دولتهاي قبلي سودان عامل تداوم جنگ داخلي اين كشور هستند
« عبدالرحيم سرالختم » كاردار سفارت جمهوري سودان و مسئول
روابط سياسي جمهوري اسلامي ايران و سودان , توافقنامه صلح با شورشيان
جنوب سودان كه به طولاني ترين جنگ داخلي در قاره آفريقا خاتمه بخشيد
را اقدامي شجاعانه براي استقرار صلح پايدار در كشورش اعلام نمود. وي كه
نگاه انتقادي برخي رسانه ها به موضوع قرارداد صلح « نواجا » را
غيركارشناسانه مي نامد , دولت هاي پيشين سودان را در تداوم و تشديد
جنگ هاي داخلي كشورش مقصر مي داند و مي گويد اين درگيريها سودان را
از چرخه علم و تكنولوژي و توسعه بازداشته است . (يادآوري مي شود اين
مصاحبه قبل از مرگ جان گارانگ تهيه شده است )
حاصل اين گفتگو از نظر مي گذرد.
اواخر ماه گذشته جهان شاهد ورود « جان گارانگ » رهبر ارتش
آزاديبخش سودان در دولت مركزي بود. با توجه به نقش وي در هدايت و
رهبري طولاني ترين و پرتلفات ترين جنگ داخلي در جنوب سودان , آيا
تصور نمي كنيد واگذاري پست معاونت اول رئيس جمهوري به گارانگ به
معناي ناديده گرفتن و انكار تمام عواملي است كه جنگ جنوب به خاطر آن
شروع شد و 21 سال ادامه پيدا كرد
ث بدلايل مختلف ما عقيده داريم « جان گارانگ » عامل اصلي آغاز و تداوم
جنگ داخلي در جنوب سودان نبوده است چرا كه اكنون حدود 53 سال از
كش و قوس جنگ در اين منطقه مي گذرد و با توجه به سن و سال گارانگ
نمي توان وي را آغازگر خونريزي در جنوب سودان محسوب نمود. بنظر ما
فقر جنوب , خشكسالي هاي پياپي , عدم اعتماد ميان دولت مركزي و
شورشيان , سو مديريت و عدم تدبير دولت مركزي و همچنين طرح هاي
دولت هاي استعماري از جمله عوامل بروز درگيريها در جنوب سودان به
شمار مي روند و « جان گارانگ » در چنين فضايي پا به عرصه سياست و نبرد
نهاد. بنابراين نمي توانيم او را صددرصد عامل اصلي شورش جنوب سودان
تلقي كنيم . در اين ميان نقش دولت هاي قبلي سودان در تداوم و تشديد
جنگ ها را نبايد ناديده گرفت . به اعتقاد ما تك تك دولت هاي قبلي در
كشتارها و آوارگي ها و همچنين عقب ماندگيهاي كشور كه جنگ هاي داخلي
آن را بر ما تحميل كرده مسئوليت دارند.
نكته اي كه لازم است بر آن تاكيد كنم اينكه برخلاف برخي ها كه
توافقنامه صلح با شورشيان جنوب و مشاركت « جان گارانگ » در دولت
كنوني را پاداش به وي مي خوانند , دولت , انعقاد قرارداد صلح با ارتش
آزاديبخش جنوب سودان را اقدامي شجاعانه و در عين حال تامين كننده
منافع ملي كشور مي داند و انتصاب « گارانگ » در پست معاون اول رئيس
جمهوري را به هيچوجه پاداش تلقي نمي كند بلكه آن را بخشي از حقوق
ساكنان جنوب مي داند كه توسط دولت هاي قبلي سودان , سلب شده بود.
دولت عمر البشير افتخار دارد كه صلح و آرامش را جايگزين جنگ و
خونريزي در جنوب سودان نموده و توانسته اعتماد جنوبي ها را به دولت
مركزي جلب نمايد.
آقاي عبدالرحيم توافقنامه ژانويه 2005 ميان دولت « عمر البشير » و
« جان گارانگ » به 21 سال جنگ و خونريزي در جنوب سودان خاتمه داد .
تدبير دولت مركزي در ختم جنگ , ستودني و قابل تقدير است . اما برخي ها
اعتقاد دارند اين توافقنامه بيش از حد به « جان گارانگ » و حزبش امتياز داده
است . نظر جنابعالي چيست
ث مرحله نهايي توافقنامه صلح در نواجا (كنيا) با نظارت نمايندگان اتحاديه
افريقا ـ اتحاديه عرب ـ اتحاديه اروپا ـ سازمان ملل متحد ـ 20 كشور
افريقايي و عرب و نيز وزير خارجه وقت امريكا به امضاي طرفين رسيد. اين
توافقنامه حاصل ميانجيگري ها و تلاش هاي سه ساله دو طرف براي جلب
اعتماد و دستيابي به صلح فراگير و خاتمه دادن به كينه هاست .
ممكن است برخي ها بدليل ناآگاهي و عدم اطلاع از شرايط سودان و
منافع ملي آن تصور كنند در توافقنامه صلح يك طرف امتياز داده و طرف
ديگر امتياز گرفته است اما ما اصولا هرگز اين ديدگاه را نداريم . بايد تاكيد
كنم كه در توافقنامه نواجا امتياز دادن يا امتياز گرفتن بي معناست . در اين
توافقنامه فقط حق و حقوق شهروندان جنوب سودان كه تاكنون از آن
محروم بوده اند , بازپس داده شده است . اين حق و حقوق بطور كلي شامل
تقسيم ثروت ملي و مشاركت سياسي 9 ايالت جنوب سودان در قدرت
است . بايد دانست اين توافقنامه مختص جنوب سودان نيست بلكه به عنوان
يك راهكار كلي و يك طرح ملي تمام ايالت هاي شمال , شرق و غرب كشور را
دربرمي گيرد.
با اين حساب مي توان گفت دولت هاي قبلي در تشديد و تداوم
درگيريهاي جنوب سودان نقش داشته اند و دولت عمر البشير نيز طي 16
سال گذشته سهمي از اين تقصير را بعهده داشته است . آيا اين تحليل را
صحيح مي دانيد
ث با نظر شما موافقم و مي پذيرم كه طي 50 سال گذشته دولت هاي متوالي
سودان در اين زمينه مقصر بوده اند . حتي در اين رابطه در سال 1989 « عمر
البشير » رئيس جمهوري سودان با اعتراف به اين نكته , بخش اعظم
مسئوليت جنگ هاي داخلي را متوجه خارطوم دانست و تاكيد نمود ساكنان
مناطق مختلف سودان كه درگير جنگ بوده اند يا هم اكنون هستند , در واقع
قرباني عدم تدبير سياستمداران و دولتمردان پيشين شده اند و آنان مسئولند.
در عين حال طي 16 سالي كه از عمر دولت « عمر البشير » مي گذرد سلسله
مذاكرات مهم و دامنه داري با طرف هاي ذينفع براي استقرار صلح و آرامش
در سراسر سودان صورت گرفت كه مي توان به شماري از اين مذاكرات در
نايروبي , لندن , فرانكفورت و ابوجا اشاره نمود.
يادآور مي شوم در كشور من هرگز شخص رئيس جمهور را معصوم و
بدون خطا نمي دانم ما اعتقاد به نقد منصفانه و محترمانه از دولت و رئيس
جمهوري داريم . با توجه به اعتراف آقاي « عمر البشير » در باره مسئوليت و
نقش دولتهاي قبلي در فراز و نشيب هاي جنگ داخلي و قرباني شدن بسياري
از مردم سودان , انعقاد توافقنامه صلح با شورشيان جنوب را فوق العاده با
اهميت و آن را اقدامي شجاعانه در اعاده آرامش به كشور مي دانيم و اميدوار
هستيم از اين پس با درايت همه طرف ها به حل مشكلات كشور بپردازيم .
درباره مفاد توافقنامه اخير صلح گزارش هاي متفاوتي منتشر شده كه
بعضا با تناقض همراه است . شما روح اصلي توافقنامه را چه مي دانيد و
درباره بندهاي آن توضيح بدهيد
ثبطور كلي توافقنامه نواجا بر دو موضوع « مشاركت سياسي » و « تقسيم
ثروت و منابع ملي » با نظر داشت منافع ملي و قومي و مذهبي ايالت ها
متمركز است كه اين دو عنصر روح توافقنامه به شمار مي رود. براساس
توافقنامه فوق 28 درصد از قدرت دولت مركزي به ارتش آزاديبخش خلق
جنوب سودان به رهبري « جان گارانگ » واگذار شده است . علاوه بر آن
بخشي از شبه نظاميان اين جنبش نيز بتدريج به ارتش ملي سودان خواهند
پيوست . اما در زمينه تقسيم ثروت , مطابق با اين توافقنامه تنها 51 درصد
منابع اقتصادي هر ايالت به خزانه دولت مركزي واريز و مابقي بعنوان سهم
آن ايالات در نظر گرفته شده است . تصريح مي كنم كه توافقنامه صلح اخير نه
تنها راهكاري براي خاتمه جنگ جنوب سودان بلكه نمونه كاملي از برنامه و
اراده دولت « عمر البشير » براي استقرار آرامش پايدار در سراسر سودان
است .
براساس توافقنامه صلح , مشاركت سياسي شهروندان و احزاب
سوداني در دولت وحدت ملي و در اداره كشور بعنوان يك اصل مهم فرض
شده است . اما جاي خالي اين مشاركت براي دو حزب امت به رهبري
« صادق المهدي » و حزب گنگره به رهبري « حسن الترابي » كه هر دوي آنها از
دولتمردان سابق و رهبران سياسي سودان بوده اند , بوضوح احساس مي شود.
شما فكر مي كنيد علت عدم حضور و عدم مشاركت اين احزاب كه مخالف
دولت هم هستند , در دولت وحدت ملي چيست آيا دولت عمر البشير
برنامه اي براي جلب نظر اين دو حزب عمده و تاثيرگذار دارد
ث سوال خوبي است و لازم مي دانم باطلاع برسانم كه چهار روز قبل در
قاهره توافقنامه اي تحت عنوان « تشكيل دولت اتحاد ملي » به امضاي تمام
احزاب سياسي مخالف دولت مركزي رسيده است كه احزاب امت و كنگره
نيز جزو امضاكنندگان آن مي باشند. مطابق با اين طرح , احزاب مخالف دولت
در قالب يك ائتلاف قدرتمند براي آباداني كشور با دولت مركزي همكاري
خواهند كرد.
اخيرا خانم « كوندوليزا رايس » وزير خارجه آمريكا در سفري به خارطوم
بطورجداگانه با آقاي « عمرالبشير » رئيس جمهوري سودان و « جان گارانگ »
معاون اول وي ديدار و مذاكره كرده است . آيا تصور مي كنيد پس از ورود
« گارانگ » در دولت سودان , باب تازه اي در روابط آمريكا و سودان گشوده
شده است
ث انعقاد قرارداد صلح و روي كارآمدن دولت موقت وحدت ملي در سودان
تحولي جدي و عميق در اين كشور ايجاد نموده است . اين تحول مورد
اهتمام وتوجه دولت هاي منطقه اي و جهاني واقع شده است . ما سفر
مقامات رسمي كشورها به سودان را در اين چارچوب ارزيابي نمي كنيم كما
اينكه طي پنج ماه گذشته وزراي خارجه فرانسه , انگليس و نيز اتحاديه اروپا
و همچنين دبير كل سازمان ملل در خارطوم رسما مورد استقبال قرار
گرفته اند. در همين راستا سال گذشته ميلادي نيز « كالين پاول » وزير خارجه
وقت آمريكا در خارطوم با عمر البشير مذاكره كرد و منطقه بحران زده دارفور
را مورد بازديد قرار داد.
اما از آنجائيكه آمريكا بعنوان ناظر توافقنامه صلح مطرح است بيش از
ديگران در اين زمينه فعاليت مي كند و دولت سودان هم تمايل واقعي خود را
براي همكاري با آمريكا جهت استقرار صلح پايدار و تامين منافع ملي ابراز
كرده و از اين تلاش ها استقبال مي نمايد.
بنظر مي رسد با مشاركت « جان گارانگ » در دولت موقت وحدت ملي ,
تحولي در ديدگاه و رفتار غربي ها نسبت به سودان و شخص « عمرالبشر »
بوجود آمده است . بويژه آنكه آمريكائيها اعلام كرده اند از اين پس با كاهش
تحريم هاي اقتصادي سودان و متقاعد كردن صندوق بين المللي پول و بانك
جهاني به ارائه كمك هاي مالي به سودان , آماده همكاري و ايفاي نقش خود
هستند. ارزيابي شما از اين تغيير در سياست ها چيست
ث اگر چه آمريكا در هنگام امضاي قرارداد صلح بعنوان يكي از ناظران اصلي
حاضر بود اما لازم است تاكيد كنم كه هيچگونه فشاري از سوي آنها وجود
نداشته و صلح كنوني در سودان , صلح سوداني است و خواست ملت و
دولت ماست . علاوه بر آن يادآور مي شوم كه ارتباط و همكاري خارطوم با
واشنگتن به قبل از ورود « جان گارانگ » در دولت موقت وحدت ملي باز
مي گردد و سفرهاي دوره اي و متقابل مقامات ارشد وزارت خارجه سودان و
امريكا مويد اين ادعاست . بدين ترتيب مي توان اذعان نمود ارتباط رسمي
ميان دو طرف مربوط به گذشته هاست اما در عين حال با مشاركت « جان
گارانگ » در قدرت , اين ارتباط بيشتر شده است و واشنگتن به همراه
كشورهاي اروپايي و ثروتمند متعهد شده اند براي بازسازي ويرانيهاي جنگ
داخلي مبلغ 4,5 ميليارد دلار به سودان كمك مالي كنند اگر چه هنوز
هيچگونه كمكي در اين زمينه صورت نگرفته است .
به اعتقاد ما تك تك دولتهاي قبلي سودان در كشتارها و
آوارگي ها و عقب ماندگي كشور كه سبب بروز جنگهاي
داخلي شده , مسئوليت دارند
من هرگز شخص رئيس جمهور سودان را معصوم و
بدون خطا نمي دانم و معتقد به نقد منصفانه هستم ولي
توافقنامه صلح با شورشيان را اقدامي شجاعانه مي دانم
