افرادي كه در عراق عليه جمهوري اسلامي ايران فعاليت دارند با انديشه هاي رژيم صدام زندگي مي كنند
گفتگو از : سيد محمود جوادي
اشاره
آقاي محمد مجيد الشيخ سفير جمهوري عراق در تهران متولد سال 1329
در بغداد است و تحصيلات خود را تا مقطع دانشگاه در عراق پي گرفته است . او
در شرايط نامساعد و اختناق شديد دوران ديكتاتوري صدام تحت تعقيب قرار
گرفت و به همراه خانواده خود به سوريه فرار كرد. مدت كوتاهي در سوريه ماند
سپس در سال 1359 به جمهوري اسلامي ايران آمد .
محمد مجيد براي قرار گرفتن در متن مبارزات ضد رژيم ديكتاتوري صدام
به تشكيلات مبارزاتي شهيد آيت الله محمد باقر حكيم (رئيس مجلس اعلاي
انقلاب اسلامي عراق ) پيوست و در آنجا به سمت رئيس دفتر شهيد حكيم
مشغول به كار شد. وي در مدت اقامتش در ايران به تحصيل در رشته علوم
سياسي ادامه داد و در اين رشته نيز فارغ التحصيل شد , سپس دو دوره عادي و
عالي رشته روابط ديپلماتيك در دانشكده وزارت امور خارجه جمهوري اسلامي
ايران را گذراند.
يك ماه پس از سقوط صدام , به همراه شهيد حكيم به عراق بازگشت و در
آنجا متوجه شد كه رژيم صدام دو تن از برادرانش را به شهادت رسانده است .
وي پس از 23 سال از دستگيري آنها , با مشاهده نام آنان در ليست شهدا از اين
خبر آگاه شد.
آقاي محمد مجيد الشيخ نخستين سفير كشور جمهوري عراق پس از
سرنگوني رژيم صدام در تهران به شمار مي رود كه تلاش زيادي براي بالا بردن
سطح روابط ميان كشور خود با جمهوري اسلامي ايران دارد.
فرصتي دست داد تا با ايشان به گفتگو بنشينيم كه ماحصل اين گفتگو را با هم
مي خوانيم .
جناب سفير , همه اطلاع داريم كه سفارت عراق در تهران هنگام سقوط رژيم
بعثي صدام توسط برخي از وابستگان به مجلس اعلا اشغال شد , مي خواستم از زبان
شما بعنوان اولين سفير عراق پس از سقوط صدام و به عنوان يكي از نزديك ترين افراد
به شهيد آيت الله حكيم بدانيم كه آيا به هنگام اشغال سفارت به اسناد و مدارك مهمي
دست پيدا كرديد يا خير
شما مي دانيد كه يكي از وظايف سفارتخانه ها در هر كشوري حمايت از
هموطنان مقيم خود در آن كشور و فراهم نمودن شرايط مناسب براي آنان هنگام
مراجعه به سفارت مي باشد , و نيز اطلاع داريد كه درب سفارت عراق در زمان
صدام به روي عراقي هاي مقيم ايران بسته بود و در مدت بيست و سه سال اخير
در ايران هيچ فرد عراقي جرات نزديك شدن به سفارت كشور خود را نداشت .
اين سفارت كه مي بايست هموطنان خود را در ايران مورد حمايت قرار دهد
فعاليت وارونه اي داشت و به صورت يك مركز جاسوسي عليه هموطنان مقيم
خود در ايران درآمده بود و همواره اين افراد را به اشكال مختلف تعقيب مي كرد و
گزارش هايي را عليه آنان تنظيم مي نمود.
هنگام سقوط نظام صدام فرصتي دست داد و عراقي هاي مقيم ايران
تظاهراتي را در مقابل سفارت و به قصد حمله به داخل ساختمان سفارت برپا
كردند , در اين حمله سفارت اشغال شد , چرا كه اين سفارتخانه متعلق به نظام
عراق نيست بلكه متعلق به مردم عراق است .
مردمي كه در مقابل سفارت تجمع كرده بودند به نيابت از ملت عراق قصد
داشتند در آنجا باقي بمانند اما بخاطر عرف ديپلماتيك نيروهاي پليس دخالت
كردند و جلوي اين كار را گرفتند , مع الوصف اين افراد موفق نشدند حتي كمترين
مدركي را در آنجا پيدا كنند.
وقتي بنده بعنوان سفير عراق در تهران تعيين شدم و به سفارت آمدم , از
خدمه سفارت شنيدم كه اعضاي سابق سفارت يك يا دو روز پيش از سقوط
صدام تمامي اسناد و مدارك موجود در سفارت را آتش زدند. اين كار را در
چاله اي در حياط سفارت انجام داند و طبق گفته خدمه سفارت بخاطر كثرت
اسناد و مدارك محرمانه اين آتش دو روز متوالي شعله ور بود و اسناد را در خود
مي سوزاند. لذا افرادي كه به قصد دسترسي به اين مدارك سفارت را اشغال كردند
هيچ مدركي را نيافتند. در نتيجه با دخالت نيروهاي پليس آنجا را ترك كردند و
حتي برخي از آنان دستگير و سپس آزاد شدند.
شما بعنوان سفير كشور عراق روابط ميان جمهوري اسلامي ايران و عراق را چگونه
ارزيابي مي كنيد
تصورم اين است كه روابط ميان عراق و جمهوري اسلامي ايران دچار
نوسانات و در عين حال برخوردار از نوعي احتياط و عدم استقرار بوده است , اما
رفته رفته اين روابط در حال بهتر شدن است و امضا توافقنامه در زمينه سفرهاي
زيارتي ميان دو كشور مقدمه اي براي بهبود اين روابط است .
وقتي اراده اي براي بهبودي اين روابط ميان دو كشور وجود دارد چرا مدام صحبت از
دخالت ايران در مسائل داخلي عراق از زبان برخي مسئولين عراقي مي شنويم آنها با چه
نيتي اين حرف ها را تكرار مي كنند
آنچه من از مسئولين عراق و مسئولين جمهوري اسلامي ايران اطلاع دارم
وجود تمايل صادقانه در آنها براي بالا بردن سطح روابط ميان دو كشور
است .
پس اين اشخاص چه كساني هستند كه اصرار دارند حرف هاي خود را بر ضد جمهوري
اسلامي ايران تكرار كنند
افرادي هستند كه هنوز با انديشه هاي نظام سابق زندگي مي كنند. آنچه رژيم
گذشته در سطح كلان انجام داد ايجاد تفرقه ميان ملت عراق و ايران بود كه سعي
نمود با انتشار اكاذيب و شايعات ميان اين دو ملت مشكلاتي را به وجود بياورد.
اما در عراق امروز اراده اي حقيقي براي بالا بردن سطح روابط ميان دو كشور
وجود دارد.
اگر بخواهيم به آيت الله سيستاني بعنوان يك شخص ايراني در عراق نگاه كنيم , نقش
شخصيت ايشان را در تحولات عراق چگونه ارزيابي مي كنيد
آيت اله سيستاني نقش بزرگي در ايجاد امنيت در عراق و همچنين در
حمايت از حركت سياسي به وجود آمده در عراق داشتند. شما حوادث نجف را
به خاطر داريد و اينكه چگونه ايشان با دخالت خود توانستند اوضاع را آرام و
مشكل را حل كنند. همچنين نقش ايشان در قضيه انتخابات عراق , پشتيباني هاي
معنوي آيت الله سيستاني و درخواست ايشان از مردم عراق با همه اختلافات
مذهبي و طائفي براي شركت در انتخابات فراموش نشدني است .
اگر رفتار آيت الله سيستاني را در حوادث عراق بخواهيم به نوعي دخالت يك
شخصيت ايراني در امور داخلي عراق قلمداد كنيم , شما تصور نمي كنيد اين دخالت
زيباترين و كارسازترين نوع دخالت است
آيت الله سيستاني بيش از پنجاه سال در عراق حضور دارند. ما به ايشان
بعنوان يك ايراني كه در حال دخالت در امور عراق است نگاه نمي كنيم . ايشان
مرجع تقليد هستند و مرجعيتشان آكنده از رفتار پدرانه و هدايت كننده نسبت به
مردم عراق است . نقش ايشان دعوت مردم به صلح و محبت است . آيت الله
سيستاني نقش تكميلي ديگر مراجع را ايفا كردند. اين مراجع جز خير و خوبي
براي مردم چيز ديگري نمي خواهند. اين است نقش ايشان در عراق .
امروز در شرايطي كه روابط دو كشور ايران و عراق بسيار با گذشته فرق كرده است
فعاليت سفارت عراق حول چه محورهايي متمركز شده است
بايد ابتدا به اين نكته اشاره كنيم كه وقتي بنده مسئوليت سفارت را پس از
سقوط رژيم صدام بعهده گرفتم همه چيز را از صفر شروع كرديم . ابتدا براي
عراقي هايي كه داراي اسناد و مدارك عراقي بودند و سالها در ايران زندگي
مي كردند گذرنامه صادر كرديم , اين كار براي حدود دو هزار نفر انجام شد. سپس
مدارك تحصيلي آنها را تاييد كرديم . رفته رفته فعاليت هاي ديگري براي رفاه
عراقي هاي مقيم ايران انجام داديم و اينك خود را به سطح ديگر سفارتخانه ها
رسانده ايم . در كنار همه اين تلاشها , برقراري صميمانه ترين و بهترين روابط با
جمهوري اسلامي ايران از اولويت هاي برنامه ماست .
در مورد سفرهاي زيارتي چه اقداماتي در حال انجام است
قبل از اينكه به سئوال شما جواب بدهم , بايد به اين نكته اشاره كنم كه ما به
افرادي كه داراي گذرنامه ايراني هستند و محل تولد آنها عراق مي باشد ويزاي
فوري مي دهيم . اين اقدام براي تجار و بازرگانان ايراني هم صورت مي گيرد البته
به شرط ارائه معرفي نامه از سوي اتاق بازرگاني جمهوري اسلامي .
اما در مورد سفرهاي زيارتي بايد عرض كنم كه قراردادي در اين زمينه ميان
دولت جمهوري اسلامي ايران و عراق امضا شده است كه در چارچوب آن
تعداد هزار و پانصد زائر از دو كشور در هر روز مي توانند براي زيارت عتبات سفر
كنند. طبق اين قرارداد , تعداد زوار مي تواند به حداكثر پنج هزار زائردر روز برسد.
اما شروع اين سفرهاي زيارتي با هزار و پانصد زائر در روز خواهد بود.
اين قرارداد پس از سفر هياتي از طرف وزارت خارجه ايران و سازمان حج و
زيارت به بغداد جهت انجام مقدمات اين قضيه و در نظر گرفتن تمامي شرايط و
جوانب كارشناسي آن قابل اجرا مي شود.
جناب سفير , اجازه بدهيد از موضوع سفرهاي زيارتي خارج و وارد بحث دولت جديد
عراق بشويم . به نظر شما كارشكني برادران اهل تسنن در تشكيل به موقع دولت دكتر
ابراهيم جعفري به مسائل داخلي عراق برمي گردد يا اينكه دستاني از خارج عراق قصد
دارند دولت جديد را در بدو فعاليت با بحران مواجه سازند
طيف ائتلاف يكپارچه عراق و طيف كردها كه به ترتيب بالاترين راي را در
انتخابات عراق به دست آورده بودند اصرار زيادي براي مشاركت برادران اهل
تسنن دردولت آينده عراق داشتند , لذا به دنبال يك وفاق ملي براي تشكيل دولت
آينده بودند و دكتر جعفري قصد داشت تمامي امكانات سياسي عراق را براي
دولت خود بكار گيرد. اما شما اطلاع داريد كه برادران اهل تسنن در عراق رهبري
فكري واحد و آشكار ندارند به همين خاطر تمامي گروه هاي سني در عراق به
دنبال سهم خود در دولت عراق بودند و براي اينكه دكتر جعفري به تفاهم نهايي
برسد وقت زيادي صرف اين قضيه نمود. اگر برادران سني ما داراي يك رهبري
فكري واحد و آشكار بودند اين همه وقت هدر نمي رفت .
شما مي دانيد كه اهل تسنن در عراق آنگونه كه بايد در انتخابات شركت
نكردند و علت اين قضيه تهديدهايي بود كه از طرف مناطق سني نشين عليه
شركت كنندگان در انتخابات مي شد. عليرغم اين مساله دكتر جعفري اصرار
زيادي داشت كه سهمي ازدولت آينده عراق براي اهل تسنن در نظر گرفته شود و
آنها نيز فرصتي ديگر براي همكاري در تدوين قانون اساسي عراق دارند.
ملت عراق داراي تنوع طائفي , قومي و مذهبي است و بايد از استعدادها
قابليت ها و شايستگي هاي موجود در ملت عراق به منظور رفع اختلافات موجود
استفاده نمود.
شما بعنوان سفير عراق و نماينده گروهي كه از نقش عمده اي در مبارزات ضد بعثي و
ضد صدام برخوردار بوديد آيا از سهم شيعيان در حكومت عراق راضي هستيد
بله , چرا كه بنده اعتقاد دارم فرقي ميان سني , شيعي , تركمان , كرد و
آشوري وجود ندارد. همه ما در كنار يكديگر زندگي مي كنيم , هر كس كه شايستگي
انجام كاري در هر پستي دارد آن را انجام مي دهد و كشور ما اكنون در حال تجربه
كردن دموكراسي است .
بازگرداندن بعثي ها كه به ادعاي دولت عراق دستي در كشتار ملت عراق نداشتند و
گماردن آن ها در مناصب دولتي پس از اينكه سركرده آنها يعني صدام سرنگون شده
است چه توجيهي دارد آيا اين توهين به ملت عراق و افراد شايسته و مستعد اين كشور
كه آماده خدمت به كشور خود هستند نيست مگر كسي در عراق وجود ندارد كه كار آنها
را به عهده بگيرد
ما اعتقاد داريم فرق زيادي ميان افرادي كه به حزب بعث پيوستند و افرادي كه
در حق ملت عراق جنايت كردند وجود دارد. اشخاص زيادي از اين حزب وجود
دارند كه آن ها را به زور وادار به پيوستن به حزب كردند. اين يك اقدام اجباري از
طرف نظام سابق بود و پيوستن آن ها به حزب بعث داوطلبانه نبوده است , ضمن
اينكه هيچگونه جنايتي در حق مردم عراق در كارنامه آنها وجود ندارد. لذا اين
اشخاص مي توانند به پست هاي سابق خود بازگردند. اما افرادي كه در حق مردم
جنايت كردند و داوطلبانه به اين حزب پيوستند هيچ سهمي در پست هاي دولتي
نخواهند داشت و ما بايد ميان افراد عادي و مجرم فرق زيادي قائل شويم .
آيا نبايد در پست هاي حساس وزارت و يا معاونت ها حساسيت بيشتري به خرج داد
در مورد اشخاصي كه براي پست وزارت درنظر گرفته مي شوند به سابقه ,
خوشنامي و شايستگي آنها نگاه مي شود و هيچ بعيد نيست اشخاصي كه قبلا در
نظام سابق در وزارتخانه ها خدمت مي كردند به شغل هاي خود باز گردند , منظورم
كارمندان و ساير رده هاي اداري است . اما در مورد پست هاي مهم و حساسي
چون وزارت و شبيه آن هيچ بعثي مجرمي امكان دسترسي به اين پست ها را ندارد.
و ما به هيچ وجه با بعثي هاي مجرم وارد معامله نمي شويم .
افرادي كه ما در مورد آنها صحبت مي كنيم كساني هستند كه هيچ اعتقاد قلبي
به حزب بعث ندارند و آنها از روي اجبار و ناچاري در اين حزب نام نويسي
كردند , ما نمي توانيم 80 درصد ملت عراق را ناديده بگيريم چون همه آنها عضو
حزب بعث بودند.
ولي ما فرماندهاني را مي بينيم كه سابقه حضور در جنگ عراق عليه ايران داشتند و
اكنون با حكومت جديد همكاري مي كنند.
مطمئن باشيد هركسي كه در حق ملت عراق و يا كشورهاي همجوار جرمي
مرتكب شده باشد هيچ جايگاهي در نظام جديد نخواهد داشت .
خبرهاي متعددي به مامي رسد كه دولت جديد عراق قصد دارد مانند برخي كشورهاي
عربي روابط خود را با رژيم صهيونيستي عادي كند. صحت و سقم اين خبر تا چه حد
است
عراق جزئي از اتحاديه عرب است و هر چه اين اتحاديه تصميم بگيرد عراق نيز
تبعيت خواهد كرد. عراق مايل نيست به صورت فردي كاري را انجام دهد و چون
اين كشور جزئي از اين اتحاديه است هر توافقي در اين اتحاديه صورت بگيرد
عراق تابع اين تصميم خواهد بود. چيزهايي كه درباره عراق گفته مي شود واقعيت
ندارد و اين حرف ها را ما از روزنامه هاي ايران مي شنويم .
ولي خبرهايي رسيده است كه 9 كشور عربي مقدمات عادي سازي روابط خود را با
رژيم صهيونيستي فراهم كرده است .
اين هم از حرف هاي غيرواقعي مطبوعات است . تنها دو كشور عربي مصر و
اردن است كه با اسرائيل رابطه دارند. اما عراق , تابع يك تصميم جمعي است .
اين تصميم مي تواند پس از هر توافقي كه در اتحاديه عرب انجام شود عملي
گردد , ضمن اينكه اين تصميم مي تواند در مجلس ملي عراق مطرح شود و به راي
گذاشته شود , هر چه نتيجه اين پيشنهاد بود به آن عمل خواهد شد. چون عراق
مانند گذشته نيست كه يك ديكتاتور بر آن حكومت كند و هر چه اين حاكم
تصميم بگيرد به آن عمل شود تصميماتي چون آغاز كردن جنگ , پايان دادن به آن
و... عراق امروز با گذشته خيلي فرق دارد. عراقي كه در حال تجزيه كردن
دمكراسي است هرگز اين تصميمات را به صورت فردي اتخاذ نخواهد كرد.
ولي شايعاتي وجود دارد كه فرستاده اي از طرف آقاي جلال طالباني و مسعود بارزاني
به اسرائيل رفته و تمايل عادي سازي روابط را با اين رژيم از طرف آنها به شخص
شارون ابلاغ كرده است .
من هيچ اطلاعي ندارم كه اين شخص كيست , كجا و كي اين ملاقات صورت
گرفته است . اين از همان حرف هايي است كه روزنامه هاي ايران آن را نقل
مي كنند.
اما خبرهايي منتشر شده است مبني بر اينكه نظاميان رژيم صهيونيستي برخي از
كردهاي عراق را در سرزمين هاي اشغالي آموزش نظامي مي دهند و حتي اين آموزش
نظامي توسط آن ها در پادگانهايي در شمال عراق نيز صورت مي گيرد.
اين حرف ها از دهان مطبوعات خارج مي شود و كاملا غير واقعي است . واقعيت
اين است كه هيچ اثري از رژيم صهيونيستي در عراق وجود ندارد.
آيا حرف هاي شما از آن دسته تكذيب خبري است كه ممكن است در آينده تائيد
شود
من به شما گفتم كه عراق هيچ تصميمي را به صورت انفرادي اتخاذ نمي كند و
تابع اتحاديه عرب است . اگر اتحاديه عرب به چنين نتيجه اي برسد (يعني عادي
سازي روابط كشورهاي عرب با رژيم صهيونيستي ) عراق از اين امر مستثني
نخواهد بود , اما اگر عراق بخواهد چنين تصميمي را اتخاذ كند حتما اين تصميم
را در مجلس ملي به راي خواهد گذاشت , لذا بهتر است كه به تصميم جمع نگاه
كنيم نه اينكه فلان شخص چه گفت و فلان شخص به كجا رفت . بيائيد درباره
واقعيت عراق صحبت كنيم , درباره سياست حاكميت جمعي امروز عراق نه
حرف و سخن افرادي كه به صورت فردي چيزهائي را مي گويند.
اما در مورد اشغالگران . سرنوشت آنها پس از استقرار دولت جديد چه خواهد بود آيا
آنها روزي عراق را ترك خواهند كرد يا قصد ماندن دارند
حضور نيروهاي ائتلاف با مليتهاي مختلف در عراق صرفا به قصد برقراري نظم
و تامين امنيت است . ما هنوز افراد پليس , ارتش , نيروهاي امنيتي و مرزبان مورد
نياز از نظر تعداد , آموزش و تجهيزات به قدر كافي در اختيار نداريم . اگر توان ما
در اين زمينه تكميل شود , ما ضمن تشكر از نيروهاي ائتلاف از آنها خواهيم
خواست عراق را ترك كنند.
به عنوان آخرين سئوال , زماني كه صدام در قدرت بود و صحبت از حضور منافقين در
عراق به ميان مي آمد صدام نيز حضور مجلس اعلا و نيروهايش در ايران را مطرح
مي كرد. حال كه مجلس اعلا در حاكميت عراق است و در آن سو قريب به چهار هزار
منافق در عراق به سر مي برند , دولت عراق چه توجيهي براي مراقبت از آنان دارد
سازمان مجاهدين خلق از رژيم گذشته تاكنون در عراق بوده , گر چه در گذشته
فعاليت ويژه خود را داشته اما امروز آنها حق انجام هيچگونه اقدام و فعاليت
نظامي ندارند. اين سازمان اكنون خلع سلاح شده است و حق انجام هيچ تحركي
خارج از پادگان خود را ندارد. ضمن اينكه از آنها خواسته ايم اگر ميل به بازگشت
به ايران را دارند هماهنگي هاي لازم را با صليب سرخ جهاني براي آنها انجام
خواهيم داد. در عين حال به آنها به طور واضح گفته ايم ما جلوي هرگونه فعاليت
نظامي شما عليه ايران توسط عواملتان مي گيريم و آنها اكنون تحت كنترل شديد
قرار دارند. با اين حال آمادگي كامل داريم كه مقدمات بازگشت آنها به ايران و يا
هر كشور ديگري باميل و اراده آنها فراهم كنيم .
از شما بخاطر شركت در اين گفتگو تشكر ميكنم .
من هم از شما تشكر مي كنم .
در شرايطي كه رژيم صدام در آستانه فروپاشي قرار داشت ديپلماتهاي بعثي در
سفارتخانه عراق در تهران به مدت 2 روز سرگرم سوزاندن اسناد و مدارك
محرمانه بودند به طوري كه وقتي به عنوان سفير جديد وارد اين ساختمان شدم
هيچ مدركي را بدست نياوردم
روابط ايران و عراق دچار نوسان و عدم استقرار است و افرادي كه در عراق
عليه جمهوري اسلامي ايران فعاليت دارند , با انديشه نظام سابق زندگي مي كنند
آيت الله سيستاني يكي از برجسته ترين افرادي است كه در ايجاد امنيت و ثبات
عراق نقش موثري داشته و دارد. مرجعيت آيت الله سيستاني آكنده از رفتار
پدرانه و هدايت كننده نسبت به مردم عراق است
ميان جناتيكاران اصلي حزب بعث با درصد عظيمي از ملت عراق كه به زور به
داخل حزب بعث برده شده اند , تفاوت اصلي وجود دارد. دسته اول هيچ سهمي
در حاكميت ندارند ولي دسته دوم بخشي از جامعه ما هستند
بحث رابطه عراق با اسرائيل , ادعائي است كه ما فقط آن را در روزنامه هاي
ايران مي بينيم و هرگز واقعيت ندارد . حتي ادعاي آماده بودن 9 كشور عربي براي
عادي سازي روابط با اسرائيل نيز كذب است
به اعضاي سازمان مجاهدين خلق (منافقين ) تاكيد كرده ايم كه حق هيچ اقدامي
عليه دولت ايران و اجازه هيچ تحركي خارج از پادگانها و مراكز استقرار ندارند
ولي گفته ايم كه اگر مايل به بازگشت به ايران باشيد ما شما را انتقال خواهيم داد
