از آن جايي كه مهمترين ابزار هنر نمايش , انديشه است و اين انديشه
صرفا با مخاطب انساني سر و كار دارد , نمايش به نحو مطلوبتري مي تواند به
ارائه زيبايي هاي دين بپردازد.
« حسين مسافر آستانه » مدير عامل انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس , با
بيان اين مطلب در گفت و گو با ستاد خبري همايش « زيباشناسي دين » عنوان
كرد : جهان بيني و ايدئولوژي دين بر اساس سعادت و رستگاري انسان بنا
شده است و به دليل اين كه جنبه هاي زيبايي شناسانه دين , مي تواند
تاثيرگذاري بيشتري داشته باشد , بايد به عرصه اين جنبه ها از طريق هنر
نمايش پرداخت .
اين كارگردان تئاتر افزود : از بحث هايي كه از ديرباز تاكنون در هنر تئاتر
مطرح بوده , نگرش زيبايي شناسانه به دين است , چرا كه اساسا نمايش از
آغاز با يك خاستگاه ديني شده وواكنش انسان را در تقابل عظمت خلقت , به
صحنه آورده است .
« مسافر آستانه » در ادامه گفت : همواره خواسته هاي فطري انسان در طول
تاريخ , خود را به شكل آيين هاي مختلف متجلي كرده است و تئاتر هم يكي
از بخش هاي اصلي اين آيين ها به شمار مي رود.
وي با بيان اين كه هنر تئاتر , نيازهاي فطري بشر را به نمايش مي گذارد ,
يادآور شد : تلاش هنر تئاتر , دستيابي به ارتباط صادقانه تر و صميمانه تر با
مخاطب است . به همين دليل , با به نمايش گذاشتن دغدغه هاي انسان در برابر
هستي , همواره جلوه هاي زيبايي شناسانه دين را مد نظر داشته و به آنها
پرداخته است .
همايش زيبايي شناسي دين به همت مركز مطالعات و تحقيقات هنري
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي , پنجم و ششم دي ماه در تهران برگزار
خواهد شد.
|
« برزيده » , دو طرح سينمايي « اجتماعي ـ سياسي » را جلوي
دوربين مي برد
|
طرح هاي سينمايي « ستاك » و « پيك نيك در جهنم » با رويكرد سياسي و
اجتماعي به كارگرداني « عبدالحسن برزيده » جلوي دوربين
مي رود.
برزيده از سينماگران حوزه دفاع مقدس است كه پيشتر رييس انجمن
سينماي دفاع مقدس بود.
اين كارگردان گفت : طرح هاي جديد حاوي مضمون اجتماعي است و در
بستر جنگ روايت مي شود.
وي كه به تازگي توليد مجموعه تلويزيوني « هلوكاست » را با مضمون
پليسي ـ سياسي براي شبكه بروزن مرزي صداوسيمابه پايان رسانده , افزود :
براي توليد طرح هاي سينمايي منتظر تثبيت مديريت جديد سينما هستم .
برزيده گفت : با فراهم شدن شرايط ساخت فيلم , طرح هاي ستاك و پيك
نيك در جهنم را براي ساخت ارايه مي كنم .
وي ابرازاميدواري كرد كه شرايط فعاليت در سينما بيش از گذشته براي
فيلم سازان با گرايش هاي متفاوت فراهم شود.
|
نخستين جشنواره منطقه اي داستان كوتاه زاهدان برگزار
مي شود
|
نخستين جشنواره منطقه اي داستان كوتاه زاهدان نيمه آذرماه سالجاري
با حضور داستان نويسان 9 استان كشور برگزار مي شود .
دبير اجرايي اين جشنواره گفت : اين جشنواره در دو مرحله غيرحضوري
با حضور داستان نويسان استان هاي خراسان جنوبي و رضوي , سمنان ,
كرمان , هرمزگان , بوشهر , يزد , فارس و سيستان و بلوچستان برگزار مي شود.
« شروين شاهوزي پور » با بيان اينكه اين جشنواره در دو بخش آزاد و
موضوعي با موضوع آداب و سنن بومي و محلي اجرا مي شود افزود : در
مرحله غيرحضوري نويسندگان تا 25 مهرماه فرصت دارند آثار خود را به
دبيرخانه جشنواره ارسال كنند.
او ادامه داد : در مرحله نهايي پس از بررسي هيات داوران 30 اثر برتر
انتخاب و از 15 تا 17 آذرماه در زاهدان خوانده و مورد نقد و بررسي قرار
مي گيرند.
وي افزود : اين جشنواره رقابتي كارگاهي , نخستين جشنواره داستاني
است كه در استان سيستان و بلوچستان برگزار مي شود.
شاهوزي پور , معرفي داستان كوتاه به شهروندان , ايجاد علاقه و انگيزه
در جوانان مستعد و روشهاي دست يابي به سوژه هاي جديد رااز اهداف
برگزاري اين جشنواره عنوان كرد.
|
داوران بخش مسابقه سينماي ايران جشنواره فيلم كودك و
نوجوان معرفي شدند
|
داوران بخش مسابقه سينماي ايران بيستمين جشنواره بين المللي فيلم هاي
كودكان و نوجوانان معرفي شدند.
به گزارش روابط عمومي بيستمين جشنواره بين المللي فيلم كودك و نوجوان
« مرضيه برومند » , « سيدرضا ميركريمي » , « كيومرث پوراحمد » , « هوشنگ مرادي
كرماني » و « محمدمهدي عسگرپور » به عنوان داوران بخش مسابقه سينماي ايران
معرفي شدند.
در بخش مسابقه سينماي ايران جشنواره فيلم كودك و نوجوان , 10 فيلم
سينمايي حضور دارند.
بيستمين جشنواره بين المللي فيلم هاي كودك و نوجوان از 7 تا 12 مهرماه
سال جاري دراصفهان برگزار مي شود.
|
اخبار كوتاه فرهنگي
|
تشكيل دهكده هاي چاپ در كشور
وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در ديدار با روساي تشكل هاي صنفي
صنعت چاپ كشور از تشكيل دهكده هاي چاپ در كشور خبر داد.
به گزارش روابط عمومي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي « حسين صفار
هرندي » در نشست روساي اتحاديه هاي صنايع چاپ و بسته بندي ضمن
تاكيد بر استفاده بيشتر از ظرفيت هاي موجود , حركت به سمت شكل گيري
دهكده هاي چاپ در كشور را نقطه آغازي براي جذب استعدادها و
سرمايه هاي پراكنده صنعت چاپ دانست .
نمايش « ملودي شهر باراني » در تئاتر شهر
نمايش « ملودي شهرباراني » نوشته « اكبر رادي » و به كارگرداني « هادي
مرزبان » مهرماه سال جاري در سالن اصلي مجموعه تئاتر شهر به صحنه
مي رود.
« هادي مرزبان » كارگردان و پيشكسوت تئاتر كشور پس از ديدن نمايش
پنجره ها ساخته « فرهاد آئيش » با اعلام خوشحالي از ديدن اين نمايش افزود :
از اينكه پس از اجراي يك تئاتر حرفه اي در سالن اصلي نمايش ملودي شهر
باراني به صحنه مي رود , بسيار خوشحالم .
فعاليت موسسه ويدئو رسانه پارسا
موسسه « ويدئو رسانه پارسا » به شبكه ويدئويي توزيع محصولات
نمايش خانگي كشور پيوست .
به گزارش روابط عمومي موسسه ويدئو رسانه پارسا اين موسسه با
مجوز رسمي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي فعاليت خود را آغاز كرده است .
در حال حاضر هفت موسسه « هنر هشتم » , « هنرهاي تصويري » , « جوانه
پويا » , « رودكي نوين » , « پارسيان » , « بنيان فرهنگ و هنر ايرانيان » و « خانه
تصويرآبي » در شبكه سراسري توزيع محصولات نمايش خانگي كشور
فعاليت دارند.
بر پايه اين گزارش راه اندازي موسسه ويدئو رسانه پارسا در ادامه
سياستهاي جديد شبكه ويدئويي كشور و به منظور برطرف كردن مشكلات
در شبكه سراسري توزيع محصولات نمايش خانگي و ساماندهي اين شبكه
فعاليت خود را آغاز كرده است .
اولين سري محصولات موسسه ويدئو رسانه پارسا از اواسط هفته
جاري در سراسر كشور توزيع مي شود.
عرضه آثار شكسپير در فرهنگسراي نياوران
مجموعه آثار كمدي و تراژدي « ويليام شكسپير » نمايشنامه نويس بزرگ
جهان در سومين دوره فيلمخانه تخصصي هنر فرهنگسراي نياوران به نمايش
درمي آيد.
به گزارش روابط عمومي فرهنگسراي نياوران « ژوليوس سزار » , « آنچه
دلخواه توست » , « رام كردن زن شرور » , « هملت » , « طوفان » , « رومئو و
ژوليت » , « روياي نيمه شب تابستان » , « اتللو » , « تاجر ونيزي » و « مكبث » از
جمله آثاري است كه در اين فيلمخانه به نمايش درمي آيد.
سومين فيلمخانه تخصصي هنر فرهنگسراي نياوران از 20 شهريور ماه
در سالن گوشه اين فرهنگسرا آغاز مي شود.
ايستگاه خوشنويسي در فرهنگسراي سالمند
فرهنگسراي سالمند در راستاي برنامه هاي نهضت فرهنگي تابستان 84
بمنظور مديريت اوقات فراغت شهروندان « ايستگاه خوشنويسي » ويژه
كودكان و نوجوانان را برگزار مي نمايد.
به گزارش روابط عمومي فرهنگسراي سالمند : در اين ايستگاه كه با
حضور استاد خوشنويسي برگزار مي گردد , خط تحريري به هنرجويان
آموزش داده مي شود.
ايستگاه خوشنويسي كودكان نوجوانان با هدف غني سازي اوقات
فراغت كودكان و نوجوانان و بروز استعدادهاي هنري آنان و همچنين آموزش
صحيح خط تحريري به آنان هر هفته شنبه ها از ساعت 20 ـ18 در
فرهنگسراي سالمند برگزار مي گردد و حضور كليه كودكان در اين ايستگاه آزاد
مي باشد.
تشكيل انجمن ادب فارسي در ارمنستان
انجمن دوستداران زبان و ادب فارسي با حضور جمعي از نخبگان نام
آوران عرصه زبان و ادب فارسي , استادان دانشگاهها و معلمان برجسته
جمهوري ارمنستان در ايروان تشكيل مي شود.
به گزارش واحد مركز خبر , عطوفي رايزن فرهنگي كشورمان در ارمنستان
در نخستين جلسه مقدماتي تشكيل اين انجمن , علاقه شايان توجه موجود
در ارمنستان به مقوله زبان وادبيات فارسي را عامل اصلي تشكيل انجمن
دوستداران زبان و ادب فارسي دانست .
وي با اشاره به اهميت تشكل علاقه مندان زبان فارسي در ارمنستان , بر
اجراي برنامه هاي مشترك با استفاده از منابع و مدارك مربوط به زبان فارسي
و بهره گيري و انتقال تجربيات تاكيد كرد.
حافظ و سعدي در تور كتاب خواني دانشجويان نيجريه
زندگينامه و غزليات حافظ و سعدي شاعر نامدار كشورمان در نشست
تور كتاب خواني دانشجويان موسسات آموزش عالي ودانشگاههاي نيجريه
در دانشگاه ايالتي لاگوس مورد بحث و بررسي قرار گرفت .
به گزارش واحد مركزي خبر , در اين مراسم كه با شركت دانشجويان ,
نويسندگان , گروههاي هنري و علاقه مندان برگزار شد , ابراهيم موذن نماينده
رايزني فرهنگي ايران در نيجريه , زندگينامه حافظ و سعدي را براي حاضران
بازگو كرد.
|
اجراي عمومي نمايش هاي برگزيده همايش آيين هاي
عاشورايي
|
بخش خبري : نمايش هاي برگزيده دومين همايش سراسري آيين هاي
عاشورايي جهت اجراي عمومي مورد حمايت اداره كل هنرهاي نمايشي قرار
مي گيرند.
محمد خزاعي ـ قائم مقام دبير و مدير اجرايي دومين همايش سراسري
آيين هاي عاشورايي با اعلام اين خبر افزود : « علاوه بر كمك براي اجراي
عمومي نمايش هاي برگزيده , كليه متون نمايشي منتخب نيز چاپ ومنتشر
خواهند شد. »
به گفته وي , از سوي ستاد برگزاري همايش , بيش از ده عنوان جايزه
براي برترين آثار بخشهاي مختلف پيش بيني شده كه به همراه لوح , تنديس
همايش و هداياي ارزنده اهدا مي شود.
مدير اجرايي همايش همچنين يادآور شد : « در كنار جوايز برگزيدگان
بخش تعزيه و هنرمندان برتر عاشورايي , در بخشهاي تئاتر صحنه اي و
آيين هاي نمايشي نيز از شش گروه برگزيده به عنوان مقام اول تا سوم هر
بخش تقدير مي شود »
خزاعي در عين حال اظهار داشت : « ضروري است آثار شركت كننده در
بخش هاي مختلف متاثر از حادثه عاشورا و يا اقتباس و برداشتي از اين
واقعه عظيم باشند. بديهي است متوني كه برخوردار از نوآوري , ابتكار و
رويكرد جديد به اين واقعه باشند در اولويت قرار مي گيرند. »
|
اعطاي جايزه اول نمايشگاه بين المللي تصويرگري به يك
ايراني
|
هيات داوران نمايشگاه بين المللي تصويرگري دو سالانه بر
اتيسلاوا به اتفاق آرا جايزه اول خود را به « عليرضا گلدوزيان »
تصويرگر كتاب هاي « جوراب سوراخ » و « مداد قرمز و مداد
سياه » اعطا كرد.
به گزارش « شبكه خبر دانشجو » به نقل از روابط عمومي
انشتارات شباويز , در نمايشگاه بين المللي تصويرگري 13 نفر
از كشورهاي اندوزي , اسلووني , برزيل , روسيه , دانمارك ,
ژاپن , كانادا , آلمان , هلند , لهستان , يونان , ايران و سازمان
يونسكو شركت داشتند.
عليرضا گلدوزيان تصويرگري را با كتاب عروسي در آذرماه
1381 در شباويز آغاز كرد و از آن زمان تاكنون 11 عنوان كتاب
در شباويز منتشر كرده است .
گلدوزيان در سال 2004 برنده قلم زرين بلگراد شد و اينك
براي نخستين بار توانسته است جايزه بزرگ بر اتيسلاوا را به
ايران بياورد.
|
نمايش 300 اثر هنري از هنرمندان جوان سوره در سه كشور
آسيايي و اروپايي
|
بخش خبري : سازمان آموزش و پرورش حوزه هنري با
همكاري سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي , 300 اثر هنري
از آثار برجسته هنرمندان مراكز آموزشي سوره را در ماه مبارك
رمضان در سه كشور « آسيايي و اروپايي » به نمايش مي گذارد.
روابط عمومي سازمان آموزش و پژوهش حوزه هنري با
اعلام اين مطلب افزود : اين سه نمايشگاه كه به منظور ارج
نهادن به هنر ارزشي و معناگرا و نيز تشويق و پاسداشت از
برگزيدگان نهايي چهارمين همايش 1001 بسم الله و اسما
الحسني و با همكاري رايزني هاي فرهنگي در سه كشور روسيه ,
سوريه و كويت برپا مي گردد , بيش از 300 اثر هنري از
استادان , دانشجويان و هنرجويان مراكز آموزشي سوره و
حوزه هاي هنري سراسر كشور در زمينه هاي « خوشنويسي » ,
« نقاشي » , « گرافيك » , « حجم سازي » , « نگارگري » , « قلمزني » ,
« تذهيب » , « معرق » و... به معرض نمايش گذاشته مي شود.
همچنين در بخش جنبي اين نمايشگاه تعدادي از استادان
برجسته ي هنر مراكز آموزشي سوره با برپايي كارگاههاي
تخصصي و آموزشي حضور خواهند داشت .
|
استقبال تئاتر شهر از حمايت مالي شهروندان
|
مجموعه تئاتر شهر در حمايت از هنر تئاتر و گروه هاي تئاتري كه در اين
مجموعه اجرا دارند حامي مالي مي پذيرد.
به گزارش روابط عمومي مجموعه تئاتر شهر , مديريت مجموعه تئاتر
شهر در پي تمايل مراكز اقتصادي , تجاري و توليدي به عنوان حامي مالي
گروه هاي تئاتري طي ماه هاي گذشته , به پذيرش حامي (اسپانسر) براي
حمايت از تئاتر و گروه هاي تئاتري اقدام كرده است .
برنامه ريزي هاي لازم در اين زمينه انجام شده و بانك ها , شركت هاي
بيمه , مراكز تجاري , صنعتي و توليدي كه مايلند در اين حركت فرهنگي تئاتر
حضور داشته باشند مي توانند با روابط عمومي مجموعه تئاتر شهر با شماره
تلفن 66460595 تماس بگيرند .
|
سومين دوره مسابقه فيلم با عنوان « تجلي قرآن در
زندگي مردم » برگزار مي شود
|
بخش خبري : سومين دوره مسابقه فيلم تحت عنوان تجلي قرآن در
زندگي مردم در سيزدهمين نمايشگاه بين المللي قرآن كريم برگزار خواهد شد.
به گزارش روابط عمومي معاونت امور فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد
اسلامي كليه فيلمسازان و سينماگران مي توانند تا پانزدهم مهرماه آثار خود را
با موضوعاتي همچون تجلي قرآن در زندگي مردم , پيامبران , ياران پيامبر ,
ائمه و اوليا , مقدسين , فرشتگان , مساجد و معابر و مشاهد , معارف , مناسك
و آيين هاي ديني و اخلاقي متاثر از معاني و مفاهيم قرآني و تجربه معنوي
(مواجه بشر با امر قدسي ) براي شركت در اين مسابقه به نشاني انجمن
سينماي جوانان ايران ارسال كنند.
بنابراين گزارش به برگزيدگان اين دوره از مسابقه فيلم در بخش مستند ,
داستاني , تجربي , پويانمايي و نماهنگ ديپلم افتخار و سكه بهار آزادي اهدا
خواهد شد.
سيزدهمين نمايشگاه بين المللي قرآن كريم از 18 مهرماه برابر پنجم ماه
مبارك رمضان در مركز آفرينش هاي فرهنگي ـ هنري كانون پرورش فكري
كودكان و نوجوانان افتتاح خواهد شد.
يك مستند ساز :
جايگاه سينماي مستند درجشنواره فيلم كودك مشخص شود
|
« محمدعلي صفورا » از كارگردانان حوزه سينماي كوتاه معتقد است كه
بايد جايگاه سينماي مستند در جشنواره فيلم هاي كودكان ونوجوانان
مشخص شود.
وي گفت : اينكه عنوان مي شود هر تغيير در جشنواره بايد با مجوز وزارت
ارشاد صورت گيرد , خيلي منطقي نيست .
اين كارگردان كه با فيلم مستند « هنوز يك دوچرخه كم است » در
جشنواره امسال كودك حضور دارد , ادامه داد : وقتي جشنواره بين المللي
فيلم كودك برگزار مي شود , همه بخش ها مهم هستند , حال چه اتفاقي افتاده
كه دست اندركاران جشنواره در ابتدا به اين نتيجه رسيدند كه سينماي مستند
در بخش رقابتي نباشد , جاي پرسش دارد.
جشنواره بين المللي فيلم هاي كودكان و نوجوانان همه ساله اوايل پاييز
در اصفهان برگزار مي شود.
صفورا توضيح داد : اينكه برخي دست اندركاران جشنواره فيلم كودك
تصورمي كنند كه مخاطب كودك با آثار مستند ارتباط برقرار نمي كند , درست
نيست , شايد به خاطر همين رويكرد است كه تصميم گرفتند سينماي مستند
را از بخش مسابقه اين رويداد حذف كنند.
|
اعتبار ابزار جديد در رويت هلال
|
توضيحاتي پيرامون فتواي آيت الله العظمي فاضل لنكراني
در مورد رويت هلال با چشم مسلح
بخش سوم و پاياني
حجت الاسلام والمسلمين محمد جواد فاضل لنكراني
اشاره : بخش نخست و دوم مقاله « اعتبار ابزار جديد در رويت هلال
با چشم مسلح را در تاريخهاي 84,7,4 و 84,7,5 كه
توضيحاتي پيرامون فتواي آيت الله العظمي فاضل لنكراني در مورد
رويت هلال با چشم مسلح بود را مطالعه فرموديد. اين مقاله كه
توسط جناب حجت الاسلام والمسلمين محمدجواد فاضل لنكراني
قلمي شده است در چند بخش در صفحه فكر و فرهنگ از نظر شما
خواهد گذشت . آنچه در پي مي آيد بخش سوم و پاياني اين مقاله
است كه با هم مرور خواهيم كرد.
9 ـ در بحث لزوم و عدم لزوم نفقه بر زوجه صغيره , برخي
از بزرگان مانند محقق خوئي (28 ) به اطلاق « وعلي المولود له
رزقهن و كسوتهن بالمعروف » تمسك نموده اند و فرموده اند :
شامل صغيره مي شود در حالي كه انصراف به كبيره واضح و
روشن است , به عبارت ديگر به اين انصراف توجهي
ننموده اند.
10 ـ در عده وفات براي صغيره در زماني كه شوهر او فوت
كند به آيه (والذين يتوفون منكم و يذرون ازواجا يتربصن
بانفسهن اربعه اشهر و عشرا) تمسك شده است در حالي كه
انصراف ازواج به كبيره روشن است .
11 ـ در استدلال به « احل الله البيع » بسيار روشن است كه
فقها به اطلاق آن در تمام موارد بيع تمسك مي كنند حتي
مصاديق و مواردي كه در گذشته وجود نداشته است از قبيل
بيع از طريق تلفن يا اينترنت , در اين مورد تا بحال ديده نشده
است كه فقيهي ادعا نمايد كه كلمه بيع انصراف به بيع متعارف
دارد و آن همان بيعي است كه براي غالب مردم وجود دارد.
حتي برخي به اطلاع آن براي بيع زماني كه در صدق بيع نسبت
به آن ترديد وجود دارد نيز تمسك نموده اند.
12 ـ در آيه شريفه داله بر قصر صلاه (اذا ضربتم في
الارض ) براي همگان روشن است كه هيچگاه ضرب را حمل بر
فرد متعارف كه يا راه رفتن معمولي و يا راه رفتن با حيوانات از
قبيل اسب و استر , ننموده اند گر چه در اين اواخر برخي
شبهات ايجاد شده است . اما اكابر از فقها به اطلاق آن تمسك
كرده و هرگونه ضرب را داخل در اين آيه قرار داده اند ولو اينكه
عنوان ضرب متعارف را نداشته باشد.
13 ـ در آيه شريفه (لا تاكلوا اموالكم بينكم بالباطل ) كه
مشهور از جمله شيخ انصاري قائل به آن است كه مراد باطل
عرفي است . مصاديقي از باطل خصوصا در زمان ما وجود دارد
كه به دلالت همين آيه شريفه مورد تحريم قرار گرفته است ,
معاملاتي از قبيل گلدكوئيست كه از آن به معاملات هرمي ياد
مي شود به عنوان يك باطل به حسب ظاهر در نزد متعارف مردم
نيست اما چون حقيقت آن باطل است و اگر عرف حقيقت آن را
خوب توجه كند حكم به باطل بودن آن مي كند لذا از مصاديق
باطل است .
14 ـ در حرمت نظر به نامحرم هيچ فقيهي آن را مختص به
نظر با ديدن چشم معمولي و متعارف ننموده است حتي اگر از
كيلومترها با دوربين هاي قوي , نامحرمي را كسي ببيند مشمول
اين حرمت خواهد بود.
15 ـ در همين بحث هلال , در رواياتي وارد شده كه اگر
هلال در روز قبل از زوال ديده شده آن روز از ماه شوال است و
اگر بعد از زوال ديده شود از رمضان است 29. در حالي كه بايد
قائلين به انصراف ادعا كنند كه رويت منصرف به رويت در شب
است در حالي كه رويت در روز هم قسمي از آن معتبر شده
است .
16 ـ فقها به اطلاق عوره المومن علي المومن حرام » 30
تمسك نموده اند و نظر به عوره صغيره را مرحوم نراقي در
مستند 31 حرام مي داند و انصراف بر بالغ را در اين مورد ادعا
نفرموده اند.
از اين موارد ذكر شده نتيجه مي گيريم اينكه برخي
فرموده اند : ما نمي توانيم همه جا در فقه در مطلقات ادله سراغ
افراد متعارف برويم ولي در رويت هلال فرد كاملا غير متعارفي
را ملاك حكم قرار دهيم . 32 مطلب صحيحي نيست و اگر كسي
در فقه تتبع بيشتري نمايد موارد ديگري هم خواهد يافت كه
فقها در آن موارد به فرد متعارف نظر نداده اند.
در رساله چند نكته به مواردي اشاره شده است كه در آن
موارد فقها اطلاقات را حمل بر فرد متعارف نموده اند اما
تعجب آن است كه در ميان اين موارد ذكر شده در اين رساله به
مواردي برخورد مي كنيم كه اساسا هيچ ارتباطي با اين مدعي
ندارد , مثلا در مورد چهارم آمده است كه : در نماز و روزه در
مناطق قطبي يا نزديك به قطب كه روزها يا شب هاي بسيار
كوتاه و غير متعارف است بسياري از فقها مدار را بر مناطق
متعارف مي گذارند . 33 بايد عرض شود كه اين فرع چه ارتباطي
با آن مدعاي اصلي دارد آيا هر جا كلمه متعارف مطرح باشد
بايد به اين بحث مرتبط باشد آيا در اين بحث اطلاقي بوده
است كه بايد حمل بر فرد متعارف شود روشن است كه ملاك
متعارف در اين مورد از اين باب است كه مردم در هر نقطه اي با
سايرين در اصل تكليف اشتراك دارند و بايد مانند ساير مردم
اعمال عبادي خويش را انجام دهند لذا مناسبترين مورد آن
است كه مانند مناطق متعارف در پنج وقت اعمال خود را انجام
دهند والا هيچ فقيهي نمي گويد كه « اقم الصلاه لدلوك الشمس
الي غسق الليل » را بايد حمل بر طلوع و غروب متعارف كرد.
و همينطور در مورد ششم در صفحه 12 در مورد منكراتي
كه حد آن شلاق است فرموده اند بايد شلاق متعارف باشد در
حالي كه روشن است كه اين را هم از اطلاق استفاده نمي كنند
بلكه با قرائني كه وجود دارد استفاده مي شود كه ملاك
شلاقهاي متعارف است .
تا اين قسمت بحث نتيجه مي گيريم كه :
اولا : اصل اولي اصاله الاطلاق است و بايد به آن تمسك
نمود.
ثانيا : براي انصراف به فرد خاص يا مورد خاص حتما نياز
به قرينه وجود دارد و ملاحظه شد در موارد زيادي از فقه كه
قرينه بر انصراف وجود ندارد فقها به همان اطلاقات تمسك
نموده اند و در ما نحن فيه قرينه اي براي انصراف نداريم و از
طرفي قرينه مناسبت حكم و موضوع هم قرينيت
ندارد.
ثالثا : در مواردي كه قرينه بر انصراف هم وجود دارد , مجرد آن
نمي تواند مستند فقيه قرار گيرد بلكه بايد شواهد و قرائن
ديگري هم وجود داشته باشد.
رابعا : به نظر مي رسد چنانچه شارع مقدس در اين امر
مهم , رويت غير مسلح را معتبر مي دانست لازم بود با بياني
روشن و صريح اعتبار رويت با چشم معمولي را ذكر مي فرمود و
به عبارت ديگر نمي توان گفت شارع در اين امري كه مورد ابتلا
مسلمانان در هر سال و بلكه در هر ماه است , به مجرد انصراف
اكتفا كند.
خامسا : چنانچه انصراف را بپذيريم بايد قائل شويم كه
فقط رويت معمولي , آن هم در سطح زمين اعتبار دارد و
بنابراين اگر كسي در بالاي كوهي يا در بالاي ساختمان بسيار
مرتفعي با چشم معمولي ببيند , نبايد اعتباري داشته باشد در
حالي كه نمي توان به اين مطلب ملتزم شد. آري , نسبت به
غروب آفتاب در برخي از روايات نهي شده است از اين كه
انسان بر بالاي كوه برود اما اين مطلب ارتباطي با ما نحن فيه
ندارد و بين اين دو اختلاف در موضوع است .
بنابراين به خوبي مي توان نتيجه گرفت همان طوري كه
رويت با چشم عادي مي تواند كافي باشد , رويت با چشم مسلح
هم اعتبار و حجيت شرعيه دارد و ادله و ضوابط كاملا مساعد
با همين نظريه است .
ادعاي دوم : طريقيت و موضوعيت
در اين نزاع در برخي از نوشته ها مساله طريقيت و
موضوعيت مورد اشاره قرار داده شده و آورده اند رويت در
باب هلال عنوان طريقيت دارد در حالي كه مثلا در باب نظر به
نامحرم عنوان موضوعيت دارد. از اين طريق به دنبال حل اين
مطلب بوده اند كه چون رويت در باب نظر به اجنبيه موضوعيت
دارد لذا فرقي بين اقسام و اسباب آن نمي كند.
اين مطلب كاملا قابل مناقشه جدي است زيرا :
اولا : ما ترديدي نداريم كه رويت در مساله هلال اول ماه
قمري , عنوان طريقيت دارد و امور ديگري از قبيل شهادت دو
شاهد عادل يا علم شخصي مي تواند جايگزين آن شود اما نزاع
در اين نيست كه آيا رويت طريقيت دارد يا موضوعيت واساسا
نزاع محل بحث بر طبق هر دو قول مطرح مي شود يعني هم روي
اين نظريه كه رويت طريقيت دارد و هم طبق اين راي كه رويت
موضوعيت دارد نزاع و اختلاف در اين است كه آيا مطلق رويت
طريق است يا رويت از طريق عادي و آيا مطلق رويت
موضوعيت دارد يا رويت از طريق عادي , به عبارت روشن تر
نمي توان با نفي موضوعيت اين امر را اثبات كرد كه رويت از
طريق عادي معتبر است . اينكه در برخي از مقالات 34 آورده
شده : براساس تفكيكي كه بين موارد طريقيت و موضوعيت
قائل شديم مي توان نتيجه گرفت كه ملاك صرفا رويت پذيري
ما با چشم غير مسلح است . بسيار جاي تعجب است كه تفكيك
چگونه ما را به اين نتيجه مي رساند نفي موضوعيت فقط اصل
طريقيت را و نفي طريقيت فقط اصل موضوعيت را اثبات
مي كند اما اطلاق و عدم اطلاق هر كدام ربطي به ديگري ندارد.
در برخي ديگر از مقالات 35 به اين نتيجه رسيده اند كه در
رواياتي كهخ سمع يا نظر طريق براي تحديد يا اندازه يا چيز
خاص باشد آن سمع و نظر طريقيت دارد و چيز ديگري
جايگزين آن نمي شود نه تنها چشم مسلح و شنيدن با ابزار بلكه
حتي سمع و نظر خارق العاده .
نكته قابل ملاحظه آن است كه اولا معناي طريقي اين
نيست كه حتي ديگري جايگزين آن نشود و بلكه به عكس
طريقيت سازگاري با اين دارد كه امور ديگري هم بتواند
جايگزين شود.
ثانيا : با دقت در بحث روشن مي شود كه خلطي واقع شده
است بين اينكه عنواني طريق باشد و بين اينكه عنواني ملاك و
موضوع براي حكم باشد. ممكن است بگوييم در چنين مواردي
شنيدن و ديدن موضوع براي تحديد است و قرينه مناسبت
حكم و موضوع اقتضا مي كند كه هر چيزي نتواند جايگزين آن
شود و اموري كه با تحديد مناسبت دارد مي تواند جايگزين آن
شود و آنچه منافات با تحديد دارد نمي تواند جايگزين آن
گردد. ثالثا : در اين مقاله بالاخره آورده است كه رويت در باب
هلال مانند مساله حد ترخص است و همان طوري كه شارع در
آنجا در مقام تحديد است در ما نحن فيه هم همينطور در حالي
كه اين مجرد ادعا است و هيچ دليلي بر آن اقامه نشده است ,
زيرا در باب حد ترخص ما به روشني مي توانيم بگوييم ديدن با
ابزار نمي تواند جايگزين ديدن معمولي شود و قرينه مناسبت
حكم و موضوع وجود دارد چرا كه در آنجا ملاك دور شدن از
شهر به حدي كه صداي اذان شنيده نشود مي باشد اما در ما
نحن فيه اگر بگوييم با ابزار هم كفايت مي كند هيچ گونه منافاتي
با شروع ماه قمري و تحديد آن ندارد و بالاخره نكته مهمتر
آنكه كساني كه قائلند رويت با ابزار كفايت نمي كند بايد تمام
اقوال مقابل را دفع كنند يعني حتي نظريه كساني كه شروع ماه
را مجرد خروج از محاق مي دانند. آيا اگر كسي خروج ماه از
محاق را مبدا ماه قمري بداند مي توان در مقابل او گفت اين
راي و نظريه با در مقام تحديد بودن سازگاري ندارد اگر بگويد
روايات رويت طريق است براي خروج از محاق نه طريق براي
امكان رويت با چشم عادي چگونه جواب مي دهيد اساسا اين
نظريه كه رويت همان رويت با چشم معمولي است يك مصادره
واضحي است شما ابتدا مقصد را در ذهن خود معين نموده ايد
و بعد رويت را حمل بر رويت معمولي كرده ايد و چيزي شبيه
قضيه ضروريه به شرط محمول انجام داده ايد.
به عبارت روشنتر در مساله حد ترخص اين خصوصيات
وجود دارد :
.1 از نظر عرف يك حد معين را حد ترخص مي گويند و
شايد بتوان گفت آنچه را كه شارع هم بيان فرموده طريق براي
احراز اين حد عرفي است .
.2 هر چيزي كه بخواهد طريق براي آن باشد بايد با عنوان
تحديد سازگاري داشته باشد. اما در ما نحن فيه يك تحديد
واقعي وجود دارد يعني ماه يك شروع و يك ختم و پاياني در
هر مدت زمان 29 يا 30 دارد كه اين يك امر تكويني است و
عنوان عرفي ندارد , به عبارت ديگر در حد ترخص , حد يك
عنوان عرفي دارد اما در مساله محل بحث , ماه و هلال يك
عنوان واقعي است . و حال كه رويت را شارع طريق قرار داده
است نزاع در اين است كه براي چه چيزي طريق قرار داده شده
اگر بگوييم رويت طريق است براي ماه در صورتي كه از محاق
خارج شده باشد و با چشم معمولي امكان رويت داشته باشد.
اين هم دور است و هم عين مدعي است . پس بحث علمي
اقتضا مي كند كه در خصوص اين نزاع نسبت به طريقيت وعدم
طريقيت رويت بحث نكنيم بلكه ببينيم آنچه را كه رويت
موضوع براي او واقع شده چيست آيا مجرد خروج از محاق
است كه مي توان گفت چون مجرد خروج از محاق امري است ,
دقيق و عقلي و از فهم عرف خارج است لذا نمي تواند ميزان
باشد.
احتمال دوم آن است كه از محاق به اندازه اي خارج شود و
به مقداري از خورشيد فاصله بگيرد كه با چشم معمولي نتوان
ديد اما با چشم مسلح بتوان ديد.
احتمال سوم آنكه به اندازه اي خارج شود كه با چشم
عادي هم بتوان ديد.
بحث اين است كه كدام يك از اين دو احتمال دوم و سوم
صحيح است و چه دليلي بر كدام يك از آن دو مي توان اقامه
نمود به صرف اينكه بگوييم رويت طريقيت دارد هيچكدام
يك از اين دو احتمال را نمي توان اثبات نمود. به عبارت ديگر
اين طريقيت با هر دو احتمال سازگاري دارد.آري , مي توان از
راه اطلاق و عدم اطلاق هر كدام يك رااثبات يا نفي كرد.
از مجموع مطالب ذكر شده روشن مي شود كه هيچ كدام از
دو ادعائي كه در اين بحث براي عدم اعتبار رويت با چشم
مسلح مطرح شده است , پذيرفته نيست وكاملا مخدوش است
و نتيجه مي گيريم كه چون ملاك هلال است و رويت نسبت به
آن طريق است براي حصول يقين به هلال و ملاك شروع ماه
قمري و وجوب صيام يقين به هلال است وقبلا گفتيم هلال يك
امر واقعي است كه مربوط به همان شب اول است لذا ديدن با
اسباب وآلات هم كفايت مي كند.
اشكالات و توهمات
در اين بخش لازم است به پاره اي از ايراداتي كه منكرين
اعتبار رويت با چشم مسلح مطرح نموده اند پرداخته
شود :
اشكال اول : اگر رويت با ابزار ووسائل پيشرفته اعتبار و حجيت
داشته باشد لازم است در باب نجاست و طهارت ديدن با
ميكروسكوپ هم كافي باشد يعني چنانچه ذرات نجاست با
ميكروسكوپ هم قابل تشخيص باشد بايد لباس را شست در
حالي كه التزام به اين امر از نظر فقهي مشكل بلكه غير صحيح
است .
جواب اين مطلب بسيار روشن است و آن اينكه ملاك در
باب نجاست و لزوم تطهير آن بر طبق روايات يقين به نجاست
است يعني در صورتي كه نجاست يقيني باشد تطهيرلازم است ,
« ان كان استبان من اثره شي فاغسله والا لاباس » .36 البته روشن
است كه اين روايات مربوط به مقام شك است . شارع در مقام
شك , تفحص و تفتيش از واقع در مود نجاسات را لازم
نمي داند بلكه اگر يقين به آن پيدا كرد لازم است از آن اجتناب
كند و آن را بشويد. به عبارت ديگر اگر درباب نجاسات هم
قاعده واصل براين بود كه بايد تفحص كرد , به صورت روشن
مي گفتيم يكي از راههاي تفحص ديدن با ميكروسكوپ و يا
ذره بين است اما به جهت توسعه اي كه شارع داده است به اين
نتيجه مي رسيم كه شارع چنين فحصي را لازم نمي داند بلكه
اگر به صورت عادي براي انسان قطع حاصل شود شستن لازم
است .
حال اين پرسش مطرح مي شود كه گرچه تفحص آن هم با
ابزار وآلات لازم نيست اما اگر تصادفا چنين امري اتفاق افتد و
با ذره بين يا تلسكوپ , ذرات نجاست در روي لباس ديده شود
در اين صورت چه بايد گفت ظاهر آن است كه مي توانيم
برطبق اطلاقات بگوييم اين هم از مصاديق استبانه است و
چون يقين به وجود نجاست حاصل شده است لذا حكم ساير
موارد را دارد. البته اين احتمال هم وجود دارد كه بگوييم از
مجموع ادله وارده در باب طهارت و نجاست استفاده مي شود
كه شارع اين مقدار را موضوع حكم قرار نداده و آن را به منزله
عدم تلقي نموده است اما همين معني را نمي توانيم مستند به
انصراف نماييم .
اشكال دوم : در حد ترخص گفته شده است : حد ترخص
مكاني است كه ديوار خانه هاي شهر از چشم دور باشد و
صداي اذان شنيده نشود. اگر بگوييم ملاك مطلق رويت و
مطلق شنيدن است لازم مي آيد اگر كسي از فاصله بيست
كيلومتري مثلا با دوربين يا تلسكوپ ديوارها را ببيند براي او
حد ترخص در همان مكان باشد درحالي كه تمام فقها , فتوي
داده اند كه ملاك حالت عادي و ديدن و شنيدن طبيعي
است .
پاسخ : روشن است كه حد ترخص از اموري نيست كه به
اختلاف افراد و اشخاص مختلف شودبلكه يك امر عرفي است
و اين تحديد شارع هم به عنوان يك امر تعبدي محض نيست
بلكه كاشف از يك ضابطه عرفي است . عرف در اين مورد همان
ديدن و شنيدن عادي را ميزان قرار مي دهد و اعتباري براي
ابزار و آلات قائل نيست چرا كه اگر ابزار و وسائل بتوانند
دخالتي داشته باشد ديگر به اختلاف وسائل اين حد متعدد
مي شد و اساسا ديگر از عنوان و حقيقت حد خارج مي شد , به
عبارت ديگر در باب حدترخص , ملاك دورشدن از شهر به
مقداري است كه ديوارهاي شهر ديده نشود و خود همين
دورشدن بهترين قرينه است بر اينكه يك حد معين واقعي براي
آن وجود دارد.
اشكال سوم : گفته شده است اگر دو نفر استثنايي كه قدرت
بينايي دو برابر دارند شهادت دهند كفايت نمي كند و در نتيجه
ديدن با وسائل را بايد به همين مواردملحق نماييم و بگوييم كه
هيچ اعتباري ندارد.
جواب اولا : همين جهت كه قدرت ديدن آنها استثنائي است ,
احتمال وجود اشتباه و خطا در آن زياد است در حالي كه در
دوربين وتلسكوپ اين احتمال يا وجود ندارد يا در حد بسيار
ضعيف است .
ثانيا : در دوربين و تلسكوپ همه مي توانند ببيند اما دراين مورد
ديدن مختص به خود آنان است , لذا نمي توانيم از اين روايات
استفاده كنيم كه ديدن با تلسكوپ هم مانند ديدن با چشم
خارق العاده است .
ثالثا : اين استدلال مجرد يك قياس است و نمي توان موارد
ديگر را به آن ملحق نمود مثلا در باب نجاست نمي توان گفت
اگر كسي استثنايي باشد وبا چشم خود نجاست را ديد بر او
اجتناب از آن لازم نيست بلكه چون يقين به حصول نجاست
كرده است بايد حتما اجتناب كند ولو اينكه براي ديگران
اجتناب لازم نيست .
رابعا : از اين نظريه يا فتوي استفاده مي شود كه شهادت آنان
براي ديگران اعتباري ندارد اما براي خود آنان كه ديده اند
قطعااعتبار دارد و بايد آثار رابرآن مترتب نمايند.
اشكال چهارم : لازمه معتبر بودن چشم مسلح آن است كه شارع
مقدس بيش از هزار سال مردم را به اشتباه انداخته باشد. به اين
معني كه چون در گذشته اين وسائل در اختيار مردم نبوده است
پس هميشه ياغالبا ماه ديرتر در نزد آنان شروع شده در حالي
كه نمي توان به امر ملتزم شد.
پاسخ : اولا اين اشكال در صورتي وارد است كه شارع مردم را از
استفاده اين آلات منع كرده باشد در حالي كه چنين منعي وجود
نداشته .
ثانيا : اين اشكال در صورتي وارد است كه رويت با چشم مسلح
تعين داشته باشد وآن ملاك حقيقي باشد در حالي كه گفتيم
قائلين به اعتبار به نحو مانعه الخلو اين نظريه را
دارند.
ثالثا : اگر در منطقه اي با چشم معمولي رويت شود هيچگاه
دليل آن نيست كه در شب قبل امكان رويت باچشم معمولي
نبوده است بنابر اين نبايد اين نظريه را از اين راه ابطال كرد. به
عبارت ديگر اين كه رويت با چشم مسلح كافي باشد يا نباشد
تاثيري در واقعيت وحقيقت ندارد همان طوري كه رويت
باچشم غير مسلح اين چنين است .
اشكال پنجم : آورده اند كه قبول حجيت رويت باچشم مسلح
موجب مشكلات عديده است و با برهان خلف قابل نقض است
چه اينكه اگر ديدن با ابزار حجت شرعي داشته باشد به آن معنا
است كه احكام الهي و مفاسد و مصالح اعمال عبادي تابع
پيشرفت و به كارگيري ابزار و فن آوري جديد است يعني اگر
تلسكوپ قوي اختراع شود و مورد استفاده قرار گيرد و هلالي
كه باچشم عادي رويت پذير نيست رويت شود مثلا شب قدر
يك شب جلو مي افتد و ملائكه يك شب زودتر نزول مي كنند و
مصلحت ملزمه روزه در ماه رمضان و .. (37 )
جواب : اولا : اين مشكلات مي تواند مشترك باشد يعني چنانچه
رويت باچشم معمولي هم ملاك باشد در بلادي كه نديده اند و
قريب الافق هم نيستند همه اين مشكلات رخ خواهد داد. به
عبارت ديگر اين مشكلات ناشي از استفاده از ابزار و وسائل
نيست .
ثانيا : اساسا ادعاي ما آن است كه اگر ديدن با وسائل كافي باشد
بسياري از اين اشكالات روي نمي دهد و ضمانت اين طريق از
رويت با چشم معمولي بيشتر است .
ثالثا : كه عمده در جواب همين است , در اصول ثابت شده است
كه آنچه كه تابع مصالح و مفاسد است احكام واقعيه است اما
احكام فعلي كه عنوان ظاهري دارد در آن ملاكات ديگر مطرح
است كه در جاي خود در علم اصول بحث شده است .
رابعا : درموردي كه يك شخص به تنهايي هلال را ببيند و
ديگران نبينند , بر حسب روايات (38 ) و فتاوي چنانچه آن
شخص به ديدن خود اطمينان دارد و شكي در آن ندارد بايد به
تنهايي روزه بگيرد واگر شك كندبايد همراه با مردم روزه بگيرد.
در نتيجه دراين فرض تكليف اين شخص با سايرين
مختلف مي شود آيا در اين صورت هم اين اشكالات را ملتزم
مي شويد يا اينكه بايد از طرقي كه در جمع بين حكم واقعي و
ظاهري در محل خود در اصول مطرح شده است پاسخ بگوييم .
نتيجه آنكه به كاربردن اين آلات هيچ يك از اين توالي
فاسده را به دنبال نخواهد داشت .
والله العالم والحمدلله رب العالمين .
پاورقي :
.1 منتهي الارب , اقرب الموارد
.2 لسان العرب , ج 15 , ماده هلل .
.3 ج 4 , ص 93
.4 ج 5 , ص 1851
.5 الصوم في الشريعه الاسلاميه الغرا , ص 144
.6 چند نكته مهم در باب رويت هلال ص 10
.7 ح 2 , ابواب احكام شهر رمضان , باب 3 , ص 252
.8 ابواب احكام شهر رمضان , باب 3 , ص 252 , ح .6
.9 ابواب احكام شهر رمضان , باب 3 , ح 11 , ص 255
.10 ح 16 , ص 256
.11 ح 7 , ص 254 , باب 3
.12 كتاب الصوم , ح 4 , باب 9 , ص 282
.13 چند نكته مهم درباره رويت هلال .
.14 جواهر الكلام , ج 2 , ص 147
.15 جواهر الكلام , ج 2 , ص 147
.16 جواهر الكلام , ج 2 , ص 159
.17 جواهر الكلام , ج 9 , ص 205
.18 ج 2 , ص 159
.19 ج 2 , ص 185
.20 جواهر الكلام , ج 3 , ص 8
.21 جواهر الكلام , ج 3 , ص 31
.22 جواهر الكلام , ج 6 , ص 25
.23 جواهر الكلام , ج 18 , ص 384
.24 جواهر الكلام , ج 11 , ص 402
.25 جواهر الكلام , ج 11 , ص 402
.26 وسائل الشيعه ابواب صلاه الكسوف والايات , ح 3 , 4 ,
.27 همان مصدر , ح 4
.28 منهاج الصالحين , ص 287
5
.29 باب 8 (انه لاعبره برويه الهلال قبل الزوال و لا بعده ) ,
ح 5
.30 بحار الانوار , ج 75 , ص 214 , ح 9
.31 جواهر الكلام , ج 16 , ص 34
.32 چند نكته مهم درباره رويت هلال , ص 13
.33 ص 11
.34 بررسي حكم شرعي رويت هلال با چشم مسلح محمد
سميعي
.35 رويت هلال با چشم مسلح , رضا مختاري .
.36 وسائل ابواب النجاسات , باب 37 , ص 467
.37 بررسي حكم شرعي رويت هلال با چشم مسلح , محمد
سميعي , ص 8
.38 ابواب احكام شهر رمضان , باب 4 , ح 1 و 2
كساني كه قائلند رويت با ابزار كفايت نمي كند
بايد تمام اقوال مقابل را دفع كنند يعني حتي نظريه
كساني كه شروع ماه را مجرد خروج از محاق
مي دانند
اساسا اين نظريه كه رويت همان رويت با چشم
معمولي است يك مصادره واضحي است كه شما
ابتدا مقصد را درذهن خود معين نموده ايد و بعد
رويت را حمل بر رويت معمولي كرده ايد و چيزي
شبيه قضيه ضروريه به شرط محمول انجام داده ايد
چون ملاك هلال است و رويت نسبت به آن
طريق است براي حصول يقين به هلال و ملاك
شروع ماه قمري و و جوب صيام يقين به هلال است
و قبلا گفتيم هلال يك امر واقعي است كه مربوط به
همان شب اول است لذا ديدن با اسباب و آلات هم
كفايت مي كند
| | | | | | | | | | | |