كتاب « قاعده هاي فقهي » را قدرت الله مشايخي نوشته و انتشارات
سمت آن را با همكاري دانشگاه الزهرا در 194 صفحه منتشر كرده است .
دوام و استواري هر چيزي به بنياد و پايه هاي آن وابسته است ; به گونه اي
كه اگر پايه چيزي برقرار نباشد موجوديت آن به خطر مي افتد و تحقق
خارجي نمي يابد , مانند بناهاي محكم كه بر پايه هاي خود استوارند يا
درختان كه بر ريشه هاي خود پابرجا هستند. علوم و دانشها نيز از اين قانون
كلي مستثني نيستند; امروزه در دانشگاههاي بزرگ , علوم پايه بنيادهاي
علمي ساير علوم شناخته شده و براي آن اهميت به سزايي قائلند. در ميان
علوم اسلامي رشته فقه يكي از رشته هاي مهم علوم اسلامي است و مكلفان
به ياد گرفتن و عمل به آن تكليف شده اند تا جايي كه ابان بن تغلب از امام
صادق (ع ) نقل مي كند كه امام فرمودند : « لوددت ان اصحابي ضربت رووسهم
بالسياط حتي يتفقهوا » , دوست دارم تازيانه بر سر اصحابم زده شود تا اينكه
. ] ودر دين دانا گردند [ علم فقه بياموزند و
اهميت علم فقه از آن جهت است كه سراسر زندگي انسانها , از بدو تولد
تا هنگام مرگ را فراگرفته و تكليف آنان را مشخص كرده است . براي تحقق و
گسترش اين دانش علوم ديگري را بايد فراگرفت , از جمله علم قواعد فقهي .
علم فقه عمدتا براين قاعده ها استوار شده است .
تعريف قواعد فقهي
قواعد فقهي قاعده هايي هستند كه در طريق استفاده احكام قرار
مي گيرند , لكن نه به طريق واسطه بلكه به طريق انطباق و تطبيق مانند انطباق
كلي طبيعي بر افرادش . مجموع قواعد فقهي را مي توان به پنج قسم تقسيم
كرد :
اول ; قواعدي كه در تمام ابواب فقه به حسب مدلول جاري است مگر اينكه
مانعي از آن جلوگيري كند. از اين قواعد است : قاعده « لاضرر » و قاعده
« لاحرج » كه به نام قواعد عامه ناميده مي شوند.
دوم ; قواعدي كه به باب معاملات به معناي اخص اختصاص دارد و در
غيرآن جاري نيست , مثل قاعده « تلف در زمان خيار » , قاعده « مايضمن وما
لايضمن » و قاعده « امين ضامن نيست » .
سوم ; قواعدي كه اختصاص به ابواب عبادات دارد , مانند قاعده
« لاتعاد » و قاعده « تجاوز و فراغ » و مشابه آن .
چهارم ; قواعدي كه به معاملات به معناي اعم اختصاص دارد , مثل قاعده
« طهارت » و غير آن .
پنجم ; قواعدي كه براي كشف موضوعات خارجي است كه تحت ادله احكام
قرار مي گيرند , مانند « حجيت بينه » و « حجيت ذواليد » .
و به طور خلاصه قاعده هاي فقهي مشتمل بر دو امر است : 1 ) اثبات
حكم شرعي فرعي تكليفي يا وضعي عام يا نفي آن , 2 ) شيوع آن در جميع
ابواب فقه يا ابواب مسائل مختلف فقهي مانند قضا; البته ممكن است برخي
از اين قاعده ها به يك معنا قاعده اصولي هم باشد. در اين كتاب به بيست و
پنج قاعده فقهي اشاره شده است , كه در دانشگاه به ترتيب سرفصلها در حد
ظرفيت دانشجويان مورد تدريس قرار گرفته است . عناوين برخي از قواعد
مذكور چنين است : قاعده احترام , قاعده احسان , قاعده اقدام , قاعده اقرار ,
قاعده طهارت , قاعده قرعه , قاعده سوق , قاعده ضمان و...
|
جوامع حديثي
|
كتاب « جوامع حديثي اهل سنت » را مجيد معارف تاليف كرده و
انتشارات سمت آن را با همكاري دانشكده علوم حديث در 253 صفحه
منتشر كرده است .
كتاب مذكور سير و تفحصي در منابع حديثي اهل سنت , به ويژه جوامع
روايي اين مكتب است . اين كتب متكفل جمع و تدوين احاديث و سنن به جا
مانده از رسول گرامي اسلام (ص ) است كه از اواخر قرن دوم به رشته تاليف
كشيده شده و بعضا اين تاليفات تا به عصر حاضر امتداد يافته است . در
خصوص سير تاريخي تدوين اين كتب مي توان به اختصار اين نكته را يادآور
شد كه حديث و سنت رسول خدا(ص ) با همه ارزش و اهميتي كه دارد
مع الوصف پس از رحلت آن حضرت به سرعت به رشته تدوين كشيده نشد
بلكه دستخوش حوادثي گرديد كه به موجب آن در قرن نخست عمده از
طريق نقل سينه به سينه منتقل شد و در قرن دوم نيز كه نقل و نگارش حديث
امري رسمي گرديد , آزادي بدون ضابطه در اين زمينه , موجب پيدايش
هزاران حديث جعلي و نامعتبر گرديد , تا آنكه از نيمه دوم قرن دوم هجري
عده اي از محدثان به فكر تدوين جامع حديث افتادند و تلاش كردند كه با
اعمال معيارهاي فني مجموعه رواياتي را گزين و اقسام كتب حديثي ـ اعم از
مصنفات , مسانيد , سنن و صحاح ـ را عرضه كنند. اين موضوعي است كه
طي قرون متمادي دنبال شده و نتيجه آن عرضه آثار مهمي در حوزه حديث
در هر دوره بوده است .
كتاب حاضر در راستاي معرفي اهم جوامع حديثي اهل سنت در
دوره هاي مختلف و نيز به منظور تهيه متن آموزشي جهت درس « جوامع
حديثي متقدم و متاخر اهل سنت » تاليف گشته است . اين كتاب از سه بخش
به شرح زير تشكيل شده است :
بخش مقدماتي . در اين بخش اهم مسائل حديث اهل سنت در قرن
نخست و مشخصا تا قبل از تدوين كتب حديثي , مورد بحث قرار گرفته
است . از آنجا كه مطالب اين بخش ارتباط مستقيمي به عنوان كتاب ندارد ,
تلاش شده تا ضمن مروري سريع بر حوادث مهم تاريخ حديث اهل سنت در
نخستين سده , پايه اي جهت ورود به مطالب اصلي فراهم آورد.
بخش اول . اين بخش ويژه معرفي جوامع حديثي اهل سنت در دوره
متقدمان و به عبارتي تا اواخر قرن پنجم هجري است . در معرفي جوامع
حديثي اين دوره هشت كتاب يعني موطا مالك بن انس , مسند احمدبن حنبل
و صحاح سته به تفصيل مورد بررسي قرار گرفته اند , زيرا اين كتب اساس
حديث اهل سنت را دربر دارند , از همين رو در معرفي ساير كتب طريق
اختصار و گزارش اجمالي مدنظر قرار گرفته است .
بخش دوم . اين بخش به معرفي جوامع و آثار مهم حديثي در دوره
متاخران اختصاص يافته است . از آنجا كه كتب حديثي اين دوره متاثر از
آثار دوره متقدمان است , در معرفي آنها نيازي به بررسي مفصل در كار نبوده
و بيشتر توجه مولف به مشخص ساختن نسبت اين كتب به كتب قدماي اهل
سنت و نيز بيان ويژگيهاي هركتاب معطوف گرديد.
قابل ذكر است كه نويسنده سعي وافر داشته است اثر حاضر به نحوي
منعكس كننده تلاشهاي محدثان اهل سنت در به وجود اوردن آثار حديثي در
دوره هاي مختلف باشد.
|
تجربه ديني بشر
|
جلد اول و دوم كتاب « تجربه ديني بشر » را انتشارات سمت منتشر كرده
است . كتاب مذكور كه از تاليفات نينيان اسمارت مي باشد , توسط مرتضي
گودرزي و محمد محمدرضايي و ابوالفضل محمودي ترجمه شده است .
در بخشي از مقدمه مترجم جلد اول كتاب چنين مي خوانيم :
تاريخ اديان مملو از تجربه هاي ديني است كه مبناي سنتها و عقايد ديني
محسوب مي گردد و ساختار حيات ديني بشر را تشكيل مي دهد. اين تجربه ها
در عين بساطت از پيچيدگيهاي دروني برخوردار بوده و رمز ورازهاي ويژه
خود را داشته است . تبيين امر قدسي و كنكاش در يافتن دورنمايه هاي دين با
نگاهي علمي مستلزم تحقيقي جذاب و پردامنه است كه در پديدارشناسي
دين و تحليل رويدادهاي نفساني و تجربه هاي ديني تحقق مي يابد. در ميان
دين شناسان برجسته اي كه به تحقيق و پژوهش در اين زمينه پرداخته اند , نام
نينيان اسمارت نامي آشناست . اين محقق و نويسنده توانمند اديان در ششم
ماه مه 1926 در كمبريج انگلستان در خانواده اي اسكاتلندي به دنيا آمد; در
آكادمي گلاسگو و در كالج كويين در آكسفورد به تحصيل پرداخت ; به دنبال
فعاليتهاي علمي و پژوهشي در دانشگاههاي ييل در لندن و بنارس در هند و
بيرمنگام , در سال 1967 استاد بنيانگذار تحقيقات ديني در دانشگاه لنكستر
گرديد . در 1976 به دانشگاه كاليفرنيا در سنتا باربارا و از آن هنگام به بعد با
اين دو دانشگاه همكاري نمود. مركز تحقيقات ديني كه وي در دانشگاه
لنكستر تاسيس كرد نهادي بسيار بااهميت بود. كارشناسان اديان و مذاهب
بسياري اعم از كارشناسان ديني و بودايي , هندو , مسلمان , يهودي , مسيحي
و چيني و نمايندگان فرقه هاي مذهبي در كنار جامعه شناسان , مردم شناسان و
فلاسفه در اين مركز عضويت و فعاليت داشتند.
او در دانشگاههاي اروپا , آفريقا , آسيا , و استراليا سخنرانيهايي ايراد كرد
و از پيشگامان حوزه تحقيقاتي ديني بود و قلبها و انديشه ها را به سوي گوهر
ناشناخته سنتها و عقايد ديني سوق داد. اسمارت به عنوان مولفي پرمايه ,
رويكردي علمي نسبت به دين را در بريتانيا و ايالات متحده ارائه كرد.
خدمات او شامل تاريخ , فلسفه , مردم شناسي , و جامعه شناسي مي گردد. وي
در واقع يكي از برجسته ترين معماران مدرن دين شناسي بود. او بويژه به
اديان شرقي علاقه مند بود و شباهتها و تفاوتهاي اديان شرقي و غربي را
خاطرنشان نمود. بيشتر پژوهشهايش نحوه دسترسي به انواع تجربه هاي
بشري را نشان مي دهد. وي با ظرافت و شيوايي زايدالوصفي دست به قلم
مي برد. برخي از آثارش , مانند كتابچه مائو , سطحي و زودگذرند; ولي آثار
ديگرش , همچون تحقيق جامع اديان جهان , كه در 1989 منتشر گرديد , از
دانشي سرشار و پژوهشي سترگ برخوردارند كه با دركي عميق از دين و
بردباري قابل تحسيني نگاشته شده اند. اسمارت در حيات علمي ارزشمند
خويش 35 كتاب و بيش از 250 مقاله در زمينه اديان نگاشت . اين محقق
دين شناس در بيست و نهم ژانويه 2001 , در 73 سالگي , در لنكستر
انگلستان درگذشت .
اما در تجربه ديني بشر , كه كتاب حاضر ترجمه جلد اول آن است , نينيان
اسمارت اديان اصلي جهان را در چهارچوبي منسجم مبتني بر پارادايم
خويش , يعني شش بعد دين تبيين مي نمايد. وي در اين كتاب تاريخ اديان را
بدون ورود نابجا در پيچيدگيهاي مربوط به نحوه ارتباط سنتهاي ديني با
تجربه بشري تشريح مي كند. آنچه در اين مجلد بدان پرداخته شده روايت
تجربه ها و رويدادهاي ديني در تاريخ بشر در دوره هاي ما قبل تاريخ و اديان
ابتدايي و آفريقايي , و نيز اديان هند و خاور دور و نزديك است . در ترجمه
اين اثر تلاش شده تا حد ممكن امانت در گفتار و مقصود مولف رعايت گردد
و روايي كلام نويسنده محترم در قالبهاي زبان فارسي دچار تنگناهاي زباني
نگردد. در استخراج اصطلاحات و اعلام خاص نيز از منابع معتبر بهره گرفته
شده است .
|
برنامه ريزي آموزش
|
كتاب « برنامه ريزي آموزش ضمن خدمت كاركنان » را كورش
فتحي واجارگاه تاليف كرده و انتشارات سمت آن را در 233 صفحه منتشر
نموده است . عناوين فصول كتاب مذكور به شرح زير است : مفهوم و حدود
آموزش ضمن خدمت كاركنان , تاريخچه آموزش ضمن خدمت , مباني و
اهداف آموزش ضمن خدمت كاركنان , الگوهاي آموزش ضمن خدمت ,
نظام هاي آموزش ضمن خدمت كاركنان , سازوكارهاي آموزش ضمن خدمت
كاركنان , نيازسنجي آموزش ضمن خدمت , تهيه و تدوين برنامه عمل ,
اجراي برنامه هاي آموزش ضمن خدمت , ارزشيابي برنامه هاي آموزش ضمن
خدمت و...
|
تازه هاي نشر
|
جهنم چرا
كتاب « جهنم چرا » نوشته محمدحسن قدردان قراملكي است و
بوستان كتاب قم آن را در 263 صفحه منتشر كرده است . در فهرست كتاب
مذكور عناوين زير ديده مي شود : فلسفه و انگيزه دوزخ , اقسام كيفر , انگيزه
كيفر , فلسفه وجود جهنم و كيفرهاي اخروي , چگونگي عذاب دوزخ , تجسم
اعمال در قرآن , تجسم اعمال در روايات , علوم تجربي و تجسم اعمال , دليل
نظريه تجسم اعمال , دوزخ ابدي
و...
جرعه اي از ادب قرآن
كتاب « جرعه اي از ادب قرآن » را كه آموزش كاربردي ادبيات عرب
مي باشد , ابوالقاسم علي دوست تاليف كرده و بوستان كتاب قم آن را در 424
صفحه منتشر نموده است .
اثربخشي در ارتباطات
كتاب « اثربخشي در ارتباطات و روابط عمومي » را محمدعلي فقيه
نوشته و نشر شاهد آن را در 142 صفحه منتشر كرده است . عناوين گفتارهاي
كتاب مذكور چنين مي باشد : اثربخشي , ارتباطات , روابط عمومي و...
برق سبز
كتاب « برق سبز » را مزدك مومني نوشته و روابط عمومي و امور
بين الملل شركت توانير آن را در 346 صفحه منتشر كرده است . عناوين
فصول كتاب مذكور چنين است : بازاريابي انرژي سبز , خريد برق سبز ,
گسترش بازار و تجربه منابع ديگر
و...
رمز موفقيت
كتاب « رمز موفقيت حافظان خردسال قرآن كريم » را محمدحسين
اجرايي نوشته و انتشارات نصايح آن را در 208 صفحه منتشر كرده است .
ميقات حج
شماره 51 فصلنامه فرهنگي و اجتماعي و تاريخي و سياسي « ميقات
حج » با عناوين زير منتشر شده است : قرن المنازل , سير تاريخي حج در قرآن ,
منابع تاريخ جزيره العرب در متون جغرافياي كهن ايراني , حج درگلستان
سعدي , احداث منابع آب در مشاعر به دست يك مهندس ايراني ,
مفهوم شناسي و مصداق يابي اهل بيت و...
موعود
شماره 54 ماهنامه فرهنگي و اعتقادي و اجتماعي « موعود » با عناوين
زير منتشر شده است : كشف معني پول و جنبش عدالتخواه , يهوديان
ارتدكس , مهم اين است كه آماده باشيم , رويكرد مهدوي و رسانه هاي ما ,
مهدويت و انتظار در انديشه شهيد مطهري , شرح مراتب طهارت , عزت
نفس , اشغال عراق در ايمان مسيحيان صهيونيست , جهان در بحران و...
فرهنگ كوثر
شماره 62 مجله « فرهنگ كوثر » با عناوين زير منتشر شده است : سيماي
اخلاقي امام باقر(ع ) , امام باقر(ع ) به روايت اهل سنت , سيره اقتصادي امام
باقر(ع ) , سيري در زندگي امام باقر(ع ) , امام باقر (ع ) و فرق و مذاهب و...
انتظار نوجوان
شماره سوم ماهنامه فرهنگي نوجوانان ايران « انتظار نوجوان » با عناوين
زير منتشر شده است : فانوس , داغ داغ , كوچه انتظار , انار در فصلي كه
نيست , چشم خيس لحظه ها , راه و رسم مهدي زيستي در نوجواني ,
نمايشنامه اميد و...
|
|
|
|
|