« اين جا خانه من است » عنوان كتابي است كه توسط ستاد كنگره
بزرگداشت سرداران و شهداي آذربايجان شرقي (لشكر 31 مكانيزه عاشورا)
و با حمايت بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاي دفاع مقدس اين استان چاپ و
منتشر شده است .
اين كتاب كه شامل 32 خاطره مي باشد آثار برگزيده مسابقه « خاطرات
جنگ را بپرس , بنويس , نقاشي كن » مي باشد كه به همت مديريت حفظ آثار و
نشر ارزشهاي دفاع مقدس لشكر 31 عاشورا در سال 1376 برگزار گرديد كه
به كوشش دانش آموزان عزيزي كه نام شان در ابتداي كتاب آمده , فراهم آمده
است .
« اين جا خانه من است » توسط « عبدالمجيد نجفي » بازنويسي و در
شمارگان 2200 جلد و در 132 صفحه قطع جيبي منتشر و به بازار نشر دفاع
مقدس عرضه گرديد.
معرفي نشريه
طراوت
|
بيست و هشتمين شماره نشريه « طراوت » ماهنامه فرهنگي ,
اجتماعي كنگره بزرگداشت سرداران و بيست و سه هزار شهيد
استان اصفهان منتشر شد.
در اين شماره از طراوت كه پانزدهم خرداد ماه چاپ شد
عناوين زير به چشم مي خورد : هفت قصه از بلوچستان ـ
خاطره ـ پيام بربشاگرد ـ قاب خالي (داستان ) ـ اين يك سند
تاريخي است ـ من يك جانباز شيميايي هستم ! ـ براي انتخاب
رئيس جمهور مملكتمان ـ ستارگان آسمان گمنامي ـ موازنه
نابرابر ـ گردان تخريب ـ از مجلس شوراي اسلامي تا شير
پاكتي سه گوش ـ عمليات گردشگر آمريكايي ـ رجال هفت
ساله و شهادت يار مي شناسد.
قابل ذكر است « طراوت » پانزدهم هر ماه در پيشخوان
روزنامه فروشي ها قرار مي گيرد.
|
شكست دفاع متحرك عراق
|
بمناسبت سالگرد عمليات پيروزمند كربلاي يك ـ آزادسازي
مهران
بخش نخست
شهر مهران در 27 ارديبهشت 1365 براي بار دوم به دست ارتش عراق
اشغال شد. بار اول , هم زمان با هجوم سراسري به ميهن اسلامي , عراق در
مهر 1359 وارد مهران شد و آن را اشغال كرد . اما زماني كه عراق در پايان
سلسله عمليات هاي بزرگ آزادسازي مناطق اشغالي به دست رزمندگان
اسلام , شهر خرمشهر را از دست داددر يك عقب نشيني سراسري از باقي
مانده خاك كشور( نه تمام آن ) شهر مهران را نيز خالي كرد و بر روي
ارتفاعات شمال و جنوب شهردر داخل خاك ايران , مستقر شد. شهر تخليه
شده مهران به دليل تسلط دشمن , براي نيروهاي خودي قابل استفاده نبود تا
اين كه در عمليات والفجر 3 شهر مهران و ارتفاعات مشرف برآن كاملا آزاد
شد.
پس از عمليات والفجر 8 , ارتش عراق در جريان اجراي استراتژي دفاع
متحرك (كه از 15 فروردين 1365 آغاز شد) بارديگر شهر مهران را اشغال
كرد. اين اقدام بيشتر با هدف بازسازي روحيه شكست خورده ارتش عراق
وهمچنين جلوگيري از اجراي عمليات بعدي جمهوري اسلامي به عمل آمد.
علاوه بر اين , تبليغات سياسي براي پيروزي در مهران از نظر تحت الشعاع
قرار دادن عمليات فاو در محيط خارجي نيز مورد توجه تصميم گيرندگان
حكومت عراق بود.
هنگام حمله عراق , نيروهاي زيادي در خطوط پدافندي منطقه مهران
حضور نداشت , اما به نظر مي رسيد پس از تك هاي عراق به محور
دربنديخان (15 فروردين 1365 ) , سومار (22 فروردين 1365 ) , فكه (10
ارديبهشت 1365 ) و حاج عمران (24 ارديبهشت 1365 ) كه به جز حاج
عمران , در تمام تك هاي پيش از آن , به طور كامل موفق بود , بايستي آمادگي
نسبي براي مقابله با حمله عراق تدارك مي شد , اما چنين نشد و عراق
توانست شهر را تصرف كند. در پي آن بلافاصله نيروهاي تيپ اميرالمومنين
(ع ) از لشكر 5 نصر (سپاه پاسداران ) , در 28 ارديبهشت 1365 درمنطقه نمه
كلان بو با دشمن درگير شدند و پس از چند روز نبرد , تيپ 21 امام رضا (ع )
و لشكر 41 ثارالله (ع ) (از سپاه پاسداران ) در 31 ارديبهشت 1356
ارتفاعات 307 , 310 , 345 , 330 و تپه رضاآباد از مجموعه ارتفاعات نمه
كلان بو را آزاد كردند. حمله يگان هاي سپاه در اين محور با اين هدف انجام
گرفت كه از استقرار عراق بر روي ارتفاعات حساس منطقه و تسلط بر تنگه
كنجان چم جلوگيري كنند.
در اين درگيري ها 70 تن از رزمندگان سپاه شهيد , 666 تن مجروح ,
133 تن مفقود و هشت تن اسير شدند . درحمله عراق وتصرف شهر نيز از
نيروي زميني ارتش , 9 تن شهيد , 180 تن مجروح , 98 تن مفقود شده و 40
تن به اسارت دشمن درآمدند. علاوه بر اين , بيشتر تجهيزات و سلاح هاي
سنگين ونيمه سنگين يگان هاي ارتش از جمله توپ هاي 203 ميليمتري و
شمار زيادي تانك , نفربر و خودرو به غنيمت دشمن درآمد.
ضرورت آزادسازي مهران
پس از اشغال مهران , ارتش عراق خود را براي تك در مناطق ديگري
آماده كرد و احتمال داده مي شد سومار و قصر شيرين نيز به دست دشمن
سقوط كند كه چنين رويدادي قابل پذيرش نبود , و ضرورت داشت اين
تلاش دشمن به گونه اي مقتضي خنثي شود. افزون بر اين , حضرت امام نيز به
طور مكرر مسئله شهر مهران را پي گيري مي كردند , لذا طرح ريزي عمليات
آزادسازي مهران به سرعت آغاز شد.
طرح مانور
پس از ساعت ها بحث و گفتگو در باره طرح مانور وراه كارهاي حمله به
مواضع دشمن , سرانجام دو محور براي عمليات در نظر گرفته شد : 1 ـ جاده
ايلام ـ مهران و باغ كشاورزي 2 ـ جاده دهلران ـ مهران و ارتفاعات قلعه
آويزان به طرف شهر و غرب قلعه آويزان ـ اجراي اين طرح عملياتي بيش از
30 گردان نيرو نياز داشت , اما چنين تواني آماده نبود . از سوي ديگر , تاخير
در اجراي عمليات , ضايعاتي در پي داشت , لذا طرح مانور بر اساس 30
گردان مورد توجه فرماندهان سپاه قرار گرفت . مدتي بعد , در سمينار
فرماندهان نظامي سپاه در باختران , طرح مانور عمليات بار ديگر بررسي شد
و فرمانده سپاه در باره ضرورت سرعت در اجراي عمليات گفت : « امام تاكيد
دارند قضيه مهران به سرعت حل شود. »
در نهايت مقرر شد به دليل كمبود نيرو و وجود استحكامات دشمن ,
محور باغ كشاورزي حذف شده و از محور قلعه آويزان و يال هاي تا روستاي
امام زاده سيدحسن كه مهم ترين محور حمله محسوب مي شد و تاكيد
فرماندهي كل سپاه بود.
تامين انتهاي ارتفاعات حمرين تا شيار ميگ سوخته و امتداد آن , و
تامين روستاهاي بهين بهروزان و هرمزآباد. مرحله سوم , تصرف خاكريز
والفجر 3 كه از روستاي فرخ آباد تا زير ارتفاعات 223 قلعه آويزان امتداد
داشت .
سازمان رزم
نيروي زميني سپاه پاسداران فرماندهي عمليات را به عهده داشت و
قرارگاه نجف نيز با شش لشكر , سه تيپ و يك گردان مستقل زرهي مامور
آزادسازي شهر مهران بود.
يگان هاي قرارگاه نجف عبارت بودند از :
لشكر 27 حضرت رسول (ص ) با هفت گردان پياده , يك گردان زرهي و
يك گردان ادوات , لشگر 17 علي بن ابي الطالب (ع ) با سه گردان زرهي و يك
گردان ادوات , لشگر 41 ثارالله (ع ) با شش گردان پياده و يك گردان ادوات :
لشگر 25 كربلا با چهارگردان پياده , يك گردان زرهي و يك گردان ادوات
لشگر 10 سيدالشهدا (ع ) با سه گردان پياده , يك گردان زرهي و يك گردان
ادوات , لشكر 5 نصر با سه گردان پياده و يك گردان ادوات , و تيپ 21 امام
رضا(ع ) با چهارگردان پياده و يك گردان ادوات , تيپ 15 امام حسن (ع ) با
دو گردان پياده و يك گردان ادوات , تيپ 662 بيت المقدس با دو گردان پياده
و يك گردان ادوات .
در مجموع سپاه با 34 گردان پياده , 9 گردان ادوات و تيپ زرهي 38
ذوالفقار و يك گردان زرهي , عمليات كربلاي 1 را آغاز كرد .
وضعيت دشمن
عراق پس از تصرف مهران , يگان هاي بيشتري را در منطقه مستقر كرد.
شهر مهران و اطراف آن تحت مسئوليت لشكر 17 زرهي از سپاه دوم عراق
بود , كه با تيپ هاي 443 , 705 و 425 پياده از آن دفاع مي كرد . علاوه بر اين ,
تيپ هاي 70 زرهي , 59 مختلط و 501 پياده در احتياط نزديك و تيپ يك
كماندويي كمي عقب تر در احتياط قرار داشتند. در مجموع , دشمن در اين
منطقه داراي 42 گردان پياده و شش گردان زرهي بود .
شرح عمليات
از غروب دوشنبه 9 تير 1365 رزمندگان به سوي دشمن حركت كردند .
در ميان ناباوري , تيربارهاي دشمن به شدت كار مي كردند و منورها نيز
آسمان منطقه را روشن كرده بودند. اما ساعتي بعد , مشخص شد كه اين اقدام
دشمن نه از روي هوشياري و آگاهي از عمليات , بلكه تنها بدليل يك
حساسيت كاذب بوده است . پس از آن , عمليات در ساعت 22,30 با رمز « يا
ابوالفضل العباس ادركني ) در حين غافلگيري دشمن (در مناطق سومار , قصر
شيرين و....) آغاز شد.در اين حمله , خط دشمن را در اكثر محورها بدون
مشكل خاصي , شكسته شد تنها , در محور لشكر 25 كربلا واقع در ارتفاعات
قلعه آويزان كه استحكامات دشمن زياد بود حركت نيروها كند شد , با اين
حال , يك ساعت بعد , در اين محور نيز خط شكسته شد.
هم زمان با شروع عمليات , تيپ 4 لشكر 21 حمزه نيروي زميني ارتش به
همراه نيروهايي از تيپ اميرالمومنين (ع ) از لشكر 5 نصر(سپاه ) در محور باغ
كشاورزي تظاهر به تك كردند و با اجراي آتش توپخانه و تير مستقيم , دشمن
را به خود مشغول كردند.
حمله موفق يگان ها و پيشروي آنها موجب شد تا صبح عمليات , علاوه
بر هدف هاي مرحله اول حدود يك سوم از منطقه مرحله دوم نيز تصرف
شود.
صبح عمليات , تحرك حساب شده و مهمي از دشمن مشاهده نشد.
مسئله اي كه براي فرماندهان عملياتي غير منتظره و مشكوك به نظر مي رسيد
اين بود كه تنها تيپ 1 كماندويي سپاه چهارم با نيروها درگير شد كه آن هم
منهدم گرديدو همچنين نيروهاي احتياط عراقي در محور امام زاده
سيدحسن پاتك كردند كه نيروهاي لشكر 27 محمد رسول الله (ص ) آن را
دفع كردند.
با روشن شدن هوا , عمليات با سرعت بسيار ادامه يافت , زيرا فرماندهان
يگان ها با مشاهده وضعيت دشمن برصدد برآمدند پيش از آنكه دشمن خود
را باز يابد , كاررايكسره كنند. اين تدبير و اقدام به موقع موجب شد تا پايان
روز اول , بسياري از هدف هاي مرحله دوم تصرف شود.
در شب دوم عمليات , باقي مانده هدف هاي مرحله دوم , تصرف شد و
قبل از پايان يافتن شب , رزمندگان برقسمتي از زمين مرحله سوم نيز مسلط
شدند. در جريان عمليات شب دوم , خبرهاي مختلفي از عقب نشيني دشمن
در محور باغ كشاورزي , تپه هاي غلامي و پاسگاه دراجي مي رسيد كه
فرماندهان را شگفت زده كرده بود. صبح روز دوم مشاهده شد كه بيشتر
نيروهاي دشمن در اين محورها عقب نشيني كرده اند.
از صبح زود روز دوم عمليات در تمام محورها ادامه يافت و رزمندگان با
روحيه اي مضاعف به پيشروي ادامه دادند.از محور باغ كشاورزي خبر رسيد
كه دشمن با سازماني از هم گسيخته در حال عقب نشيني است . لذا
رزمندگان , با سرعت معبري از ميان ميدان مين باز كرده به كمك تعدادي از
نيروهاي ارتش , سوار بر نفربر و بدون درگيري قابل توجه , وارد باغ
كشاورزي شدند و حدود 100 تن از نيروهاي پراكنده دشمن را به اسارت
درآوردند . لشكر 10 سيدالشهداي (ع ) نيز با حضوردر پشت باغ كشاورزي
تعداد ديگري از نيروهاي دشمن را اسير كرد.
افزون بر اين , رزمندگان كه در شب گذشته تا پشت ديوارهاي شهر پيش
رفته بودند , از دو محور شهر را دور زده و به سوي روستاي فرخ آباد
وروستاي رستم آباد پيشروي كرده و با پاك سازي وتصرف آنها , در غرب
مهران ضمن الحاق , به احداث خاكريز پرداختند.اين اقدام موجب شد.
بدون درگيري , شهر مهران محاصره شود. پس از آن رزمندگان اسلام حوالي
ظهر از چند محور وارد شهر شدند. در حالي كه دشمن قبل از آن , شهر را
تقريباخالي كرده بود. سرانجام تا غروب آفتاب شهر به طور كامل پاكسازي
شد.
عمليات درشب هاي سوم , چهارم , پنجم و ششم نيز با هدف حضور
روي ارتفاعات سركوب ومحورهاي ديگري كه بايد تصرف مي شد و نيز
تشكيل خط مناسب پدافندي , ادامه يافت .از اين پس , محورهاي پاسگاه
دراجي , باغ كشاورزي , تپه هاي غلامي , فرخ آباد و به ويژه ارتفاعات قلعه
آويزان محل درگيري رزمندگان اسلام ودشمن بودند. يگان هاي خودي تلاش
فراواني براي تصرف مواضع برتر ارتفاعات قلعه آويزان به كار بستند.
سرانجام , در روز ششم عمليات , لشكرهاي 27 حضرت رسول (ع ) و 10
سيدالشهدا (ع ) موفق شدند يال ها و قله اصلي اين ارتفاع را تصرف كنند.
بدين ترتيب , عمليات كربلاي 1 با تامين و تصرف 100 درصد هدف هاي
مورد نظر پايان يافت . آقاي رضايي , فرمانده وقت سپاه , درباره دامنه اين
پيروزي كه فراتر از هدف هاي مورد نظر بود و همچنين , نگراني از سرنوشت
عمليات , بعدها اظهار داشت .
« در قرارگاه مركزي كه ما فرماندهان را جمع كرديم , خب , تصميم
گرفتيم . ديگر آقايان حركت كنند و بروند , يعني ما تصميم مان را اعلام
كرديم , آقايان (فرماندهان ) از سنگر بيرون رفتند , من هنوز يك شكي ته دلم
بود و نگراني داشتم . خيلي هم پيروزي ما در اينجا (مهران سال 1365 ) مهم
بود. و اگر اينجا شكست مي خورديم خيلي بد مي شد من تحليلم اين بود كه
در اين صورت , لطمه جدي به سپاه و نظام وارد خواهد شد.لذا براي
اطمينان بيشتر به قرآن مجيدپناه بردم , قرآن را باز كردم اين آيه شريفه آمد :
اذن للذين يقاتلون بانهم ظلمو و ان الله علي نصرهم لقدير.(سوره حج آيه
39 ) كه اين « ان الله علي نصرهم لقدير » را بعد از فتح مهران آدم با تمام وجود
درك مي كرد. چون ما روي كمبود نيرو و كمبود مهمات بحث مي كرديم , اما
آيه شريفه مي گفت , خداي متعال كه به شما اذ ن مقاتله داده , تواناست كه
شما را پيروز كند. كنايه از اين كه اين صحبت ها كه از ناتواني مي شود را مثلا
ادامه ندهيد. خداي متعال كه گفته بجنگيد , اين توانايي را هم دارد كه شما
راموفق كند. اتفاقا , در عمليات اصلا ترمز پيروزي بريده بود! وعلاوه بر
هدف هاي موردنظر , روي ارتفاع قلاويزان كه خارج از طرح مانور بود نيز ,
پيشروي كرديم واين بيانگر عنايت الهي بود اين ضربه , خيلي ضربه موثري
شد. يعني تقريبا پس از آن عراق متوقف شد و اگر ما مهران را آزاد
نمي كرديم , احتمالا عراق حمله خود را به فاو عملي مي ساخت . مهران در
شرايط پس از پيروزي فاو , يك مفهوم سياسي , رواني و يك مفهوم نظامي
برجسته اي پيدا كرده بود در حالي كه قبل از (فتح ) فاو , اصلا چنين
ويژگي هاي نداشت . يك سري موقعيت هادرمهران دست به دست هم داده
بود كه پيروزي و يا شكست درآنجا به تبعات و آثار سياسي ـ نظامي بزرگي
منجر مي شد. »
دراين عمليات در مجموع 40000 تن از رزمندگان خودي در برابر
70000 نيروي دشمن قرار گرفتند در عمليات كربلا1 (تا 16 تير 1365 )
حدود 70 تن از رزمندگان اسلام شهيد , و 4500 تن از آنهامجروح شدند .
بيشترين ضايعات مربوط به لشكرهاي 27 حضرت رسول (ص ) و 41 ثارالله
(ع ) بود , مطابق نظر كارشناسان اطلاعاتي سپاه , در اين عمليات بيش از
3400 تن از نيروهاي دشمن اسير و مفقود و حدود 10000 تن از آنها كشته
و يا زخمي شدند . همچنين 110 تانك و نفربر و تجهيزات زيادي از دشمن
منهدم شد و 69 تانك و نفربر , 64 خودرو , 8 دستگاه مهندسي و تسليحات
و تجهيزات ديگري به غنيمت رزمندگان اسلام درآمد.
مركز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه
عراق پس از تصرف مهران , يگانهاي بيشتري را در منطقه مستقر كرد. شهر
مهران و اطراف آن تحت مسئوليت لشكر 17 زرهي از سپاه دوم عراق بود كه
با تيپ هاي 443 , 705 , 425 پايده از آن دفاع مي كرد
حمله موفق يگانها و پيشروي آنها موجب شد تا صبح عمليات علاوه بر
هدف هاي مرحله اول حدود يك سوم از منطقه مرحله دوم نيز تصرف شود
|
|
|