امروز 21 فروردين ماه 1384 مصادف با سالروز صدور حكم سياسي و مغرضانه
دادگاه برلين عليه جمهوري اسلامي ايران بر سر حادثه « رستوران ميكونوس » است . اين
حكم كه به سرعت روابط سياسي جمهوري اسلامي ايران و 12 كشور اتحاديه اروپا را
تحت تاثير قرار داد با واكنش شديد مقامات و مردم كشورمان مواجه شد.
طي اين حكم سياسي كه تحت تاثير شهود ضدانقلاب ايراني صادر شد , مقامات
سياسي كشورمان متهم به دست داشتن در اين حادثه شدند. مقاله زير گزارشي است از
چگونگي اين ماجرا كه از نظر خوانندگان مي گذرد :
تيراندازي در « رستوران ميكونوس » در مركز شهر برلين آلمان در سال 1371 به
بحراني عليه كشورمان تبديل شد كه اين بحران همچون ديگر حوادث ربع قرن گذشته ,
جبهه گيري تمامي دنياي غرب را با اسلام و جمهوري اسلامي ايران به نمايش گذاشت .
ماجراي اين رستوران شايد در نگاه اول حادثه اي عادي در غرب وحشي باشد كه
بارها اتفاق افتاده و مي افتد ولي آنچه كه اين واقعه را از ديگر وقايع متمايز كرد , ترور چند
ايراني مخالف جمهوري اسلامي بود كه غربيها از آن نمايشنامه اي عليه كشورمان ساختند.
ماجرا از آنجا شروع شد كه صادق شرفكندي دبيركل حزب منحله دمكرات كردستان
ايران براي شركت در كنگره جهاني احزاب سوسياليست و سوسيال دمكرات كه از تاريخ
23 تا 26 شهريور ماه سال 1371 در برلين برگزار شد , به آلمان رفت . او براي گفتگو با چند
تن از مخالفين جمهوري اسلامي در رستوراني به نام ميكونوس كه پاتوق ايرانيان مقيم
آلمان و متعلق به يك ايراني به نام عزيز غفاري است , با آنها قرار ملاقات مي گذارد.
رستوران ميكونوس در خيابان « پراگراستراسه » برلين واقع شده و قرار اين افراد ساعت 9
شب روز 26 شهريور ماه در آخرين روز كنگره بود .
از مجموعه 15 تا 20 نفري كه براي اين جلسه دعوت شده بودند , فقط 6 نفر در آنجا
حضور مي يابند و دو نفر ديگر نيز به طور اتفاقي در آن رستوران بودند. در آن شب با
احتساب صاحب رستوران كلا 9 نفر در آنجا حضور داشتند .
ساعت حدود 50 و22 دقيقه ناگهان سه فرد مسلح وارد رستوران مي شوند . يكي
نزديك در ورودي و دومي در قسمت جلويي رستوران مي ايستند و نفر سوم نيز مسلسل به
دست وارد قسمت پشتي رستوران كه 6 ايراني در آنجا دور يك ميز نشسته بودند رفته و
همه آنها را به رگبار مي بندد . از جمع افراد حاضر در رستوران 4 نفر در جا كشته مي شوند و
يك نفر نيز به شدت زخمي مي شود و چهار نفر ديگر نيز جان سالم به در
مي برند.
صادق شرفكندي رهبر مخالفين كرد ايراني , همايون اردلان نماينده حزب دمكرات
كردستان ايران در آلمان , فلاح عبدلي نماينده حزب دمكرات كردستان ايران در اروپا و
نوري دهكردي كه بعدها معلوم شد كارمند صليب سرخ و فعال در امور پناهندگان ايراني
مقيم آلمان بوده در اين ماجرا از پاي درمي آيند و عزيز غفاري صاحب رستوران ميكونوس
نيز زخمي مي شود.
در اين ميان پرويز دستمالچي و فرهاد فرجاد دو ايراني ديگر در جمع 6 نفره و دو تن
ديگر كه به طور اتفاقي در اين رستوران حضور داشتند , جان سالم به در برده و زنده
مي مانند.
آنچه كه در اين ماجرا مهم به نظر مي رسد اين است كه از 4 فرد كشته شده ايراني , سه
تن از آنها با اسامي جعلي وارد آلمان شده بودند و دولت آلمان نيز از اين ماجرا اطلاع
داشته و از حدود 15 تا 20 نفر دعوت شده به اين رستوران فقط 6 نفر به اين جلسه مي آيند
و بقيه به نوعي حضور نمي يابند و از جمع 6 نفره , 2 نفر كاملا سالم مي مانند و حتي
جراحتي نيز برنمي دارند كه اين مسائل در جريان دادگاه مسكوت مي ماند.
مطبوعات غربي پس از اين حادثه به رسم عادات هميشگي خود جمهوري اسلامي
ايران را عامل اين ترور معرفي مي كنند و دادگاه و قاضي آلماني پرونده نيز حكمي را پس
از حدود 4 سال صادر مي كند كه پيشاپيش مطبوعات غرب آن را صادر كرده بودند .
مطبوعات و دستگاه قضايي آلمان نيز كه توسط ديگر كشورهاي ذينفع و ذي نفوذ از جمله
آمريكا و اسرائيل كنترل مي شدند , براساس اتهامات ناروا و به دور از عرف ديپلماتيك
آقاي علي فلاحيان وزير وقت اطلاعات جمهوري اسلامي ايران را متهم به دست داشتن در
اين ماجرا كرده و از اين وقيحانه تر اينكه چند ماه بعد « رونالد جورج » دادستان كل آلمان در
يك اقدام بي سابقه و كاملا سياسي رهبر معظم انقلاب و رئيس جمهور و وزير امور خارجه
وقت ايران را نيز به دخالت در اين ماجرا متهم كرد.
مطرح كردن اتهامات فوق عليه رهبران جمهوري اسلامي ايران حتي تعجب ناظران
غربي را برانگيخت و جاي هيچگونه ترديدي را در مورد سياسي شدن روند قضايي پرونده
باقي نگذاشت .
در آن سالها جناحهاي قدرت در آلمان كه از سوي محافل صهيونيستي تقويت
مي شدند همواره سعي داشتند دولت آلمان را تحت فشار قرار داده تا روابطش را با ايران
قطع كند. در همين راستا بود كه حزب حاكم سوسيال دمكرات به رهبري هلموت كهل تا
حد زيادي نفوذ سياسي و كرسيهاي خود را از دست داد و در مقابل , احزاب رقيب از جمله
گروه موسوم به سبزها كه تمايلات صهيونيستي دارند , قدرتمندتر شدند. تلاش در جهت
تخريب روابط بن ـ تهران نيز توسط همين گروه صورت مي گرفت .
يك سال بعد از حادثه رستوران ميكونوس يك ايراني به نام كاظم دارابي كازروني و
4 لبناني به نامهاي يوسف امين , محمد اتريس , عطاالله عياد و عباس رحيل توسط پليس
آلمان دستگير شدند و محاكمه متهمان در ششم آبانماه سال 1372 در آلمان آغاز شد .
دادگاه اين عده حدود 5 سال و 247 جلسه طول كشيد و بيش از 170 نفر در دادگاه حاضر
شده و در مورد حادثه ترور شهادت دادند كه شهادت اكثر اين افراد نيز به نفع جمهوري
اسلامي ايران بود ولي چون حكم پيشاپيش صادر شده بود نظرات هيچكدام از شهودي كه
به نفع ايران شهادت داده بودند , مورد بررسي قرار نگرفت .
حكم دادگاه ميكونوس در بيست و يكم فروردين ماه سال 1376 صادر شد و طي آن
كاظم دارابي از اتباع ايراني و عباس رحيل تبعه لبناني به حبس ابد و يوسف امين و محمد
اتريس هر دو از اتباع لبنان به ترتيب به 11 و 5 سال زندان محكوم شدند . در اين حكم
متهم ديگر نيز به نام عطاالله اياد تبرئه شد.
مسئولان اين دادگاه در ادامه فضاسازي تبليغاتي خود و مطبوعات غربي به رسم
عادات هميشگي و فقط براساس اظهارات شهودي كه از فراريان ضدانقلاب بودند به دنبال
صدور حكم به نظريه پردازي عليه جمهوري اسلامي پرداختند. در اين نظريه پردازي
سياسي كه هيچ رابطه معقولي بين آن و متن حكم يافت نمي شد , مسئولان جمهوري
اسلامي متهم به زمينه سازي ماجراي ميكونوس شدند. اين دادگاه در يك جريان سازي
صهيونيستي به محاكمه اي نمايشي دست زده بود تا از اين طريق رهبري نظام , رئيس
جمهور و وزيران خارجه و اطلاعات كشورمان را متهم سازد.
استناد قاضي دادگاه تماما بر اساس اظهارات شهودي صادر شد كه اكثرآنها در ايران
پرونده هاي قضايي داشتند و خود مجرم بودند و اين دادگاه بر اساس اظهارات چنين
شاهداني حكم كاملا سياسي خود را صادر كرد.
اين حكم نشان داد كه دستگاه قضايي آلمان فاقد استقلال است و بشدت تحت تاثير
دستورالعملهاي سياسي و فضاسازي هايي كه توسط عوامل بيروني صورت مي گيرد , قرار
دارد.
كساني كه در رستوران ميكونوس برلين به قتل رسيدند , به دليل رقابت هاي شديد و
حتي خونيني كه در داخل حزب دمكرات بر سر كسب قدرت وجود داشت , ممكن بود
قرباني يك تسويه حساب درون گروهي شده باشند. كشف عوامل اين تسويه حساب
خونين و كشته شدن افرادي از سران يك حزب غيرقانوني كه دستشان به خون هم مسلكان
حزبي خودشان آلوده بود , كار چندان مشكلي نبود كه دادگاه آلماني حدود چهارسال براي
آن وقت صرف كرد. دادگاه مي توانست با مطالعه پرونده سرتاسر خونريزي و جنايت سران
حزب منحله دمكرات , عاملان اين تسويه حساب درون گروهي را شناسايي و به مجازات
برساند اما چون دادگاه قرار بود از اين حادثه يك فرصت عليه جمهوري اسلامي بوجود
آورد مسير پرونده را از روال عادي خارج كرد و به يك پرونده كاملا سياسي تبديل نمود.
حتي پس از اعلام حكم دادگاه تعدادي از شهود بعدها بر دروغ بودن شهادت خود
اعتراف كردند و آن را بر اساس فشارهاي سياسي گروههاي مخالف نظام جمهوري اسلامي
» طي c در اروپا دانستند . يكي از اين شهود به نام ابوالقاسم مصباحي معروف به « شاهد
نامه اي به روزنامه آلماني فرانگفورتر آلگمانيه نوشت : « امروز با اطمينان مي دانم كه كميته اي
به نام « وظايف ويژه » اصلا وجود خارجي ندارد و از اين رو بكار بردن چنين واژه اي با
هدف تضعيف دولت جمهوري اسلامي ايران وتقويت جريانهاي تروريستي وهمچنين به
مخاطره انداختن صلح جهاني انجام مي شود » . (1 )
مصباحي قبلا در طول دادگاه مدعي شده بود كميته اي به نام « وظايف ويژه » متشكل از
مسئولين بلندپايه جمهوري اسلامي براي طراحي عمليات تروريستي وجود دارد كه
احتمالا قاضي پرونده نيز بر همين مبنا و با شهادت دروغ , رهبران كشورمان را به دخالت در
اين ماجرا متهم كرده بود.
حكم دادگاه آلمان كه با موجي از اتهامات دستگاه قضايي آن كشور عليه مسئولان
بلندپايه جمهوري اسلامي ايران همراه بود , باعكس العمل شديد مسئولان كشورمان توام
شد و پس از اخراج ديپلماتهاي ايراني از آلمان متقابلا چهار ديپلمات آلماني از ايران
اخراج شدند و وزارت خارجه جمهوري اسلامي ايران با احضار سفير آلمان در تهران ,
حكم اخراج اين چهار ديپلمات را به او ابلاغ كرد(2 ) پس از اخراج ديپلماتهاي آلماني , 11
كشور عضو اتحاديه اروپا در همبستگي با آلمان سفراي خود را از ايران فرا خواندند و
سفراي ايران در كشورهاي اروپايي نيز متقابلا به ايران مراجعت كردند.
دولت واشنگتن كه از مدتها پيش منتظر چنين فرصتي بود حكم دادگاه برلين به
كشورهاي اروپايي را تبريك گفت و خواستار قطع گفتگوهاي انتقادي اتحاديه اروپا با
ايران شد. نيكلاس برتر سخنگوي وقت وزارت خارجه آمريكا درمصاحبه اي مطبوعاتي از
حكم دادگاه ميكونوس عليه جمهوري اسلامي ايران ابراز رضايت كرد و اظهار اميدواري
نمود تا كشورهاي اروپايي در تحريم اقتصادي عليه ايران با آمريكا متحد شوند(3 ) وي
گفت كه ما از اينكه اتحاديه اروپا سفراي خود را از تهران فرا خوانده اند , خوشحاليم و
اميدواريم كه اروپائيان از اين فرصت بدست آمده استفاده نموده و در مهار استراتژيكي ما
عليه ايران اقدام نمايند.
آمريكا همچنين سعي كرد از فرصت بدست آمده استفاده كند و اروپا را به اتخاذ
سياستي سرسختانه تر عليه جمهوري اسلامي ايران تشويق كند. از همين رو « پيتر تارنوف »
مشاور ويژه وزير امورخارجه خود را به اروپا اعزام كرد و از دولتمردان اروپايي خواست
روابط خود را با ايران محدود و تمامي مامورين امنيتي ايران را از كشورهاي اروپايي
اخراج كنند.
سرانجام پانزده كشور عضو اتحاديه اروپا در نشست خود در لوگزامبورگ در تاريخ
دهم ارديبهشت ماه سال 1376 تصميم گرفتند گفتگوهاي انتقادي خود را با ايران قطع و
سطح روابط سياسي خود را كاهش دهند و ديدارهاي مقامات مملكتي در سطح وزيران با
جمهوري اسلامي قطع شود.
در پي اين تحولات سياسي رهبر معظم انقلاب طي سخناني اعلام كردند كه دولت
آلمان بازنده اين بازي سياسي است و بهاي سنگيني بابت آن خواهد پرداخت . ايشان گفتند
به وزارت امورخارجه دستور داده ام كه رفتار دولتها را در اين نمايش بي معني به دقت
ثبت كنند تا در حافظه تاريخي ملت ايران محفوظ بماند. آيت الله خامنه اي ضمن
خيمه شب بازي خواندن دادگاه ميكونوس , اظهار داشتند كه آلمانها در اين ماجرا چيزي را
باخته اند كه به آساني به دست نخواهد آمد و آن از دست رفتن اعتماد ملت ودولت ايران
نسبت به صداقت آلمان است . (4 )
آقاي هاشمي رفسنجاني رئيس جمهور وقت ايران نيز در پاسخ به اين حكم اعلام كرد
كه آلمانها با حركت اخير خود به دام صيهونيستها افتاده اند و روابط يكصد ساله تهران ـ بن
را زخمي ساخته اند . (5 )
اين حكم اعتراضات گسترده مردمي را نيز در ايران درپي داشت . در تظاهراتي كه يك
روز بعد از صدور حكم دادگاه برلين در مقابل سفارت آلمان در تهران برگزار شد چندين
هزار نفر از مردم از دولت ايران خواستند در صورت عدم عذرخواهي صريح دولت آلمان
و يا حداقل برائت نجستن از راي دادگاه ميكونوس , رابطه با بن را قطع كرده و دولت اين
كشور را به خاطر پناه دادن و حمايت از تروريستها به دادگاه بكشاند. راهپيمايان
وتجمع كنندن همچنين با صدور بيانيه اي خواستار معذرت خواهي مستقيم دولت آلمان از
رهبري نظام شدند(6 )
همچنين درتظاهرات ديگري تعداد زيادي از مجروحين و جانبازان شيميايي كه در
جنگ ايران و عراق با سلاحهاي شيميايي اهدائي شركتهاي آلماني مجروح شده بودند , بر
روي برانكارد و ويلچر به اعتراض عليه اين حكم مبادرت كردند. آنها معترض بودند كه
چطور دادگاههاي آلمان به شكايات آنها عليه شركتهاي آلماني رسيدگي نمي كنند اما چنين
احكام فضاحت باري را كه كاملا سياسي است , عليه كشورمان صادر مي كنند . (7 )
پس از چندي كشورهاي عضو اتحاديه اروپاتصميم گرفتند سفراي خود را به تهران
بازگردانند.به دنبال نشست لوگزامبورگ , جمهوري اسلامي ايران به فرمان رهبر انقلاب با
بازگشت سفير آلمان به تهران مخالفت ورزيد(8 ) كه اين اقدام ايران اتحاديه اروپا را شوكه
كرد و باعث شد آنان بار ديگر اما اينبار از موضع ضعف حمايت خود را از آلمان مورد
تاكيد قرار دهند.
مقامات كشورهاي اروپايي سپس در اظهار نظرهاي گاه و بيگاه خود اعلام كردند كه
سفراي آنها به صورت گروهي باز خواهند گشت . در همين مقطع زماني كه ايران درگير
انتخابات رياست جمهوري بود , كشورهاي اروپايي منتظر نتيجه انتخابات ايران بودند تا
اينكه حجت الاسلام محمد خاتمي به رياست جمهوري ايران برگزيده شد.
پس از انتخابات دوم خرداد ماه سال 76 اروپائيها كه ازقطع روابط با جمهوري
اسلامي ايران متضرر شده بودند تغيير در رياست جمهوري كشورمان را بهانه قرار داده و
اعلام كردند كه خواستار از سرگيري روابط با ايران هستند. كلاوس كينگل وزير
امورخارجه وقت آلمان در مصاحبه اي گفت كه با روي كار آمدن دولت جديد در ايران
امكاني براي گشودن فصل جديدي از روابط ميان اتحاديه اروپا و ايران بوجود آمده
است . (9 ) و بالاخره سفراي كشورهاي اروپايي پس از چند ماه خروج ناكام از ايران , به
تهران بازگشتند . تشابه بازگشت سفيران اروپايي در اواسط آبانماه سال 1376 به ايران با
بازگشت آنان در ماجراي حكم تاريخي حضرت امام خميني عليه سلمان رشدي مرتد
يكبار ديگر حقانيت سياستهاي منطقي و مردمي جمهوري اسلامي ايران را در جهان آشكار
كرد.
اين موضوع همچنين نشان داد در صورت پايداري مقامات جمهوري اسلامي ايران
در مقابل خواسته هاي نامشروع غرب , آنها مجبور به عقب نشيني از مواضع خود هستند.
اگر چه اتحاديه اروپا در اين ماجرا تلاش كرد با پيوند زدن خود به رسوايي دادگاه
ميكونوس از رسوائي ناشي از اخراج سفير آلمان بكاهد ولي در مدت كوتاهي اين ترفند
رنگ باخت و كشورهاي اروپايي يكي بعد از ديگري تلاش كردند راهي براي بازگرداندن
سفراي خود به تهران پيدا كنند.
اتحاديه اروپا نبايد درس گذشته يعني ماجراي سلمان رشدي را فراموش مي كرد و
شكنندگي اراده خود براي دومين بار در مقابل جمهوري اسلامي ايران به نمايش
مي گذاشت . راديو كلن در اين باره اعلام كرد : « از هنگامي كه كشورهاي اروپايي سفراي
خود را به عنوان همبستگي با آلمان از تهران فرا خواندند , تمامي كوششها متوجه اين نكته
گرديد كه اين سفرا چگونه به تهران بازگردند . (10 )
همچنين راديو رژيم صهيونيستي نيز بدون اشاره اي به سوابق موضعگيري آمريكا در
اين باره گفت : واشنگتن با بازگشت سفيران هيچ گونه مخالفتي ندارد. در حالي كه آمريكا
قبلا از خروج سفيران اروپايي از تهران , ضمن اعلام حمايت از اين اقدام خوشحالي خود
را نيز اعلام كرده بود(11 )
عقب نشيني صريح جامعه اروپا از مواضع خود در قبال ايران كه نشانه بارز آن
بازگشت نمايندگان سياسي 12 كشور اروپايي به تهران بود , بازتاب گسترده اي در
مطبوعات و رسانه هاي گروهي جهان داشت . بسياري از رسانه هاي جهاني اين اقدام جامعه
اروپا را شكستي براي كشورهاي اروپايي بويژه آلمان دانستند و معتقد بودند كه اين كشور
بهاي گزافي را در قبال اين پرونده پرداخت . (12 )
در همان زمان هفته نامه آلماني اشپيگل نوشت كه بن باپذيرش بازگرداندن سفير خود
به عنوان آخرين سفير اتحاديه اروپايي به تهران , در مقابل ايران تسليم شد(13 )
اين مجله در گزارشي به نام « همه بيرون , همه برگردند » نوشت : ده نفر از سفراي
اتحاديه اروپا با استفاده از پرواز شبانه سوئيس اير از زوريخ بسمت تهران پرواز كردند تا
قبل از سپيده دم روز بعد در تهران باشند. اين نشريه افزود كه قسمت دوم اين توافق در
حقيقت نقش اصلي را بازي مي كرد و آن اينكه سفيران بن و پاريس روز اول آذرماه به
محل ماموريت خود در ايران بازگردند.
اشپيگل به نقل از يك ديپلمات عاليرتبه اروپايي همچنين نوشت كه ايران اصولا
نيازي به اين توافق نداشت زيرا پايان همبستگي اعضاي اتحاديه اروپا با آلمان به خوبي
قابل پيش بيني بود وسفراي اروپايي در اين اواخر چنان عجله مي كردند كه دوست داشتند
ده روز زودتر در تهران باشند.
منابع :
1 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 76,2,28
2 ـ خبرگزاري جمهوري اسلامي ـ 76,1,22
3 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 76,1,26
4 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 76,1,28
5 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 76,1,26
6 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 76,1,23
7 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 76,1,27
8 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 76,2,10
9 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 76,6,1
10 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 76,8,26
11 ـ همان منبع
12 ـ روزنامه كيهان ـ 76,8,25
13 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 76,8,28
در جريان محاكمه عوامل حادثه « ميكونوس » اظهارات
كساني كه به نفع جمهوري اسلامي ايران شهادت مي دادند ,
عموما رد شد و در عوض ادعاهاي كساني مورد استناد قرار
گرفت كه عموما مجرم بوده و در ايران داراي پرونده هاي
قضائي بودند
پس از صدور راي دادگاه آلمان عليه جمهوري اسلامي
ايران تعدادي از شهودي كه اظهاراتشان مبناي صدور حكم
مزبور شده بود , در اعترافات خود تصريح كردند كه شهادتشان
تحت فشار سياسي گروههاي مخالف ايران صورت گرفته است
