وزارت بهداشت فلسطين اعلام كرده است از آغاز انتفاضه تا زمستان
گذشته 205 بانوي فلسطيني به شهادت رسيده است . اين واقعيت بار ديگر
نقش مهم و موثر زنان را در تاريخ مبارزات ملت فلسطين در اذهان ملل آزاده
و مسلمانان جهان زنده مي كند. بر اين اساس مقاله زير در نظر دارد از زواياي
مختلف به اين مبحث , يعني نقش زن در آرمان فلسطين
بپردازد.
فعاليت هاي زنان فلسطيني را بايد به دو بخش اجتماعي , فرهنگي و
مبارزاتي تقسيم كرد.
فعاليت هاي اجتماعي :
طبق آمار موجود حدود يك و نيم ميليون زن در فلسطين زندگي مي كنند
كه بيش از نيمي از جمعيت فلسطيني ها را در نوار غزه و كرانه باختري تشكيل
مي دهند و اين به آن معني است كه زنان فلسطيني نيمي از بار مسئوليت و
دردها و رنج هاي ملت فلسطين را متحمل مي شوند. گرچه رسالت اصلي زنان
فلسطيني شركت در مبارزات آزادسازي فلسطين بوده است و تاريخ نيز
دربرگيرنده فرازهاي پرافتخاري از اين نقش مي باشد ولي اين ايفاي نقش
مبارزاتي مانع فعاليتهاي اجتماعي زنان فلسطيني نشده است . چنانكه
براساس تازه ترين گزارش مركز اطلاعات رسانه اي فلسطين در بيروت , در
زمان حاضر غير از حضور زنان در موسسه هاي ملي و انجمن هاي اجتماعي ,
56 زن فلسطيني در شوراي ملي فلسطين عضويت دارند . مطابق اين گزارش
از مجموع 100 عضو شوراي مركزي جنبش آزادي بخش فلسطين « فتح » ,
10 نفر از اعضاي آن را زنان تشكيل مي دهند .
از 88 عضو مجلس قانون گذاري فلسطين , 5 نفر , و از 24 وزير حكومت
خودگردان نيز دو وزير زن هستند . طبق آمار , 12 درصد مديران و 25 درصد
رئيسان بخش هاي اين حكومت نيز در اختيار زنان است .
از مجموعه سه هزار و 600 عضو شوراي شهر در مناطق فلسطيني , 66
نفر زن هستند و اين درحالي است كه ملت فلسطين در سال هاي اخير شاهد
انتخاب زنان در كميته هاي مركزي برخي از سازمان ها و احزاب فلسطيني
است . نقش زنان در مبارزات اجتماعي و سياسي , موجبات تغيير در مفاهيم
و ارزش هاي متعلق به آنان را فراهم كرده هرچند نيروهاي سياسي و احزاب
فلسطيني كه هدايت آنان به عهده مردان است , از فعاليت هاي زنان حمايت
جدي ندارند.
در اين ميان برخي جنبش هاي زنان فلسطيني ديدگاه روشن و جامعي
درباره نقش زنان در اينده جامعه فلسطيني ندارند. از اين رو اتحاديه زنان
فلسطيني آنان را به مشاركت جدي در انتخابات , به ويژه انتخابات مجلس
قانون نگذاري فلسطين تشويق مي كند.
خانم « زهيره كمال » وزير امور زنان در حكومت خودگردان در اين باره
گفت كه به تازگي انجمني متشكل از 15 عضو با هدف آموزش سياسي زنان
فلسطيني براي شركت در مبارزات انتخاباتي تشكيل شده است . انتخابات
مجلس قانون گذاري فلسطين از سال 1375 به اين سو برگزار نشده است .
زهيره با انتقاد از قانون انتخابات فلسطين معتقد است كه مواد اين قانون
بيشتر مبتني بر نفوذ و سنت هاي عشيره اي و برتري بخشيدن به نقش مردان و
تقدم آنان بر زنان است كه اين امر مانع جدي براي مشاركت آنان به حساب
مي آيد.
فعاليت هاي مبارزاتي :
افزون بر فعاليت اجتماعي , زنان فلسطيني با آنكه در بدترين شرايط
اقتصادي در نتيجه اشغالگري اسرائيل به سر مي برند , در عين حال نقش
مبارزاتي خود را براي آزادي قلمرو فلسطين و استيفاي حقوق غصب شده به
خوبي ايفا كرده اند. گواه اين مطلب به شهادت رسيدن و مجروح شدن شمار
زيادي از زنان و دختران فلسطيني از آغاز پيكار آزادسازي فلسطين تاكنون
بوده است .
دامنه مبارزات زنان فلسطين از فعاليت در پشت جبهه و تربيت فرزندان
مبارز تا شركت مستقيم در عمليات رزمي و انجام عمليات شهادت طلبانه
عليه اشغالگران صهيونيست گسترده بوده است . اين مبارزات به ويژه در
طول انتفاضه نخست و همچنين انتفاضه مسجدالاقصي نمود بيشتري داشته
است .
شركت در عمليات شهادت طلبانه
شركت زنان فلسطيني در عمليات ضد صهيونيستي به ويژه عمليات
شهادت طلبانه , مبارزه براي آزادي فلسطين را وارد مرحله تازه اي كرد. در
اين راستا شمار زيادي از زنان فلسطيني با دست زدن به عمليات
شهادت طلبانه تلفات گسترده و ضربات رواني شديدي بر صهيونيستها وارد
كردند. به تعدادي از اين عمليات اشاره مي شود.
1 ـ « وفا ادريس » , 20 ساله عضو گردانهاي الاقصي در تاريخ هشتم دي ماه
1380 در بيت المقدس دست به عمليات شهادت طلبانه زد كه منجر به كشته
و زخمي شدن 91 صهيونيست شد .
2 ـ « دارين ابوعيشه » عضو گردانهاي الاقصي در هفتم بهمن 1380 در شمال
كرانه باختري عمليات شهادت طلبانه انجام داد كه منجر به زخمي شدن 3
نظامي اسرائيلي گرديد.
3 ـ « ايات الاخرس » , عضو گردانهاي الاقصي , در نهم فروردين 1381 در
بيت المقدس عمليات استشهادي انجام داد كه 22 صهيونيست كشته و
زخمي شدند.
4 ـ « عندليب خليل » در دوم ارديبهشت 1381 در بيت المقدس عمليات
شهادت طلبانه انجام داد كه بيش از 90 صهيونيست كشته و زخمي شدند .
5 ـ « هبه عازم سعيد » , 20 ساله , عضو گردانهاي قدس در تاريخ نهم
ارديبهشت 1382 در منطقه « عفوله » عمليات استشهادي انجام داد و 23
صهيونيست را كشته و زخمي كرد.
6 ـ « هنادي تيسير » , 28 ساله عضو گردانهاي قدس در 14 مهرماه 1382 در
شهر حيفا عمليات شهادت طلبان انجام داد كه منجر به كشته و زخمي شدن
80 صهيونيست گرديد .
7 ـ « ريم الصالح » 22 ساله , عضو گردانهاي عزالدين قسام در تاريخ 24
دي ماه 1382 در غزه عمليات شهادت طلبانه صورت داد كه طي ان 15
صهيونيست كشته و زخمي شدند.
براساس گزارش وزارت بهداشت فلسطين شمار بانوان شهيد فلسطيني
كه فقط در دوره زماني انتفاضه مسجدالاقصي به شهادت رسيده اند به 205
نفر بالغ مي گردد.
همچنين در اين مدت به علت ممانعت نظاميان رژيم صهيونيستي ازا
نتقال بانوان باردار فلسطيني به بيمارستان ها , 55 زن فلسطيني در ايست هاي
بازرسي صهيونيستي زايمان كردند كه از اين ميان 33 نفر از نوزادان متولد
شده در بازرسي ها به علت جلوگيري صهيونيست ها از انتقال آن ها به
بيمارستان در دم جان سپرده اند.
براساس اين گزارش بيش از 31 بانوي فلسطيني به علت ممانعت رژيم
صهيونيستي از عبور آمبولانس هاي فلسطيني از ايست هاي بازرسي و انتقال
اين بيماران به بيمارستان ها و مراكز درماني بدرود حيات گفته اند.
زنان اسير فلسطيني
مقاومت حماسي زنان اسير فلسطيني در زندانهاي رژيم صهيونيستي
برگ زريني در تاريخ مبارزات ملت فلسطين محسوب مي شود. اين زنان
دوشادوش مردان فلسطيني با تحمل حبس هاي طولاني و انواع شكنجه هاي
روحي و جسمي نقش بسزايي در تكوين آرمان فلسطين ايفا كرده اند.
با وجود كمبود اسناد ومنابع درباره تعداد و اسامي زنان اسير فلسطيني
منابع غيررسمي و اوليه در فلسطين نشان مي دهد كه از آغاز اشغال فلسطين
تاكنون نزديك به 10 هزار زن فلسطيني از گروههاي مختلف توسط
صهيونيستها بازداشت شده اند.
هم اينك در زندانهاي اشغالگران مادراني حضور دارند كه سالها از
اسارتشان مي گذرد. « ماجده سلايمه » . « سميحه حمدان » و غيره ازجمله اين
اسيران هستند.
اكثر دستگيريهاي زنان فلسطيني در فاصله سالهاي 1347 تا 1355
همچنين در دوران انتفاضه صورت گرفته است . اين اسرا در مدت محكوميت
خود با انواع سركوبها و شكنجه ها روبرو بوده اند و شهادت تعداد زيادي از
اسيران حاكي از آن است كه آنها مورد ضرب و شتم , فشار رواني و انواع
تهديدها قرار گرفته اند.
سالهاي 47 تا 48 به عنوان سالهاي آغازين بازداشت براي زنان اسير
سالهاي بسيار سختي بود . از دهه 1360 زنان اسير فلسطيني براي بهبود
شرايط زندانها و مقابله با سياستهاي سركوب و خشونت به شيوه هاي
مختلف به مبارزه و اعتراض و اعتصاب غذاي نامحدود دست زدند. آنان در
سال 1363 به مدت 18 روز , در سال 1371 به مدت 15 روز , در سال
1375 به مدت 18 روز و در سال 1377 به مدت 10 روز به اعتصاب غذاي
نامحدود دست زدند.
اصلي ترين درخواستهاي زنان اسير فلسطيني جداكردن آنان از زنان
جنايتكار و بهبود كيفيت غذا , درمان بيماران , دادن اجازه براي استفاده از
روزنامه و كتاب و نامه , پايان دادن به سركوب اسرا و اقدامات ايذايي براي
تحريك اين اسيران از سوي زندانبانان بود. زنان اسير فلسطيني با اقدامات
اعتراض آميز خود موفق شدند به برخي از خواسته هاي خود جامه عمل
بپوشانند و براي خدمت به اسرا موسسه اي را در داخل زندان تشكيل دهند.
مشكلات زنان اسير فلسطيني منحصر به اين موارد نبوده است . اين زنان
مانند « ميمه آغا » , « سميحه حمدان » و « ماجده سلايمه » در سلولهاي تنگ و
تاريك زندانهاي رژيم صهيونيستي زايمان و به مدت دو سال از كودكان
خود در همين سلولها نگهداري كرده اند.
ماجده كه با وجود سهل انگاري صهيونيستها و بي توجهي به وضعيت
سلامتي اسرا از بيماري رنج مي برد. سالهاي طولاني از عمر خود را در
زندانهاي صهيونيستها گذرانده است . برخي از زنان اسير مانند « عطاف
عاليه » , « زهره فرعوش » , « ناديه الخياط » , « فاطمه برناوي » (كه اول زن اسير
فلسطيني است ) بيش از 10 سال است كه در اين زندانها اسيرند .
هنگامي كه صهيونيستها پس از توافق « طابا » تصميم گرفتند كه تعدادي
از زنان اسير فلسطيني را آزاد كنند , زنان اسير فلسطيني با آن مخالفت كرده و
خواستار آزادي دسته جمعي زنان اسير شدند و ترجيح دادند كه در زندان
بمانند تا اين امر تحقق يابد. آنها موفق شدند در نهايت سخن خود را به
كرسي بنشانند و در سال 1376 تعداد زيادي از زنان اسير فلسطيني از
زندانهاي اشغالگران آزاد شدند.
اين اسيران همچنين پس زا امضاي توافق « اسلو » با شعار « هيچ طرحي
بدون آزادي تمامي اسراي فلسطيني صورت نخواهد گرفت » به منظور
دستيابي به اهداف خود به طرح اعتصاب اسراي فلسطيني در زندانهاي
اشغالگران پيوستند.
در حال حاضر دهها زن اسير مبارز از جمله « سونا الراعي » , « نسرين
طه » , « عبير عمرو » , « سعاد غزال » , « ومها العك » , « ام مني » , « ساره عيسي
عمرو » , « وجدان احمد بوجه » , « عبير ناصر ابوخضير » و « هنا ابو خضير » در
زندانهاي اشغالگران اسيرند. اين اسرا در بند زنان « الرمله » و مراكز بازداشت
ديگري در شرايطي بسيار سخت زندگي مي كنند. اشغالگران آنها را در
سلولهاي زنان جنايتكار قرار مي دهند و همه روزه به اقدامات تحريك آميزي
بر ضد آنان دست مي زنند.
در بين زنان اسير فلسطيني يك نوجوان 16 ساله به نام « سعاد غزال »
حضور دارد كه به شش سال و نيم حبس محكوم شده است .
شكنجه اسراي زن
زن فلسطيني در اثناي بازداشت و بازجويي به دست افراد « شاباك »
(سازمان اطلاعات رژيم صهيونيستي ) با انواع روشهاي سركوبگرانه و
وحشيانه روبروست . صهيونيستها براي اين كه زنان اسير را به زانو درآورند
و به تسليم وادار كنند و از آنها انسانهايي بي هدف , ضعيف و شكننده بسازند
از انواع فشارهاي رواني , تهديد استفاده مي كنند.
برخلاف تصور بازجويان صهيونيست زنان اسير فلسطيني شجاعت و
بي باكي خود را در رويارويي با بازجويان و روشهاي خشونت بار و ضدبشري
آنها ثابت كردند و ديري نپاييد كه بطلان اين انديشه بر اشغالگران روشن شد.
زن اسير فلسطيني براي حمايت از عزت و شرف و نيز دفاع از انسانيت خود
بسياري از ظلم و ستمها و دردها را تحمل كرده است . تجربه زن فلسطيني پر
از فداكاري , ازخودگذشتگي و فداكاري است و حماسي ترين لحظات را در
تاريخ به ثبت رسانده است . در اين راستا بازجويان صهيونيست از
وحشيانه ترين و غيرانساني ترين روشهاي موجود براي شكنجه زنان اسير
استفاده كرده اند كه به برخي از آنها اشاره مي شود :
تهديد به تجاوز جنسي : بازجويان صهيونيست گمان مي كردند كه اين
عامل , برنده ترين سلاح براي درهم شكستن مقاومت زنان فلسطيني و
واداركردن آنان به تسليم و اعتراف است . « رائده محمد » شحاده » , يكي از
اسراي فلسطيني مي گويد : تهديد به تجاوز شمشيري بود كه برروي گردنم
گذاشتند : « اعتراف كن و گرنه به يكي از سربازانم دستور مي دهم كه در برابر
من به تو تجاوز كند » .
« فاطمه الكرد » مي گويد : بازجويان صهيونيست او را تهديد كردند كه زنان
فاحشه اي به سلول را خواهند آورد.
« صفا دعيبس » درباره اين روش وحشيانه گفت : در حاليكه بازجو به من
نزديك مي شد , گفت : آيا وقتي كه شوهرت با تو ازدواج كرد باكره بودي من
با حقارت به سوي او نگاه كردم , سپس مرا تهديد به تجاوز كرد.
« رحاب عيساوي » تصريح كرد , اشغالگران وي را تهديد كردند كه اگر به
آنچه مي خواهند به طور كامل اعتراف نكند , يك « دروزي » را مي آورند تا به
وي تجاوز كند.
بدون ترديد بازجويي زجرآورترين دوره زندان براي زن اسير فلسطيني
به شمار مي رود. او با انواع روشها شكنجه مي شود. بازجويان براي اينكه از
وي اعتراف بگيرند با او در يك اتاق پر از آينه مي نشينند و در حاليكه كه در
وسط اتاق مذكور ميز بزرگي قرار دارد و يك اسلحه كمري نيز بر روي آن
گذاشته شده است , از پدر اسير مي خواهند كه وي را قانع به اعتراف كند. اين
تهديد با حضور نزديكان و اعضاي خانواده صورت مي گيرد. بازجويان براي
گرفتن اعتراف از اسلحه استفاده مي كنند.
يكي از زنان اسير مي گويد : آنان مرا در سلولهاي ترسناك و تاريك قرار
دادند كه به جز سرما و تاريكي در آن چيزي ديگري وجود نداشت . آب براي
ساعات طولاني در آن جاري مي شد به طوري كه احساس مي كردم كه بر لبه
پرتگاهي ايستاده ام . من با سكوت و انتظار همراه با نگراني و آشفتگي
هم نشين شده بودم . در اين چاه وحشتناك تنها مانده بودم و گذشت زمان را
احساس نمي كردم . ذهنم مشوش شده بود. صدها تن از زنان اسير نيز
وضعيتي مشابه من داشتند. هدف آنها رساندن زن اسير به حالتي از نااميدي ,
احساس تنهايي و تسليم بود.
يكي از انواع فشارهاي رواني كه اعضاي سازمانهاي اطلاعاتي
صهيونيستها از آن بر ضد زنان اسير استفاده مي كردند , آوردن دهها زن
فاحشه به سلولهاي اسرا بود زيرا مي دانند كه زنان فلسطيني به ارزش هاي
اخلاقي و معنوي پايبندي شديد دارند.
بازجويان زنان اسير را براي ساعات طولاني از خواب محروم مي كردند.
آنها يك كيسه بدبو را برروي سر اسير قرار مي دادند به طوري كه صورت وي
را مي پوشاند و تنفس او را دشوار مي كرد. اشغالگران دستهاي اسير را از
پشت مي بستند و وي را براي ساعات طولاني بي حركت رها مي كردند.
اشغالگران همراه با اين اقدام اجازه نمي دادند كه زنان اسير فلسطيني براي
مدت طولاني بخوابند و يا غذا بخورند تا از اين راه مجبور شوند اعتراف و از
بازجويان اطاعت كنند. « سهام برغوثي » در اين باره مي گويد : آنها اسرا را از
خواب محروم مي كردند.
در هفتم خرداد 1371 زنان فلسطيني در يك هماهنگي كامل با ساير
زندانيان , به مدت 17 روز اعتصاب كردند كه منجر به بهبود نسبي شرايط
زندان ها گرديد.
هم اينك , شمار زيادي از زنان به همراه بيش از هفت هزار زنداني مرد
فلسطيني در شرايط طاقت فرسايي در زندانهاي رژيم صهيونيستي به
سرمي برند. اين زنان عمدتا به اتهام اقدامات ضد صهيونيستي و يا همكاري
با مبارزان فلسطيني در زندان هستند.
آنچه در اين ميان از اهميت برخوردار است تقويت روزافزون اراده
بانوان فلسطيني براي تشريك در مبارزات آزاديبخش سرزمين فلسطين
است . زن فلسطيني اگر زماني فقط جنايات روزمره فلسطيني ها را در حق
خود و اعضاي خانواده اش تحمل مي كرد اينك به يك عصيانگر شجاع در
برابر جنايات و سياستهاي غيرانساني صهيونيستها تبديل شده است و بدون
ترس با امكانات محدود دفاعي به رويارويي با صهيونيستها برمي خيزد. اين
واقعيتي است كه ترس و نگراني را در دل صهيونيستها عميق تر مي سازد.
« بنيامين اليعازار » رئيس سابق ستاد ارتش رژيم صهيونيستي كه شخصا
با يك زن شهادت طلب فلسطيني , كه قبل از عمليات بازداشت شده و در
زندان به سرمي برد , به گفتگو پرداخته است اعتراف مي كند : « درك نمي كنم
چه عاملي اين زنان را به انجام چنين اعمال خطرناك و استقبال از مرگ
ترغيب مي كند. » اين واقعيتي است كه هم اكنون در اذهان زنان فلسطيني
جاري است و نويدبخش رهايي سرزمين فلسطين است .
منابع :
1 ـ خبرنامه جمعيت دفاع از ملت فلسطين
2 ـ سايت مركز اطلاع رساني فلسطين
3 ـ سايت دفتر آمار فلسطين
در طول 4 سال انتفاضه مسجدالاقصي , بيش از 200 زن
فلسطيني توسط صهيونيستها به شهادت رسيدند
هم اكنون شمار زيادي از زنان به همراه بيش از هفت هزار
مرد فلسطيني در زندانهاي رژيم صهيونيستي در شرايط
طاقت فرسايي به سر مي برند
رئيس سابق ستاد ارتش رژيم صهيونيستي : درك نمي كنم چه
عاملي اين زنان (شهادت طلب فلسطيني ) را به انجام چنين
اعمال خطرناك و استقبال از مرگ ترغيب مي كند
