گفتگو با سردار سرتيپ پاسدار علي اكبرنژاد; فرمانده لشكر 22 بيت المقدس و
فرمانده ارشد سپاه در استان كردستان در راستاي عمليات
الي بيت المقدس و فتح خرمشهر
اشاره : از پيروزي بزرگي چون فتح خرمشهر هر چه هم صحبت به ميان بيايد
باز هم كم است چرا كه , نقطه عطف مقاومت و پايداري ملت ايران در جنگ
هشت ساله , آزادي اين شهر خونين و معطر به عطر شهيدان بود و هست .
اين بار براي دانايي بيشتر از ناگفته هاي اين فتح عظيم پاي صحبت رزمنده اي
ديگر نشسته ايم ; سردار سرتيپ پاسدار حاج علي اكبرنژاد; فرمانده لشكر 22
بيت المقدس .
ضمن تشكر از برادر مهدي مقيمي كه زحمت اين گفت و گو را كشيدند.
حاصل نشست ايشان با سردار اكبرنژاد را از نظر شما مي گذرانيم .
در آستانه سالروز فتح خرمشهر قرار داريم , لطفا در مورد عمليات « الي بيت المقدس » و همچنين
دستاوردهاي آن توضيحاتي ارائه فرمائيد.
بسم الله الرحمن الرحيم . و ما جعله الله الا بشر لكم و لتطمئن قلوبكم به و
ماالنصر الا من عندالله العزيرالحيكم .
سوم خرداد سال 1361 همواره در تاريخ كشور ايران اسلامي يادآور
ايثارگري ها , رشادتها و حماسه هاي پرشور و فراموش نشدني است , خرمشهر
مظهر مظلوميت و مقاومت تاريخ در آرزوي رزمندگان اسلام كعبه دلها شد و بر
در و ديوار نوشتند كه خرمشهر مي آئيم و پيمان خون بستند و رفتند.
عمليات بيت المقدس و فتح خرمشهر را مي بايست از دو زاويه و سه مقطع و
مرحله مورد بررسي قرار داد. دو زاويه از جهت بخش توصيفي آن حماسه ي
بزرگ و رشادتها و فداكاريها و عشق و ايمان و معرفت الهي گونه ي رزمندگان و
اخلاص عمل آنها در اين عمليات كه باعث شد سرنوشت جنگ تغيير كند , و ديگر
از زاويه سياسي و تاريخي كه صدام با ادعاهاي بي مورد خود كه در حقيقت به
عنوان مزدور استعمار بود جنگ را بر ما تحميل كرد.
در صورت امكان در مورد اين مقاطع و مراحل بيشتر شرح دهيد.
با شروع جنگ تحميلي و دوران مقاومت تا اشغال خرمشهر كه 35 روز طول
كشيد , در اين مدت مشكلات و تلخي هايي براي ما در پي داشت چرا كه
جمهوري اسلامي حكومت نوپايي بود و به لحاظ سياسي و اجتماعي آمادگي
اداره كشور را نداشتيم و مسئولين هم براي استحكام پايه هاي نظام داشتند
برنامه ريزي مي كردند; و ارتش هم در حقيقت ارتش آنچنان مستحكمي نيز , نبود
و در نهايت صحنه , صحنه ي سياسي و سختي بود و نتوانستيم دفعتا حمله دشمن
را دفع كنيم , اما بواسطه ايمان , اخلاص , معرفت و شور انقلابي و هدايت
پيامبرگونه حضرت امام (ره ) و ضعف ايمان دشمن , تا حدودي اين خلع پر شد و
اين 35 روز مقاومت به ما فرصت داد كه به ارتش سر و سامان دهيم و سپاه
پاسداران حضور پيدا كند و مردم آرامش اوليه خودشان را پيدا كنند تا جلو
پيشروي دشمن گرفته شود و شرايط اوليه به شرايط ديگري تبديل شد و تصور
دشمن مبني به اينكه ظرف يك هفته ضمن تسلط بر خرمشهر اهواز را هم اشغال
مي كنيم , از بين رفت و به ياس و نااميدي مبدل شد و در حقيقت مي توانيم
بگوئيم فتح خرمشهر , فتح الفتوح دفاع مقدس و بعنوان روز مقاومت و ايثار نام
گرفت كه بحق هم واژه درستي بود و حماسه فتح خرمشهر مقطع درخشان تاريخ
ايران شد.
در اينجا باور انقلابي هم در مجموعه ي مدافعين ما ايجاد كرده يعني نيروهاي
مسلح و مردم باور كردند كه مي توانند در مقابل دشمن بايستند و اين دستاورد
باعث عملياتها و موفقيت هاي پي درپي شد. اين باور در دنيا هم ايجاد شد.
دستاورد ديگر نقش ولايت و رهبري و مردم انقلابي و ايثارگر و فداكار در اين
عمليات بود كه حدود 6000 كيلومترمربع از اراضي اشغال شده ميهن اسلامي
آزاد شد . حدود 19000 نفر از نيروهاي دشمن كشته و حدود 16000 نفر از
نيروهاي دشمن به اسارت نيروهاي اسلام درآمدند.
بد نيست مقداري از خود عمليات الي بيت المقدس و مراحل اجراي آن بفرمائيد.
اين عمليات در اين مقطع در تاريخ 61,2,10 با يك قرارگاه مركزي و سه
قرارگاه قدس , فتح و نصر شروع شد. بدينصورت كه قرارگاه قدس از منطقه هويزه
و قرارگاه فتح از جبهه مياني و قرارگاه نصر از منطقه آبادان پس از عبور از كارون
و رودخانه ي كرخه , دشمن فشار شديدي را به قرارگاه نصر و فتح آورده بود و
پس از چند ساعت اين فشار خنثي شد . و قرارگاه فتح و نصر حدود 800
كيلومترمربع از خاك ميهنمان را آزاد كردند و سرانجام پس از 5 روز , از كليومتر
48 تا 103 تثبيت شد و يك جبهه پياپي را رزمندگان اسلام گرفتند و دشمن هم
آسيب جدي ديده بود و به دنبال دسترسي به خرمشهر كه يك هدف اساسي تلقي
مي شد بردند.
مرحله دوم عمليات در تاريخ 61,2,16 شروع شد كه قرارگاه قدس هم از
سمت راست منطقه (سوسنگرد و هويزه ) ضمن درگير شدن با چند لشكر عراق
عمليات خودش را توسعه داد و در اينجا بود كه دشمن محاصره شد. و وقتي
دشمن متوجه شد كه محاصره شده است از وحشت هجوم نيروهاي رزمنده
دستور عقب نشيني نيروهايش را صادر كرد و امكانات و تجهيزات وسيعي را
بجاي گذاشتند و بسياري از نيروهاي دشمن به اسارت درآمدند اما هنوز بخشي از
خاكمان در دست دشمن بود لذا با آشفتگي كه در جبهه ي دشمن ايجاد شد يك
فضاي جديدي در عمليات بوجود آمد و مرحله ي سوم عمليات در تاريخ
61,3,1 آغاز شد , در اين مرحله تجديد قوا صورت گرفت و قرارگاه فجر نيز با 3
تيپ وارد اين منطقه شد.
قرارگاه نصر تا مرز پيش رفت و جاده شلمچه را بست . قرارگاه فتح با توجه به
اينكه دشمن مقاومت كرده بود , تا پليس راه جلو رفتند و دشمن بصورت نعل
اسبي محاصره شد. پشت دشمن هم كه اروند بود و دشمن وقتي اين صحنه را
ديد خواست از اين مخمصه خارج شود و نيروهايش را از شمال به داخل
خرمشهر نياورد بلكه بتواند خودش را تقويت كند ليكن نتوانست كاري از پيش
ببرد و رزمندگان در اين حماسه اسلامي و انقلابي توان خود را به نمايش گذاشت
و با وجود اينكه دشمن 2 روز در محاصره بود بالاخره خداوند آن لطف خودش
را شامل حال رزمندگان كرد . و در روز 3 خرداد 61 خرمشهر آزاد شد و امام
بزرگوارمان (ره ) ضمن اينكه رزمندگان را مورد تفقد خودشان قرار دادند
فرمودند : « خرمشهر را خدا آزاد كرد. » و اين يك هشدار بود , در همان موقع ذهنم
رفت سراغ فتح بزرگي كه مسلمانان در مقابل كفار انجام دادند كه پيامبر
اسلام (ص ) از مجاهدان تعريف و تمجيد كردند و بعد فرمودند كه اين پيروزي
جهاد اصغر بود و شما را دعوت مي كنم به جهاد اكبر كه مبارزه با نفس اماره
است . و ما از اين سخن امام فهميديم كه همه اينها از خدا بود و شما وسيله بوديد
و جز اراده خدا چيز ديگري نبود.
تاثيرات منطقه اي و جهاني عمليات آزادسازي خرمشهر را چگونه ارزيابي
مي كنيد
اولين تاثيرش تثبيت انقلاب بود. دوم اينكه آمريكا با شكست مواجه شد
چرا كه نتوانست سياستش را به مرحله ي اجرا درآورد.
سوم قدرت دفاعي ما تقويت شد و استعمار و دشمنان ما متوجه شدند كه با
جمهوري اسلامي ايران نمي توان اين برخوردها را داشت .
چهارم دو عنصر ايمان و مديريت اسلامي جوان در جوانان تقويت شد و به
دنيا فهمانديم كه بدون آنها هم مي توانيم بر روي پاي خود بايستيم .
لطفا در خصوص دلائل و چرائي ادامه جنگ پس از آزادي خرمشهر توضيحاتي ارائه فرمائيد.
دشمنان وقتي ديدند ملت مي تواند در برابر آنها بايستد , شرايط را تغيير
دادند و مستقيما آمدند به كمك صدام و بحث آتش بس را مطرح كردند و
خواستند فرصتي براي صدام بوجود آورند تا خودش را از اين مخمصه نجات
دهد و كساني هم كه در داخل مسئله ي صلح را مطرح مي كردند يا عناد داشتند و
حرف دشمن را مي زند كه بيشتر ليبرالها و ملي گراها بودند و يا فهم سياسي و
نظامي نداشتند. چطور ممكن است دشمن اينقدر خسارت مالي و جاني بر ما
وارد كند و ما به همين راحتي همه چيز را رها كنيم . چرا كه اين آتش بس از طرف
چند كشور مطرح شد و از طرف سازمان بين الملل نبود كه بحث متجاوز و علل و
عوامل و خسارات وارده بحث شود. پس ما با چه ضمانتي آتش بس را مي بايست
قبول مي كرديم مگر همين كشورها آنموقع نبودند كه صدام وقتي به ما حمله كرد ,
آنها هيچ نكردند و از طرفي كدام عقل سليم نظامي قبول مي كند , دشمني كه
زمين گير شده را ما رها كنيم و اگر صدام آتش بس را قبول كرد و قرارداد 598 را
پذيرفت به اين جهت بود كه ديد ماشين جنگي اش منهدم شده و چيز ديگري
ندارد كه از دست بدهد.
اما صدام در سال 61 هنوز قدرت داشت و ضمانتي نبود كه دوباره با ساز و
كار بهتر و مجهز به ما حمله نكند و امروز يك ترديد و ابهام در كشور بوجود
مي آمد و مردم امروز ما را سرزنش مي كردند و مي گفتند چرا در آن اوج قدرت كه
مي توانستيد دشمن را تنبيه كنيد , آتش بس را قبول كرديد پس هر چيزي در ظرف
زمان خودش بايد مطرح شود بررسي شود و اين مسئله را امروز مطرح كردن
حرف منطقي اي نيست چرا كه اين عملياتهاي پي در پي و موفقيت رزمندگان
غيور اسلام باعث شد كه سازمان ملل وارد ميدان شود و صدام را مقصر و به دادن
خسارت و قبول قرارداد الجزاير كرد. و امروز اين مطلب براي ما بسيار مهم و
حائز اهميت است .
در پايان اگر خاطره اي از جريان آزادسازي خرمشهر و يا در هنگام شنيدن خبر آزادي خرمشهر
داريد براي خوانندگان گرامي بفرمائيد.
اولين خاطره ي من اين بود كه از اهواز تا خرمشهر با پاي پياده رفتيم و آن
لحظه ورود اوليه خودم به خرمشهر خيلي برايم بياد ماندني است كه مي ديدم
خيل عظيم دشمن با ذلت دستها را روي سر مي گذاشتند و تسليم مي شدند و
مي گفتند : الموت صدام و دخيل الخميني . و خاطره جالب ديگر با وجود اينكه
دشمن مصيبت به ما وارد كرد , وقتي اسرا را مي ديديم آنچيزي كه در اختيار
داشتيم را با رافت اسلامي در اختيار آنها قرار مي داديم و انسان وقتي انبوه
كشته هاي دشمن كه به درك واصل شده بودند را مي ديد , ايثار و فداكاري و
سربلندي و عزت را احساس مي كرد و شهادت شهيد فهميده , شهيد جهان آرا و
همه ي شهدا به ثمر نشست .
خرمشهر مظهر مظلوميت و مقاوت تاريح در آرزوي رزمندگان
اسلام كعبه دلها شد و بر درو ديوار نوشتند كه خرمشهر مي آئيم و
پيمان خون بستند و رفتند
|
درخشانترين صحنه جنگ
|
نگاهي به عمليات بيت المقدس و فتح خرمشهر
قسمت دوم و پايان
اشاره : بخش اول مقاله « درخشانترين صحنه جنگ »
را قبلا مطالعه فرموديد , آنچه در پي مي آيد بخش
دوم و پاياني اين مقاله است كه از نظر شما
مي گذرد.
اشتباه عظيم و خبط نظام جبران ناپذير و غيرقابل
تصور طراحان نظامي متجاوز در كاربرد تدبير
پدافندي ياد شده اين بود كه نميدانستند و يا
نتوانستند و يا غافل شدند كه بايد رودخانه را تحت
مراقبت شديد و مداوم خود قرار دهند تا تلاش
عبور از رودخانه را در كنترل داشته و بتوانند قبل از
آنكه فرصت مناسب را از دست بدهند
عكس العمل موثر نشان دهند.
آنچه را كه در زمينه تدبير پدافندي متجاوز در هر
يك از سه بخش ياد شده مورد تجزيه و تحليل قرار
گرفته براساس بررسي عكس العملها , فعاليتها و
اقدامات پدافندي دشمن انجام شده و گرنه هيچگونه
مدركي از دشمن در مورد چگونگي پدافند او از اين منطقه و
برآورد متجاوز از راه كار نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي
ايران بدست نيامده است . باتوجه به نكات بيان شده تلاش
اصلي پدافندي نيروهاي عراقي در جناح شمالي , متمركز بوده
و تلاش نيروهاي خودي در عبور از رودخانه كارون , از سوي
دشمن يك تلاش فرعي برآورد گرديد و نتيجه اين برآورد
متجاوز كمك شاياني بود در موفقيت نيروهاي مسلح ما كه
درست بر عكس برآورد دشمن عمل كرد و تك اصلي را در
جناح شرقي دشمن طرح ريزي و اجرا نمود.
در مراحل شناسائي و از همان ابتداي طرح ريزي , موفقيت
چنداني براي پيشروي نيروهاي ما باتوجه به استحكامات
پدافندي دشمن در كرانه كرخه كور و محدود بودن فضاي
مانوري به علت وجود منطقه آب گرفتگي در اين بخش از
منطقه عملياتي (ضلع شمالي ) برآورد نمي گرديد و با شناسائي
و انتخاب منطقه سرپل بزرگ در غرب كارون با مساحتي معادل
هفتصد كيلومتر مربع (بيش از منطقه آزاد شده در نبرد طريق
القدس ) كه يكي از ويژگيهاي بسيار برجسته در طراحي
عمليات بيت المقدس بوده و تحسين كارشناسان نظامي جهان
را برانگيخته , تلاش اصلي آفند نيروهاي خودي در بخش
شرقي و تلاش پشتيباني در بخش شمالي و بمنظور درگير
نگهداشتن متجاوز و سلب امكانات او در تقويت جناح شرقي
و همچنين فريب او , متمركز گرديد. بطور كلي در منطقه مثلثي
شكل كه تدابير پدافندي دشمن در آن تشريح شد و ابعاد و
موقعيت آن بيان گرديد , انهدام نيروهاي متجاوز عراقي و
ترميم مرز بين المللي هدف استراتژيك نيروهاي مسلح
جمهوري اسلامي ايران در نبرد بيت المقدس را تشكيل مي داد.
منظورهاي اساسي از عمليات بيت المقدس عبارت بودند
از :
الف ـ نظامي :
1 ) ادامه رزم بي امان بر عليه دشمن اشغالگر بمنظور انهدام
نيروهاي متجاوز و آزادسازي سرزمينهاي اشغالي در غرب
رودخانه كارون .
2 ) تامين و يا تهديد بصره بمنظور بدست آوردن مواضع قدرت
نظامي .
3 ) كاهش بيشتر توان رزمي و سلب ميل به جنگجوئي از
متجاوز با انهدام نيروهاي او در اين منطقه .
4 ) بازپس گرفتن خرمشهر كه بصورت يك آرزو و هدف ملي
مذهبي درآمده بود.
5 ) خارج كردن اهواز و ساير مناطق خوزستان در اين ناحيه از
تيررس توپخانه دوربرد عراق .
ب ـ سياسي :
1 ) برآورد ميگرديد كه با تحميل شكست به عراق در اين منطقه
و بويژه آزادسازي خرمشهر , رژيم صدام حسين از نظر سياسي
و نظامي بي اعتبار و احتمالا ساقط خواهد شد.
2 ) تسليم احتمالي رژيم عراق در پذيرش شرايط جمهوري
اسلامي ايران براي خاتمه جنگ .
پ ـ اقتصادي :
1 ) كاهش فشار مشكلات مهاجرين و آوارگان جنگي بر دولت با
اسكان مجدد آنان در نواحي آزاد شده .
2 ) ايجاد امكان مجدد فعاليتهاي كشاورزي و صنعتي در نواحي
آزاد شده .
3 ) توقف هزينه هاي جنگي در صورت تسليم عراق و خاتمه
يافتن جنگ .
3 ـ آغاز عمليات : 100030 ارديبهشت ماه 1361 پايان
عمليات 5 خرداد ماه 1361 مدت عمليات 26 روز
4 ـ قرارگاه هدايت كننده : قرارگاه عملياتي كربلا (قرارگاه
مشترك نيروي زميني ارتش جمهوري اسلامي ايران و سپاه
پاسداران انقلاب اسلامي )
5 ـ منطقه عملياتي : غرب اهواز , ساحل غربي رودخانه كارون از
خرمشهر تا شلمچه و شمال طلائيه
6 ـ يگانهاي خودي (نيروهاي ارتش و سپاه پاسداران ) :
الف ـ قرارگاه قدس :
1 ) لشگر 16 زرهي
2 ) تيپ 58 ذوالفقار
3 ) لشگر 1 سپاه پاسداران
ب ـ قرارگاه فتح :
1 ) لشگر 92 زرهي
2 ) تيپ 55 هوابرد
3 ) تيپ 37 زرهي
4 ) لشگر 3 سپاه پاسداران
پ ـ قرارگاه نصر :
1 ) لشگر 21 پياده
2 ) لشگر 23 نوهد .
3 ) لشگر 5 سپاه پاسداران .
ت ـ در كنترل عملياتي قرارگاه كربلا :
1 ) تيپ 3 لشگر 77 پياده .
2 ) تيپ 30 زرهي سپاه پاسداران .
7 ـ يگانهاي دشمن :
الف ـ لشگرهاي 11 و 15 پياده
ب ـ لشگر 5 مكانيزه
پ ـ لشگرهاي 3 , 6 , 9 و 10 زرهي .
ت ـ تيپ گارد جمهوري
ث ـ تيپهاي نيروهاي مخصوص
ج ـ تيپ 10 زرهي
چ ـ تيپهاي ماموريت ويژه
ح ـ بيش از 10 تيپ پياده
8 ـ ماموريت : قرارگاه عملياتي كربلا در جنوب ماموريت دارد
در 30 : 1000 ارديبهشت ماه 1360 بمنظور انهدام نيروهاي
دشمن در منطقه عمومي اهواز , غرب كارون تك نموده ,
خرمشهر و خط سبز را تامين , سپس بمنظور تامين فضاي لازم
جهت حفاظت از مرزهاي تك را ادامه داده ساحل شرقي
اروندرود را تامين و در منطقه پدافند نمايد.
9 ـ تدبير عمليات :
اين عمليات در چهار مرحله با قرارگاههاي قدس , فتح و نصر
مي بايست انجام گيرد.
مرحله يكم : همزمان با تك قرارگاه قدس در شمال و تامين
خاكريزهاي مقدم دشمن , بمنظور ايجاد سرپل مناسب براي
ادامه عمليات با قرارگاه فتح و نصر در مركز و جنوب منطقه
عمليات با عبور از رودخانه كارون بسمت باختر تك نموده و
خط سرپل را در غرب كارون تامين مي نمايد.
مرحله دوم : پس از تامين سرپل , قرارگاههاي فتح و نصر
آفند خود را به ترتيب براي تامين مرز در منطقه محوله و
آزادسازي خرمشهر و شلمچه ادامه مي دهد.
مرحله سوم : پس از تامين خط مرز و آزادسازي خرمشهر ,
قرارگاه فتح و نصر تك خود را بسمت باختر براي تامين ساحل
شرقي اروند و پل تنومه ادامه داده و قرارگاه قدس بمنظور
تامين پل نشوه بنا بدستور تك مي نمايد.
مرحله چهارم : با تامين ساحل شرقي اروند , يگانهاي تابعه
قرارگاه كربلا در منطقه پدافند مينمايند.
10 ـ نتيجه :
الف ـ عملياتي : آزادسازي حدود 5400 كيلومتر مربع از
اراضي اشغالي , ترميم خط مرز از شلمچه تا شمال طلائيه ,
خرمشهر پس از 20 ماه اشغال و اسارت آزاد گرديد , پادگان
حميد وجاده اهواز ـ خرمشهر آزاد گرديد , انهدام كامل 2
لشگر عراق و آسيب رساندن به 6 لشگر دشمن بميزان 20 تا
60 درصد .
ب ـ تلفات پرسنلي دشمن : كشته و زخمي شدن بيش از
16000 نفر , اسير 17499 نفر .
پ ـ ضايعات لجستيكي دشمن : انهدام 550 دستگاه تانك
و نفربر , 50 دستگاه خودرو , دهها عراده توپ , مقادير زيادي
جنگ افزار و مهمات , سرنگوني 53 فروند هواپيما و 3
هليكوپتر.
سرهنگ مجتبي جعفري
روابط عمومي نيروي زميني ارتش
|
|