اسناد و مدارك به جاي مانده از شهداي معظم بويژه در مقاطع انقلاب و
جنگ , و نيز اسناد و آثار فرهنگي آزادگان و جانبازان بزرگوار , نه تنها به
جهت اتصال به شخص و فردي خاص , بلكه بيشتر به جهت ارتباط آنها با
يك برهه تاريخي از حيات اجتماعي ملت ايران و فرهنگ هميشه پوياي
جهاد و شهادت , از اهميت و نقش بسزايي برخوردار است .
نقش اسناد و مدارك در بازشناسي و تنوير انديشه بخش هاي مختلف
اجتماعي خصوصا آن قشري كه توفيق لمس و درك فرهنگ و شرايط ويژه آن
دوران را نداشته , از چنان اهميت روز افزوني برخوردار است , كه امروزه
بخش عمده اي از تلاش و همت مراكز اسنادي و آرشيوي صرف حفاظت ,
نگهداري و تامين سلامت و صحت اين گنجينه هاي گرانقدر فرهنگي
مي گردد. و اهميت اين رويكرد بويژه در خصوص اسنادي كه از بار فرهنگي و
هويتي منحصر به فردي برخوردار بوده و ضمن ايفاي نقش اطلاع رساني كه
خصيصه اصلي اين موارث مكتوب مي باشد , خود موجب و موجد يك
هويت مستقل فكري و فرهنگي و مبلغ يك جريان انسان ساز معنوي
مي باشند را دو چندان مينمايد.
چرا جنگ هدف از جنگ چرا هشت سال جنگديم چگونه هشت
سال جنگيديم و...
شايد اغلب هموطنان دوران جنگ بويژه رزمندگان از سوي فرزندان
خود و نسل سوم انقلاب كه خود را محق به دانستن درباره تاريخ و گذشته
پرافتخار خود مي دانند بارها در معرض اين گونه سئوالات قرار گرفته اند.
پاسخ اين قبيل پرسشها در دل اسناد بجا مانده از شهدا و ايثارگران نهفته
است , اسنادي كه در چكاچك گلوله ها و سينه ها , در ميدان نبرد آن دم كه
آدمي از همه وابستگي ها و دلبستگي هاي دنيوي رهيده , به نداي دل برشته
تحرير در آمدند.
آثار فرهنگي شهدا و ايثارگران ميراث ملي گرانقدري است كه يادآور
حماسه ها و فداكاريهاي بندگان صالح خداوند و سند حقانيت و مظلوميت
ملتي است كه در برابر تجاوز دشمن بعثي راست قامتانه ايستاده واز بذل جان
دريغ نكردند. هر قطعه اثر متعلق به شهيد , حاوي مفاهيمي از حالات ,
روحيات و مناسبات رفتاري اوست كه مي تواند براي نسل حاضر و نسلهاي
بعدي گوياي هويت اسلامي ـ ملي مردم اين سرزمين در عصر خميني كبير
باشد.
در اين مجال مختصر كه به بهانه روز اسناد ملي حاصل آمد , به ذكر
ويژگيهاي اسناد شهدا بسنده مي كنم . به اين اميد كه در فرصتهاي ديگر ,
مجالي براي پرداختن به محتواي اين آثار بوجود آيد.
اميدواريم مركز اسناد شهدا كه به همت بنياد شهيد و امور ايثارگران
تاسيس و تجهيز شده در آينده اي نزديك به يك مرجع جهاني براي مراجعه
پژوهشگران عرصه فرهنگ ايثار و شهادت تبديل گردد. اين مهم ميسر
نمي شود مگر با همكاري تمامي فرهنگ دوستان و بويژه خانواده هاي معظم
شاهد و دارندگان آثار و اسناد شهدا و همچنين همكاري نهادهاي موازي كه
به نوعي به پراكندگي اين آثار دامن مي زنند.
ويژگي هاي خاص اسناد و مدارك شهدا و ايثارگران
اسناد , مدارك و وصيت نامه هاي به جاي مانده از شهدا با توجه به
ساختار فيزيكي و شيميايي خود و ويژگي هاي خاص مناطق جنگي كه عموما
محل نگارش و نگهداري اوليه اين اسناد و وصيت نامه ها بوده و همچنين
نحوه مراقبت و نگهداري آنها در نزد خانواده معظم شهدا از يك مجموعه
خصايص و شرايط برخوردار است كه آنها را از ساير اسناد و مدارك معمول
آرشيوي متمايز مي نمايد. همين وجوه تمايز و خاص موجب مي گردد
برخورد آسيب شناسي و اصلاحي با اين اسناد با توجه به شرايط زمان توليد
و نگهداري اوليه و ساير موارد از يك رويه خاص تبعيت نمايد. برخي از
شرايط و ويژگيهاي اين اسناد عبارتند از :
1 ـ عموما كاغذهايي كه به عنوان حامل جهت نگارش وصيت نامه ها و
يادداشت ها در مناطق جنگي مورد استفاده شهدا قرار گرفته و امروزه حاصل
آنها در مركز نگهداري مي گردد , از لحاظ شاخص هاي كيفيت و ماندگاري از
سطوح نازلي برخوردار ميباشد كه اين امر بر شدت تاثير عوامل آسيب رسان
در مراحل بعدي افزوده است .
2 ـ عموم اسناد و وصيت نامه هاي برجاي مانده از شهدا بالاخص در
حوزه جنگ از تنوع قطع و اندازه و كيفيت نگارش از باب نوع جوهر , مركب
و يا ساير نوشت افزارهاي مورد استفاده برخوردار ميباشد كه اين امر برخورد
مستقل اصلاحي را در مورد هر يك از آنها اقتضا , مي نمايد.
3 ـ عموم اسناد و مدارك با توجه به كيفيت متفاوت و نازل ساختار
فيزيكي و شيميايي خود و شرايط بسيار متفاوت و گاه متضادي كه از جنبه
اقليمي و محيط محل توليد و نگارش و نگهداري اولين خود داشته اند. در
تماس با انواع آلاينده هاي محيطي و شيميايي حاصل از محيط دچار
تغييرات و آسيب هاي بسيار شديدي گرديده اند.
4 ـ بسياري از اسنادي كه به دنبال عمليات تفحص ساليان سال پس از
شهادت نگارنده و يا حامل سند به دست آمده در مركز گردآوري گرديده اند
به علت مدت زمان طولاني تماس و ارتباط با شرايط نامساعد اقليمي و يا
مواد معدني و شيميايي موجود در آب و خاك و املاك معدني مناطق مختلف
كه بقاياي مربوطه از آن نواحي استخراج گرديده و دچار آسيب هاي ويژه اي
گرديده اند كه در برخي اوقات اصلاح و بازيابي مجدد آنها بسيار مشكل و
حتي غير ممكن مي نمايد.
5 ـ عمومي اسنادي كه به طرق مختلف توليد و در نزد شهدا معظم
نگهداري شده و يا بعد از شهادت به خانواده ايشان انتقال يافته به دليل وارد
شده برخي آسيبهاي ظاهري و فيزيكي و از دست رفتن استحكام اوليه بدون
اطلاع و رعايت استانداردهاي خاص نگهداري و مرمت اسناد و يا توسط
حاملين و نگارندگان اين اسناد و وصيت نامه ها قبل از شهادت و يا توسط
خانواده هاي ايشان پس از شهادت با استفاده از موارد و روشهاي غير اصولي
با نيت حفاظت بيشتر استحكام بخشي گرديده اند كه خود اين موارد
عمده ترين مشكلات را براي اينگونه اسناد به دنبال داشته است كه لزوم
اصلاح و پاكسازي آنها را بيش از هر گونه اقدام مرمتي الزامي مي نمايد.
6 ـ بخشي از وصيت نامه ها به دليل شرايط نامساعد محيطي قبل و يا بعد
از شهادت در نزد خانواده ها مورد هجوم و حمله عوامل آسيب رسان
بيولوژيكي نظير قارچ ها , باكتري ها , حشرات و جوندگان قرار گرفته و شديدا
دچار آسيب گرديده اند كه ميبايست به صورت ويژه در اسرع وقت مورد
اصلاح قرار گيرند.
7 ـ برخي از وصيت نامه ها و يادداشتهاي به دست آمده از شهدا معظم در
مناطق جنگي به علت اينكه در زمان شهادت به همراه شهيد بوده اند به وسيله
برخي مواد نظير خون , لكه هاي حاصل از سوختگي و اثر گلوله و ساير موارد
و همچنين تماس با گازهاي حاصل از بمباران شيميايي منطقه آلوده و آغشته
گرديده اند كه اين زوايد و اثرات در مراحل بعدي موجب بروز برخي
آسيب هاي فيزيكي و شيميايي در ساختار اسناد گرديده است .
8 ـ در بسياري از اسناد به دليل شرايط محيطي نامناسب از جمله
رطوبت و حرارت بالاتر از استاندارد و تاثير آلاينده هاي شيميايي اعم از
محيطي و يا ساختاري به شدت اسيدي شده , تغيير رنگ داده و ترد و
شكننده شده اند كه امكان اجراي هر گونه عمليات مرمت فيزيكي را بيش از
اصلاح و اسيدزدايي اينگونه اسناد غير ممكن مي سازد لذا مي بايست با توجه
به نوع مركب نوشتار آنها و ميزان استحكام توسط روش هاي استاندارد
متناسب تحت درمان قرار گيرند.
محبوب شهبازي
|
ارزشهاي خاص
|
جابجايي قدرت سياسي و اجرايي در دنيا معمولا براحتي صورت
نمي گيرد و غالبا دردسر ساز مي شود. چرا اين روش مرسوم درايران نمود
ديگري دارد
بعد از اعلام نتايج انتخابات و مشخص شدن رئيس جمهور جديد تا
آغاز بكار دولت وي , شاهد رفتارها و صحنه هاي زيبا , دل انگيز و بيادماندني
درعرصه هاي سياسي ـ اجتماعي ايران هستيم كه نمي شود نظايري براي آن
پيدا كرد.
بعدازاعلام نتايج , نامزدهاي رقيب تقريبا همه اعلام همكاري كردند ,
رقيب اصلي كه خود از ذخاير وسرمايه هاي انقلاب است گفت : « هركس كه
مسئول باشد من همكاري مي كنم » و بارها از همگان خواست كه با وي
همكاري كنند.
رئيس جمهور وقت نيز ضمن اعلام همكاري كامل كرد و گفت : « همه
تجربيات به دولت آينده منتقل مي شود » , وخود با كمال صداقت و مهرباني و
رفاقت , در جوي آكنده از صفاو صميميت , دست در دست رئيس جمهور
جديد , سنگر خدمتگزاري را به او محول مي كند و خود پس از سپري كردن
8 سال خدمتگزاري صادقانه در ميان دريائي از احساسات وعواطف
همكاران وملت , بدرقه مي شود , و نهايتا حسن ختام اين روند زيبا , ديدار
دولت ورئيس جمهور وقت با رهبر فرزانه انقلاب در يك فضاي روحاني و
معنوي خاص و ترتيب مهماني شام خانوادگي و صبح روز بعد , مراسم تنفيذ
حكم رئيس جمهور جديد كه در اولي , عزيزي با مهر و تفقد رهبري و دعاي
خير او بدرقه مي شود و در دومي , عزيز ديگري براي ادامه راه و مسير , مورد
تائيد و خوشامدگويي قرار مي گيرد.
به باور اين قلم , همينگونه رفتارهاست كه امتيازات ويژه نظام اسلامي ما
محسوب شده و چهره هاي مزورانه دموكراسي دروغين غرب را به چالش
مي كشد واحساسات و عواطف دنياي بشريت را برمي انگيزدكه آري , ايران
اسلامي رويكرد نويني به دنياي سياست دارد و پيام تازه اي براي فرهنگ
سياسي دنيا , و به عبارتي « اخلاقي كردن سياست » ; خلايي كه در دنياي
امروز وجود دارد و اصلي كه مورد نظر وعلاقه خاتمي بود و در يك جمله ,
همان صدور انقلابي است كه امام عزيزمان فرمود : « ما به دنيا صادر مي كنيم »
و امروزه نظام هاي سلطه و استكبار جهاني از همين رويه و رويكرد اخلاقي ـ
فرهنگي سياست در حول و حراسند , و گرنه انرژي هسته اي و سلاح نظامي ,
بهانه اي بيش نيست .
تسليم انتخاب و راي مردم بودن , صلح و صفا بين مديران , خدمتگزاري
بدون منت , يكرنگي بين مردم ومسئولين , عدم دلبستگي به مقام و منسب ,
گذشت , ايثار , مردانگي ومروت , صداقت و نيكي , .. در دنياي سياست ,
ارزش هاي خاص نظام اسلامي ما محسوب مي شوند و در دنياي سياسي
جهان امروز , نظير و نمونه اي ندارد. و مسلما اين ارزشها را از اسلام , امام ,
انقلاب و رويكرد و رفتارهاي حكيمانه رهبر معظم انقلاب داريم .
اگر قرار است كه ما الگوي دنياي اسلام باشيم , تحقيقا بايد نظام سياسي
ما در همين مسير , رشد و حركت كند كه تغيير و تحولات سياسي اخير
بوضوح نشان داد كه توان و لياقت اين رسالت را به ميزان بالايي داريم , و لذا
همينگونه است كه رهبر معظم انقلاب , جابجايي قدرت اجرايي در كشور را
به بهترين شكل و شيرين ترين حالت از بركات اسلام و انقلاب برشمردند و
فرمودند از اين روحيه برادري و همراه با محبت كه در جابجايي آرام قدرت
اجرايي بروز مي نمايد , به عنوان بستر مردم سالاري اسلامي بايد حفظ شود
و دولت آينده نيز بايد بر اساس توفيقات بدست آمده و با استفاده از
تجربيات اين دولت , مسير كشور را ادامه دهد. و انشاالله كه اينگونه خواهد
بود , زيرا كه نيات امام و اهداف انقلاب از همين صراط تامين خواهد
شد.
مهدي شيرين پور
|
ارباب رجوع در دستگاه هاي دولتي , از شعار تا واقعيت
|
با رشد و توسعه جوامع و پيچيدگي زندگي , ايجاد دولت براي نظم
بخشي جامعه بر همگان ضرورت يافت . و دولت ها نيز براي نظم دهي , ايجاد
امنيت و رفع نيازمندي مردم , نهادها و مراكزي را به وجود آورده و هزينه اين
مراكز از درآمدهايي است كه دولت ها از مردم دريافت مي كنند , اما كاركنان
اين مراكز در كشور ما گاهي فراموش ميكنند كه ماهبت وجوديشان براي
چيست و حكومتش از كجا تامين مي گردد.لذا در ارائه خدمات و انجام
وظيفه و برخوردهاي خود با مردم كوتاهي مي كنند و مردم براي دريافت
خدمات با نارسايي هايي مواجه هستند.
گسترش اين نارسايي ها موجب بروز مشكلات و نارضايتي گرديده است .
به اين دليل دولت را در سال هاي اخير ناچار ساخت تا براي كاهش
نارضايتي , طرح هاي هفت گانه برنامه تحول در نظام اداري را در پيش روي
خود قرار دهد كه « طرح تكريم ارباب رجوع » يكي از آنها است كه با هدف
ارتقا سطح كيفيت ارائه خدمات دستگاه هاي دولتي و افزايش رضايتمندي
مردم , برنامه ريزي و به اجرا گذاشته شد.
با گذري بر روند فعاليت دستگاههاي دولتي در خواهيم يافت كه رويه
خاصي براي جلب رضايت خدمت گيرندگان وجود ندارد و دستگاه ها غالبا
بنا بر تصميم و سليقه مديران , كارهايي را صورت مي دهند و رضايت مردم
تاثيري در دستگاه ها و نيروي انساني ندارد و اگر اين وضعيت را پس از
اجراي طرح تكريم مقايسه كنيم , در مي يابيم كه تغيير آنچناني انجام نگرفته
و فقط در حد كاغذ و شعار و تحميل هزينه اضافي فعاليت هايي انجام گرفته
است . از آن جمله تهيه منشور اخلاقي تنظيمي و در دستگاههاست كه با
بررسي اجمالي از مراجعه كنندگان در خواهيم يافت كه منشورهاي تعيين
شده , متني است بر روي كاغذ , نه عمل .
به راستي تكريم واقعي چيست آنچه در عرف مطرح است , ارائه
خدمات و انجام امور به طريق صحيح است . بنابراين براي خدمت درست ,
نياز به شناخت وظايف است كه مردم و كارگزاران هر يك بايد نسبت به آن
آشنا باشند. در اين زمينه دو نكته حائز اهميت است , اول اينكه وظيفه را
تشخيص دهيم و آن را بشناسيم . دوم اينكه به آن وظيفه خوب عمل كنيم .
هر چند تشخيص وظيفه سخت است , به طوري كه از مو باريك تر است ,
اما گاهي آن را خوب تشخيص مي دهيم . ولي غفلت , غضب و شهوت
نمي گذارد به آن عمل كنيم يا ما را دچار انحراف مي كند.
از ديدگاه اسلام , كارگزار و مديران , خادم ملت و پاسخگوي آنان
هستند , به گونه اي كه مردم بتوانند با آنان ارتباط داشته و مشكلاتشان را در
ميان بگذارند. اگر در مراكز اداري , رفتار ارباب و رعيت ايجاد شود و ميزها
تبديل به مراكز قدرت شود , موجب شكاف بين مردم و مسئولين خواهد شد.
همچنانكه حضرت امام « ره » در عمل , خود را خدمتگذار مردم مي دانست ,
نه رهبر.
تكريم زماني واقعي مي گردد كه خدمات دهي در دستگاه ها به آساني و با
كمترين مشكلات در اختيار مردم قرار گيرد. يعني دولت يا دستگاه هاي دولتي
بايستي ترتيبي اتخاذ دهند تا امور مردم تسهيل گردد و مردم در پيچ و
خم هاي اداري و بوركراسي موجود , دچار سردرگمي و مشكلات نشوند.
هر چند مردم بهترين طرح تكريم از خود را پاسخگو بدون كارگزاران
دستگاه ها و انجام سريع امور مي دانند , ولي كاهش هزينه هاي دولتي , كم
كردن جلسات در وقت اداري , كاهش سمينارها , گردهمايي ها و سفرهاي
خارجي مديراني كه جز تحميل هزينه بر دوش مردم تاثير مثبتي در خدمات
دهي مطلوبتر به مردم نداشته و همچنين كاهش امكانات بيت المال در اختيار
مديران از خواسته هاي مردم است و رعايت آنها را تكريم از همه مردم
قلمداد مي كنند.
چرا برخي مسئولين ما به بي راهه مي روند و براي هر كاري كه از مسير
خود انجام نمي شود , دستورالعمل و طرح جديد صادر يا واحدهاي موازي و
اضافي ايجاد مي كنند اگر مديريتها در دستگاهها براساس شايستگي كه در
آن كارگزاراني متخصص , باتوان و متعهد بر تصدي ها تكيه زده باشند. نيازي
به طرح هاي مشابه طرح تكريم نخواهيم داشت . زيرا مديران و به تبع آن
كاركنان , بدون شعار و هزينه اضافي وظيفه خود را انجام خواهند
داد.
شيوه رفتار حضرت علي (ع ) با كارگزاران اين بود كه نظارت دقيق بر
زمامداران در اجراي صحيح قانون و برخورد قاطع با كارگزاران قانون شكني
مي كرده اند , لذا اگر دستگاهها و واحدهاي نظارتي و بازرسي در كار خود
بدون منافع شخصي و گروهي و به دقت انجام وظيفه كنند و تحت تاثير
مسائل غير اخلاقي قرار نگيرند.شاهد تحول در نظام اداري و سالم سازي در
دستگاه ها خواهيم بود و اگر نظام ارزشيابي مديران و كاركنان حكومت
براساس استاندارد و قانون بدون دخالت سليقه هاي شخصي سلسله مراتب
مسئوليتي انجام پذيرد , شاهد خدمات مطلوب و مورد انتظار ارباب رجوع
خواهيم بود. در چنين نظام ارزشيابي صحيح , كاركنان و مديران خلاق ,
شايسته و نوآوري كه مايه پيشرفت و خدمتگزاري واقعي مردم هستند , بايد
مورد تكريم و تشويق قرار گيرد و كارگزار متخلف و خطاكار در هر سطحي از
جامعه بدون هيچ ملاحظه اي مجازات گردد , كه اين كار مايه دلگرمي افراد
لايق و اصلاح فرد نالايق مي شود.
پس با توجه به شعارهاي آرماني , جذاب و در عين حال مهمي كه دولت
آينده بيان داشته است , وظيفه اي سنگين در تحقق آن دارد كه تكريم عملي
ارباب رجوع از انتظاراتي است كه مردم خواستار ساختاري كردن آن در
پيكره دستگاه هاي دولتي مي باشند كه در آن به نيازمندان رسيدگي مستمر و با
مردم با الفت برخورد گردد , و حاجت مراجعه كنندگان برآورده و از خشونت
پرهيز و با فروتني رفتار شود. عدل و احسان در مورد مردم رعايت و قانون
گرايي براي همه به طور يكسال و عادلانه اجرا گردد و...
مهدي چقايي
| |
|