روزنامه جمهوري اسلامي 08/06/1384 صفحه علمي و پژوهشي

* افسردگي
عامل بيماري وبا در سبزيهاي پخته شده از بين مي رود
يافته هاي جديد در خصوص تقسيم سلولي
« كشك » قوي ترين آنتي اكسيدان است
يافته هاي جديد براي تشخيص آلزايمر
* افزايش اشتهاي كودكان با سفره آرايي
سلولهاي بنيادي و اميدواري به درمان بيماريهاي صعب العلاج
« جنين انسان » تا هفته بيست ونهم درد را حس نمي كند
افسردگي




گردآوري : مهدي جهانتاب
افسردگي در واقع يك بيماري فراگير و لطمه زننده به روح و روان آدمي است كه از مشخصات آشكار آن مي توان به احساس پوچ بودن و ناراحتي , احساس نااميدي يا بي ارزش بودن و حتي داشتن تفكرات منفي اشاره كرد. گفته مي شود كه افسردگي عموما با نشانه هاي فيزيكي همراه است كه معالجه نسبت به آن چندان ثمر بخش نيست . عموما فرد مبتلا به افسردگي داراي رفتاري كند و آهسته است .
محققان براين باورند كه سه گونه اختلالات افسردگي و پريشان خاطري وجود دارد كه عبارتند از :
افسردگي پيشرفته
اختلال رواني بصورت افسردگي
افسردگي شيدايي
اينگونه اختلالات رواني در مقياس هاي شدت و طول مدت , نشانه هايشان با يكديگر متفاوت هستند. محققان علوم رفتاري مي گويند كه افسردگي هاي پيشرفته داراي نشانه هاو علايمي هستند كه مي توانند فعاليت هاي روزمره , مطالعات , خواب , خوردن و شركت در فعاليتهاي خوشايند و سرگرم كننده را تحت تاثير قرار دهد. چنين حالتي ممكن است براي دفعات گوناگون در طول زندگي آدمي روي دهد.
محققان معتقدند كه نوع ديگري از افسردگي با درجه شدت پايين تر , اختلال رواني به صورت افسردگي است كه در واقع داراي نشانه هايي طولاني مدت است كه براساس آن شخص از انجام مناسب فعاليت هاي روزانه و يا برخورداري از احساساتي خوب ودلپذير محروم مي شود. بسياري از مردم كه مبتلا به اينگونه از افسردگي هستند , همواره دوره هاي پريشان خاطري قابل توجهي در برخي از برنامه هاي زندگي خود طي مي كنند. محققان همچنين با اشاره به نوع سوم افسردگي و پريشان خاطري مي گويند , نوع سوم افسردگي كه در واقع يك اختلال روحي شيداگونه است , نام بيماري افسردگي دو قطبي را نيز به خود گرفته است .
اين نوع از افسردگي , البته نه به اندازه دو نوع قبلي ذكر شده , موجب ايجاد تغييراتي در خلق و خوي آدمي مي شوند. در پاره اي از مواقع , احساسات و خلق و خوي آدمي , داراي جوش و خروش هايي شده , با اين حال در بيشتر مواقع اين احساسات رنگ رخوت و سستي به خود مي گيرند.
هنگاميكه يك شخص مبتلا به اين نوع از افسردگي دوران بيماري خود را طي مي كند , مي توان گفت كه شخص تمامي نشانه هاي مربوط به اين بيماري را از خود بروز مي دهد. اين نوع از ابتلا به افسردگي و پريشان خاطري , در بيشتر مواقع , تفكر , قوه تشخيص , حتي رفتارهاي اجتماعي را تحت تاثير قرار مي دهد كه در نتيجه به بروز مشكلات جدي براي شخص و اطرافيان منجر مي شود.
محققان مي گويند كه هنوز درمان دقيقي براي اين گونه از افسردگي دريافت نشده است .
علائم ابتلا به افسردگي
محققان علوم روانشناسي و روانپزشكي بر اين باورند كه اشخاصي كه به نوعي به افسردگي و پريشان خاطري مبتلا هستند , لزوما تمام نشانه هاي اين بيماري را در خود ندارند , گاهي فردي مواردي از علائم اين بيماري را از خود بروز مي دهد. و گاهي نيز شخص ديگري پيدا مي شود كه حداكثر اين نشانه ها را در رفتار و احساسات خود بروز مي دهد. اين اعتقاد علمي وجود دارد كه باتوجه به شخص , شدت علائم ابتلا به افسردگي و پريشان خاطري در دوره هاي مختلف زندگي متفاوت هستند.
با اين حال نشانه ها و علائم شناخته شده اين بيماري عبارتنداز :
ناراحتي هاي هميشگي , احساس پوچي , پريشان خاطري , احساس نااميدي و بدبيني , احساس گناهكار بودن , بي ارزش بودن و ناكارآمد بودن
از دست دادن علايق و تفكرات دلپذير در جريان تفريحات و سرگرمي ها
كاهش قواي بدني و كرخت و سست شدن رفتار
داشتن مشكلات در امر تمركز , بخاطر آوردن امور و تصميم گيري
پريدن از خواب يا خواب زياد
از دست دادن ميل به غذا خوردن و يا كاهش وزن و حتي بالعكس داشتن ميل شديد به خوردن غذا و خواب زياد
به مرگ و خودكشي فكر كردن و تلاش جهت خودكشي
احساس خشم و بي حوصلگي
علائم فيزيكي طولاني مدت كه معالجات پزشكي پاسخگوي آنها نيستند , از جمله :
سردرد و دردهاي مزمن
عصبانيت هاي غير معمول
كاهش نياز براي خوابيدن
صحبت كردن زياد
افزايش ميل جنسي
كاهش قواي قضاوت و داوري
رفتارهاي نادرست اجتماعي
علل ابتلا به افسردگي
برخي از انواع افسردگي و پريشاني خاطر در خانواده ها همه گير مي شوند كه نشان دهنده آن است كه در واقع سستي رفتاري در ميان افراد يك خانواده مي تواند منشا وراثتي داشته باشد.
همچنين اين باور علمي و روانشناختي وجود دارد كه در برخي از خانواده ها به نظر مي رسد كه افسردگي هاي پيشرفته نسل به نسل بروز مي كند. هر چند تحقيقات نشان داده اند اين امكان وجود دارد كه پريشان خاطري و افسردگي پيشرفته در خانواده هايي كه سابقه اين بيماري را ندارند نيز ظهور يابد.
با اين حال يك نكته محرز است و آن اينكه چه از طريق وراثتي و يا اكتساب , اختلالات رفتاري مربوط به پريشان خاطري و افسردگي اغلب مربوط به بروز تغييراتي در ساختار بدن يا عملكرد آن است . تحقيقات نشان مي دهند افرادي كه داراي سظح پاييني از خود باوري هستند و اغلب نگاه بدبينانه اي نسبت به خود و دنياي اطرافشان دارند و نيز به سرعت تحت فشار استرس هاي محيطي مستاصل مي شوند , آمادگي كامل براي ابتلا به افسردگي دارند.
از سوي ديگر تحقيقات سالهاي اخير نشان مي دهند كه تغييرات فيزيكي در بدن انسان مي تواند با تغييرات روحي و رواني همراه باشد. بر اين اساس گفته مي شود كه بيماريهايي از جمله اختلالات مغزي , سكته هاي مغزي و حملات قلبي , سرطان , پاركينسون , و اختلالات هورموني مي تواند عامل ابتلا به افسردگي شود كه در نتيجه موجب آن مي شوند كه شخص بيمار , سست و كرخت شده و اقدامي جهت مراقبت از خود در برابر اين بيماريها صورت ندهد و بدين ترتيب بهبود شخص همواره به تعويق مي افتد.

عامل بيماري وبا در سبزيهاي پخته شده از بين مي رود


يك متخصص تغذيه مي گويد : اگر چه بسياري از خواص مفيد سبزي با پخته شدن از بين مي رود اما به سبب پيشگيري از ابتلا به بيماري وبا بهتر است آن را به صورت پخته شده مصرف كرد.
دكتر مسعود كيمياگر در مصاحبه اي با راديو سراسري ضمن بيان اين مطلب افزود : برخي ميوه ها و سبزيجات مانند سير و پياز خواص سبزي را دارند اما اگر مصرف سبزي به طور طولاني مدت قطع شود جايگزين مناسبي براي آن وجود ندارد چرا كه به عنوان مثال ليكوپن موجود در گوجه فرنگي كه ضد سرطان پروستات است در بسياري از ميوه ها يافت نمي شود.
وي همچنين با بيان اينكه مصرف برخي مواد ترش مثل آبليمو و ليمو ترش در پيشگيري از ابتلا به وبا مفيد است , گفت : در عين حال از ضدعفوني كردن سبزي نبايد غافل بود .
دكتر كيمياگر با تاكيد براينكه افزودن مقداري پركلرين به سبزي ها باعث از بين رفتن عامل بيماري وبا مي شود , افزود : در هر حال بهتر است در شستن سبزي ها چهار مرحله جداسازي گل ولاي , انگل زدايي , حواباندن سبزي در مايع ظرفشويي , ضد عفوني با پركلرين و آبكشي رعايت شود .
وي همچنين درباره شستن كلم نيز گفت : ضدعفوني كردن سطح خارجي آن كفايت مي كند اما بهتر است كلم را برگ برگ و سپس مانند سبزي ضدعفوني كرد.
اين متخصص تغذيه در ادامه با اشاره به اين كه راههاي ابتلا به وبا فقط از طريق سبزي نيست گفت : شنا در آبهاي غيربهداشتي نيز مي تواند باعث ابتلا به وبا شود.
كيمياگر از تعامل سازنده وزارتخانه هاي بهداشت و جهاد كشاورزي در توجه به آبياري سبزيجات با آبهاي مطمئن ياد و اظهاراميدواري كرد مردم بتوانند با آرامش خاطر بيشتري سبزي مصرف كنند .
وي در بخش ديگري از سخنانش درباره وضعيت خواص سبزي خشك افزود : اين نوع سبزي حكم ادويه را دارد و بسياري از خواص سبزي تازه در آن از بين مي رود.

يافته هاي جديد در خصوص تقسيم سلولي


محققان به نقش نوعي پروتئين در تقسيم سلول و رشد آن پي بردند.
به نوشته پايگاه اينترنتي دانشگاه كاروليناي شمالي , نوعي پروتئين به نام « يو پي اف يك » به سلول ها كمك مي كند ساخت مولكول « دي ان اي » و انواعي از پروتئين ها را كه براي تقسيم سلول لازم اند به طور همزمان انجام دهند.
به عقيده محققان يافته جديد مي تواند ساز و كارهاي مولكول موثر در رشد تومور را تا حدود زيادي روشن كند.
در صورتي كه بين توليد مولكول « دي ان اي » و هيستون ها تعادل مناسبي وجود نداشته باشد , سلول از بين مي رود.
هر زمان كه سلول تقسيم مي شود بايد بين توليد اجزاي مختلف سلولي همزماني وجود داشته باشد.
به گفته محققان در صورتي كه پروتئين « يو پي اف يك » فعاليت نكند مقادير هيستون ها در سلول در حد خطرناكي افزايش مي يابد.

« كشك » قوي ترين آنتي اكسيدان است


تحقيقات چهار پزشك در ايران نشان داد « كشك » به علت داشتن گلوتاتيون قابل جذب قوي ترين آنتي اكسيدان به شمار مي رود.
به گزارش واحد مركزي خبر , دكتر پرويز طالقاني , دكتر ناصر لاهوتي , دكتر سعيد خطيب لو و دكتر رها گرامي در مقاله اي اعلام كردند « گلوتاتيون » نوعي پروتئين است كه نخستين بار در سال 1921 ميلادي در خمير مايه كشف شد , اين پروتئين در نسوج بدن پخش است و خاصيت واسطه حمل هيدروژن را برعهده دارد.
گلوتاتيون داراي سه خاصيت مهم سم زدايي , آنتي اكسيدان و تقويت سيستم ايمني بخصوص در توليد لنفوسيتهاي « تي » است در دو خاصيت نخست اثرات درماني و پيشگيري كننده اين ماده به وضوح ثابت شده و راديكالهاي آزاد را مهار مي كند نقش اين پروتئين در تسكين عوارض ورزشهاي سنگين , بيماريهاي ناشي از تماس با اشعه يا شيمي درماني و ترك اعتياد به دخانيات قابل توجه است .
نكته مهم آن است كه « گلوتاتيون » نمي تواند از ديواره سلولي عبور كند و به همين علت فقط نوعي از آن كه داخل سلول توليد مي شود قابل استفاده است اما از آنجايي كه ظرفيت بدن در ساختن « گلوتاتيون » محدود است پس بايد بدن از منبع خارجي هم استفاده كند البته مواد غذايي مختلف داراي گلوتاتيون هستند اما يا در دستگاه گوارش از بين مي رود يا وارد سلول نمي شود در صورتي كه تحقيقات نشان مي دهد كشك مقادير فراوان پيش ساز گلوتاتيون را دارد كه به خوبي از دستگاه گوارش جذب و وارد گردش خون مي شود و به راحتي از ديواره سلول هم عبور مي كند.
خواص مهم گلوتاتيون در كنترل راديكالهاي آزاد موجب پيشگيري از سرطانها , كند شدن روند پيري و افزايش طول عمر سلولها مي شود افزايش قدرت سم زدايي كبد و تقويت دفاع طبيعي بدن بخصوص در سالمندان با تحريك توليد سلولهاي ايمني از ديگر فوايد آن است .
بنابراين گزارش اين محققان ايراني اعلام كردند چند ماه است به گروهي از بيماران سرطاني شامل سرطان سينه و روده بزرگ توصيه كرده اند روزي دو تا سه قاشق مرباخوري كشك پاستوريزه بعد از غذا ميل كنند و در اين شرايط متوجه شده اند حال عمومي اين بيماران كه تحت شيمي درماني قرار دارند بسيار بهتر از ديگران است .

يافته هاي جديد براي تشخيص آلزايمر


محققان نوعي رنگ جديد ابداع كرده اند كه مي توان بااستفاده از آن بيماري آلزايمر را تشخيص داد.
به نوشته پايگاه اينترنتي انستيتو فناوري ماساچوست , با استفاده از اين رنگ مي توان به صورت غيرتهاجمي بيماري آلزايمر را تشخيص داد.
در حال حاضر پزشكان فقط با استفاده از نمونه برداري بافت مغز بيماراني كه فوت كرده اند مي توانند به طور قطعي بيماري آلزايمر را تشخيص دهند و نمي توان اين بيماري را در افراد زنده با روش هاي فعلي شناسايي كرد.
رنگ جديد « ان اي اي دي 4 » نام دارد و مي تواند به سرعت پس از تزريق وارد مغز شود.
اين رنگ پس از ورود به مغز به پلاك هاي اميلوئيد متصل مي شود و مي تواند اشعه اي را كه از خارج جمجمه فرستاده مي شود , جذب و شروع به پرتوافشاني كند.
به اين ترتيب مي توان پلاك هاي آميلوئيد را كه در بافت زنده مغز قرار دارند مشخص و ابتلاي فرد به آلزايمر را تشخيص داد.

افزايش اشتهاي كودكان با سفره آرايي




سفره آرايي مناسب و متنوع , اشتهاي كودكان را افزايش مي دهد.
يك متخصص تغذيه در گفتگو با خبر راديو فرهنگ ضمن بيان اين مطلب افزود : جذابيت سفره غذاي كودكان , دريافت هاي غذايي را در آنان افزايش مي دهد.
آزاد بخت با تاكيد بر اينكه تنوع رنگ در چينش غذا در افزايش اشتهاي كودكان به غذا تاثيرگذار است گفت : براساس تحقيقات , سفره هايي با رنگ زرد ملايم در افزايش اشتها موثر است .
اين متخصص تغذيه همچنين افزود : استفاده از مواد غذايي متنوع , توجه به علاقه كودك و استفاده از ظروف غذاي رنگارنگ نيز در افزايش اشتهاي كودكان موثر است .
وي در پايان , استفاده از مواد غذايي خوش رنگ مانند گوجه فرنگي و استفاده از تركيب رنگي مناسب در غذا را در بهبود تغذيه كودك موثر دانست .

سلولهاي بنيادي و اميدواري به درمان بيماريهاي صعب العلاج


استفاده از سلولهاي بنيادي يا بن ياخته ها افق جديدي را در دانش پزشكي گشوده است كه مي تواند بيماريهاي صعب العلاج يا مهلك را با جايگزين كردن نسوج آمده شده درمان كند.
به گزارش واحد مركزي خبر , دكتر قدرت اله موثقي جراح عمومي درباره اين اميدواري گفت : در حال حاضر در دنيا كاربرد بن ياخته ها در بعضي از بيماريها بيشتر مورد توجه است و نتايج اميدبخشي نيز به بار آورده است .
وي افزود : از جمله اين بيماريها , لوسمي ها هستند كه با پيوند بن ياخته هاي بالغ از دهنده همگن يا از بند ناف انجام گرفته است , بيماريهاي ديگر شامل چند مورد لنفوم غيرهوچكيني , سرطان لوزالمعده و تخمدان بوده كه در آنها هم نتايج خوبي بدست آمده است .
همچنين در ترميم ضايعات سكته يا نارسائي قلب بن ياخته ها از مغز استخوان گرفته شده و در شرائين قلب تزريق شده اند كه نتايج آن بسيار مثبت ارزيابي شده است .
به گفته اين محقق ديگر بيماريهايي كه با استفاده از سلولهاي بنيادي بارقه هاي اميد به درمان در آنها بوجود آمده است آرتريت روماتوئيد با تزريق بن ياخته هاي بالغ به غضروفهاي ساييده شده مفاصل , بيماري پاركينسون و ضايعات نخاعي و فلج اندام با تزريق نسج جنيني به ضايعات , ديابت نوع يك با جانشين كردن سلولهاي جزيره اي تمايز يافته از بن ياخته ها كه نسبت به موارد ديگر تحقيقات در آن با سرعت بيشتري ادامه دارد و استفاده از بن ياخته ها در ضايعات قرنيه و در بيماري لوپوس است .

« جنين انسان » تا هفته بيست ونهم درد را حس نمي كند


يك مطالعه تازه در آمريكا نشان مي دهد كه جنين انسان تا هفته هاي پاياني دوران حاملگي , درد را حس نمي كند.
به گزارش پايگاه اينترنتي بي .بي .سي , اين مطالعه كه حاصل مرور مجموعه اي از شواهد و تحقيقات پزشكي است , در واكنش به طرح مصوبه اي قانوني در كنگره آمريكا انجام شد.
اين لايحه از پزشكان مي خواهد تا به بيماران زن بگويند , اگر پس از هفته بيستم حاملگي قصد سقط جنين دارند , بايد بدانند كه جنين درد خواهد كشيد.
تيم محققان دانشگاه كاليفرنيا اعلام كرد : جنين تنها پس از 29 يا30 هفته از آغاز حاملگي درد را احساس خواهد كرد.
به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي , محققان مي گويند : داده هاي محدودي در اين زمينه در دسترس است , اما آنها در نشريه انجمن پزشكي آمريكا نوشتند كه لازمه احساس درد , تشخيص آگاهانه يك محرك ناخوشايند است . اما اين حالت تا زمان تشكيل برخي از اجزاي مغز كه تالاموس را به كورتكس پيوند مي زند , ممكن نيست واين اجزا نيز تنها در سه ماهه سوم حاملگي تشكيل مي شوند.
به گفته اين محققان , اين اجزاي ارتباط دهنده بخش هاي مختلف مغز معمولا تا هفته بيست و سوم حاملگي پديدار نمي شوند و تشكيل آنها ممكن است تا هفته سي ام آغاز نشود.
محققان تحت سرپرستي دكتر « مارك روزن » اعلام كردند , فرآيندي كه به احساس درد منجر مي شود تا پيش از سه ماهه سوم هنوز شكل نگرفته است , بنابراين اگر جنين تا پيش از پايان سه ماهه دوم حاملگي سقط شود , لزومي ندارد از درد كشيدن جنين سخن بگوييم .
با اين حال , اين تيم خواستار تحقيقات بيشتر در اين زمينه شده است .