اشاره : در پي انتشار مصاحبه با مدير مسئول كانون فرهنگي
مكتب الذاكرين (آقاي عليرضا نهادي ) , تحت عنوان اتندال از 20 سال قبل
آرام آرام وارد مداحي شده است در شماره 7587 مورخ دوشنبه 28
شهريور ماه سال جاري اين توضيحات از سوي روابط عمومي مكتب
الذاكرين اهل البيت (ع ) به دستمان رسيد كه از نظر شما خوانندگان گرامي
صفحه فكر و فرهنگ مي گذرانيم :
الف : اولين كلاس اين مركز با حضور استاد سازگار و در رشته مقتل و
روضه خواني برگزار گرديده اما اساتيدي همچون حاج محمود قاري زاده
كاشاني و حاج محمود تاري نيز رشته هاي حفظ شعر و مفاهيم اشعار و
همچنين ادبيات و شعرشناسي را تدريس كرده اند و اين مركز از همان بدو امر
با حضور موسسين خبره اي نظير حجت الاسلام دكتر آقائي ـ حجت الاسلام
دكتر منصور جمشيدي ـ مرحوم ابوالشيهيدين حاج اسماعيل وليخاني
(طالع ) مرحوم ابوالشيهدين حاج نادعلي كرباني ـ مداح مخلص اهل بيت (ع )
حاج محسن طاهري و بسياري ديگر از خادمين پيش كسوت و صاحب نظر
آغاز به كار نموده است كه اين نكته قابل توجه مي باشد.
ب : اما درباره اينكه مقصر تحريفات و مشكلات روحانيت هستند از اين
باب كه چون در نظام اسلامي مردم عزيز ما معتقد و پيرو روحانيت و مراجع
عزيزمان هستند و اختيار ديانت مردم در يد روحانيت است و در واقع مثل
همه مسائل مهم سياسي و اجتماعي ديگر بايد مراجع و روحانيت به عنوان
متوليان امور احساس خطر و چاره انديشي كنند ما انتظار از روحانيون و
مراجع عزيزمان داريم .
ج : در مورد سازمان تبليغات اسلامي : همينطور كه يك مداح نمي تواند
در مورد يك فاضل حوزه نظر مناسبي بدهد يك فاضل حوزه هم در مورد
درصد كار فني مداح نمي تواند نظرات مناسبي بدهد و با جايگاه والا و بالايي
كه سازمان تبليغات در تمام امور ديني كه مربوط به روحانيت مي شود دارد
ولي چون متخصص امر مداحي نيستند و سليقه اي عمل مي كنند بيم آن
مي رود كه اين نهاد خدمتگزار تضعيف شده و ما هم اصلا موافق خدشه دار
شدن اين سازمان ولايي نمي باشيم .
د : درباره شاخصهاي مداحي : بايد گفت اول بايد يك مداح خود را
بشناسد , دوم سراغ شناختن كساني برود كه مي خواهد آنها را مدح كنند يعني
با گذراندن يك دوره سيره اهل بيت (ع ) با روش و منش آنان آشنا شود و در
ادامه با گذراندن درس اخلاق مداحي يعني حسن خلق و برخورد صحيح با
مردم و همچنين آشنايي با معنويت كه به طور خلاصه سه درس اول مهم
مداحي ادب , اخلاص و تقوي است و در مرحله دوم به مسائل فني مداحي
بپردازد كه اين نكات نيز از اين قرار است :
.1 داشتن صداي مناسب مداحي
.2 فراگيري ادبيات شعر و شناختن اشعار همچنين حافظ بودن آنها يعني
مداح بايد شعرهايش را حفظ كند.
.3 از خواندن غزل ـ قصيده و روضه و دعاها آغاز كند تا به خواندن
نوحه و شور... برسد چون يك مداح خوب ميتواند نوحه خوان خوبي بشود
اما هر نوحه خواني نمي تواند مداح مناسبي بشود.
و : با توجه به معرفي شاخصه هاي مداحي كه در بند قبل آمده ما 20 الي
30 درصد را مداح مي دانيم و به اعتقاد ما بقيه نوحه خوان هستند .
هـ : درباره اينكه بايد چه كرد تا اين آفتها از جامعه مداحي دور شود : بايد
حوزه علميه يا مدرسه مداحي تحت نظر مقام معظم رهبري يا يكي ديگر از
مراجع معظم تقليد تاسيس گردد و از اساتيد فن مداحي از صدر تا ذيل آن
مدرسه استفاده شود نه اينكه يك فرد غيرمتخصص مداحي داراي مسئوليت
شود كه دوباره مشكلات جديدي بوجود آيد.
ي : به عنوان مطلب آخر لازم است به نكات ذيل اشاره شود :
1 ) اين مركز به صورت هيئت در سازمان تبليغات اسلامي , به عنوان
كانون فرهنگي در ستاد عالي كانونهاي فرهنگي امور مساجد ارشاد و هم در
ثبت شركتها به عنوان موسسه فرهنگي به شماره 17701 ثبت گرديده
است .
2 ) كلاسهايي كه درحال حاضر برگزار مي شود : آموزش فنون مداحي ـ مقتل
و روضه خواني ـ نحوه دعاخواني ـ ادبيات و شعرشناسي ـ حفظ شعر و
مفاهيم شعري ـ سيره اهل بيت ـ اخلاق و احكام مي باشد كه اگر سئوال شود
نتيجه اين كلاسها چه بوده است در پاسخ مي گويم حداقل نتيجه اين است
كه تمامي اساتيد حال حاضر اين مجموعه از شاگردان تعليم يافته بدو امر
تاكنون هستند.
3 ) اين مركز طرح و برنامه هاي بسياري در زمينه تعليم و تعلم مداحي
دارد كه اگر چنانچه متوليان امور بخواهند قدمي بردارند و از ما كمك
بخواهند ما با تمام توان آماده ايم تا به ياري مسئولين بشتابيم و كوشش كنيم
تا معضلات مداحي رفع شود.
اول بايد يك مداح خود را بشناسد , دوم سراغ شناختن كساني برود كه مي خواهد
آنها را مدح كند يعني با گذراندن يك دوره سيره اهل بيت (ع ) با روش و منش آنان
آشنا شود
مداح بايد از خواندن غزل , قصيده و روضه و دعاها آغاز كند تا به خواندن نوحه و
شور... برسد چون يك مداح خوب مي تواند نوحه خوان خوبي بشود ولي هر
نوحه خواني نمي تواند مداح مناسبي باشد
|
مداح ها بايد بدانند چه مي خوانند
|
بيانات رهبر معظم انقلاب در جمع مداحان و شاعران بمناسبت
ميلاد حضرت فاطمه زهرا(س )
اشاره : در خجسته سالروز ميلاد دخت گرامي نبي مكرم اسلام : حضرت
فاطمه زهرا(س ) و سالگرد ولادت حضرت امام خميني (ره ) شماري از
مداحان و شاعران با رهبر معظم انقلاب اسلامي ديدار و به قرائت
سروده هايي در مدح و منقبت فضائل بانوي دو عالم حضرت صديقه كبري
(س ) پرداختند. دراين ديدار معظم له بيانات ارزشمندي ايراد نمودند كه
بخشي از آن از نظر شما خوانندگان گرامي صفحه فكر و فرهنگ مي گذرد.
شما برادران عزيز مداح كساني هستيد كه از زبان و حنجره ي شما امواج
نوراني و معطر مديحه ي دختر پيغمبر و ائمه ي هدي (عليهم السلام ) ساطع
مي شود و در دل مخاطبانتان مي نشيند , اين خيلي ارزش است . الان بيست و
چند سال است كه ما اين جلسه را با همين دوستان آقاي سازگار و بقيه ي
دوستان داريم , به نظرم از سال 62 و 63 اين جلسه هر سال در چنين روزي
برقرار است . من بارها اين مطلب را به شما عرض كرده ام كه رتبت مداحي و
منبر مداحي يكي از با شرافت ترين رتبه ها و منبرهاست . در اين زمينه ما
خيلي صحبت كرده ايم , كه ديگر نمي خواهيم تكرار كنيم . امروز هم بحمدالله
اقبال مردم و جوان ها به نواي مداحان , اقبال خوبي است . مي بينيد مردم ,
استقبال مي كنند , علاقه نشان مي دهند , اجتماع مي كنند , صحبت مي كنند
پول مي دهند , اين يك موقعيت است . موقعيت وقتي حساس شد , وظيفه
حساس و خطير مي شود. اول جلسه , قاري عزيزمان آياتي را تلاوت كردند
كه خيلي مهم است و من چند آيه قبل از آن را عرض مي كنم « يا نساالنبي من
يات منكن بفاحشه مبينه يضاعف لهاالعذاب ضعفين » خطاب به زنان پيغمبر
است ـ هر كه از شما گناه كند , عذابش دو برابر است . چرا زن پيغمبر چون
زن پيغمبر است , اگر گناه كرد , عذابش دو برابر است . و كان ذلك علي الله
يسيرا. و من يقنت منكن لله و رسوله و تعمل صالحا نوتها اجرها مرتين , آن
طرف قضيه هم همين طور است : اگر عبادت كرديد , اگر كار خوب كرديد , اگر
عمل صالح انجام داديد , دو برابر مردم ديگر به شما اجر مي دهيم .
البته نمي گويم دو برابر ـ اين را ادعا نمي كنم ـ اما با ديگر مردم فرق
داريم , و من از شما بيشتر اگر ما خطايي انجام دهيم , خطاي ما مثل خطاي
مردم عادي نيست , سنگين تر وسخت تر است . اگر ما خداي نكرده كسي را به
وادي ضلالت وگمراهي انداختيم , با عمل مشابه ديگري تفاوت دارد.
مداح ها بدانند چه مي خوانند و چه مي گويند. صداي خوش , آهنگ قشنگ ,
موقعيت ممتاز , تريبون خوب , اقبال فراوان , امروز هم كه جوانهابحمدالله
جامعه و كشور ما را با صفاي دل خودشان مصفا كرده اند ـ اين همه جوان در
اين كشور وجود دارد ـ همه متوجه شماست . شما چه مي خواهيد به مردم
بدهيد اين كه من هميشه روي آنچه مي خوانيد و آن چنان كه مي خوانيد ـ
در جلسه ي مداح ها و با افراد گوناگون ـ تاكيد مي كنم , به خاطر اين
حساسيت است .
چيز ديگري كه بنده در بعضي از خوانندگان جلسات مداحي اطلاع پيدا
كردم , استفاده ي از مدح ها و تمجيدهاي بي معناست , كه گاهي هم مضر است .
فرض كنيد راجع به حضرت اباالفضل (سلام الله عليه ) صحبت مي شود , بنا
كنند از چشم و ابروي آن بزرگوار تعريف كردن , مثلا قربون چشمت بشم !
مگر چشم قشنگ در دنيا كم است مگر ارزش اباالفضل به چشمهاي
قشنگش بوده ! اصلا شما مگر اباالفضل راديده ايد و مي دانيد چشمش
چگونه بوده ! اينها سطح معارف ديني ما را پايين مي آورد. معارف شيعه در
اوج اعتلاست . معارف شيعي ما معارفي است كه يك فيلسوف در غرب
پرورش يافته ي با مفاهيم غربي و بزرگ شده ي آشناي با معارف فلسفي غرب
مثل هانري كربن را مي آورد دو زانو جلوي علامه ي طباطبايي مي نشاند , او را
خاضع مي كند و مي شود معارف شيعه را در همه ي سطوح عرضه كرد : از
سطوح ذهن متوسط و عامي بگيريد تا سطوح بالاترين فيلسوف ها , ما با اين
معارف نبايد شوخي كنيم . ارزش اباالفضل العباس به جهاد و فداكاري
واخلاص و معرفت او به امام زمانش است , به صبر و استقامت اوست , به
آب نخوردن اوست در عين تشنگي و بر لب آب , بدون اين كه شرعا و عرفا
هيچ مانعي وجود داشته باشد. ارزش شهداي كربلا به اين است كه از حريم
حق در سخت ترين شرايطي كه ممكن است انسان تصورش را بكند دفاع
كردند. ارزش اباالفضل , ارزش حبيب بن مظاهر , در اينهاست , نه در قد
رشيدش يا بازوي پيچيده اش قد رشيد كه خيلي در دنيا هست , ورزشكارهاي
زيبايي اندام كه خيلي هستند. اينها كه در معيار معنوي ارزش نيست . گاهي
روي اين تعبيرها تكيه هم مي شود! حالا يك وقت شاعري در يك قصيده ي
سي , چهل بيتي اشاره يي هم به جمال حضرت اباالفضل مي كند , آن يك
حرفي است , ما نبايد خيلي خشكي به خرج دهيم و سختگيري كنيم : اما اين
كه ما همه اش بياييم روي ابروي كماني و بيني قلمي و چشم خمار اين
بزرگواران تكيه كنيم , اين كه مدح نشد , در مواردي ضرر هم دارد , در
فضاهايي اين كار خوب نيست .
نبايد بگذاريد منبر ده دقيقه يي يا بيست دقيقه يي شما از معارف خالي
بماند. امسال ديدم بعضي از برادران مداح در ماه محرم و در دهه ي فاطميه
بحمدالله اين نكته را رعايت كرده بودند. در منبر مداحي حتما در اول ,
فصلي اختصاص بدهيد به نصيحت يا بيان معارف به زبان زيباي شعر. اصلا
رسم مداحي از قديم اين طوري بوده است , الان يك مقدار آن رسم ها كم
شده مداح در اول منبر يك قصيده , يك ده بيت شعرـ كمتر , بيشتر ـ فقط در
نصيحت و اخلاق , با الفاظ زيبا خطاب به مردم بيان مي كرد , مردم هم
مي فهميدند و اثر هم مي گذارد. من يك وقت گفتم كه گاهي شعر يك مداح از
يك منبر يك ساعتي ما اثرش بيشتر است . البته هميشگي نيست , گاهي است
اگر خوب انتخاب و اجرا شود , اين طوري خواهد بود.
يك وقت يكي از برادران مداح مي گفت ما اگر از شعرهاي خوب و
شعراي بزرگ شعري انتخاب كنيم , مردم نمي فهمند , بنابر اين مجبوريم از
اين شعرها استفاده كنيم . اين طوري نيست , من اين را قبول ندارم , وقتي با
زبان شعر با مردم حرف بزنيد , هرچه شعر پيچيده هم باشد , وقتي مداح با
هنر مداحي خود توانست اين را كلمه كلمه به مردم القا و مخاطبه كند , در دل
مردم اثر مي گذارد ما غزليات زيادي داريم شما به ديوان صائب نگاه كنيد.
من يك وقت چندبيت از اين اشعار را تصادفي انتخاب كردم و به بعضي از
برادرهاي مداح گفتم روي اينها كار كنيد.
تاثير شعر , نقاشي , بقيه ي انواع هنر , صداي خوش و آهنگ هاي خوب ـ
كه اينها همه هنر است ـ روي ذهن مخاطب , من حيث لايشعر به وجود
مي آيد , يعني بدون اين كه مخاطب متوجه باشد , آن اثر را در او مي بخشد ,
اين بهترين نوع اثرگذاري است . شما ببينيد خداي متعال براي بيان
عالي ترين معارف , فصيح ترين بيان را انتخاب كرد , يعني قرآن مي شد خداي
متعال مثل حرفهاي معمولي , قرآن و معارف اسلامي را با بيان معمولي
بگويد , اما نه خدا اين را در قالب فصيح ترين و زيباترين بيان هنري ريخته ,
كه خود قرآن هم مي گويد نمي توانيد مثل لفظ و ساخت هنري آن را بياوريد ,
معنايش كه معلوم است .
نكته ي آخرهم آهنگ است . من شنيده ام در مواردي از آهنگ هاي
نامناسب استفاده مي شود. مثلا فلان خواننده ي طاغوتي يا غيرطاغوتي شعر
عشقي چرندي را با آهنگي خوانده , حالا ما بياييم در مجلس امام حسين و
براي عشاق امام حسين , آيات والاي معرفت را در اين آهنگ بريزيم و بنا
كنيم آن را خواندن , اين خيلي بد است . خودتان آهنگ بسازيد. اين همه ذوق
و اين همه هنر وجود دارد يقينا در جمع علاقه مندان به اين جريان كساني
هستند كه مي توانند آهنگ هاي خوب مخصوص مداحي بسازند , آهنگ عزا ,
آهنگ شادي .
اين را هم عرض بكنم كه آهنگ شادي از آهنگ عزا جداست . الان
معمول شده كه براي روزهاي عيد جلساتي تشكيل مي دهند. بنده مخالف اين
كار نيستم . بدهم نيست كه دست مي زنند. البته اگر از راديو بشنويم ـ كه بنده
خودم گاهي از راديو شنيده ام ـ و شعر را درست گوش نكنيم , خيال مي كنيم
دارند سينه مي زنند! هم لحن , سينه زني است , هم آن دستي كه مي زنند , مثل
زدن روي سينه است . اين چه شادي يي شد ! اگر براي روزهاي شادي ,
آهنگ هاي مناسب ـ نه آهنگ هاي مبتذل , نه آهنگ هاي طاغوتي , نه
آهنگ هاي حرام ـ و شيوه هاي خوب انتخاب كنند , موثرتر و بهتر است . اين
طور نباشد كه چون به روضه خواني عادت كرده ايم , روز شادي هم كه
مي خواهيم حرف بزنيم , لحنمان بشود لحن روضه خواني , قديم ها مي گفتند
فلاني هر چه مي خواند , مثنوي در مي آيد , هر آهنگي را كه شروع كند , مثنوي
مي شود! اين طور نباشد.
به هر حال ميدان شما , ميدان وسيعي است , ميدان كار و اثرگذاري
است . امروز مداحان جوان بحمدالله خيلي هستند , اقبال جوانها هم خيلي
زياد است . اين مزرع , بسيار مستعد و قابل بذرافشاني است . اگر خوب
بذرافشاني شود , تاثيرات و محصولش فوق العاده باارزش خواهد بود. از اين
فرصت استفاده كنيد , استفاده كنيم , نظام اسلامي استفاده كندـ شعر خوب ,
آهنگ خوب , مضمون خوب , اجراي خوب , صداي خوب ـ اين يك چيز
استثنايي و فوق العاده خواهد بود.
خداوند ان شاالله به همه ي شما توفيق دهد.
ارزش اباالفضل العباس به جهاد و فداكاري و اخلاص و معرفت او به امام زمانش
است . به صبر و استقامت اوست , به آب نخوردن اوست در عين تشنگي و بر لب آب ,
بدون اين كه شرعا و عرفا هيچ مانعي وجود داشته باشد نه به چشمهاي قشنگش
اگر براي روزهاي شادي , آهنگ هاي مناسب , نه آهنگ هاي مبتذل , نه
آهنگ هاي طاغوتي , نه آهنگ هاي حرام و شيوه هاي خوب انتخاب كنند , موثرتر و
بهتر است
من شنيده ام در مواردي از آهنگ هاي نامناسب استفاده مي شود. مثلا فلان
خواننده طاغوتي يا غيرطاغوتي شعر عشقي چرندي خوانده , حالا ما بيائيم در
مجلس امام حسين (ع ) و براي عشاق امام حسين (ع ) , آيات والاي معرفت را در اين
آهنگ بريزيم و بنا كنيم آن را خواندن , اين خيلي بد است
اگر ما خطايي انجام دهيم خطاي ما مثل خطاي مردم عادي نيست ; سنگين تر و
سخت تر است . اگر ما خداي نكرده كسي را به وادي ضلالت و گمراهي انداختيم , با
عمل مشابه ديگري تفاوت دارد. مداح ها بدانند چه مي خوانند و چه ...
|
|