سالهاست كه اصطلاحاتي مانند « توسعه يافته » , « در حال
توسعه » , « عقب مانده » يا « جهان سوم » در دنياي سياست
مطرح است و هر يك از كشورها متناسب با شرايط خود در
يكي از اين دسته بندي ها قرار گرفته اند.
صرفنظر از اينكه بكار بردن اين واژه ها در مورد هر كشور
چقدر با واقعيت منطبق است و اصولا فلسفه اين دسته بندي
چيست و يا اينكه ريشه عقب ماندگي كشورها را مي بايست در
چه عواملي جستجو كرد , بايد اين نكته را مورد توجه قرار
دهيم كه دولتها و ملتها مي توانند در تعامل با يكديگر نقش
بسيار مهمي را در پيمودن مسير توسعه ايفا نمايند و به هر
ميزان اين تعامل از انسجام , وحدت , همكاري و هماهنگي
بيشتري بهره مند باشد , حركت در اين مسير از سرعت بيشتري
برخورد خواهد بود.
جمهوري اسلامي ايران نيز از جمله كشورهايي است كه
مي توان اظهار نمود از اين جهت در مطلوبترين وضعيت قرار
داشته و دولت اسلامي در تعامل با ملت , از بيشترين حمايت و
همكاري مردمي برخوردار است و اين موضوع نه تنها در
تقويت و توسعه امنيت پايدار در برابر تهديدات خارجي نقش
اساسي ايفا نموده , بلكه شرايط لازم را براي تسريع در روند
توسعه همه جانبه كشور نيز فراهم نموده است .
البته اين تفاهم وهمكاري بدان معنا نيست كه سيستم اداره
كشور عاري از هرگونه عيب و نقص است , بلكه درپاره اي از
موارد وجود نابسامانيها و ناهنجاريهاي موجود مانند فساد
اداري , تورم و ضعف در نظارتها چنان رخ مي نمايند كه گاهي
تمام پيشرفتهاي حاصله طي اين سالها را بطور كامل تحت
الشعاع قرار مي دهد.
در هر صورت اگر قرار باشد با نگاهي منصفانه به دستاورد
انقلاب شكوهمند اسلامي از ابتدا تا بحال بنگريم , مي توانيم به
موضوعات فراواني اشاره نمائيم كه برخي از آنها از جمله
موفقيتهايي محسوب مي شود كه سنگ بناي آنها بطور كامل
پس از انقلاب اسلامي بنا شده است و گسترش و توسعه ساير
موارد نيز به حدي است كه ميزان پيشرفت آن حتي نسبت به
تمام پنجاه سال حكومت شاهنشاهي قابل قياس نيست و اين
درحاليست كه درآمدهاي نفتي كشور در آن سالها نسبت به
جمعيت كشور و بهاي شاخص نفت چند برابر وضعيت پس از
انقلاب بوده و هزينه جنگ نيز به كشور تحميل نشده بود.
در اين راستا علي رغم تمام توطئه هاي خرد و كلاني كه طي
عمر پر بركت انقلاب عليه نظام نوپاي اسلامي از سوي دشمنان
صورت گرفت , مي توانيم دستاوردهاي انقلاب اسلامي را در
ابعاد و موضوعات مختلف بشرح ذيل دسته بندي نمائيم .
توسعه سياسي
احترام به حق مردم در ايفاي نقش براي اداره كشور از
طريق برگزاري انتخابات مختلف از جمله انتخابات رياست
جمهوري , انتخابات مجلس خبرگان , انتخابات مجلس شوراي
اسلامي و انتخابات شوراهاي اسلامي شهر و روستا را مي توان
مهمترين دستاورد سياسي انقلاب اسلامي دانست , زيرا اين
حق پس از انقلاب اسلامي و براي نخستين بار بود كه به مردم
كشور اعطا گرديد , بطوري كه از ابتداي انقلاب تا به حال بيش
از 21 مرحله انتخابات مختلف در كشور برگزار شده است .
بازيابي و احيا جايگاه ايران به عنوان يكي از قدرتهاي
بزرگ و مطرح دنيا و با نقش رهبري جهان اسلامي يكي ديگر از
دستاوردهاي انقلاب اسلامي محسوب مي گردد , بطوري كه
دوست و دشمن بر نقش تاثيرگذار آن در حفظ صلح و ثبات
منطقه اي بلكه جهاني معترف بوده و همين مسئله نگراني شديد
دشمنان اسلام را به همراه داشته است .
الگوپذيري ملت مظلوم و ستم ديده بسياري از كشورهاي
جهان مانند لبنان , فلسطين و عراق و برخي از دولتهاي
اسلامي و حتي غير اسلامي و همچنين حمايتهاي جهاني
محسوس و نامحسوس از جمهوري اسلامي ايران به عنوان
كشوري عدالت طلب و صلح جو , باعث گرديده تا هر نوع
تصميم گيري براي مقابله رو در رو با ايران در بين دولتمردان
كشورهاي سلطه جو به چالشي جدي و چند جانبه تبديل شده
و عقيم بماند و اين نكته نيز بيانگر توان بازدارندگي بالاي
انقلاب اسلامي است .
افزايش تعداد احزاب و گروههاي سياسي و افزايش بي
سابقه نشريات وابسته به آنها نيز همگي دربرگيرنده توسعه
يافتگي سياسي و دربرگيرنده مفهوم آزادي بيان و قلم به معناي
واقعي آن مي باشد.
در اين رابطه سرعت و كثرت توسعه به حدي بوده كه حتي
در كشورهاي مدعي آزادي نيز نمي توان مصداق مشابه اي را
جستجو نمود و همين مسئله اين ترديد را ايجاد كرده كه شايد
دراين زمينه افراطي صورت گرفته و انقلاب اسلامي ناخواسته
در مسير نقشه اي قرار گرفته است كه ديگران برايش ترسيم
كرده اند , زيرا هميشه تنوع و تعداداحزاب و گروهها نمي تواند
مفهوم توسعه و پيشرفت را به همراه داشته باشد بلكه گاهي
تشديد و كثرت مي تواند زمينه هاي بروز و تشديد درگيريها و
جنگهاي داخلي را به همراه داشته باشد. به هر حال توسعه در
اين رابطه به حدي بوده كه از دو يا سه حزب سياسي قبل از
انقلاب , هم اكنون تعداد به بيش از 223 حزب و گروه سياسي
) داراي مجوز و دهها NGO و بيش از 150 گروه غير سياسي (
و بلكه صدها گروه و حزب غير رسمي رسيده و تعداد نشريات
از چند نشريه انگشت شمار در قبل از انقلاب به بيش از دهها
نشريه (روزنامه ) در بعد از انقلاب اسلامي برسد.
توسعه علمي
يكي از افتخارات غرورآفرين جمهوري اسلامي ايران ,
رشد روزافزون و حضور فعال كشور در عرصه هاي علمي است .
توسعه در اين زمينه به قدري با سرعت انجام شده است كه هم
اكنون دانشمندان و پژوهشگران ايراني در زمره دانشمندان و
پژوهشگران ممتاز جهان قرار گرفته اند.
دستيابي به فنآوري و دانش كامل چرخه سوخت هسته اي
و قرار گرفتن در رديف پنج كشور برتر جهان در اين زمينه و
همچنين ورود موفقيت آميز و همزمان با ساير كشورهاي
پيشرفته به عرصه علوم جديد مانند , ليزر , نانوتكنولوژي ,
ميكروالكترونيك , ورود به علم ساخت روبات و كسب
موفقيتهاي جهاني در مسابقات روبوتيك , توسعه سخت
افزاري , نرم افزاري و بهره برداري گسترده از علوم رايانه اي در
كشور , كسب موفقيتهاي جهاني در المپيادهاي مختلف علمي ,
افزايش بي سابقه ظرفيت دانشگاه ها و تعداد دانشجويان از
دويست هزار در قبل از انقلاب به بيش از دو ميليون و سيصد
هزار در بعد از انقلاب اسلامي , افزايش تعداد مدارس براي
پاسخگويي به رشد دويست درصدي دانش آموزان و مقابله با
بيسوادي و ارتقا سطح سواد از 35 درصد با سواد ابتداي
انقلاب به 75 درصد در حال حاضر و كسب جوايز بين المللي
در اين زمينه از مهمترين مصاديق توسعه يافتگي در مسير
نهضت نرم افزاري به شمار مي رود.
تغيير وضعيت كشور به عنوان يكي از نقاط نيازمند جذب
پزشكان خارجي , به كشور اعزام كننده پزشك به ساير كشورها
و همچنين پذيرنده بيماران خارجي بجاي اعزام بيمار به خارج
از كشور در بسياري از بيماريهاي پيچيده و همچنين دستيابي به
دانش كشت سلولهاي بنيادين , خود كفايي در ساخت انواع
واكسن , قرار گرفتن در رديف كشورهاي برتر پيوند كليه , كسب
تجارب ارزشمند براي مقابله با بيماريهاي ناشي از عوامل
شيميائي , رسيدن به مرز ورود به بازار داروهاي بيوتكنولوژي ,
ريشه كني فلج اطفال و ساير بيماريهاي فراگير , افزايش تعداد
بيمارستانها و مراكز درماني , توسعه بهداشتي كشور و موفقيت
در اولويت پيشگيري بر درمان و در نهايت افزايش اميد به
زندگي و كاهش مرگ و مير كودكان زير پنج سال از بيش از 70
درصد در سال 57 به 24 درصد در سال 80 از ديگر
دستاوردهاي علمي در شاخه پزشكي محسوب مي شود.
توسعه صنعتي كشور
رشد صنعتي در كشور نيز به حدي سريع بوده كه هم اكنون
علاوه بر افزايش تعداد كارخانجات بايد به محصولات متنوعي
كه در اين مجموعه ها توليد و حتي در برخي موارد به خارج از
كشور صادر مي شود نيز اشاره نمود.
ساخت هواپيما و بالگرد سبك و نيمه سنگين (شخصي و
عمومي ) كه براي اولين بار در تاريخ كشور رخ داده است ,
توسعه صنعت كشتي سازي و توليد انواع قايق , افزايش و
توسعه كارخانجات خودروسازي با انواع خودروهاي سبك و
سنگين , افزايش و توسعه پالايشگاهها و مراكز پتروشيمي و
ساخت بيش از 30 كارخانه بزرگ نفت و گاز در 25 سال
گذشته , ساخت انواع نيروگاههاي بادي , گازي , فسيلي و
ساخت اولين نيروگاه هسته اي در بوشهر و اولين نيروگاه
انرژيهاي زيرزميني در اردبيل , افزايش و توسعه انواع
كارخانجات لوازم خانگي و صنعتي , افزايش قابل توجه توليد
فولاد و دهها مورد مشابه , از ديگر افتخارات صنعتي كشور به
شمار مي روند.
علاوه بر اين قرار گرفتن جمهوري اسلامي ايران در رديف
چهارمين كشور سازنده سد و ارائه انواع خدمات فني , عمراني
و تخصصي در زمينه هاي مختلف به ساير كشورها نيز , برگ
زرين ديگري است كه از كتاب پر افتخار انقلاب اسلامي ايران
و اين رويكرد ميمون موضوعي است كه شامل ساير بخشهاي
كشور از جمله بخش نظامي نيز شده است .
ساخت انواع سلاحها و تجهيزات نظامي از جمله ساخت
انواع هواپيما و جتهاي آموزشي و جنگنده مانند (جت جنگي
آذرخش ) و تعمير انواع هواپيما و بالگرد , ساخت و تعمير انواع
زره پوش و تانك و ساخت و تعمير انواع ناوچه و قايقهاي
تندرو , قايق پرنده , ساخت و توليد انواع موشكهاي بالستيك
دوربرد زمين به زمين , زمين به هوا و... ساخت زيردريايي ,
خودكفايي در توليد و ساخت انواع هواپيماهاي بدون
سرنشين , خودكفايي در ساخت انواع تجهيزات و سلاحهاي
سبك , نيمه سنگين و سنگين مانند : انواع خمپاره انداز و
توپهاي مدرن و مهمات و توسعه صنايع مخابراتي و ساخت
انواع رادار , تقويت و توسعه صنايع اپتيك و صدور برخي از
اين محصولات به 32 كشور جهان و فراهم نمودن مقدمات
ساخت و پرتاب اولين ماهواره كشور , از جمله دستاوردهاي
صنايع نظامي محسوب مي شود.
توسعه زيرساختهاي خدماتي اجتماعي
قبلا نيز اشاره شد كه بسياري از پيشرفتهاي كشور , مرهون
تلاش دولت و ملت سرافراز ايران اسلامي در سالهاي پس از
انقلاب است , بطوري كه پيشرفتهاي مربوط به قبل از انقلاب
اسلامي چه از نظر تنوع موضوع و چه از نظر وسعت و گستره
عمل بحدي نا چيز بوده كه در قياس با وضعيت فعلي قابل بحث
و بررسي نيست .
ايجاد و توسعه شبكه گاز شهري از مهمترين اين مصاديق
است كه فراگير شدن آن تنها در سايه الطاف الهي در نظام
مقدس جمهوري محقق شد , بطوريكه از مجموعه دو شهر
برخوردار از شبكه گاز شهري با تعداد محدودي انشعاب در
قبل از انقلاب اسلامي در حال حاضر اكثر شهرهاي بزرگ و
بسياري از شهرهاي كوچك و حتي بسياري از روستاها از اين
نعمت الهي برخوردار شده اند.
راه اندازي تلفنهاي همراه در كشور با بيش از 5 ميليون
مشترك تا پايان سال 83 و پيش بيني ده ميليون مشترك در
پايان سال 84 و توسعه شبكه مخابراتي در اقصي نقاط شهري
و روستايي كشور و افزايش تعداد مشتركين تلفني ثابت
(خطوط تلفني مشغول به كار) از 850000 اشتراك در قبل از
انقلاب به 18000000 اشتراك در حال حاضر و تعداد
روستاهاي برخوردار از شبكه مخابراتي از 312 روستا به
44086 روستا و همچنين خودكفايي 100 درصد در توليد برق
و گستردگي قابل توجه شبكه و افزايش تعداد مشتركين از
3399000 مورد در ابتداي انقلاب به 17977000 مورد در
سال 82 و روستاهاي برخوردار از برق از 4367 روستا به
47359 روستا با 5,7 درصد رشد مصرف سالانه و همچنين
توسعه شبكه هاي توزيع آب آشاميدني با افزايش انشعابات از
3,7 ميليون رشته (مشترك ) در اوايل انقلاب به 9,3 ميليون
رشته (مشترك ) و تعداد شهرهاي برخوردار از شبكه آب
بهداشتي از 45 شهر به 821 شهر و تعداد روستاها از چند صد
روستا به 28870 روستا در حال حاضر , از مهمترين
دستاوردهاي خدماتي نظام اسلامي محسوب مي شود ,
بطوريكه در بخش آب در حال حاضر علاوه بر افزايش چندين
برابري زمينهاي زير كشت ناشي از توسعه سد سازي و تقويت
منابع زيرزميني و آبخيزداري , بيش از 44 ميليون نفر يعني 66
درصد جمعيت كشور از موهبت استفاده از شبكه لوله كشي آب
آشاميدني بهداشتي و حدود 10 ميليون نفر يعني حدود
2071000 مشترك (رشته ) نيز از سيستم شبكه فاضلاب
برخوردارند در حاليكه تعداد شهرهاي برخوردار از سيستم
فاضلاب در قبل از انقلاب حدود 15 شهر با 2800 مشترك و
بعد از انقلاب به 200 شهر با 2071000 مشترك بالغ گرديده
است .
ساخت اولين مترو كشور در تهران و توسعه و تعميم آن به
ساير شهرهاي بزرگ , افزايش فرودگاهها و برخورداري از
تمامي مراكز استانها و بسياري از ديگر شهرهاي بزرگ و
كوچك از فرودگاه , افزايش تعداد بنادر , ساخت و توسعه
پايانه هاي مسافري و باربري در اكثر شهرها , توسعه ناوگان
دريايي از 2217 تن ظرفيت در سال 57 به 17876 تن در سال
81 , توسعه و گسترش قابل توجه شبكه راه آهن سراسري و
شبكه جاده هاي كشور , توسعه صنعت توريسم , ايجاد و توسعه
تعاونيها , برگزاري انواع نمايشگاههاي بين المللي و فراهم
نمودن زمينه هاي ارتقا سطح كيفيت زندگي از ديگر
دستاوردهاي قابل توجه نظام مقدس جمهوري اسلامي
است .
توسعه اقتصادي
بخش اقتصادي نيز با افزايش رشد توليد ناخالص ملي از
ارتقا كمي و كيفي قابل توجهي برخوردار بوده است بطوريكه
پس از فراغت از جنگ تحميلي و به دنبال حذف يا كاهش
هزينه هاي مربوط به آن , نظام اقتصادي كشور از 5,56 درصد
رشد اقتصادي در سال 72 به 8,03 در سال 82 دست يافته و
به اين ترتيب در رديف 20 كشور برتر جهان قرار گرفته است ,
همچنين اين روند افزايش قابل توجه ذخيره ارزي را به همراه
داشته است . همچنين درآمد سرانه به قيمت ثابت نيز از 4,7
ميليون ريال در سال 72 به 6,5 ميليون ريال در سال 82
رسيده است به اين ترتيب با مجموعه اقدامات زيربنايي انجام
شده طي سالهاي انقلاب درآمد سرانه كشور فقط طي ده سال
مذكور ده برابر شده است .
ايجاد و توسعه بازارهاي بورس و مناطق آزاد تجاري و
افزايش صادرات غير نفتي اعم از سنتي , كشاورزي , صنعتي و
معدني كه در سال 81 بترتيب چهار ميليارد و 608 ميليون
دلار , يك ميليارد و 736 ميليون دلار , دو ميليارد و 212
ميليون دلار و 661 ميليون دلار بوده , مويد رشد مناسب در اين
زمينه مي باشد.
وزارت بازرگاني اين ميزان را در مقايسه با سال 57 بترتيب
7,5 و 3,7 و 12,5 و 60 برابر افزايش اعلام كرده است كه
البته بايد به اين ميزان رشد قابل توجه سالهاي اخير و همچنين
صادرات برق و گاز را نيز اضافه نمود , به اين ترتيب ميانگين
رشد سالانه ارزش صادرات كالاهاي غيرنفتي در سالهاي 55 تا
81 ده برابر ميانگين رشد سالانه ارزش واردات كالا به كشور
اعلام شده است . همچنين در اين رابطه بايد به افزايش ميزان
درخواست سرمايه گذاري خارجي كه در سالجاري به 5
ميليارد دلار رسيده و حاكي از شرايط خوب اقتصادي و امنيت
سرمايه گذاري در كشور است نيز اشاره نمود.
توسعه كشاورزي
توسعه كشاورزي نيز پيوسته يكي از دغدغه هاي اصلي
مسئولين جمهوري اسلامي بوده و بويژه حضرت امام (ره ) در
زمان حياتشان همواره اين نكته را از مهمترين محورهاي
توسعه كشور بيان مي كردند , به همين دليل اين موضوع نيز از
نظر مسئولين برنامه ريزي كشور دور نمانده و اگر چه تا رسيدن
به وضعيت مطلوب فاصله زيادي وجود دارد اما توسعه در اين
زمينه در حدي بوده كه پس از سالها , مجددا خودكفايي در
محصول استراتژيك گندم و برخي از ديگر محصولات
كشاورزي محقق گرديده و زمينه هاي لازم براي صادرات آن
فراهم شده است .
افزايش سطح زمينهاي زير پوشش آبياري از طريق احداث
سدهاي مختلف و توسعه سيستم آبياري قطره اي و باراني , زه
كشي كانالهاي آبياري , مكانيزه نمودن كشاورزي , توسعه كشت
نيشكر و دانه هاي روغني در جهت نيل به خودكفايي كامل و
افزايش قابل توجه سيلوهاي نگهداري گندم نيز از مواردي
است كه در بخش كشاورزي به پيشرفتهاي قابل توجهي دست
يافته اند و به همين دليل جمهوري اسلامي براي اولين بار موفق
به كسب نشان ملي و منطقه اي سازمان بهره وري آسيا شده
است .
توسعه فرهنگي
بررسي تنوع و حجم انتشارات در موضوعات مختلف ,
توسعه و افزايش شبكه هاي تلويزيوني و راديويي جمهوري
اسلامي در داخل كشور آنسوي مرزها , احداث و توسعه
فرهنگسراها و مراكز فرهنگي و هنري , برگزاري دهها و بلكه
صدها نمايشگاه داخلي و بين المللي كتاب , افزايش ميزان
مطالعه در بين مردم , افزايش كمي و كيفي آثار نمايشي بويژه در
بخش فيلم و كسب موفقيتهاي جهاني در اين زمينه و مهمتر از
همه ارتقا بينش و آگاهي هاي فرهنگي در سطح جامعه , از
مهمترين گامهاي فرهنگي جمهوري اسلامي به شمار مي روند.
بي شك همانگونه كه اشاره شد كسب اين موفقيتها پس از
عنايت الهي , مرهون خون شهدا و ايفاي نقش تمامي آحاد
جامعه اعم از زن و مرد پير و جوان شهري و روستايي در
صحنه هاي مختلف دفاع از انقلاب و سازندگي كشور قابل
جستجو خواهد بود.
و كلام آخر اينكه تداوم اين همه نيز , همچون گذشته تنها و
تنها در گرو همدلي , مشاركت عمومي و حضور فعال آحاد مردم
در تمامي عرصه هاي سازندگي و توسعه كشور و خنثي سازي
توطئه دشمنان ميسر خواهد بود , دشمناني كه تمام تلاش خود
را معطوف مقابله با اين حركت تاثيرگذار نموده اند.
احمدرضا هدايتي
