بسم الله الرحمن الرحيم
آخرين روزهاي دولت حاضر , قاعدتا صرف تعريف و تمجيدهائي
مي شود كه به تيم دولتمردان , « خسته نباشيد » بگويند و از كارها و تلاشهاي
انجام شده , تقدير شود. تا اينجاي قضيه و تا حدودي كه حقي از گذشتگان
ضايع نگردد و در بيان واقعيت ها نيز اغراق و گرافه گوني نشود , پذيرفتني
است و بلكه اقدامي است شايسته تا براي آحاد مردم روشن شود كه كارنامه
دولت آقاي خاتمي در اين 8 ساله , حاوي چه محورهائي بوده و چه
دستاوردهائي را بهمراه داشته است .
در اين زمينه , جمله اي بر سر زبانهاست كه بقدري تكرار شده و در
مواقع و مواضع مختلف , بجا و نابجا مورد استفاده قرار گرفته , كه ديگر به
« تواتر » رسيده است و آن اينكه « مردم بهترين داورند » . اگرچه بعضي ها همين
جمله را تكرار مي كنند تا از « قضاوت مخاطبين امروزي » فرار كنند ولي
واقعيت اينست كه انصافا مردم از « برخوردهاي گزينشي » در ارائه كارنامه ها و
ارزيابي عملكرد دولتمردان , به شدت دلزده هستند و اين شيوه غيراخلاقي را
نمي پسندند كه كساني تا ديروز از وجود طرحهاي نيمه تمام دولت گذشته
گلايه داشتند و با بي انصافي از وجود 200 هزار طرح نيمه تمام بعنوان يك
نقطه ضعف دولتهاي گذشته ياد مي كردند ولي حالا پس از 8 سال كه همان
طرحهاي نيمه تمام ديروز را يكي پس از ديگري افتتاح مي كنند , هيچ يك از
واقعيت ها را در اين باره نمي گويند!
به راستي اين سئوال جدي و حياتي مطرح است كه آيا وجود 200 هزار
طرح نيمه تمام را بايستي جزو نقاط ضعف دولتهاي گذشته بگذاريم و يا آنكه
آنها را نشاني از « آينده نگري » دولتمردان تلقي كنيم و بخاطر اين حسن نيت و
رفتار منطقي آنها , حتي در غياب آنها هم از آنها تجليل و تكريم كنيم براي
درك ابعاد واقعي و ملموس اين موضوع , لازم است به اين نكته ريشه اي
توجه خاصي داشته باشيم كه يك طرح اجرائي اعم از ساخت يك سد , يك
سيلو , يك پالايشگاه , يك بزرگراه , يك نيروگاه و هر طرح كوچك يابزرگ
ديگر , به سادگي وارد مراحل اجرائي نمي شود بلكه بايستي سالها پيرامون آن
بررسي و تحقيق شود تا مراحل مختلف كار از جمله امكان سنجي , برآورد
اقتصادي , محاسبات مهندسي , طراحي مهندسي اوليه , طراحي مهندسي
تكميلي , برآورد هزينه ها , تعيين منابع بررسي و ارزيابي بازارهاي مصرف ,
ارزيابي هاي زيست محيطي , تخصيص بودجه و اعتبارات لازم , تعيين
مجريان , نظارت بر اجرا , بازرسي فني , حسابرسي , بررسي و تدوين
آئين نامه هاي ايمني و بهداشت و اجراي آن , بهمراه طيف وسيعي از مسائل
ريز و درشت ديگري كه در اين مقوله از اهميت خاص و حتي از اولويت
عملياتي برخوردارند را بگذراند و عدم توجه به هر يك از آنها باعث بروز
خطرات و خسارات و صدمات جبران ناپذيري مي شود.
كساني كه به پيچيدگيها و ظرافت هاي عمليات اجرائي آشنا هستند , بهتر
مي توانند قضاوت كنند كه طرحهاي نيمه تمام به طرحهائي گفته مي شود كه
سالها برروي آنها كار شده و بررسيهاي كارشناسي لازم صورت گرفته ,
مراحل مختلف امكان سنجي , ارزيابي اقتصادي , محاسبات مهندسي ,
طراحي مهندسي اوليه , طراحي مهندسي تكميلي , برآورد هزينه ها , تعيين
منابع مالي , بررسي و ارزيابي بازارهاي مصرف , ارزيابي هاي زيست محيطي
تخصيص بودجه و اعتبارات , عمليات انتخاب مجريان , بررسي و تدوين
آئين نامه هاي ايمني بهداشت را پشت سر گذاشته و درصد قابل توجهي از
عمليات اجرائي نيز عملا در مورد آنها پيشرفت داشته است , وگرنه « طرح
نيمه تمام » تلقي نمي شود.
بايد پرسيد كه اگر دولتهاي گذشته , فقط و فقط به طرحهائي
مي انديشيدند كه در زمان تصدي همان دولتها به بهره برداري مي رسيدند و
ديگر طرحي براي پيگيري دولت آينده باقي نمي ماند , آيا نبايستي آن دولتها
را به « برخورد مقطعي » با مسائل متهم مي كرديم و آيا نبايستي آنها را بخاطر
« فقدان آينده نگري » مورد بازخواست قرار مي داديم متاسفانه دولتمردان
كنوني در اين زمينه حتي از داستانها و اشعار موجود در كتابهاي فارسي
دبستاني هم نتوانسته اند چيز زيادي را بياموزند و داستان آن كشاورز
كهنسالي را بخاطر بياورند كه در مقام پاسخ به كسي كه مرگ زودرس او را
دليلي بر بيهودگي كاشت درخت ميوه معرفي مي كرد , پاسخ محكم و
عاقلانه اي داد و گفت :
دگران كاشتند و ما خورديم
ما بكاريم و ديگران بخورند
اميد و انتظار و آرزوي مردم اينست كه ايكاش دولتمردان كنوني كه عمر
دولتشان به پايان رسيده , در طول اين 8 ساله به تجربه آموخته باشند كه در
اين مورد هم اشتباه مي كرده اند و هر دولتي بايستي با آينده نگري به مسائل
اجرائي نگاه كند و فقط دوره محدود 4 ساله يا 8 ساله اي را كه خودش
مصدر امور است , نبيند بلكه براي آينده هم , طرحي باقي بگذارد كه ديگران
به تكميل آن بپردازند. طبيعي است كه دولتمردان كنوني نيز طرح نيمه تمامي
براي دولت آينده گذاشته باشند كه فردا , متهم به برخورد مقطعي با مسائل
كشور نشوند. مراحل افتتاح بخش هاي مختلف طرح ملي « مترو » در زمان
آقاي خاتمي صورت گرفت و نخستين مرحله اش در نخستين ماههاي تصدي
دولت آقاي خاتمي افتتاح شد درحاليكه همه مي دانند كه شروع اقدامات
تصدي دولت سازندگي , با شتاب بيشتري ادامه يافت . بدين ترتيب شبكه
عظيم مترو را بايستي از دستاوردهاي نظام جمهوري اسلامي و دولتهاي
قبلي تلقي كرد.
در باب احداث و افتتاح سدها , نيروگاهها , سيلوها و هزاران طرح
زيربنائي ديگر كه ايران را در مقام يكي از معدود كشورهاي صاحب علوم و
فنون سدسازي , سيلوسازي و... قرار داده , آيا مي توان يك دولت را عامل
دستيابي به اين موفقيت هاي عظيم جهاني معرفي كرد
اين بي انصافي بزرگي است كه دولتمرداني را صاحب اينهمه كرامات
معرفي كنيم كه خودشان قبول داشتند فاقد هرگونه برنامه اقتصادي و فاقد
هرگونه طرحي براي رسيدگي به چنين اموري هستند و فقط به مقوله هاي
نظري از قبيل « توسعه سياسي » , آنهم بصورت افراطي و غيرعقلائي چسبيده
بودند و طيف وسيع طرفداران خودشان را هم از دور خود پراكنده ساختند.
دولتمرداني كه تقريبا تمامي فرصتهاي سخن گفتن را به مقولات تئوريك
سياسي آنهم به تكرار مفاهيم تكراري پرداخته اند , چطور مي توانند در زمان
دريافت كارنامه 8 ساله شان مدعي شوند كه 8 سال سازندگي و كار اجرائي
سنگين در كارنامه شان دارند
اين روزها در روزنامه هائي كه در طول 8 سال گذشته حتي يك خط هم
راجع به مقولات غيرسياسي مطلب نداشته اند , مي خوانيم كه در يكصد سال
گذشته 393 نيروگاه در ايران ساخته شده و در 8 سال اخير 129 نيروگاه و
مهمتر آنكه گويا سدسازي دولت فعلي به اندازه كل تاريخ ايران بوده است و
آيا كسي مي پذيرد كه بهره برداري از شبكه عظيم 56 هزار كيلومتري فيبر
نوري را بايستي به حساب دولتمردان كنوني بگذاريم و از مرارتها و
تلاشهاي دولتهاي گذشته غافل شويم
مردم اين بي انصافي ها را مي بينند و فقط متاسف مي شوند كه چقدر
دولتمردان ما بايستي فاقد انصاف باشند و چقدر بايستي مخاطبين خود را
« ساده لوح » و فاقد شعور و درك بدانند كه مدعي شوند اين دولت « دولت
فعاليت در سكوت » بوده و بي سرو صدا فقط به سازندگي و عمران كشور
پرداخته است . البته نميتوان منكر تلاش اين دولت لااقل درحد به پايان
رساندن همان طرح هاي نيمه تمام دوران دولت گذشته شد و از اين بابت بايد
دولتمردان كنوني را تحسين كرد و به آنها نيز دستمريزاد گفت . درعين حال ,
خوبست اين روزها همراه با افتتاح اين طرح ها , اظهارات گذشته نيز اصلاح
شود و يادي نيز از بانيان اين طرح ها كه اكنون مايه آبروي دولتمردان كنوني
هستند بعمل آيد. ناديده گرفتن اين واقعيت , شرط انصاف نيست و قطعا
هيچكس از رعايت انصاف زيان نخواهد ديد.
