اكوادور يكي از كشورهاي آمريكاي لاتين طي روزهاي
گذشته شاهد بحران و ناآراميهاي گسترده اي بود كه منجر به
بركناري « لوسيوگوتيرز » رئيس جمهور اين كشور شد.
ريشه بحران در اكوادور به اقدامات چند ماه پيش « گوتيرز »
رئيس جمهور بازمي گردد. در آذرماه سال گذشته به درخواست
وي و با اقدام متحدان او در كنگره 27 قاضي از 31 قاضي دادگاه
عالي اكوادور بركنار شدند و جاي آنها را قضاتي پر كردند كه
موافق طرح اصلاحات قضائي رئيس جمهور و نمايندگان موافق
وي بودند.
دادگاه عالي قضايي انتصابي جديد در يكي از اقدامات خود
« عبدالله بوكرام » و « گوستاو نوبرا » روساي جمهور اسبق اكوادور
را از ارتكاب فساد مالي مبرا دانست . اين دادگاه طي حكمي اين
دو را كه از نزديكان و متحدان « گويترز » هستند اجازه داد كه به
كشور بازگردند. « بوكرام » در پاناما در تبعيد به سر مي برد و
« نوبرا » نيز به جمهوري دومينيكن پناهنده شده است . تبرئه اين
دو رئيس جمهور فاسد خشم مردم اكوادور را
برانگيخت 1.
بهانه اعتراضات مردمي كه در اواخر فروردين ماه گذشته در
اكوادور آغاز شد به اين تصميمات دادگاه عالي و طرح حزب
حاكم براي تجديد ساختار دادگاه عالي و سيستم قضايي اين
كشور بازمي گردد. اما مشكل اصلي « گويترز » كه به عنوان يك
چپ گراي مخالف فساد در اكوادور قدرت را بدست گرفت ,
گرايش او به سياستهاي آمريكا بود كه خشم مردم را عليه او
برانگيخت . مخالفان « لوسيو گويترز » از اصلاحات قضايي كه در
اواسط آذرماه سال گذشته با اعمال نفوذ حزب حاكم در كنگره
اكوادور به تصويب رسيد , به عنوان تلاش دولت براي اعمال
كنترل خود بر سيستم قضايي كشور و آغاز دور جديدي از مانور
سياسي به منظور بي اثر كردن اصلاحات ياد و از آن انتقاد كردند.
آنها همچنين « گويترز » را ديكتاتور خوانده و او را متهم به
دخالت و تلاش غيرقانوني براي كنترل دادگاههاي اين كشور
كردند و معتقد بودند كه اين اقدام دولت به نشانه همبستگي با
« بوكرام » صورت گرفته است .
در اين حال حزب « رولدوسيستا » متعلق به « بوكرام »
رئيس جمهور اسبق اكوادور از انحلال دادگاه عالي استقبال كرد و
در مقابل در آبانماه سال گذشته تلاش مخالفان دولت براي اعلام
جرم عليه « گويترز » را ناكام گذاشت .
گويترز كيست 2
« لوسيو گويترز » سرهنگ سابق ارتش و رئيس جمهوري
سابق اكوادور كه روز 31 فروردين ماه گذشته از مقام خود بركنار
شد در كودتايي كه در سال 1379 به براندازي رئيس جمهوري
وقت اكوادور انجاميد , دست داشت .
نام « گويترز » در دي ماه سال 1379 در اكوادور بر سر زبانها
افتاد. هنگامي كه به سربازان تحت امر « گويترز » دستور داده شد
تا هزاران فرد معترضي را كه در اعتراض به سياستهاي اقتصادي
« جميل ماهود » رئيس جمهوري وقت در كيتو پايتخت اكوادور
تجمع كرده بودند , متفرق كند. اما « گويترز » در مقابل , يك
آشپزخانه سيار براي آذوقه رساني به معترضان برپا كرد و به آنها
اجازه داد كه بدون درگيري و به شكل مسالمت آميز كنترل كنگره
كشور را به دست گيرند.
كمي بعد , « گويترز » به « آنتونيو وارگاس » و « كارلوس
سولورزانو » از رهبران اعتراضات محلي كه خواستار اداره امور
كشور از سوي يك دولت غيرنظامي نجات ملي بودند پيوست اما
خيلي زود به گفته خودش به دليل آنكه اميال و جاه طلبي هاي
سياسي در وجودش راه نداشت , كنار كشيد و اجازه داد تا يك
ژنرال ارشد ارتش نماينده ارتش در دولت جديد
باشد.
كودتاي سال 1379 اكوادور موجب بركناري « ماهود » و
روي كار آمدن « گوستاو نوبرا » معاون وي شد.
« گويترز » و افسران همراه وي به خاطر دست داشتن در اين
كودتا به مدت چندماه بازداشت و زنداني شدند اما سرانجام
مورد عفو قرار گرفته و آزاد شدند. « گويترز » پس از آزادي از
زندان , ارتش را ترك كرد و يك گروه سياسي براي تهيه مقدمات
شركت در انتخابات رياست جمهوري تشكيل داد.
وي در سفرهاي انتخاباتي خود از برنامه مبارزه با موادمخدر
كلمبيا كه از سوي آمريكا حمايت مي شد و برنامه مبارزه با فساد
اين كشور انتقاد كرد . « گويترز » 3 سال پس از اين كودتا , بطور
قانوني به رياست جمهوري اكوادور انتخاب شد.
ورود « عبدالله بوكرام » به اكوادور و آغاز اعتراضات
پس از تصويب طرح اصلاح قضايي , عبدالله بوكرام در
دوازدهم فروردين ماه سال جاري به اكوادور بازگشت . مراجعت
بوكرام كه متهم به فساد مالي بود , مرحله جديدي از اعتراضهاي
مردمي را درپي داشت . هزاران تن از مردم كيتو پايتخت اكوادور
در اعتراض به اصلاحاتي كه منجر به بازگشت افراد فاسد به
كشور شده بود از روز 26 فروردين ماه گذشته به خيابانهاي اين
شهر ريخته و خواستار بركناري « گويترز » و برقراري
مردم سالاري در اين كشور شدند.
اتحاديه هاي كارگري اكوادور نيز اعتصابهاي 24 ساعته اي را
در اعتراض به سواستفاده « گويترز » از دادگاه عالي براي تحكيم
قدرتش به راه انداختند. اين امر منجر به آن شد كه كنگره اكوادور
پس از 6 ساعت بحث و منازعه , شكست طرح اصلاحات قضايي
در اين كشور را پذيرفت و آن را لغو كرد. اين اقدام با هدف
حمايت از « گويترز » كه با بحران شديد سياسي دست و پنجه نرم
مي كرد , صورت گرفت . در پي اين اقدام كنگره , اعضاي جديد
ديوان عالي قضايي كه از منتسبين گويترز و نمايندگان طرفدار او
در كنگره بودند نيز از كار بركنار شدند.
كنگره اين بار مي بايست با توجه به اعتراضات مردمي ,
مكانيسم جديدي را براي انتخاب قضات عالي آينده مشخص
مي ساخت . اما ديگر دير شده بود و مردم اكوادور به خصوص در
پايتخت اين كشور در شعارهاي خود خواستار استعفاي
رئيس جمهور شدند . (3 )
در روز 29 فروردين ماه با پيوستن بيشتر نهادهاي متنفذ
محلي و شهرداران چندشهر كليدي به مردم معترض كه خواستار
استعفاي « گويترز » بودند , فشار بر رئيس جمهور هرچه بيشتر
افزايش يافت اما « گويترز » در سخناني گفت كه از سمت خود به
هيچ وجه استعفا نخواهد داد. او براي اينكه بتواند بحران را مهار
كند در كشور حالت فوق العاده اعلام كرد4. حالت فوق العاده به
دولت اختيار مي داد تا براي فرونشاندن ناآرامي ها در كشور
اقدامات و تدابير فوق العاده اي اتخاذ كند.
اعلام وضعيت فوق العاده در كشور نه تنها از بحران نكاست
بلكه بر اعتراضات مردمي افزوده شد و « گويترز » در كمتر از
24 ساعت پس از اعلام اين وضعيت , آن را لغو كرد زيرا صرف
اعلام وضعيت فوق العاده اوضاع متشنج كشور را تشديد كرد
مردم براي مقابله با نيروهاي دولتي و نظامي به خيابانها ريختند.
اين اعتراضات بقدري افزايش يافت كه نمايندگان كنگره در
روز 31 فروردين ماه به بركناري « گويترز » از رياست جمهوري
راي دادند. كنگره در حالي « گويترز » را از مقام خود بركنار كرد كه
از يك سو او هنوز مقام رياست جمهوري را در اختيار داشت و
از سوي ديگر , نشست كنگره به جاي برگزاري در مقر اصلي
توسط 62 تن از نمايندگان مخالف در ساختمان مركز مطالعات
عالي بين المللي براي آمريكاي لاتين (سيسپال ) تشكيل شده بود.
اين نمايندگان پس از يك هفته بحران در كشور با وجود عدم
حضور 40 نماينده ديگر كنگره براي بركناري « گويترز » از مقام
خود راي گيري كرده و 60 نفر به اين طرح راي موافق دادند . اما
دولت « گويترز » اعلام كرد كه اين راي را كه 40 نماينده در آن
حضور نداشته اند به رسميت نمي شناسد.
طبق قانون اساسي اكوادور در صورتي كه رئيس جمهور
عمدا از انجام وظايف خود كوتاهي كند , مجلس مي تواند به عزل
وي راي دهد. كمي پس از راي گيري مجلس , ارتش اكوادور نيز
اعلام كرد كه از « گويترز » حمايت نمي كند5.
« كريستي كني » سفير آمريكا در اكوادور قبل از اعلام
راي گيري قانون گذاران , در كاخ رياست جمهوري با
« لوسيوگويترز » ديدار كرده بود.
قانون گذاران اكوادوري ساعاتي پس از صدور حكم عزل
« گويترز » از سمت رياست جمهوري , الفردو پالاسيو معاون وي
را به عنوان رئيس جمهوري جديد اين كشور انتخاب
كردند.
متعاقب اين تصميم كنگره , « آلفردو پالاسيو » معاون
« گويترز » در همان محل در برابر رئيس پارلمان به عنوان
رئيس جمهوري جديد اكوادور سوگند ياد كرد و در همين حال
دادستان كل اين كشور حكم دستگيري « گويترز » را صادر
كرد.
پالاسيو در هنگام اداي سوگند به مردم قهرمان كيتو و ملت
اكوادور بخاطر پايان دادن به ديكتاتوري , فساد , ترور و ترس در
كشور تبريك گفت و تاكيد كرد كه ملت ما از امروز جمهوري را از
نو بنا خواهند كرد.
پالاسيو , رئيس جمهور جديد(6 )
« آلفردو پالاسيو » كه در پي بحران اخير در اكوادور به عنوان
رئيس جمهوري اين كشور آمريكاي جنوبي جانشين « لوسيو
گويترز » شد , يك متخصص قلب است كه هيچ عضويت حزبي
نداشته است .
پالاسيو 63 ساله معاون رئيس جمهور « گويترز » از جمله
معدود كساني بود كه در نشست غيرعادي كنگره اكوادور كه
نمايندگان به بركناري « لوسيو گويترز » راي دادند , حضور داشت .
پالاسيو پيش از آنكه پاي در عرصه سياست بگذارد , دوره
پزشكي خود را در اكوادور و ايالات متحده آمريكا به پايان
رسانده و عضو انجمن علمي نيويورك و اكوادور بود. او كه يك
پزشك حاذق به شمار مي رود تاكنون جوايز متعدد علمي دريافت
كرده است و در جريان تبليغات رياست جمهوري سال 1383
اكوادور نيز با روپوش سفيد پزشكي خود در ميتينگها شركت
مي كرد.
پالاسيو كه بيش از سه دهه از عمرش را به حرفه پزشكي
مشغول بوده , در سالهاي 1375 و 1371 در زمان رياست
جمهوري « سيكستو دوران » وزير بهداشت اكوادور بود و پس از
آن پايش به عرصه سياست باز شد.
او پس از آنكه براي دومين بار به همراه « گويترز » رئيس
جمهوري مخلوع از يازدهم دي ماه سال 1382 پاي در دولت
اكوادور نهاد , خود را به عنوان فردي مستقل معرفي كرد و
توانست اعتماد بخشهاي سياسي متفاوت كشور را به سوي خود
جلب كند.
پالاسيو در ماههاي اخير و همزمان با آغاز بحران در
كشورش به يكي از منتقدان جدي رئيس جمهور تبديل شد و
دولت را متهم كرد كه مطالبات اجتماعي مردم را فراموش كرده
است .
او پيش از آن نيز هشدار داده بود كه اوضاع عمومي كشور به
ويژه از نظر اقتصادي به شدت به وخامت گراييده است به
گونه اي كه براي نجات آن , جامعه بايد تحت مراقبتهاي ويژه در
« سي سي يو » قرار بگيرد.
با بركناري « گويترز » اكنون اين بيمار (اكوادور) براي معالجه
در اختيار پالاسيو قرار گرفته است اما آيا اين پزشك حاذق
خواهد توانست جان كشور را نجات دهد ترديدها در اين باره
بسيار است زيرا او طي 9 سال گذشته نهمين رئيس جمهوري
است كه در اين كشور 13 ميليون نفري آمريكاي جنوبي قدرت را
بدست مي گيرد.
با اين وجود , پالاسيو با اميدواري افرادي را به عنوان
وزيران دولت خود معرفي كرد كه كمتر سابقه سياسي دارند و
اغلب آنها چهره هاي دانشگاهي به شمار مي روند.
فرار « گويترز » به برزيل
در شرايطي كه دهها هزار نفر از مردم اكوادور همچون
روزهاي گذشته در برابر كاخ رياست جمهوري جمع شده و عليه
گويترز شعار مي دادند , او ديگر چاره اي جز ترك كاخ با يك
فروند هلي كوپتر نداشت . اما پيش از آنكه بتواند با يك هواپيماي
كوچك از كيتو خارج شود , دهها تظاهركننده فرودگاه بين المللي
« ماريسكال سوكره » را اشغال كرده بودند و مانع از بلند شدن
هواپيماي شخصي وي شدند.
پس از آن شايع شد كه « گويترز » بازداشت شده و در يك
پادگان نظامي خارج از پايتخت بسر مي برد اما ساعاتي بعد
سفارت برزيل در كيتو از پناهندگي رئيس جمهور بركنار شده در
اين سفارتخانه خبر داد و دولت برزيل نيز اعلام كرد كه
درخواست پناهندگي سياسي « گويترز » و خانواده اش را پذيرفته
است .
سخنگوي وزارت خارجه برزيل با اعلام اين مطلب كه
اعطاي پناهندگي سياسي يك سنت منطقه اي است گفت كه برزيل
با نگراني تحولات اكوادور را دنبال مي كند.
با اعلام پناهندگي گويترز به سفارت برزيل , مردم در مقابل
سفارت اين كشور در كيتو اجتماع كرده و به تظاهرات پرداختند و
با شعار « لولادوست من , دشمن را به من تحويل بده » خواستار
استرداد گويترز شدند7.
مردم اكوادور همچنين در برابر سفارت آمريكا در كيتو به
تظاهرات پرداختند. آنها با شعارهاي « يانكي ها از پايگاه « مانتا »
گم شويد » و « اكوادور مال اكوادوريهاست » اقدام آمريكا در ادامه
حمايت ازدولت گويترز رئيس جمهور بركنار شده كه با
خودداري از برسميت شناختن تحولات جديد اكوادور انجام
مي شود , محكوم كردند. نيروهاي نظامي آمريكا در پايگاه « مانتا »
در اكوادور مستقر هستند. اين پايگاه از جمله مراكز عمده
استقرار نيروهاي آمريكايي در منطقه آمريكاي لاتين به شمار
مي رود8.
بالاخره پس از چند دور مذاكره ميان سفارت برزيل در كيتو
با دولت جديد اكوادور , گويترز با يك فروند هواپيما به برزيل
رفت . در چند روز گذشته مردم كيتو با انجام تظاهرات مختلف در
كيتو خواستار استعفاي همه اعضاي كنگره و برگزاري انتخابات
همگاني و آزاد شده اند. اما پالاسيو در پاسخ به اين درخواست
مردم , انحلال مجلس را يك اقدام ديكتاتورانه و نقض قانون
اساسي دانست .
با اين حال دولت جديد پالاسيو وعده اصلاحات بنيادين را
در كشور داده و پيشنهاد داده است كه مجلس قانون اساسي
جديدي براي كشور تدوين كند.
واكنش جامعه جهاني نسبت به تحولات اكوادور
سازمان كشورهاي آمريكايي در رابطه با بحران اخير در
اكوادور خواستار مداخله براي كمك به پايان بخشيدن به اين
بحران شده است . اين سازمان با تشكيل جلسه در واشنگتن قصد
داشت هياتي را براي بررسي اوضاع و چگونگي بركنار شدن
گويترز به اكوادور اعزام كند , اما موريسيو گاندارا وزير كشور
جديد اكوادور هشدار داد اگر در بحران اين كشور دخالت شود ,
بر شدت آن افزوده خواهد شد.
دولت جديد سازمان كشورهاي آمريكائي را سازماني
بي طرف ندانست و اعلام كرد كه اين سازمان در زماني كه
رئيس جمهوري مخلوع اكوادور شوراي عالي قضايي را منحل
كرد , واكنشي از خود نشان نداد.
آنتونيو پارا وزير امور خارجه جديد اكوادور نيز در انتقاد از
اين سازمان گفت كه چرا در حساس ترين زمان كه كشور
خوشحال از بركنار شدن رئيس جمهوري است و پس از چهارماه
تجربه تلخ ديكتاتوري , نخستين روزهاي دمكراسي را تجربه
مي كند , قصد مداخله در امور اين كشور را دارد.
آمريكا نيز اوضاع را در اكوادور از نزديك زيرنظر داشت و از
همه طرفهاي درگير خواست كه يك راه حل صلح آميز و مبتني بر
گفت وگو براي بحران كنوني پيدا كنند.
اتحاديه اروپا نگراني شديد خود را از اوضاع كنوني اكوادور
اعلام داشته و از دولت و نيروهاي سياسي اين كشور آمريكاي
جنوبي خواسته است كه يك راه حل صلح آميز , اجماعي و مبتني
بر گفت وگو با هدف بازگشت سريع به روند عادي قانون اساسي
جست وجو كنند.و بالاخره آمريكا و اروپا دولت جديد اكوادور
را به رسميت شناختند9.
اسپانيا نيز كه پس از پايان دوران سلطه استعماري همچنان
نفوذي فراوان در آمريكاي لاتين دارد , از طريق خوسه لوييس
رودريگرز زاپاته رو نخست وزير اين كشور از رويدادهاي كيتو
ابراز نگراني كرده و در عين حال اطمينان داده است كه كشورش
هركاري را كه بتواند براي كمك به عادي شدن روند اوضاع در
اكوادور انجام خواهد داد.
منابع :
1 ـ روزنامه كيهان 1384,1,17
2 ـ خبرگزاري جمهوري اسلامي ـ 1384,2,4
3 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 1384,1,27
4 ـ روزنامه اطلاعات ـ 1384,1,27
5 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 1384,1,30
6 ـ خبرگزاري جمهوري اسلامي ـ 1384,2,4
7 ـ خبرگزاري جمهوري اسلامي ـ 1384,2,3
8 ـ خبرگزاري جمهوري اسلامي ـ 1384,2,4
9 ـ روزنامه كيهان ـ 1384,2,7
از عوامل گسترش اعتراضات مردمي در اكوادور ,
تصويب طرح اصلاحات قضايي , بركناري 27 قاضي
دادگاه عالي و تبرئه دو رئيس جمهور اسبق و فاسد
اين كشور بوده است
مشكل اصلي « لوسيو گوتيرز » رئيس جمهور بركنار
شده اكوادور كه به عنوان يك چپ گراي مخالف فساد
قدرت را در اين كشور بدست گرفته بود , گرايش او به
سياستهاي آمريكا بود
با بركناري « گوتيرز » , نمايندگان كنگره اكوادور
« آلفردو پالاسيو » معاون وي را به رياست جمهوري
اين كشور برگزيدند اما مردم همچنان خواستار
استعفاي همه اعضاي كنگره و برگزاري يك انتخابات
همگاني و آزاد هستند
زيرنويس عكس ها :
« لوسيو گويترز » رئيس جمهور مخلوع اكوادور
تظاهرات اعتراض آميز مردم اكوادور
« آلفرد پالاسيو » رئيس جمهور جديد اكوادور
