسلمين دكتر علي اكبر كلانتري
برخي توصيه ها براي صرفه جويي در مصرف برق
بي ترديد , ضرورت صرفه جويي در مصرف برق و اهميت
فراوان آن , به منظور جلوگيري از اسراف فرافردي و مشكلات
ناشي از آن , ايجاب مي كند ديدگاه هاي كارشناسان امر و
توصيه هاي اكيد آنان در اين زمينه را (از باب رجوع به عرف
خاص ) با جديت و اهتمام دنبال كنيم و در حد توان به كار
بنديم .
در ادامه بحث , بيان برخي از مهم ترين توصيه هاي ايشان
سودمند است : (1 )
1 ـ بهينه سازي سيستم هاي روشنايي , زيرا بيش از 65
درصد از مصرف برق , در واحدهاي مسكوني را روشنايي
تشكيل مي دهد كه بيش تر در ساعات اوج مصرف يعني چهار
ساعت اول شب (از ساعت 19 تا 23 و در برخي فصول , از
ساعت 20 تا 24 ) مي باشد .
2 ـ استفاده از لامپ هاي بلند فلور سنت (مهتابي ) و
لامپ هاي كم مصرف و پربازده و يا تركيبي از آن ها , به جاي
لامپهاي رشته اي (معمولي ).
توضيح آن كه استفاده از لامپ هاي كم مصرف , با اين كه
قيمت آنها بيشتر است , نسبت به لامپ هاي رشته اي , مزاياي
اقتصادي بيش تري دارد. براي مثال , اگر مصرف كننده , سه عدد
لامپ رشته اي 100 وات خود را كه به طور معمول , 5 ساعت
متوالي در شبانه روز روشن هستند , با سه عدد لامپ كم
مصرف تعويض نمايد , در طول يك سال , به ميزان 410
كيلووات ساعت , صرفه جويي انرژي و معادل 39800 ريال
كاهش هزينه خواهد داشت و با توجه به طول عمر يك لامپ كم
مصرف كه حدود 8 برابر لامپ رشته اي است (8000 ساعت ) ,
با فرض ثابت بودن نرخ برق , بالغ بر 180000 ريال , نفع
اقتصادي حاصل مي گردد.
نيز گفتني است تنها 20 درصد برق مصرفي در لامپ هاي
رشته اي , تبديل به روشنايي و 80 درصد بقيه , تبديل به گرما
مي شود كه اين امر , به هيچ وجه , براي توليد كننده و مصرف
كننده برق , مقرون به صرفه نيست .
3 ـ خودداري نمودن از روشن كردن لامپ هاي اضافي و
لوازم برقي پر مصرف (مانند اتوبرقي , ماشين لباسشويي ,
جاروبرقي و...) در ساعات اوج مصرف .
4 ـ استفاده موثر از نور روز در ساختمان هاي اداري , به
راحتي مي توان از روشنايي روز در بخش هايي كه در پيرامون
قرار دارند استفاده كرد. همان گونه كه در گذشته ساختمان ها ,
طوري طراحي و ساخته ميشدند كه بتوانند از روشنايي طبيعي
استفاده كنند ولي راحتي موجود در نور مصنوعي , روند
تصحيح و تكميل اين شيوه را كند كرد.
5 ـ بهبود بخشيدن به رنگ اماكن به نحوي كه نور كم تري
جذب نمايند.
6 ـ استفاده از روزهاي تعطيلي و ساعت هاي اوليه صبح
براي استفاده كردن از وسايل برقي پر مصرف .
توضيح آن كه ساعت هاي اوليه شب , زماني است كه
مصرف برق , به دلايل مختلف به بيش ترين ميزان خود مي رسد.
چراغ هاي خيابان ها و كوچه ها روشن مي شود. فروشگاه ها و
منازل , نياز به روشنايي دارند. لازمه اين افزايش ناگهاني آن
است كه بايد در اين چند ساعت نسبت به ديگر ساعت هاي
شبانه روز , ظرفيت بسيار بالاتري از كل شبكه توليد , انتقال و
توزيع برق وارد عمل شود تا بتواند جوابگوي تقاضاي مصرف
كنندگان باشد حال اگر ميزان مصرف در ساعت هاي اوليه شب ,
هم چنان افزايش يابد به گونه اي كه ظرفيت هاي موجود , قادر
به تامين آن نباشد , راه حل كوتاه مدت براي اين مشكل ,
خاموشي در قسمتي از شبكه است كه اين امر , باعث اتلاف
وقت و كاهش رفاه شهروندان ميشود و از سوي ديگر موجب
وارد آمدن ضربه به اقتصاد منطقه اي و ملي است . و راه حل
دراز مدت اين مشكل , سرمايه گذاري عظيم براي تاسيس
نيروگاه هاي جديد و ساخت ساير تاسيسات مورد نياز است كه
همه اين سرمايه گذاري ها , به اين منظور است كه براي مدت
زماني حدود 3 تا 4 ساعت , برق مورد نياز تامين گردد . اين
هزينه گزاف , باعث اعمال فشار بر بخش هاي ديگر مانند
صنعت , كشاورزي و... مي شود و از طرف ديگر , سبب افزايش
هزينه هاي صنعت برق و در نتيجه افزايش تعرفه هاي برق
مي شود كه نه به سود مصرف كننده است و نه به سود صنعت
برق كشور. نتيجه آن كه صرفه جويي در ساعتهاي اوليه شب ,
تنها باعث كاهش هزينه برق براي مصرف كننده نيست , بلكه
تاثير آن بسيار گسترده تر است , و اين در حالي است كه مصرف
كننده خانگي مي تواند با استفاده از لوازم برقي خود , نظير
ماشين لباسشويي , جاروبرقي , اتو و... در غير از ساعت هاي
مزبور و... در روز يا نيمه شب و يا روزهاي تعطيلي , كمك
زيادي به خود و جامعه كند.
7 ـ استفاده از وسايل برقي مناسب در خانه .
استفاده از وسايل خانگي استاندارد , كارايي , ايمني و عمر
مفيد بالاتري دارند , ضمن اين كه برق كم تري مصرف مي كنند.
به عكس , استفاده از وسايل غير استاندارد و يا مستعمل , افزون
بر نداشتن ويژگي هاي فوق , هزينه استهلاك , تعميرات ,
مصرف برق زياد و... نيز دارند.
8 ـ استفاده صحيح از وسايل برقي در خانه .
براي مثال بايد تا حد امكان از باز و بسته كردن در يخچال
خودداري كرد . با رعايت اين نكته ساده مي توان تا 5 درصد در
مصرف برق صرفه جويي كرد.
نيز لازم است هنگام خريداري يخچال , به اين نكته توجه
كرد كه اندازه آن با توجه به تعداد افراد خانواده , گرمسير يا
سردسير بودن محل سكونت انتخاب شود , زيرا عدم استفاده از
همه ظرفيت يخچال و خالي يا نيمه خالي ماندن آن , مستلزم
هدر دادن انرژي است .
نيز در انتخاب محل يخچال , بايد به اين امر توجه نمود كه
آن را نزديك دستگاههايي گرمايي زا مانند اجاق گاز , شوفاژ
و... يا زير تابش مستقيم آفتاب قرار ندهيم , و بايد پشت
يخچال , فضاي كافي براي گردش هوا باشد.
نيز مناسب است ظرف هاي غذا را با نايلون و يا آلومينيوم
پوشاند و ساير مواد غذايي را در كيسه هاي عايق گذاشت تا
برفك توليد نشود و بوي نامطبوع در يخچال پخش نگردد و
بدين وسيله , محيط بهداشتي سالم تري در يخچال فراهم شود.
هم چنين خوب است از گذاشتن هرگونه پارچه بر روي
طبقات يخچال پرهيز كرد , زيرا اين كار از گردش هوا در يخچال
جلوگيري مي كند و مصرف برق آن را افزايش مي دهد و در
صورت وجود لامپ روشنايي در يخچال , بايد با خاموش شدن
آن پس از بسته شدن در , اطمينان حاصل كرد.
9 ـ مناسب است در مكان هايي مانند دستشويي , حمام ,
انبار , پاركينگ و... كه روشنايي كم تري مورد نياز است , از يك
لامپ معمولي كم مصرف استفاده كرد.
10 ـ مي توان در مكان هايي كه نياز به روشنايي بيشتر دارد ,
به جاي چند لامپ كم وات , از يك لامپ با وات بيشتر استفاده
كرد , زيرا براي مثال , نور يك لامپ 200 وات بيشتر از نور دو
لامپ 100 وات است .
11 ـ غير اقتصادي ترين وسيله براي گرم كردن محيط ,
بخاري برقي و جهت تهيه آب گرم , آبگرمكن برقي است به
علت مصرف زياد در اين گونه وسايل , بهتر است از وسايل با
سوخت جايگزين نظير گاز استفاده كرد.
12 ـ هر فصل , لباس ويژه خود را مي طلبد , بنابراين بايد
سعي كرد به جاي استفاده بيش از حد از وسايل تهويه محيط ,
از لباس مناسب همان فصل استفاده كرد. اين اقدام , افزون بر
جلوگيري از ضرر اقتصادي و اتلاف منابع انرژي , سبب
پيش گيري از بيماري هاي فصلي و ايجاد تعادل در سيستم
حرارتي بدن مي گردد.
13 ـ خوب است براي مطالعه , از نور موضعي (چراغ
مخصوص مطالعه ) استفاده كرد.
14 ـ اگر كانال كشي كولر , از خارج ساختمان انجام گرفته ,
بهتر است با استفاده از عايق كاري به وسيله پشم شيشه , يا به
كار بردن سايبان , از اتلاف سرما در اثر تابش مستقيم خورشيد
به كانال ها جلوگيري كرد , و چنان چه كولر , بر روي پشت بام
نصب شده است , مي توان با قرار دادن سايبان بر روي آن
عملكرد آن را در توليد سرما افزايش داد.
15 ـ عايق كاري در صنعت و ساختمان , كنترل و آزمايش
كنتورها جهت رفع عيب , گردگيري و تميز كردن چراغ ها به
منظور افزايش روشنايي و... هر يك به نحوي , موجب كاهش
در مصرف انرژي مي شوند.
16 ـ چنان كه در جاي خود گذشت , پرهيز از اسراف , تنها
به كم مصرف كردن نيست , درست و به جا مصرف كردن نيز از
مصاديق آن است .
برهمين اساس , نبايد از تلويزيون , راديو ضبط , ويديو و
ديگر وسايل برقي , در مقاصد حرام و غير شرعي , مانند شنيدن
و ديدن صداها و تصاوير گمراه كننده و مبتذل استفاده كرد ,
چنان كه امام صادق (ع ) فرمود : « شكرالنعمه اجتناب
المحارم , (2 ) شكر نعمت , به دوري كردن از امور حرام است . »
شايان ذكر است از اموري كه بايد كانون توجه مسئولان
امر قرار گيرد , فرهنگ سازي جهت مصرف صحيح انرژي است
و براي اين منظور , نبايد تنها به تهيه و پخش كتابچه ها ,
برشورها و جزواتي در خصوص بهينه سازي مصرف انرژي ,
برگزاري همايش ها , نشست ها و جلسات آموزشي براي
مسئولان و مديران سازمان ها و نهادها اكتفا كرد , بلكه لازم
است از طريق گنجانيدن مطالب متنوع , مستند و مرتبط با اين
موضوع در كتاب هاي درسي دانش آموزان در همه مقاطع
تحصيلي و نيز تهيه و توليد برنامه ها و فيلمهاي جذاب توسط
صدا و سيما و نيز آموزش و تاكيد ائمه جمعه و جماعات , به
اين مهم اقدام نمود.
پاورقي :
1 ـ در ارائه اين توصيه ها , از منابع زير استفاده شده است :
روابط عمومي برق منطقه اي فارس , پيك برق فارس , سال
سوم , شماره پنجم , خرداد 1384 , راهبردها و روش علمي
بهينه سازي مصرف انرژي در سيستم هاي روشنايي , انشعاب
برق از درخواست تا مصرف .
2 ـ كليني , كافي , ج 2 , ص .95
پرهيز از « اسراف » تنها به كم مصرف كردن نيست ,
درست و بجا مصرف كردن نيز از مصاديق آن است
از اموري كه بايد كانون توجه مسئولان امر قرار
گيرد , « فرهنگ سازي » جهت مصرف صحيح انرژي
است
ضرورت صرفه جويي در مصرف برق به منظور
جلوگيري از اسراف و مشكلات ناشي از آن , ايجاب
مي كند ديدگاه هاي كارشناسان امر و توصيه هاي
اكيد آنان در اين زمينه را با جديت و اهتمام دنبال
كنيم و درحد توان به كار بنديم
|
نحوه حضور در مجالس
|
قال الصادق عليه السلام : كان رسول الله صلي الله عليه
و آله اذا دخل منزلا قعد في ادني المجلس حين يدخل .
امام صادق عليه السلام فرمودند : رسول خدا صلي الله
عليه و آله اين چنين بودند , هر گاه داخل منزلي مي شدند در
همان پائين مجلس به هنگام ورودشان , مي نشستند.
قال الامام الحسن العسكري عليه السلام : من رضي بدون
الشرف من المجلس لم يزل الله و ملائكته يصلون عليه حتي
يقوم .
امام عسكري عليه السلام فرمودند : هر كس در مجلسي
بدون اينكه جاي مخصوصي را براي نشست جستجو كند
بنشيند , و بالاي مجلس را براي نشستن اختيار نكند , تا وقتي
كه در آن مجلس حضور دارد , خدا وملائكه بر او درود
مي فرستند.
قال الصادق عليه السلام : لاينبغي للمومن ان يجلس
مجلسا يعصي الله فيه و لايقدر علي تغييره .
امام صادق عليه السلام فرمودند : سزاوار نيست , شخص
مومن , در مجلسي كه معصيت خدا مي شود بنشيند , مگر اينكه
بتواند , آنها را از معصيت باز دارد.
قال رسول الله عليه السلام : ما قعد عده من اهل الارض
يذكرون الله الا قعد معهم عده من الملائكه .
پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله فرمودند : هيچ گروهي در
زمين مشغول بذكر خدا نمي شوند , مگر اينكه گروهي از ملائكه
در جمع آنها قرار مي گيرند و با ايشان به ذكر خداي متعال
مشغول مي شوند.
قال الصادق عليه السلام : ما اجتمع قوم في مجلس لم
يذكروا الله و لم يذكرونا الا كان ذلك المجلس حسره عليهم
يوم القيامه .
امام صادق عليه السلام فرمودند : مجلسي كه در آن ياد خدا
و پيامبر اكرم صلي الله و عليه و آله و ائمه معصومين عليهم
السلام نشود , هر كس در آن مجلس شركت كند , فرداي قيامت
حسرت و افسوس خواهد خورد.
قال الرضا عليه السلام : من جلس مجلسا يحيي فيه امرنا
لم يمت قلبه يوم تموت القلوب .
امام رضا عليه السلام فرمودند : هر كس در مجلسي بنشيند
كه دستورات ما در آنجا گفته شود و زنده گردد , قلب او
نمي ميرد در آن روزي كه قلب ها مي ميرند.
قال رسول الله صلي الله عليه و آله : ان كفاره المجلس :
سبحانك اللهم و بحمدك لا اله الا انت رب تب علي و اغفرلي .
رسول اكرم صلي الله عليه و آله فرمودند : كفاره و جبران
غفلت ها , در هر مجلسي اين است كه بگوئيد منزه و پاكي اي
خداي من و حمد و سپاس مخصوص تو است , نيست خدايي
به جز تو , پروردگار من , توجه ات را به من بازگردان وخطايي
كه مرتكب شده ام , بر من ببخش , و مرا مورد رحمت و
بخشايش خود قرار ده .
ان رسول الله صلي الله عليه و اله كان لايقوم من مجلس
و ان خف حتي يستغفر الله عزوجل خمسا و عشرين مره .
امام صادق عليه السلام فرمودند : رسول خدا صلي الله و
عليه و اله همواره چنين بودند , از هر مجلسي كه قيام مي كردند
و آن را ترك مي نمودند ولو اينكه جلوسشان اندك بود , 25 بار
از خداي عزوجل طلب مغفرت مي نمودند (و شايد اين درسي
براي ما باشد كه اثرات سوئي كه شركت در مجالس در وجود ما
مي گذارد با 25 بار طلب مغفرت از خداي عزوجل آن را پاك
كنيم و حالت معنوي قبل از شركت در آن مجلس به ما بازگردد)
| |