بيش از سه سال از زمان بازداشت صدها مسلمان در بازداشتگاه مخوف
گوانتانامو مي گذرد اين زندانيان با نقض گسترده حقوق خود مواجه هستند و
هيچيك از مقررات بين المللي در مورد آنان جاري نيست . در واقع قرار
گرفتن زندانيان در چنين شرايطي , آنان را از تمام حقوق انساني محروم
ساخته است .
در حال حاضر حداقل 545 زنداني از 40 كشور جهان در بازداشتگاه
گوانتانامو در بدترين شرايط روحي و جسمي به زنجير كشيده شده و
محبوس هستند. بخش عمده اين افراد اكنون بيش از سه سال است كه بدون
اطلاع از اتهام خود و بدور از دسترسي به وكيل و يا حتي تعيين زمان
محاكمه , تنها به دليل اينكه مظنون به عضويت يا ارتباط با القاعده و رژيم
ساقط شده طالبان هستند , در بدترين وضعيت نگهداري و تحت شديدترين
شكنجه هاي مدرن قرار دارند.
انتشار گزارش هايي درباره سو رفتار و شكنجه زندانيان در بازداشتگاه
گوانتانامو توسط رسانه هاي جمعي , موجي از اعتراضات و نفرت را نزد
افكار عمومي سبب شده و دمكراسي ادعايي امريكا و اروپا را زير علامت
سوال بزرگي قرار داده است . فراگيري جهاني اين گزارش ها كه نخستين بار
توسط يك نظامي امريكايي (مترجم عربي بازداشتگاه ) به خارج از
بازداشتگاه نشت كرد , تمام ادعاها و آموزه هاي حقوق بشري تمدن امريكايي
را به چالش كشانيده است .
سابقه و ذهنيتي كه از برخوردهاي غيرانساني با محبوسين و بهره گيري از
شيوه هاي غيرقابل تصور و شرم آور براي گرفتن اعتراف توسط بازجوهاي
آمريكايي در زندان هاي ابوغريب (عراق ) و بگرام (افغانستان ) وجود داشت ,
سبب شد تا افكار عمومي جهان زودتر از انتظار نسبت به اتفاقات و
شكنجه ها در بازداشتگاه گوانتانامو , عكس العمل نشان دهد. شدت اين
واكنش ها در داخل و خارج از امريكا اكنون بحدي است كه كاخ سفيد را
وادار ساخته تا ظاهرا كميسيوني را مامور بررسي اين موضوع نمايد , اگرچه
نتايج تحقيقات اين كميسيون پيشاپيش قابل تصور است .
در اين ميان بسياري از شخصيت هاي سياسي و قضايي و نيز
سازمان هاي بين المللي طرفدار حقوق بشر با اظهار شگفتي از آنچه در
بازداشتگاه گوانتانامو مي گذرد , نسبت به مخاطراتي كه منافع ملي آمريكا از
كانال « برنامه مبارزه با تروريسم واشنگتن » تهديد مي شود , هشدار داده اند.
اين افراد و سازمان ها همچنين به مواردي چون نقض گسترده حقوق بشر در
اين بازداشتگاه و نهادينه شدن آن توسط ارتش و نهادهاي رسمي آمريكا
اشاره مي كنند. اكنون نفرت فزاينده صدها ميليون مسلمان و انسان هاي
آزاديخواه موجب شده تا بي اعتمادي ساكنان خاورميانه و آفريقا به شعارها و
طرح امريكا موسوم به « اصلاحات در خاورميانه بزرگ و شمال افريقا »
پررنگتر گردد. در چنين شرايطي است كه جورج بوش رئيس جمهوري
ايالات متحده آمريكا با ناديده گرفتن هشدارها و اعتراضات جهاني همچنان
در خصوص انتقال و برقراري دمكراسي امريكايي در جهان اصرار
مي ورزد.
ثگوانتانامو
نام گوانتانامو اولين بار در فيلم « طلاي من » با هنرنمايي « جيمزباند »
معرفي شد اما اكنون خليج زيباي گوانتانامو چند سالي است به عنوان مكاني
كه به روي رسانه ها و قانون بسته مانده و گاه گاه از پشت درهاي بسته اش واز
لابلاي سيمهاي خاردارش , گزارش هاي مخوفي نشت مي كند , شناخته
مي شود. وقتي امريكا حاكميت كوبا را از اسپانيا گرفت , زندان گوانتانامو
ساخته شد. بعد از انقلاب كوبا , اين خليج طي قراردادي به ارزش ساليانه
4000 دلار به آمريكا اجاره داده شد كه تا قبل از اين پناهندگان غيرقانوني
به خاك امريكا را در خود جاي مي داد.
بعد از حوادث 11 سپتامبر و « برنامه مبارزه با تروريسم امريكا » اين
پايگاه نيروي دريايي به زندان مظنونان و متهمين القاعده و طالبان مبدل
شده است . دولت امريكا با معرفي نمودن اين افراد به دشمنان مسلح
غيرنظامي , آنان را از دسترسي به امكانات قضايي و برخورداري از مقررات
و قوانين دستگاه قضايي امريكا محروم ساخته است . در عين حال از اطلاق
عنوان « اسير جنگي » به آنان نيز خودداري مي كند با اين نيت پليد كه
زندانيان از حقوق تعريف شده براي اسراي جنگي نيز محروم باشند.
از طرف ديگر متمركز نمودن زندانيان در گوانتانامو كه خارج از خاك
امريكا واقع شده است اين اجازه را به بازجوهاي آمريكايي مي دهد تا
اساسي ترين حقوقي را كه چند كيلومتر آنطرفتر (ايالات متحده امريكا)
مدعي به داشتنش هستند در اين بازداشتگاه به سهولت نقض كنند.
ث شكنجه و دمكراسي !
در اين بازداشتگاه به سهولت نقض كنند . پس از حملات 11 سپتامبر در
آمريكا , بيش از 540 زنداني غيرامريكايي كه بسياري از آنان در جريان جنگ
افغانستان و پس از آن در پاكستان دستگير شده اند , در بازداشتگاه گوانتانامو
در شرايط بسيار نامناسبي نگهداري مي شوند. براساس گزارشات منتشره در
رسانه هاي گروهي جهان كه از درون بازداشتگاه به بيرون درز كرده است ,
دلايل و اطلاعات غيرقابل انكاري وجود دارد كه نشان مي دهد اين زندانيان
توسط بازجوهاي ويژه بازداشتگاه براي گرفتن اطلاعات به شكل هاي مختلف
تحت شكنجه هاي روحي و جسمي قرار دارند. از ميان صدها زنداني كه هم
اكنون در بازداشتگاه محبوس هستند , تنها موارد اتهامي 4 تن از آنان ابلاغ
شده و مابقي حدود سه سال است كه بدون محاكمه در زنجيرند . (1 )
از سال 2002 كه دستگيريهاي گسترده مظنونان به ارتباط با القاعده در
سراسر جهان بويژه افغانستان و پاكستان آغاز شد , مجموعا بيش از 600 نفر
در بازداشتگاه گوانتانامو محبوس شدند. از همان سال ها بازرسان ويژه
كميسيون حقوق بشر سازمان ملل بارها از مقامات رسمي آمريكا خواستند تا
امكان بازديد آزادانه و بدون محدوديت آنان از گوانتانامو را فراهم كنند اما
هر بار كاخ سفيد با خطرناك توصيف نمودن زندانيان براي منافع ملي امريكا
و نيز با بيان اينكه شرايط زندانيان در بازداشتگاه عادي است , از پذيرش اين
تقاضاها سرباز زده است . اين در حالي است كه در همان ايام كارشناسان
كميسيون حقوق بشر سازمان ملل اعلام كردند دلايل جدي و قابل اتكايي
درباره وجود شكنجه در اين بازداشتگاه وجود دارد.
بعدها با درز كردن اطلاعات به خارج از بازداشتگاه گوانتانامو و انتشار
آن در سطح جامعه جهاني , دمكراسي ادعايي امريكا زير سوال رفت . تداوم
شكنجه ها و بدرفتاري با زندانيان همچنين محروم ساختن آنان از بديهي ترين
حقوق اوليه مطابق با آنچه كنوانسيون هاي بين المللي براي حقوق بشر
تعريف نموده است , جهان را به واكنش واداشت . بازديد يك هيات از
نمايندگان كنگره آمريكا از بازداشتگاه گوانتانامو در ميان فشارهاي شديد
داخلي و بين المللي در زماني صورت گرفت كه اين نگراني شدت يافت كه
رفتار نامناسب با زندانيان در گوانتانامو به تصوير امريكا در جهان ضربه زده
است .
انتشار تنها بخشي از نتايج بدست آمده توسط اين هيات در رسانه ها ,
گزارش هاي قبلي رسانه ها را تاييد نمود و همين امر كاخ سفيد را بيش از
گذشته تحت فشار قرارداد. بدنبال اين بازديد برخي اعضاي اين هيات
خواستار تعطيلي بازداشتگاه گوانتانامو شدند و برخي ديگر از آنها خواستار
آن شدند تا يك كميسيون مستقل به گزارش هاي مربوط به شكنجه هاي
روحي و جسماني زندانيان رسيدگي كند.
« مارتين موبانگا » يكي از چهار تبعه انگليسي آزاد شده از بازداشتگاه
گوانتانامو كه فقط بدليل سفر به پاكستان در ايام جنگ افغانستان , مجبور شد
سه سال از عمر خود را در اين بازداشتگاه بگذراند درباره رفتار با زندانيان در
مصاحبه با « آبزرور » در لندن گفته است : در گوانتانامو بطور مرتب با او و
همقطارانش بدرفتاري مي شده و بارها مورد ضرب و شتم قرار گرفته است .
موبانگا گفت يكي از بازجويان امريكايي در حالي كه با كلمات نژادپرستانه بر
سر او فرياد مي كشيد , روي او ادرار پاشيده است . (2 )
اين چهار تبعه انگليسي كه به همراه 80 افغان و چند پاكستاني ,
استراليايي , فرانسوي , اسپانيايي و ايراني براي بيش از سه سال در
بازداشتگاه گوانتانامو نگهداري مي شدند بدون آنكه حتي لازم باشد در
دادگاه نظامي حاضر شوند , آزاد شدند. آزادي اين زندانيان , اين ادعاها را كه
گفته مي شود اكثريت قاطع زندانيان بدون آنكه با اتهامات مشخصي مواجه
باشند , در اين بازداشتگاه محبوس هستند و بشدت مورد بدرفتاري قرار
مي گيرند , تقويت مي كند.
براساس اسنادي كه در رسانه هاي غربي انتشار يافته , زندانبانان و
بازجويان طبق دستور مافوق خود براي گرفتن اطلاعات از زندانياني قانونا
كه هيچ اتهامي متوجه آنان نيست , اجازه دارند تمام روش هاي سنتي و مدرن
شكنجه حتي بهره گيري از تحريكات جنسي را بكار بگيرند. « اريك سار » كه
در اين اردوگاه مخوف بعنوان مترجم مشغول بكار بوده است به
آسوشيتدپرس گفت : ژنرال جفري ملير (فرمانده بازداشتگاه ) معتقد است
اولويت نخست , به حرف واداشتن بازداشت شدگان است . آنهم به هر
قيمتي ! بگفته وي بازجويان زن با پوشيدن لباس هاي كوتاه و مستهجن در
نيمه هاي شب اقدام به بازجويي از زندانيان مي كنند!
يك سند سري وزارت دفاع امريكا كه در اختيار خبرگزاري
آسوشيتدپرس قرار گرفته , نشان مي دهد كه اين وزارتخانه عامدا براي وادار
ساختن زندانيان دردسرساز گوانتانامو به همكاري , تيمي متشكل از افسران
زن تشكيل داده است !(3 )
شيوه هاي بازجويي مورد استفاده وزارت دفاع ايالات متحده امريكا از
زندانيان گوانتانامو به حدي تهوع آور , قبيح و غيرانساني است كه پليس
فدرال امريكا مدتي پيش در نامه اي به رئيس جمهوري نگراني خود را در
مورد روش هاي « به شدت خشن و مستهجن » بازجويي و عدم توجه
بازجويان به شكايت متعدد افسران ارشد اف .بي .آي ابراز داشته بود. گفته
مي شود بازجويان اين بازداشتگاه برخلاف ساير بازداشتگاه هاي امريكا نه
ازميان افسران اف .بي .آي بلكه از ميان نظاميان انتخاب شده و فقط
پاسخگوي سلسله مراتب ارتش و وزارت دفاع هستند . (4 )
اهانت به قرآن ـ ضرب و شتم مداوم ـ جلوگيري از عبادت و اقامه نماز ـ
لخت كردن ـ پاشيدن ادرار به صورت و لباس ـ مجبور ساختن زندانيان به
كثيف كردن خود ـ بيخوابي درازمدت ـ گرسنه نگه داشتن از جمله روش هاي
متداول شكنجه در بازداشتگاه گوانتانامو است .
ث تخريب تصوير امريكا
افشاي عملكرد غيرانساني وزارت دفاع و ستاد ارتش امريكا در اردوگاه
گوانتانامو , چهره پنهان سياستمداران كنوني كاخ سفيد را برملا كرد و
استفاده ابزاري آنان از دمكراسي و طرفداري از حقوق بشر را آشكار ساخت .
تخريب تصويرآمريكا نزد افكار عمومي جهان , بسياري از محافل سياسي ,
مطبوعاتي و قضايي و نيز شخصيت هايي چون « جيمي كارتر و بيل كلينتون »
روساي جمهوري سابق ايالت متحده را به موضعگيري صريح و شديداللحن
عليه دولت بوش واداشت . اين در حالي است كه سازمان هاي بين المللي نيز
اگر چه دير هنگام , از نقض گسترده حقوق بشر توسط امريكايي ها
درگوانتانامو بشدت ابراز نگراني نموده و از ضرورت تعطيلي آن سخن
گفته اند.
« كلايواستفورد اسميت » وكيل آمريكايي 45 تن از زندانيان اردوگاه گوانتانامو
درباره عملكرد دولت بوش به شبكه « بي .بي . سي » مي گويد : نگرش مقامات
آمريكايي به عدالت و مجازات و نيز حمايت از استمرار بازداشتگاه
گوانتانامو واقعا ساده لوحانه است چرا كه گوانتانامو باعث شده صدها
ميليون نفر در سراسر جهان از دمكراسي آمريكايي متنفر بشوند. وي
مي افزايد : جرم تمام زندانياني كه وكالت آنها را بعهده دارم , فقط مسلمان
بودنشان است و براي هيچيك از آن ها در پرونده هايشان , جرم مشخصي ثبت
نشده است . دربازداشتگاه گوانتانامو شمار زندانياني كه فقط به خاطر يك
خبر چيني بي اساس در پاكستان دستگير و به اين اردوگاه منتقل شده اند ,
بسيار است . اشاره وي به تعيين جايزه پنج هزار دلاري از سوي آمريكا در
پاكستان براي معرفي طرفداران القاعده است . (5 )
« جيمي كارتر » رئيس جمهور اسبق ايالات متحده آمريكا در سالهاي 59 ـ
1355 از دولت امريكا خواست براي اثبات علاقه خود به رعايت حقوق
بشر , به فعاليت زندان گوانتانامو هر چه سريعتر پايان دهند. وي در اين
خصوص گفت : گزارش هاي رسيده از گوانتانامو مبني بر شكنجه شديد
روحي و جسمي زندانيان سبب شده كه آمريكا همچنان اعتبار خود را در اين
راه قرباني كند. اما اكنون زمان آن فرا رسيده كه آمريكاييان به خاطر رفتار
رهبران خود و اشتباهاتي كه آنان در گوانتانامو مرتكب مي شوند , خجالت
زده و سرافكنده شوند . (6 )
« بيل كلينتون » رئيس جمهوري سابق آمريكا در سالهاي 79 ـ1371 كه در
حال حاضر هنوز از چهره هاي سرشناس سياسي كشورش است به روزنامه
« فايننشال تايمز » گفت : ضرورت دارد كه كارگزاران دولت بوش به سرعت در
مورد وضعيت زندانيان در بازداشتگاه گوانتانامو تجديد نظر كنند. وي با
اشاره به نقض آشكار حقوق بشر در زندان گوانتانامو تصريح كرد اكنون زمان
آن فرا رسيده كه ديگر در مورد سو رفتار با زندانيان , چيزي نشنويم . وي
گفت تداوم اين وضعيت قطعا پيروزي مهمي براي زندانيان و القاعده است
چرا كه نقض حقوق انسان ها در دنياي كنوني به هيچوجه پذيرفتني نيست .
كلينتون يادآور شد : جدا از مسايل اخلاقي سو رفتار با زندانيان اگر در دنيا
به عنوان شكنجه گر زندانيان شناخته شويم , جان سربازان آمريكايي در
سراسر جهان در خطر خواهد بود . (7 )
سناتور « جوزف بايدن » از حزب دمكرات آمريكا كه دركميته روابط خارجي سنا
عضويت دارد , تاكيد كرد ايالات متحده آمريكا بايد بازداشتگاه گوانتانامو را
تعطيل كند. وي به شبكه تلويزيوني « اي . بي .سي » گفت : جنجالي كه بر سر
اين بازداشتگاه در جهان پديد آمده سبب شده چهره آمريكا تخريب شود ,
علاوه بر آن اين وضعيت بجاي آنكه آمريكايي ها را از تهديد تروريسم مصون
دارد , بيشتر در معرض خطر قرار مي دهد. بايدن گفت : گوانتانامو بزرگترين
ابزار تبليغاتي در جهان عليه امريكا شده است و ما بايد به با برچيدن آن به
اوضاع خاتمه دهيم . (8 )
پس از آنكه مقامات دولت بوش ادعا كردند كه قوانين قضايي آمريكا
شامل بازداشتگاه گوانتانامو نمي شود يك قاضي آمريكايي در واشنگتن حكم
داد كه محكمه هاي نظامي ويژه ارتش آمريكا در بازداشتگاه گوانتانامو ,
غيرقانوني هستند.
« جويس هنس گريس » در پي شكايت زندانيان گوانتانامو اعلام كرد اين
محكمه ها , زندانيان را از حقوق اوليه مصرح در قانون اساسي محروم
ساخته است . قاضي گرين گفته است تعداد يازده مورد دادگاه نظامي كه او
آنها را بررسي كرده ناقض قانون اساسي آمريكا هستند و افراد تحت
بازداشت شده از حقوق كامل قانوني خود برخوردار نبوده اند. وي تاكيد كرد
هر گونه اعترافي كه در شرايط شكنجه از زندانيان گرفته شده , فاقد ارزش
مي باشند.
خانم گرين در حكم صادره تصريح نموده است كه جنگ با تروريسم ,
نمي تواند اين حق را براي كاخ سفيد ايجاد كند كه بنيادي ترين حقوق اوليه
انسان ها كه مردم امريكا 200 سال براي استقرار آنها جنگيده و جان داده اند ,
ناديده بگيرد . (9 )
سازمان امنيت و همكاري اروپا از دولت آمريكا خواسته است , بازداشتگاه
گوانتانامو را تعطيل كند. در گزارشي كه به سفارش اين سازمان تهيه شده
آمده است : رفتاري كه با صدها زنداني اين بازداشتگاه مي شود بيش از پيش
به نفرت از امريكا و و غرب دامن مي زند و جوانان مسلمان را به پيوستن به
سازمان القاعده سوق ميدهد . اين سازمان كه 55 عضو از اروپا , امريكا
شمالي , جمهوري هاي شوروي سابق دارد , در گزارش خود تصريح كرده
است : تصاوير تهيه شده از داخل زندان ابو غريب و رفتاري كه با زندانيان در
گوانتانامو مي شود موجب شده تا نسلي از جوانان مسلمان به صفوف
سازمان القاعده و ساير گروه هاي تندرو بپيوندند. اين گزارش توصيه مي كند
بازداشتگاه گوانتانامو رابايستي براي كاستن از نفرت مسلمانان از امريكا و
اروپا تعطيل كرد . (10 )
سازمان عفو بين الملل در گزارش سالانه خود , امريكا را متهم كرد كه با موجه
جلوه دادن شكنجه و بدرفتاري دراردوگاه گوانتانامو (كوبا) بگرام
(افغانستان ) و ابوغريب (عراق ) بيشترين ضربه را به اصول و مقررات جامعه
جهاني درباره حقوق بشر زده است . اين گزارش همچنين آمريكائيها را به
بهره گيري از ايدئولوژي جديدي متهم مي سازد كه طي آن در ظاهر از آزادي
و عدالت سخن گفته مي شود اما باايجاد ارعاب و وحشت در واقع دنبال
سلطه گري است .
اين سازمان در گزارش خود تصريح كرد كه هم اكنون صدها نفر تنها به
اتهام ارتباط با شبكه القاعده وگروه طالبان پس از سه سال همچنان
دربازداشتگاه گوانتانامو محبوس هستند . (11 )
در شرايطي كه علاوه بر مقامات قضايي و سياسي آمريكا , سازمان هاي
طرفدار حقوق بشر و نيز اتحاديه اروپا , سو رفتار با زندانيان را نكوهش
كرده و خواستار تعطيلي بازداشتگاه گوانتامو شده اند , ژنرال « ريچارد مايزر »
رئيس ستاد ارتش آمريكا در يك گفتگوي تلويزيوني ادعا كرد كه بازداشتگاه
گوانتانامو , زنداني نمونه و با امكانات و تسهيلات بسيار خوب است !
همچنين « دونالدرامسفلد » وزير دفاع امريكا نيز با رد درخواست ها براي بسته
شدن بازداشتگاه گوانتانامو تاكيد كرد امريكا هنوز به اين زندان نياز دارد و
جايگزيني براي آن وجود ندارد!(12 )
منابع :
1 ـ بي . بي . سي 26 ژوئن 2005
2 ـ بي . بي . سي 6 فوريه 2005
3 ـ آفتاب 1383,11,27
4 ـ بازتاب 1384,3,23
5 ـ بي . بي . سي ژوئن 2005
6 ـ مهر 1384,3,18
7 ـ بازتاب 1384,3,20
8 ـ آفتاب 1384,3,16
9 ـ بي . بي . سي 31 ژانويه 2005
10 ـ جمهوري اسلامي 1384,4,12
11 ـ بي . بي . سي 30 مه 2005
12 ـ آفتاب 1384,3,25
گزارشهائي كه از رفتار نظاميان آمريكائي با متهمان در
بازداشتگاههاي گوانتانامو و ابوغريب منتشر شده سبب گرديده
تا نسلي از جوانان مسلمان براي مبارزه با آمريكا به صف
جنبش القاعده بپيوندند
يك وكيل آمريكائي : زندان گوانتانامو باعث شده تا ميليونها
نفر از مردم جهان از دمكراسي آمريكائي متنفر شوند. جرم
بسيار از بازداشت شدگان اين زندان , فقط مسلمان بودن
آنهاست
در حال حاضر 545 زنداني از 40 كشور جهان در بدترين
شرائط روحي و جسمي در بازداشتگاه گوانتانامو به زنجير
كشيده شده اند
