قسمت دوم
مهدي شيرين پور
حمله گسترده عليه مخالفان آغاز و بيانيه شديد اللحني عليه علما صادر
شد. بلافاصله آيت الله خالصي به همراه فرزند و چند تن از نزديكان و
شاگردان خود بازداشت و به قم تبعيد شد. مخالفت ها و اعتصابات به
شهرهاي ديگر كشيده شد. حكومت دست به حملات گسترده عليه مخالفان
زد. در واكنش به تبعيد آيت الله خالصي و اين سركوبگري , علما تهديد به
مهاجرت دسته جمعي كردند. اين مهاجرت مي توانست مردم عراق و ايران
را عليه انگليس و حكومت عراق تحريك كند. در پي اجراي اين تهديد ,
حدود پنجاه تن از علما طي تظاهرات اعتراض آميز , از نجف رهسپار كربلا
شدند.
نيروهاي محلي حكومت در كربلا نه تن از مجتهدين از جمله آيت الله
سيد ابوالحسن اصفهاني و آيت الله نائيني به علاوه 26 تن ديگر از علما را
بازداشت و در 29 ژوئن 1923 با قطار به ايران تبعيد كردند . اين حوادث
مردم ايران را به شدت خشمگين كرد و نارضايتي به مجلس ايران نيز كشيده
شد. علاوه بر اين , در انگليس نيز اين مسئله هياهوي بسياري به وجود آورده
بود. روحانيون و خطبا در ايران هر روز مردم را عليه انگليس تحريك و
دعوت به تحريم كالاهاي انگليسي مي كردند.
دولت سعدون پس از تبعيد علما و با ارعاب و ايجاد ترس به هر شكل
ممكن , مرحله اول انتخابات را در اكتبر 1923 برگزار كرد . قبل از شروع
مرحله دوم انتخابات , دعوت به تحريم به شكلي قوي تر آغاز گشت و
فتواهاي علما همچنان بر در و ديوار شهر نصب مي شد.
با گسترش مخالفت ها در عراق و ايران , هر روز عرصه بر حكومت تنگ تر
مي شد , به گونه اي كه محمدرضا شاه براي جلوگيري از تشديد اين وضعيت
و جذب مردم , تماس با علماي تبعيدي را آغاز كرد. از سوي ديگر , سفير
بريتانيا در تهران با هدف راهيابي براي بازگشت علما به عراق رهسپار بغداد
شد. شاه ايران در تماس خود با علما براي دلجويي از آنها به علت اقدامات
دولت عراق , متعهد شد كه حكومت سعدون را منحل كند و حكومت
جديدي تشكيل دهد و براي بازگشت آنها تلاش كند و سپس خواسته هاي
اساسي آنها را درباره لغو معاهده بريتانيا و عراق تحقق بخشد. براساس
تعهدنامه هايي كه شاه به علماي تبعيدي فرستاد , آنها با ارسال نامه هايي به
وكلاي خود در عراق خواهان لغو تحريم انتخابات شدند و از آنها خواستند
فيصل را از مفاد اين نامه ها آگاه سازند تا به خواسته هاي آنها عمل شود.
فيصل به يكي از اين خواسته ها عمل و در 15 نوامبر 1923 سعدون را
مجبور به استعفا كرد و رياست دولت را به جعفر العسگري واگذار كرد. اما در
مورد بازگرداندن علما به عراق از طريق مشورت هايي كه با نماينده انگليس
داشت , بازگشت آنان را مشروط اعلام كرد. علما بايد كتبا تعهد مي دادند كه
هيچ گونه مداخله اي در امور سياسي نداشته باشند. اما با بازگشت آيت الله
خالصي و فرزندش موافقت نشد.
مرحله دوم انتخابات بدون مواجه شدن با مشكل قابل ذكري در 25
فوريه 1924 برگزار و جلسه افتتاحيه در 27 مارس همان سال تشكيل شد .
اكثر علماي تبعيدي در آوريل 1924 به عراق بازگشتند . پس از اين , آنها
صرفا به فعاليتهاي فرهنگي و تقويت حوزه هاي علميه , نهادها و موسسات
ديني پرداختند . از اين زمان تا اواخر دهه 1950 فعاليت هاي سياسي علما در
عراق به سردي و خاموشي گراييد.
2 ـ وضعيت شيعيان عراق از زمان صدام تاكنون
در طول حاكميت 34 ساله حزب بعث عراق , شيعيان متحمل
ناملايمات , سختي ها , محروميت ها , دردها و مصائب فراواني شدند. هتك
حرمت اماكن مقدسه شيعه و برخوردهاي حذفي وفيزيكي با مراجع تقليد و
قتل عام رهبران ديني و مذهبي , سخت گيري هاي همه جانبه نسبت به شيعيان
و پايمال كردن همه حقوق فردي و اجتماعي آنان , فشار و اختناق همه
جانبه , براي سلب آزادي هاي سياسي , دستگيري و شكنجه هاي گستره قرون
وسطايي جوانان سياسي و... شرح حال شيعيان عراق بوده است كه بطور
نمونه مي توان از سرنوشت خانواده شهيد « سيدمحمدباقر حكيم » نام برد.
بيشتر اعضاي خانواده حكيم در طول حاكميت حزب بعث , دستگير و
ناپديد شدند و خود وي نيز در سال هاي آخر سكونت در عراق با رفتار
خشونت آميز بعثيون مواجه شد . در فاصله سال هاي 4 ـ1362 هـ . ش ده نفر از
اعضاي خانواده حكيم به دستور صدام اعدام شدند كه امام خميني (ره ) در
توصيف اين خاندان بزرگ از عبارت مشهور « آل حكيم آل شهادت است »
استفاده كردند.
شيعيان در طول تاريخ عراق , از حقوق طبيعي سياسي خويش محروم
بوده اند در حكومت دست نشانده انگليسي ها در دهه 1920 عراق , اقليت
سني كه تجربه حكومتي در دوره عثماني را داشتند , بر شيعيان حاكم بودند.
در حاليكه شيعيان صدها سال از حكومت دور بودند , رژيم بعث عراق نيز با
حمايت از سني ها , همواره شيعيان را مورد اذيت و آزار قرار
مي داد.
شيعيان عراق در سال 1991 بااين تصور كه كار صدام تمام است , قيام
كردند. در اين مقطع , آمريكا به هليكوپترهاي عراقي اجازه پرواز و اجراي
عمليات در مناطق شيعيان را داد و قيام سركوب شد. كشف گورهاي
دسته جمعي در روزهاي اخير مربوط به كشتارهاي سال 1991 است كه بسيار
مصيبت بار بود و لذا اين مسئله خود يك نگراني دائمي را نزد شيعيان ايجاد
نمود و بدين ترتيب آمريكاي بظاهر مخالف صدام , موجب شكست انتفاضه
عراق و ناجي صدام شد! بااين ذهنيت به نظر مي رسد كه آمريكا از قضيه
صدام براي كنترل بيشتر شيعيان بهره برداري مي كند و اين مي تواند يكي از
دلايل مشخص نشدن سرنوشت صدام باشد.
شيعه , در موقعيت جغرافيايي مناسبي قرارگرفته و سهم عمده قوه
محركه اقتصادي عراق در محيط شيعه قرار دارد(سرزمينهاي حاصل خيز ,
نفت , آب ). شيعه در كمربند ثقل سياسي عراق نيز قرار دارد , يعني مناطق
مركزي و جنوبي كه پايه هاي سياست در آن تعريف مي شود , با وجود اين
اوصاف مناطق شيعه نشين نسبت به ساير مناطق , از محروميتهاي اقتصادي
مفرط رنج مي برد.
از نظر وزن جمعيتي , شيعيان اكثريت مطلق شهروندان عراقي را تشكيل
مي دهند كه با جمعيت 65 درصدي سه برابر سني ها هستند وسرزمينهاي
وسيع تري را نيز در اختيار دارند.
3 ـ موقعيت سياسي فعلي شيعيان
شيعيان برخاسته از رنج و كشتار رژيم سابق در پي احياي هويت از
دست رفته خويش اند و بيش از آنكه در انديشه مقاومت باشند به تحكيم
ساختارهاي شيعه در آينده بهتر مي انديشند.
مقاومت در مقابل تهاجم نيروهاي آمريكايي در اولين روزهاي جنگ ,
عمدتا در مناطق شيعه نشين بود اما با فتواي علماي عظام مبني بر بي طرفي در
جنگ , شيعيان دست از مقاومت كشيدند. حسب نظر مركز مطالعات
خاورميانه آمريكا , شيعيان عراق در برابر نيروهاي آمريكايي صرفا
« مخالفت » مي ورزيدند , اما اهل سنت « مقاومت » مي كردند.
نيروهاي شيعي سياست كلي تعامل با آمريكا و حركت در اين چارچوب
را مبنا قرار داده اند و احتمال هر مقاومتي از اين ناحيه در مقطع كنوني
متصور نيست ; رهبران شيعي به مناسبت هاي گوناگون هر گونه درگيري با
آمريكا را رد كرده اند.
نكته مهم درباره جريان اصيل شيعه اين است كه مخالفت هاي شيعيان
در حال حاضر نمي تواند به مقاومت تبديل شود; زيرا اولا سياست كلي
معارضه شيعه , چنان كه گفته شد , بر گفتگو وچانه زني قرار دارد و ثانيا مردم
شيعه به واسطه حجم فشارهاي رژيم گذشته به فضاي تنفسي مساعدي نياز
دارند و مقاومت مسلحانه در اولويت اول ايشان قرار ندارد.
امروز « تثبيت اكثريت شيعيان » در ساختار سياسي يكي از مهمترين
اموري است كه در اولويت قرار دارد . بر اساس طرح گارنر , 73 درصد افراد
در داخل سازمان هاي دولتي عراق از شيعيان هستند و البته اين غير از
كردهاي فعلي شيعه است . اين مسئله در طول تاريخ عراق بي سابقه است .
بنابر اين , امروز نوعي حس جديد بر اين مبنا ايجاد شده است كه شيعيان
بايد از تمامي فرصت ها و ظرفيت هاي خود استفاده كنند. اين رويكرد موجب
دغدغه سني ها شده و آن ها معترض اند كه چرا شيعيان در مقابل آمريكا
ساكت نشسته اند و اقدامي نمي كنند و چرا عليه آمريكا جهاد نمي كنند.
صاحب نظران شيعي عراق معتقدند كه ورود به مرحله مقابله و مبارزه با
نيروهاي اشغالگر غرب , شرايط و وضع امنيتي را براي آنان وخيم تر مي كند.
علاوه بر اين , جامعه شيعه عراقي معتقد است كه بسياري از جريان هاي
تبليغي و ترويجي اهل سنت مبني بر جهاد و... حالت شعار دارد و عمدتا
حركت هاي آنها ناشي از روحيه منفعت طلبي آنهاست كه چون پس ازنيم
قرن منافع سياسي خود را از دست رفته مي بينند , ادعاي مبارزه مي كنند.
اتخاذ چنين رويه اي امروزه نه تنها به مصلحت شيعه و سني بلكه به صلاح
كل مردم عراق نيست . اما نگراني هاي جدي اهل تسنن عراق , و خارج از آن
كشور بايد اين باشد كه در كشوري كه شيعيان سه برابر آنها جمعيت دارند و
طبعا در زمينه گرفتن سهم عادلانه خود از قدرت در صدر قرار خواهند گرفت
با سني ها چگونه رفتار خواهد شد , ضمن آنكه نخستين بار در تاريخ عراق ,
شيعيان قرار است به اين حق طبيعي خود دست يابند.
بنابر اين با مطالعه و بررسي سير تغيير و تحولات سياسي در عراق
شيعيان به اين نتيجه رسيده اند كه با اتكا به دو عامل مهم « تجارب سياسي
گذشته » و « موقعيت فعلي » مي توانند به حقوق طبيعي سياسي خويش برسند.
تجربه گذشته نشان مي دهد كه پير استعمار ـ انگليس از دهه 1920
بااشغال عراق و حكومت هاي دست نشانده محلي خود ضمن مخالفت با
شيعيان و قتل عام رهبران و علماي دين , همه حقوق سياسي آنان را پايمال
كرده است .
از 1950 نيز صدام صحنه گردان معركه شد , او نيز در ادامه
سياست هاي استعماري با حاكميت سياسي گروه اقليت سني تا حد ممكن
عرصه را بر شيعيان تنگ كرد و كشتار گسترده شيعيان را ادامه داد و در اواخر
حكومت نيز با چراغ سبز آمريكا , قيام انتفاضه 1991 شيعيان عراق را به
خاك و خون كشيد و هزاران تن از شيعيان را به شهادت رساند. بدين ترتيب
باعنايت به سوابق سو استعمار انگليس , آمريكا در تاريخ عراق , نمي توان به
موضع گيري امروز آنان در همكاري با شيعيان خوشبين بود مگر آنكه خلافش
ثابت شود كه در آن صورت نيز اهداف استعماري ديگري ترسيم خواهد شد
كه شايد بنا دارند اين بار توسط شيعيان تامين گردد!!
« موقعيت فعلي » شيعيان عراق داراي ساز وكارهايي است و عواملي اين
موقعيت را ايجاد كرده كه عبارتند از :
1 ـ رهبري واحد ممتاز بلامنازع :
ازدهه 1920 تاكنون در مقاطع مختلف سياسي عراق , در همه جنبش ها ,
تحركات و انقلابها , جاي پاي يك روحاني مجاهد سياسي انديشمند شيعي
را بعنوان رهبر و ملجا مبارزين مي بينيم كه دروضعيت فعلي نيز حضرت
آيت الله سيستاني اين رسالت سنگين رابعهده دارند.
2 ـ وزن جمعيتي شيعيان كه 65 درصد جمعيت عراق راشامل مي شوند .
3 ـ سرزمين هاي وسيع و بيشتري كه در اختيار شيعيان قرار دارد .
4 ـ اماكن مقدسه مذهبي همچون نجف , كربلا , كاظمين , سامرا كه با
جذبه هاي معنوي و سياسي خود , مورد توجه خاص جهان تشيع
مي باشد.
5 ـ هزينه هاي متحمل شده كه عبارتند از :
الف ـ مبارزات انقلابي , ضد اشغالگري و مقاومت ...
جنبش هاي شيعي در عراق , قدمت ديرينه داشته و بر دو ركن علما و
عشاير استوار بوده است .
در انقلاب 1920 , شيعيان بيشترين خسارات را متحمل شدند . رهبران
ديني , عشايري و شخصيت هاي سياسي آن ها آسيب هاي جدي ديدند.
سايرقشرهاي شيعه از جمله ; سياسيون و فرهنگيان نيز كه ازدهه 50 به اين
طرف وارد صحنه شدند , آسيب ها ديدند و چند ميليون نفر از آنها شهيد
شدند و در 1920 , همين شيعيان بودند كه با مقاومت جانانه اشغالگران
انگليسي را به عقب راندند. در حال حاضر نيز با اتخاذ استراتژي « مقاومت
منفي » در مقابل اشغالگران , خواهان استيفاي حقوق پايمال شده گذشته شان
هستند و قطعا در موقعيت مقتضي عطاي اشغالگران را به لقايشان خواهند
بخشيد.
ب ـ خيل شهيدان , مجروحين و...
شيعيان در دو مقطع قبل و بعد از صدام تاكنون بيش از چهار ميليون
شهيد داده اند . از 1914 تا 1991 حداقل دو ميليون و تحريم هاي سال
1991 تا 2003 نيز باعث كشته شدن حداقل دو ميليون نفر از شيعيان
جنوب شده است . از نمونه شهادت ها , شهادت آيت الله سيد محمد باقر
حكيم است كه شوك بسيار مهمي براي شيعيان بويژه مجلس اعلا بود اين
حادثه هر چند شيعيان را با مشكل « رهبري » مواجه كرد , اما شهادت ايشان
باعث يكپارچگي و وحدت كم نظيري شده است , زيرا شهادت مردان بزرگ ,
تاثيرات عميق و ديرپايي در جامعه باقي مي گذارد كه تدريجا و با گذشت
ايام , ثمر ميدهد و اين در ايران به اثبات رسيده است . بنابراين مي توان گفت
كه فضاي عمومي جامعه شيعه , پس از اين شهادت , منسجم تر و معنوي تر
شده است . حكيم باتوجه به ويژگيهاي شخصي خود , حالت « كاريزماتيك »
پيدا كرده بود , سابقه مبارزاتي طولاني و انتصاب به يكي از مراجع بزرگ
جهان تشيع , سبب شده بود شهادت وي خلا بزرگي حتي براي جهان عرب
بشمار آيد. از نمونه هاي ديگر , مي توان از شهادت آيت الله سيد محمد باقر و
خواهر دانشمندش ـ بنت الهدي صدر نام برد كه مظلومانه توسط صدام
عفلقي به شهادت رسيدند. تمايل شيعيان عراق به سمت اسلام بسيار عجيب
است و سير صعودي دارد و هر خانواده اي يك شهيد يا مجروح تقديم اسلام
كرده است . اما نگراني هاي تاريخي موجود ميان شيعيان باعث شده كه
شيعيان در واكنش هاي خويش در مقابل آمريكاييان , حساسيت هاي بيشتري
بخرج بدهند. بعبارتي , با تحمل سخت و دشوار آسيب ها , صدمات و
مصيبت هاي زياد گذشته , امروز مي خواهند نفس راحتي بكشند كه اين نيز در
پرده ابهام است و معلوم نيست محقق شود.
ت ـ تشكيل سازمان هاي تصميم ساز چون مجلس اعلا , سپاه بدر و
حزب الدعوه كه از قبل طراحي و انسجام پيدا كرده اند و امروزه به راحتي
مي توانند با ساختار تصميم گيري در روند دولت سازي موثر
باشند.
تحليل اشغال 1920 از تاريخ سياسي عراق كه مشابهت هاي زيادي نيز
با شرايط فعلي اشغال عراق توسط آمريكا و انگليس دارد مي تواند عبرتها و
درسهاي بس مفيد و لازمي را براي رهبران , مبارزين و روشنفكران و
سياسيون و همه اقشار مختلف درگير مسائل عراق دربرداشته باشد كه به
برخي از آن ها ذيلا اشاره مي شود :
1 ـ اهميت جايگاه و مقام مرجعيت شيعه :
شناساندن جايگاه , وزن , توان و قدرت مرجعيت و روحانيون شيعي كه
نقش اول و محوري را در انگيزش , ساماندهي و هدايت نيروهاي مردمي و
انقلابي ايفا كرده و متعاقب آن , احراز نيات سو دشمنان اسلام كه همواره به
لطايف الحيل درصدد به چالش كشاندن اين توان و پتانسيل قوي روحانيون
بوده و هستند.
مراجع ديني و علماي مورد وثوق با نظر و فتاواي خود در حقيقت ,
استراتژي مبارزات حق طلبانه و جنبش هاي ضد اشغالگري را ترسيم كرده و
در مقاطع مختلف حسب ضرورت با موضع گيري هاي قاطعانه خود , كمر
استعمار را شكسته اند.
2 ـ وحشت استعمارگران از رهبري واحد ديني
رهبري واحد ديني به سبب مزيت هايي كه دارد بيشتر مورد مخالفت و
مناقشه استعمارگران قرار گرفته است زيرا رهبري واحد , در فرايند
ساماندهي پيروان , سرعت عمل ايجاد مي كند , قدرت تصميم گيري را تسريع
و تسهيل مي كند , موجب يكپارچگي و همگرايي ملت مي شود , ... لذا
دشمنان با پي بردن به اين مزيت ها , بنا دارند از شكل گيري رهبري واحد
مقتدر بلامنازع ديني ممانعت كنند و در صورت شكل گيري , حداقل
مشروعيت آن را زير سئوال ببرند , و آن را از كارآئي لازم بيندازند , زيرا
تاكنون لطمات و ضربات زيادي را از همگرايي امت ـ رهبري , متحمل
شده اند و رمز و راز مخالفت برخي ها با « ولايت فقيه » در ايران نيز بر همين
مبناست .
3 ـ اشغالگران مترصد فرصت اند كه با ايجاد اختلاف و شكاف در بين
رهبران و مراجع ديني واجد شرايط به دو منظور خود , يعني برهم زدن فرايند
امت ـ رهبري و تعيين مرجع ديني متناسب و متمايل بخود كه انعطاف لازم با
آنها را داشته باشند , برسند.
4 ـ استعمار با حربه « جدايي دين از سياست » كوشيده از واكنش ها و
تحركات علماي ديني برحذر باشد و حتي المقدور آنان را از « سياست » دور
نگهدارد.
5 ـ نقش دين و باورهاي مذهبي در انگيزش و رويش نيروهاي انقلابي و
ضد اشغالگري , تعيين كننده , سرنوشت ساز و در واقع , موتور محركه
محسوب مي شود.
6 ـ استعمار واشغالگران از وحدت بين مذاهب , خاصه بين شيعه و
سني , ضربه خورده اند و از آن وحشت دارند.
7 ـ ايجاد شك و ترديد در اصل مبارزه معارضين از طرف نمايندگان
وطني استعمار كه معمولا وابستگي به ابرقدرتها را موجب آسايش و راحتي و
امنيت كشور و ملت قلمداد مي كنند , قابل تامل است .
8 ـ استعمارگران بعد از مرحله اشغالگري , درصدد اجراي طرح هاي
استعماري خود برخواهند آمد كه ايجاد « حكومت محلي » وابسته و دست
نشانده در استعمار فرا نوين , معمولا از اولويت اول برخوردار است .
9 ـ انقلابيون و مبارزين ضد اشغالگري , قبل از رسيدن به همه اهداف
پيروزي , به سبب وعده وعيدهاي اشغالگران و عوام فريبي هاي آنان , بايد از
پا ننشسته و صحنه مبارزه را ترك نكنند.
10 ـ تاكيد به اتحاد و انسجام ملي كه به اراده ملي منجر شود زيرا
استعمارگران هميشه درصدد ايجاد افتراق و اختلاف بين قوميت ها و احزاب
و گروه ها برآمده اند و در ايجاد اختلاف بين ملل نيز سابقه ديرينه دارند.
بنابراين همگرايي و وحدت كلمه , رمز بقا و پيروزي خواهد بود.
عصاره كلام اينكه , شيعه عراق امروز با تجارب سياسي صد ساله , در
دست داشتن رهبري واحد , سوابق مبارزاتي طولاني , ميليون ها شهيد ,
اكثريت جمعيت , سرزمينهاي وسيع , سازمانهاي تصميم ساز , نخبگان
سياسي , اقبال عمومي گسترده , و نيز همكاري ضمني و تلويحي اشغالگران ,
در موقعيتي جديد قرار گرفته و به طور طبيعي و منطقي بايد به حاكميت
برسد.
هر چند حدود يك قرن است كه شيعه اعتماد به نفس سياسي خود را در
عراق از دست داده , چون هيچ گاه در متن حاكميت نبوده و هميشه مورد
غصب واقع شده و نمي توانسته است موقعيت سياسي , نظامي وامنيتي خود
را ارتقا دهد , از اين رو , ممكن است هنوز اين نگرش در شيعه از بين نرفته
باشد , بنابراين گام اول اين است كه شيعه باور كند كه امروز مي تواند به
نسبت جمعيت و ساير هزينه ها وتوان خود , در حاكميت نقش پيدا كند. لذا
اعتماد به نفس سياسي در شيعه ضرورت اوليه براي ورود به حاكميت است .
گام دوم اين است كه اگر شيعيان امروز در مورد موضوعات جزئي
حاكميت , يعني در لايه هاي سوم و چهار حاكميت , با همديگر درگير شوند و
مشي حذف نسبت به هم داشته باشند , طبيعتا در سهم سازي در سطح عالي
حاكميت نيز دچار شكاف مي شوند و كسي كه مي ماند نمي تواند بر كل جامعه
شيعه عراق جامعيت داشته باشد و سهم مناسبي نيز در حاكميت به دست
آورد.
بنابراين مجلس اعلا بايد با جامع نگري , يك تعامل منطقي , محكم و
فشرده از موضع گذشت با ساير گروه هاي شيعه را مد نظر داشته باشد و در
واقع , جبهه شيعه نبايد شكاف بردارد.
قطعا با بكارگيري هوش و ذكاوت سياسي , دستيابي به وحدت و انسجام
ملي و نيز ملحوظ نظر داشتن شيطنت هاي داخلي متعصبين ديرينه ضد شيعه
و خيانت هاي پنهاني استعمارگران اشغالگر و تعلق اراده خداوندي , شيعيان
عراق خواهند توانست محصول پرزحمت خويش را درو كنند , كه در غير اين
صورت موجب حيرت و شگفتي خواهد بود!
منابع : فصلنامه مطالعاتي ـ پژوهشي نهضت شماره 15 ـ سال چهارم
1 ـ ص 239
2 و 3 ص 248
4 ـ ص 251
در قيام سال 1370 شيعيان عراق عليه رژيم صدام ,
آمريكا به اين رژيم اجازه داد در شرائط ممنوعيت
پروازي , هليكوپترهاي خود را با هدف سركوب خونين
انتفاضه شيعيان به پرواز درآورد. اين قيام با حمايتي كه
آمريكا از صدام به عمل آورد به شديدترين وجهي
سركوب شد
با عنايت به سوابق سو استعمار انگليس و آمريكا در
تاريخ عراق , نمي توان به موضعگيري امروز آنان در
همكاري با شيعيان خوشبين بود. اين احتمال وجود دارد
كه اشغالگران تصميم دارند اهداف و منافع خود را اين بار
بدست شيعيان تامين كنند
