روزنامه جمهوري اسلامي 16/06/1384 صفحه هنر و ادبيات

آغاز مرحله جديد كاوش در تپه هاي تاريخي خرند سمنان
شركت فيلمسازان 12 كشور اسلامي در جشنواره بين المللي فيلم كوتاه تهران
برپايي نمايشگاه تمبر در فرهنگسراي ملل
برگزاري سومين جشنواره نمايش درماني جانبازان
* دلنشين ترين اذان دنيالله
* پيام تبريك وزير ارشاد به كارگردان فيلم سينمايي « خيلي دور خيلي نزديك »
* معلم سه نسل ترجمه و شعر و مترجم قرآن به سه زبان
آغاز مرحله جديد كاوش در تپه هاي تاريخي خرند سمنان


مرحله چهارم كاوش و بررسي تپه هاي تاريخي خرند به فتح خ و را از توابع شهرستان سمنان با 300 ميليون ريال اعتبار آغاز شد .
به گزارش واحد مركزي خبر از سمنان مديركل ميراث فرهنگي و گردشگري استان سمنان گفت : در مرحله چهارم 12 باستان شناس داخلي , 3 كارشناس خارجي طي 60 روز دفينه هاي موجود در گورستانهاي اطراف تپه هاي تاريخي خرند را بررسي مي كنند .
اقاي كاشيان با اشاره به كشف و بررسي 67 گورباستاني در سه مرحله قبلي كاوش تپه هاي خرند تصريح كرد : بيشتر از 50 عدد از انواع ظروف سفالي , ادوات جنگي و وسايل تزئيني ديگر از داخل اين گورها كشف شده است كه اين اشيا هم اكنون در خزانه ميراث فرهنگي استان نگهداري مي شود.
آقاي كاشيان گفت : همچنين از گورهاي كشف شده , جسد 35 مرد , 17 زن و 6 كودك براي بررسي نهايي به مراكز تحقيقات باستان شناسي تهران فرستاده شده است .
تپه هاي تاريخي خرند در 54 كيلومتري شمال سمنان واقع است و قدمت آن به سه هزار سال قبل از ميلاد , عصر آهن , مي رسد.

شركت فيلمسازان 12 كشور اسلامي در جشنواره بين المللي فيلم كوتاه تهران


فيلمسازان 12 كشور اسلامي از سه قاره آسيا , اروپا و آفريقا , با ارسال آثاري به دبيرخانه جشنواره بين المللي فيلم كوتاه تهران متقاضي شركت در بخش مسابقه بين الملل اين جشنواره شده اند.
به گزارش واحد مركزي خبراين كشورها شامل امارات عربي متحده , قطر , اردن , مالزي , عراق , لبنان , پاكستان , بنگلادش , اندونزي , بوسني و هرزگوين , تركيه و مصر است .
گفتني است بيست و دومين جشنواره ملي و دهمين جشنواره بين المللي فيلم كوتاه تهران , از 24 تا 29 آبان در هر سه سالن سينما فلسطين تهران و همزمان در شهرهاي ساري , ياسوج و بوشهر برگزار خواهد شد.

برپايي نمايشگاه تمبر در فرهنگسراي ملل


نمايشگاه تمبرهاي ايران و 9 كشور در فرهنگسراي ملل برپاست .
به گزارش واحد مركزي خبر , در اين نمايشگاه حدود 2000 قطعه از انواع تمبرهاي نفيس ايران و كشورهاي ازبكستان , ليبي , تاجيكستان , كره شمالي , مكزيك , ويتنام , اسلواكي , قطر و برزيل با موضوعات گوناگون تاريخي , فرهنگي و اقليمي به نمايش گذاشته شده است .
علاقه مندان مي توانند تا 19 شهريور از ساعت 17 تا 22 از اين نمايشگاه در فرهنگسراي ملل واقع در بزرگراه آيت الله صدر , ميدان پيروز , پارك قيطريه ديدن كنند.

برگزاري سومين جشنواره نمايش درماني جانبازان


سومين جشنواره نمايش درماني جانبازان اعصاب و روان همزمان با هفته دفاع مقدس با حضور 15 گروه نمايشي چهارم تا ششم مهرماه در تهران برگزار مي شود.
« مجيد امرايي » دبير اين جشنواره گفت : در كنار اجراي نمايش هاي جانبازان , چهار نمايش خياباني و يك نمايش عروسكي توسط انجمن تئاتر خياباني خانه تئاتر اجرا مي شود.
رئيس انجمن نمايش درماني افزود : در حاشيه اين جشنواره , سه كلاس آموزشي با حضور استادان دانشگاه و با موضوع تاثير نمايش در درمان مصدومان جنگي برگزار مي شود.
به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي , قطب الدين صادقي , سيداحمد واعظي , نبي الله دريجاني , محمدرضا خاكي , چيستا يثربي , رحمت اميني , وحيد لك و ليلا جواهري ميهمانان اين جشنواره هستند.
امرايي جشنواره نمايش درماني را نشان از پيوند بين هنرمندان حوزه تئاتر كشور با ايثارگران جبهه و جنگ دانست .
نمايش هاي « مضرات دخانيات » نوشته و كار علي اصغر حسين طايفه , « رستوران » نوشته ابراهيم كرمي سهام و به كارگرداني محمدحجت سلطاني نيا , « دوش » نوشته و كار عبدالله خليلي , « وبا » نوشته و كار ابراهيم كرمي سهام , « آهنگر » نوشته و كار سياوش پوراحمد , « لال بازي » نوشته و كار نادر پاپي از جمله آثار شركت كننده در اين جشنواره هستند.
« خواب , صبحانه , اداره » كار مشترك محمد علي غلامي و نصرالله زجاجي مقدم , « پرخوري » كار مشترك گروه نوجوان , « نقاشي » نوشته و كار عليرضا جابري و « نجاري » به نويسندگي و كارگرداني محمدحجت سلطاني نيا , از ديگر آثار شركت كننده در اين جشنواره هستند.

دلنشين ترين اذان دنيالله




نشريه فرهنگ ايثار (وابسته به دبيرخانه شوراي هماهنگي و نظارت براي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت ) , در شماره ششم دو صفحه از مجله را به گزارشي درباره « مرحوم موذن زاده اردبيلي » به قلم آقاي بهزاد هرسيني اختصاص داده است . اين گزارش زيبا را درباره دلنشين ترين اذان دنيا بخوانيد :
از روزي كه در دوازدهمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران از استاد رحيم موذن زاده اردبيلي تقدير شد تا زماني كه ايشان به علت كهولت و بيماري در بيمارستان بستري شد چند سالي بيشتر نگذشت .
آنروز استاد در ميان اصحاب فرهنگ اعتقاد داشت اين گونه تقديرها از خادمين قرآن باعث ترغيب جوانان و جامعه به فعاليت هاي قرآني مي شود. آنروز استاد ضمن تقدير از فعاليت هاي قرآني وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و ديگر سازمان هاي فرهنگي گفت : فرهنگ قرآن در جامعه ايران چنان نفوذ كرده است , كه اكنون چند هزار حافظ قرآن در كشور داريم و اين ها همه از بركت انقلاب و جمهوري اسلامي است .
آنروز استاد بعد از دريافت لوح تقدير از دست رئيس جمهور با تاكيد بر لزوم اخلاص در فعاليت هاي قرآني تاكيد كرد : بدون اتصال به عالم معنوي هيچ اثري جاودان نخواهد شد.
اذان روحاني در گوشه اي از موسيقي اصيل ايراني
به راستي لحن استاد موذن زاده , بوي تمامي نداشت ... مثل برف سپيد كه وقتي مي بارد آلودگي ها را مي شويد و زمين و هرچه در آنست سمفوني مساوات مي نواخت ـ دست افشان و چرخ زنان مي رقصيد...
خود استاد در جايي گفته است : « يك روزي تصميم گرفتم تا يك اذان يادگاري بگويم , در هر گوشه اي انداختم نشد , تا اينكه آن را در روح الارواح آواز بيات ترك كه از 50 سال پيش تا حالا , پخش مي شود گفتم . ما ايراني هستيم و اذان ما بايد برخاسته از خودمان باشد. الان اذان خوان هايي هستند كه تقليد مي كنند از عربستان و اين اصلا پسنديده نيست . خود ما بايد ابتكار به خرج دهيم » .
او همچنين گفته بود كه پدر وي نيز صاحب صدايي خوش و از موذنان به ناصر عصر خود بوده است و در آن سالها يك فرد فرانسوي صداي اذان او را برروي صفحه گرامافون ضبط كرده و هم اكنون در يكي از موزه هاي فرانسه نگهداري مي شود. سليم و مرحوم كريم موذن زاده , برادران مرحوم رحيم موذن زاده نيز مانند وي و پدرش از صدايي خوش و آسماني بهره مند بوده و از موذنان هستند.
آري او 50 سال پيش , كلام اذان را در گوشه روح الارواح بيات ترك (دستگاه شور) اجرا مي كند و علاوه بر نيايشي كه بين آن ها مي آورد , لهجه ي محلي خودش را هم چاشني مي كند. و اين اذان روحاني هر روز دست ما را مي گيرد و به سوي ديار معبود رهنمون مي سازد.
استاد شجريان از اين اذان زيبا با علاقه تمام ياد كرده است . به گفته آهنگساز شهير , آقاي كامبيز روشن روان : « اذان موذن زاده اردبيلي زيباترين , گيراترين و موزيكال ترين اذاني است كه در همه كشورهاي اسلامي اجرا شده » , آقاي حميد طاهرزاده , نوازنده تواناي تار , نيز تسلط موذن زاده اردبيلي را به دستگاههاي موسيقي تاييد كرده ...
در صداي استاد راز پنهاني نهفته است , اذان را كه مي شنوي نمي فهمي كه از كجا شروع شده و به كجا ختم مي شود.
در دل گوشه هاي موسيقي اصيل ايراني , حكايت هاي بسياري از دردها , رنج ها , شادي ها , شكوه ها و اميدهاي مردم سرزمينمان , از روزگاران كهن تا امروز , نهفته است .
تنوع گوشه ها و نغمه ها در محدوده هر يك از دستگاه ها و آوازها , امكان بيان اقوال و احوال گوناگون را , براي نوازندگان و خوانندگان ايراني ميسر ساخته است . با اين وجود آنها كه با موسيقي ايران انس و الفتي دارند به اين راز پي برده اند كه هر كدام از دستگاه ها و آوازهاي « رديف » . زبان بيان پاره اي از احوالات انساني است .
« بيات ترك » در نهاد خود قابليتي شگفت انگيز براي نيايش هاي عاشقانه دارد. براي همين است كه بعضي , نيمه هاي شب را مناسبترين اوقات براي شنيدن اين آواز آسماني مي دانند. بي شك انتخاب گوشه « روح الارواح » در بيان ترك توسط استاد موذن زاده اردبيلي براي خواندن آن اذان جاودانه اتفاقي نبوده است و شايد كشف اين راز , يكي از رموز ماندگاري اين شاهكار نيز باشد.
اگر قول پاره اي از بزرگان موسيقي ايراني را بپذيريم و واژه « بيات » را در واقع شكل تغيير يافته « به ياد » بدانيم , آنوقت مي توان « بيات ترك » را راز ونياز و نيايشي دانست به ياد آن ترك زيباروي ازلي .
توصيف زندگي در آخرين روزهاي آن
لله سال 1304 در اردبيل به دنبال آمدم , در آن دوران ما عوض دبيرستان مكتب مي رفتيم . همه هم متدين بودند. خانواده ها در دوره ي ما در ابتداي امر بچه ها را با قرآن مانوس مي كردند. ما هم پس از طي اين مرحله به مدرسه حاج ابراهيم آمديم , طلبه بوديم به اصطلاح امروز , ولي در حين طلبگي , اين اذان با ما همراه بود. صبح و ظهر و عصر و شب در مسجد و اماكن مذهبي هر روز اذان مي خوانديم , تا اينكه يك شب كه پدرم در خيابان ايران اردبيل ساكن شد. او عادت داشت هركجا كه ميهماني هم برود صبح پشت بام رفته و اذان بگويد , صبح آن روزي كه پدرم اذان گفت : امام جمعه ي اردبيل گفته بود كه من صداي ملكوتي مي شنوم , ببينيد اين صدا از كجا مي آيد. آن همه خانه ها را گشته بودند تا اينكه صاحب خانه ي ما گفته بود شيخ عبدالكريم اردبيلي اينجا آمده و اوست كه اذان گفته است . ما را خواستند و آوردند در مسجد و در داخل مسجد به ما 2 تا اتاق دادند . مرحوم پدرم سال 1322 براي نخستين بار اذان را در راديو گفت و همين طور تا 1326 كه برنامه ي سحري را به صورت زنده اجرا مي كرد .
او در سال 1329 سكته كرد و من قبول كردم جاي او اذان بگويم تا الان كه با اين سن و سال هنوز مشغولم و افتخار دارم كه با گفتن آن يك اذان , براي اسلام و مملكتم كاري كرده ام . ما كه نه ثروت داريم و نه مكنت و همين يك اذان برايمان بهترين خير است .
هر روز تلفن مي زنند و مي گويند كه اين اذان خيلي زيبا گفته شده است , مي دانيد چرا من جوابتان را مي دهم براي اين كه باطن ـ اشاره به قلب ـ خوشگل است , براي اين كه اين اذان را با دهن روزه پركردم تا قربه الي الله باشد. اين يك كار مادي نبود بلكه معنوي بود نتيجه اش را هم مي بينيد. واعظ تهراني در جايي گفته بود اذان همه قبول باشد اذان است اما اين اذان موذن زاده آدم را وادار مي كند كه به مسجد بيايد.
البته اين اذان گفتن در خانواده ي ما موروثي است . 150 سال است كه خانواده ي ما اذان مي گويند. حتي زماني كه در اردبيل آن موقع ها شناسنامه مي دادند به تناسب شغل و حرفه نام خانوادگي انتخاب مي كردند. به بابايم هم گفته بودند تو چيكاره اي گفته بود موذن . گفته بودند نام خانوادگي شما موذن است .
زمانيكه سال 1329 پدرم فوت كرد و من جاي او رفتم . گوينده ها مي گفتند اذان , اذاني كه به وسيله استاد موذن , « زاده اردبيلي » گفته شده است . لذا اين « زاده اردبيلي » از آن موقع به اسم ما اضافه شد. يك روزي هم تصميم گرفتم تا يك اذان يادگاري را بگويم . در استوديوي 6 صداوسيما هر گوشه اي انداختم نشد تا اينكه آن را در روح الارواح آواز بيات ترك به اين شكل كه بيش از 50 سال پخش مي شود گفتم . ما ايراني هستيم و اذان ما بايد برخاسته از خودمان باشد. الان اذان خوان هايي هستند كه تقليد مي كنند از عربستان و اين پسنديده نيست و خود ما بايد ابتكار به خرج دهيم . الان 50 سال است كه كسي نتوانسته روي اين اذان من اذان بگويد حتي برادرم سليم كه آن صداي گيرا و زيبا را دارد و اين خواست خداست . همان خدايي كه مي گويد اگر با من يك صدايي كنيد , محبت شما را به قلوب همه مي اندازم . البته 20 سال پيش مي خواستم يك اذان ديگر به مدت 15 دقيقه كه در وسط آن دعا است را پر كنم اما نگذاشتند و گفتند كه اذان 6 دقيقه بيشتر نمي شود . ولي در كل مي خواهم بگويم در هر كاري كه خدا و اخلاص در نظر گرفته شود آن كار جواب مثبتي خواهد داشت لله .
پرواز موذن تا بر دوست
پنجم خردادماه سرانجام استاد موذن زاده كه از پنجم ارديبهشت ماه به علت بيماري در بيمارستان بستري شده بود سفر آخرت در پيش گرفت و صداي ماندگار و سرشار از معنويت و نور او در بخش آي .سي .يو بيمارستان مدائن تهران براي هميشه خاموش شد و به ابديت پيوست .
پيكر اين عارف رباني نيز در جوار مرقد مرحوم ابوي استاد موذن زاده واقع در ابن بابويه به تيره تراب سپرده شد.
گرچه استاد امروز ديگر در ميان ما نيست , اما بدون شك هيچ وقت اذانش حتي بعد از آخرين لااله الاالله تمام نمي شود و تا هميشه مي ماند... گوئي تنها صداست كه مي ماند و ماندگار است !
توكلت علي الحي الذي لا يموت و الحمدالله الذي لم يتخذ صاحبه و لا ولدا و لم يكن له شريك في الملك و لم يكن له ولي من الذل و كبره تكبيرالله

پيام تبريك وزير ارشاد به كارگردان فيلم سينمايي « خيلي دور خيلي نزديك »




حسين صفارهرندي , وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي خطاب به رضا ميركريمي , كارگردان فيلم « خيلي دور خيلي نزديك » پيامي ارسال كرد.
حسين صفارهرندي در اين پيام تصريح كرد : بر اين باورم كه فيلم خيلي دور خيلي نزديك چشم اندازي تماشايي از جهان هستي را پيش روي مخاطبان خود ترسيم كرده است .
وي با ابراز خشنودي از استقبال مردم از چنين سينمايي افزود : اطمينان دارم دريچه اي كه شما به دنياي تصوير گشوده ايد , سينماي ملي ما را در نيل به جايگاه حقيقي خود بيش از پيش ياري خواهد كرد.

معلم سه نسل ترجمه و شعر و مترجم قرآن به سه زبان





نشريه تابستانه (نشريه تابستاني سازمان فرهنگي ـ هنري شهرداري تهران ) در شماره 11 , شنبه 5 شهريور ماه 1384 خود مصاحبه اي با خانم دكتر طاهره صفارزاده انجام داده است .
اين مصاحبه كه به همت پريسا پرشاد انجام گرفته به شرح زير است :
او معلم سه نسل ترجمه و شعراست مترجم قرآني به سه زبان , او طاهره صفارزاده است كه در مثال مانند نيما , مترجمي متدين و دستاني پيوسته رو به آسمان دارد.
از اولين شعرش مي گويد : « اولين بار كه تشويق شدم روزي بود كه آموزگار كلاس چهارم دبستان مرا صدا زد و گفت : « صفارزاده ! از روي دفترچه انشايت براي من رونويسي كن , دوست دارم يادگاري داشته باشم « يك جمعه نشستم و دفترچه انشا را براي خانم معلم رونويسي كردم . آن روزها دستگاه فتوكپي نبود. تبحر وي در سرودن اشعار آييني و حماسي ما را بر آن داشت تا با او هم كلام شويم .
ث مضامين مذهبي و ستم ستيزي چگونه به شعر شما راه يافت
نعمت حق دوستي را خدا در روح انسان آفريده , فطرت آدمي اساسا ستم ستيز و خداپرست است . اين شيفتگي به حق و عدالت را خداوند در وجود من قرار داده كه در اولين سروده هايم متجلي گشته . مانند شعر « بينوا و زمستان » .
ث محيط خانوادگي شما در اين گرايش چه قدر تاثير داشته است
اجداد من زن و مرد از عرفاي مقيد به مقابله با ظلم و تمايل به عدالت پروري بوده اند. در يكي از كتاب ها شرح حالشان را نوشته ام . پدر و خواهرم هم درويش بودند. در خانواده برپايي مجالس ذكر و مراسم عرفاني بويژه اظهار ارادات به حضرت علي (ع ) متداول بود. من هم در شش سالگي قرآن را در مكتب محله آموخته بودم . اينها همه مي تواند در اشعار من متجلي شود ولي از همه مهم تر اراده خداوند بود كه مراعلاقه مند به حكمت هاي قرآني كرد.
ث چه عاملي باعث شد كه شما تصميم گرفتيد به ترجمه قرآن كريم به دو زبان بپردازيد
پس از سالها تدريس ترجمه در دانشگاه ملي (شهيد بهشتي ) زماني كه خانه نشين شدم و رو به مطالعه قرآن و تفسير بردم . در ترجمه هاي فارسي و انگليسي به معادل هايي بر مي خوردم كه قانع نمي شدم و بويژه در پي راه حلي براي مقابله با ترجمه هاي تحت اللفظي كه عامل بي رغبتي مردم به مطالعه قرآن شده و مي شود مي گشتم و تا حدي موفق شدم .
اول قصد داشتم كه پيشنهادهايم را به صورت مجموعه مقالات منتشر كنم ولي ديدم اين كار ممكن است تنها به درد كتابخانه هاي خواص بخورد. اما قرآن متني الهي براي همگان است و چون مشكلات معادل يابي در هر دو زبان مشابه بود تصميم به ترجمه دو زبانه گرفتم و در اين زمينه واقعا خداوند بسيار در پيشبرد كار همراهي ام كرد.
ث جايگاه شعر حماسي ; مذهبي را در ادبيات ايران چگونه ارزيابي مي كنيد
مرثيه سرايي و تعزيه نگاري به موجب واقعه عاشورا در ادبيات فارسي مقامي رسمي يافت . اما پيام هاي عاشورايي و تحليل تاريخي و فضائل عاشورا به ندرت فرصت ظهور در اين آثار را داشته است .
حتي در برترين اثر يعني ترجيح بند محتشم (باز اين چه شورش است ...)
امام حسين (ع ) « خون خدا » نيست كه اين سخن متداول , جسمانيت براي ذات اقدس , الله قائل شدن است . امام حسين (ع ) , ثارالله كسي است كه انتقام خويش را بر عهده خداوند قرار داده است .
امام حسين (ع ) بر اثر شناخت حق و درستي و عدالت با معيارهاي قرآن براي شناساندن قرآن در اثبات « تسليم توحيدي » هرچه عزيز داشت , هر چه اسماعيل داشت همه را به قربانگاه يزيديان برد تا عمل در چشم نسل هاي اسوه حركت باشد و اخلاق ديني از مسير ستم ستيزي در چشم ها , راهي مستقيم و جاده اي پيمودني جلوه كند و اسلام خداشناس و باطني از اسلام زباني و ظاهري باز شناخته شود. نشان دادن اين پيام هاي عظيم در شعر همتي و همت هايي سترگ مي طلبد.
ث تاثير انقلاب اسلامي را بر شعر آييني چگونه مي بينيد
شعر بعد از انقلاب بيشتر گزارشگري و مداحي ميكند. پديدآورندگان انقلاب بويژه توده مردم بر اثر احساسات ديني حركت كردند , شهيد دادند و حكومت بر پا كردند. بعد هم دفاع مقدس با همان شعارها براي اهل ادبيات , موضوع و مطلب و الهام پديد آورد. لذا اشعار در دفاع و حمايت از عناصر ديني است . البته شعر ديني و عاشورايي بويژه در زمان بعد از انقلاب از حمايت حكومت هم بهره مند است .
در حالي كه شعر ديني قبل از انقلاب به عنوان حركتي تحريك آميز و بهانه اي براي تنه زدن به اصول و رفتار حاكميت تلقي مي شد. البته شعر متعهد غيرديني قبل از انقلاب هم ستم ستيزي و عدالتخواهي كرده است . اما عموما با نگرش دموكراتيك و آزادي خواهي .
ث شما به عنوان يك شاعر , حماسه عاشورا را از نگاه حضرت زينب چگونه تصور مي كنيد
حضرت زينب مي گويند : « من چيزي جز زيبايي در عاشورا نديدم » . من معتقدم كه فرمايش حضرت زينب (ع ) منشا ويژه در اين روايت دارد كه در لحظات بحراني و مصيبت زدگي پس از شهادت حضرت ابوالفضل , امام حسين (ع ) خواهر غم زده خود را كه به واسطه بيماري حضرت سجاد(ع ) , سرپرستي قبيله الهي را برعهده داشتند فراخواندند و كف دست خود را رو به روي ايشان گرفتند. وقايع تقدير الهي و درباب ظهور حضرت مهدي (عج ) به امر خداوند بر دست سالار شهيدان نشان داده شد و حضرت زينب (س ) كه من ايشان و اين واقعه را در شعر « سالار صبر » توصيف كرده ام از مشاهده تحقق تقدير الهي آرامش الهي پيدا كردند و به راستي هر چه ديدند از پيروزي نهايي دين خدا و استقرار عدالت و نيكي جهاني همه زيبا بود.