به بهانه دومين سالگرد سقوط رژيم صدام در عراق
فردا 20 فروردين دومين سالگرد سقوط رژيم صدام است . دو سال پيش
در چنين روزي منابع خبري جهان در بحبوحه جنگهاي آمريكا و متحدان
اروپائيش عليه عراق , شكست رژيم بعث و برقراري حكومت جديد تحت
رياست ژنرال گارنر آمريكائي را اعلام كردند. اين اعلام به منزله پايان حيات
24 ساله حكومت صدام و سلطه 35 ساله حزب بعث بر سرزمين عراق بود .
مطلب زير كه به همين مناسبت تهيه شده , حوادث جنگ آمريكا و هم
پيمانانش عليه رژيم صدام را بازگو مي كند.
وقتي كه رئيس جمهور آمريكا و نخست وزير انگليس براي دستيابي به
يك اجماع جهاني جهت برخورد قانوني با رژيم صدام شكست خوردند ,
جرج بوش , توني بلر و اسنار نخست وزير وقت اسپانيا طي ديداري در بيست
و هفتم اسفند ماه سال 1381 در جزاير ازور پرتغال واقع در شرق اقيانوس
اطلس به بررسي موضوع پرداختند. آنها با صدور يك ضرب الاجل , سازمان
ملل را تهديد كردند كه اگر قطعنامه اي را كه در برگيرنده مجوز جنگ با عراق
باشد , صادر نكند , مجبور خواهند بود بدون هيچ كسب مجوزي به عراق
حمله كنند.
در همين حال 11 كشور از 15 كشور عضو شوراي امنيت سازمان ملل با پيش
نويس قطعنامه آمريكا و انگليس عليه عراق مخالفت كردند و در واكنش به
اظهارات تهديدآميز بوش آن را اقدامي خلاف قوانين بين المللي دانستند.
سه كشور فوق پس از ناكامي خود در تهديد شوراي امنيت براي صدور
مجوز قانوني جنگ با عراق در همان روز قطعنامه پيشنهادي خود رااز
شوراي امنيت سازمان ملل پس گرفتند. از سوي ديگر سه كشور مخالف
جنگ عليه عراق و عضو دائم سازمان ملل يعني آلمان , فرانسه و روسيه كه
حق وتو در اين سازمان دارند با صدور يك بيانيه مشترك تاكيد كردند كه
استفاده از زور عليه عراق هيچگونه توجيه قانوني ندارد و جنگ بايد آخرين
راه حل باشد و كوفي عنان دبيركل سازمان ملل متحد نيز در واكنش به
تصميم آمريكا براي حمله نظامي به عراق اعلام كرد كه حمله آمريكا بدون
مجوز شوراي امنيت نامشروع و ضد قوانين بين المللي است (1 ) حتي پاپ
رهبر كاتوليكهاي جهان نيز به آمريكا و انگليس در باره پيامدهاي وخيم
حمله به عراق هشدار داد و آنها را از اين كار منع كرد.
بوش در شب بيست وهفتم اسفند ماه آخرين هشدار خود را به صدام داد
و از او خواست كه ظرف 48 ساعت يعني تا ساعت 4,30 دقيقه بامداد صبح
روز پنج شنبه 29 اسفند ماه عراق را به همراه دو پسرش عدي و قصي ترك
كند. در همين پيام , بوش از تمامي نظاميان و مسئولان اطلاعاتي و امنيتي
عراق خواسته بود كه براي نظامي كه در حال نابودي است , جنگ نكنند(3 )
در همين حال ژنرال پاول وزير امورخارجه وقت آمريكا از تمامي خبرنگاران
و بازرسان سازمان ملل خواست كه هرچه سريعتر عراق را ترك كنند.
بعد از پيام بوش , صدام با حضور در تلويزيون عراق گفت كه به منافع
آمريكا در سراسر جهان حمله خواهيم كرد و به حملات نظامي آمريكا پاسخ
لازم را مي دهيم . (4 )
پيش از اين نيز شوراي فرماندهي عراق با صدور بيانيه اي اعلام كرده بود
كه عراق براي رويارويي با هرگونه تهاجم آمريكائيها آماده است . در اين
بيانيه جهت مقابله با حمله احتمالي آمريكا به عراق , اين كشور به 4 منطقه
تقسيم شده و فرماندهي كل اين مناطق را برعهده صدام گذاشته شده بود. در
اين طرح دفاعي , منطقه مركزي عراق كه بغداد را نيز شامل مي شد به عهده
قصي پسر صدام كه فرماندهي گارد رياست جمهوري عراق را در اختيار
داشت , واگذار شده بود. مسئوليت منطقه شمالي به عهده حسن المجيد پسر
عموي صدام , منطقه فرات مياني به عهده خضرهادي يكي از اعضاي
شوراي فرماندهي انقلاب عراق و منطقه جنوبي به عهده عزت ابراهيم مرد
شماره دو عراق گذاشته شده بود.
شوراي فرماندهي انقلاب عراق در همين حال اعلام كرد كه استفاده از
موشكهاي زمين به زمين و هواپيماهاي نظامي فقط طبق دستور مستقيم
صدام صورت خواهد گرفت .
در همان روزها تعداد كثيري از سران دولتهاي جهان نسبت به صدور
بيانيه جنگ طلبانه و ضرب الاجل جورج بوش رئيس جمهور آمريكا اظهار
تاسف كرده و خواستار اتخاذ روشهاي مسالمت آميز شدند و ميليونها نفر در
سراسر جهان همزمان با افزايش احتمال حمله آمريكا به عراق در مخالفت با
آغاز جنگ دست به تظاهرات مختلف زدند و بوش را ضد صلح جهاني
معرفي كردند و حتي در آمريكا نيز دهها هزار مخالف جنگ , كاخ سفيد را به
محاصره خود در آوردند و بوش را جنايتكار ناميدند.
جنگ آمريكا و متحدين اش در ساعت 35 دقيقه بامداد پنج شنبه 29
اسفند ماه سال 1381 چهار ساعت پيش از اتمام ضرب الاجل بوش با پرتاب
دهها موشك به سمت عراق آغاز شد. اين موشكها كه از نوع تام هاوك بودند
از كشتيهاي جنگي آمريكا مستقر در خليج فارس و درياي سرخ شليك
شدند.
تعدادي از اين نوع موشكها نيزبه سه پايگاه حفاظت شده زيرزميني در
مركز بغداد شليك شد. با اين اميد كه صدام و تعدادي از سران رژيم بعثي
عراق كه بر اساس اطلاعات سازمان سيا بايد در آن مكان مي بودند , كشته
شوند. در اين حملات همچنين هواپيماهائي به نام « شبح » شركت داشتند كه
هر كدام از آنها دو بمب مخصوص ويژه تخريب پايگاههاي زيرزميني را
حمل مي كردند.
45 دقيقه پس از شروع اين حمله , جورج بوش اعلام كرد كه دستور
عمليات « قطع راس » يعني عمليات خلاصي از صدام و معاونان وي در يك
حمله قاطع را صادر كرده است , اما سيستم اطلاعاتي آمريكا در اين حملات
ناكام ماند و صدام و اطرافيانش جان سالم به در بردند. صدام ساعتي بعد از
اين حملات در تلويزيون عراق ظاهر شد تا نشان دهد در اين حمله آسيبي به
وي نرسيده است .
پس از اين حملات موشكي و هوايي بود كه عمليات زميني نيروهاي
شركت كننده در جنگ آغاز شد .در جريان اين جنگ تلاشهايي نيز براي
جذب فرماندهان ارشد ارتش بعث عراق صورت گرفت .
قبل از آغاز جنگ ارتباطي ميان آمريكائيها و رهبران نظامي عراق از طريق
تعدادي از نظاميان و معارضان عراقي ساكن در خارج برقرار شد و به آنها
وعده تضمين جاني در صورت تسليم شدن به نيروهاي اشغالگر داده شد.
دونالد رامسفلد در كنفرانس مطبوعاتي خود پس از حمله به تسليم
شمار زيادي از نظاميان عراقي اشاره كرد و از فرماندهان عراقي نيز خواست
در منازل خود باقي بمانند تا امنيتشان حفظ شود.
نيروهاي انگليسي عمليات خود را در جنوب و نزديك مرزهاي كويت
متمركز كردند و ضمن محاصره بصره تلاش كردند تا بنادر فاو و ام القصر را به
تصرف خود در آورند.
نظاميان آمريكايي نيز از سويي به سمت مركز عراق و از سوي ديگر
تلاش مي كردند تا كنترل چاههاي نفت الرميله در جنوب عراق را به دست
بگيرند تا از بر وز هرگونه آتش سوزي عمدي در اين چاهها جلوگيري كنند.
در دومين روز از عمليات اشغالگران عليه عراق يعني اول فروردين ماه
سال 1382 ارتش آمريكا تهاجم هوايي خود را به بغداد آغاز كرد . در اين
عمليات قسمتهايي از بغداد شامل مراكز حكومتي , قصرهاي صدام و مراكز
فرماندهي و كنترل تخريب شدند. در اين حمله صدها فروند موشك و بمب
بر روي بغداد ريخته شد.
در سومين روز عيد سال 1382 اشغالگران در هنگام پيشروي به سوي
بغداد با شكستهاي متعددي مواجه و تعدادي از آنها كشته و اسير شدند و
اين امر نتيجه مقاومت شديد نيروهاي عراقي بود. عمليات دفاعي نظاميان
عراقي هنگام تلاش اشغالگران براي عبور از رودخانه فرات در نزديكي
ناصريه به اوج خود رسيد.
استراتژي نيروهاي اشغالگر عبور از كنار شهرها و وارد نشدن به آنها بود
تا بتوانند سريعتر به بغداد برسند. در دو هفته اول جنگ تقريبا اكثر شهرهاي
عراق سقوط كردند و در 15 فروردين ماه سال 1382 نظاميان آمريكايي خود
را براي تسخير شهر بغداد آماده نمودند.
آنها در اين روز موفق شدند ورودي جنوبي شهر بغداد را در اختيار
گرفته و پس از آن به سمت فرودگاه بين المللي بغداد پيشروي كنند. تا آن
هنگام نيروي هوايي آمريكا حدود 1800 حمله هوايي عليه نظاميان ارتش
بعث صدام و مراكز حساس نظامي و اقتصادي عراق انجام داده بودند.
عمليات اشغال بغداد بصورت كاملا غافل گير كننده انجام شد به گونه اي كه
نيروهاي اشغالگر به سرعت فرودگاه بغداد را به كنترل خود در آوردند.
در روز 20 فروردين ماه سال 1382 تقريبا بيشتر مناطق بغداد سقوط
كرد و تعداد زيادي از مجسمه ها و تصاوير صدام در مكانهاي مختلف شهر
بغداد ويران شد و اينگونه بود كه رژيم صدام متلاشي شد. در روز بيستم
فروردين ماه گري گارنر ژنرال بازنشسته آمريكا رسما حكومت غيرنظامي
موقت در عراق را اعلام كرد (7 ) طبق گزارشهاي رسمي حدود 300 هزار نفر
از نيروهاي ائتلاف در عمليات اشغال عراق شركت داشتند كه از اين تعداد
حدود 255 هزار نفر از ارتش آمريكا , 45 هزار نفر از ارتش انگليس و بقيه از
كشورهاي استراليا , لهستان , ايتاليا و ديگر كشورهاي شركت كننده در اين
ائتلاف حضور داشتند.
در اين عمليات تعداد زيادي از نيروهاي ويژه شركت داشتند كه
ماموريت آنها ترور شخصيتهاي مهم و يا واداشتن آنها به تسليم و ايجاد
رعب و وحشت در ميان مردم بود. اين نيروها همچنين در تخريب سايتهاي
موشكي و انبارهاي مهمات به كار گرفته شدند.
اقدام آمريكا در به كارگيري نيروي نظامي براي از ميان بردن رئيس
جمهور يك دولت عربي عضو سازمان ملل متحد و نابودي كامل اين رژيم ,
يك نقطه عطف تاريخي در سطح كشورهاي عربي , خاورميانه و حتي جهان
بود. اهميت اين موضوع زماني بيشتر مي شود كه سازمان ملل متحد پيش از
آغاز عمليات نظامي عليه عراق با اين حمله مخالفت كرد. شوراي امنيت به
اين اقدام راي نداد و افكار عمومي جهان با آن مخالفت كرد. در اين ميان
حتي كشورهاي قدرتمندي همچون آلمان , فرانسه و روسيه نيز با آن مخالف
بودند از اين رو نتيجه اين جنگ باعث شد تعريف ديگري از قدرت آمريكا
در جهان و خاورميانه ارائه گردد. حمله نظامي آمريكا به عراق اولين مصداق
عملي نظريه اقدام پيشگيرانه بوش بود كه مبتني بر دكترين « سركوب
تهديدهاي جهاني پيش از تبديل شدن آن به خطر بالفعل » بود. خطر اين نوع
دكترين سياسي اكنون براي تمامي جهان روشن شده است زيرا دولت بوش
ممكن است با دستاويز قرار دادن هر دليل غيرواقعي به ديگر دولتها حمله
كند. همانگونه كه طي دو سال گذشته هنوز هم هيچ سلاح كشتار جمعي در
عراق يافت نشده است و اين بهانه اي بود كه آمريكا و انگليس به واسطه آن
به عراق حمله كردند . (8 ) دولت بوش اين قبيل بهانه ها را هم اكنون عليه
جمهوري اسلامي ايران و سوريه مورد استفاده قرار مي دهد. بوش ماههاست
كه موضوع انرژي هسته اي را عليه جمهوري اسلامي ايران علم كرده و
فشارهاي زيادي را به كشورمان وارد مي كند و حضور نيروهاي سوريه در
لبنان كه به دعوت دولت اين كشور انجام شده نيز از جمله بهانه هاي دولت
بوش براي وارد آوردن فشار به دولتمردان سوري به شمار مي رود.
از اين پس فشارهاي آمريكا بر دولت هاي خاورميانه و به خصوص
دولتهاي در حال توسعه و مستقل اين منطقه بيشتر خواهد شد. تروريسم ,
كسب سلاحهاي كشتار جمعي , موشكهاي دوربرد , حقوق بشر و دمكراسي
از جمله بهانه هائي است كه دولت آمريكا براي وارد آوردن فشار به كشورهاي
مستقل استفاده مي كند.
منابع :
1 ـ روزنامه جمهوري اسلامي 81,12,21
2 ـ روزنامه جمهوري اسلامي 81,12,27
3 ـ روزنامه جمهوري اسلامي 81,12,28
4 ـ همان منبع
5 ـ روزنامه جمهوري اسلامي 81,12,26
6 ـ روزنامه جمهوري اسلامي 81,12,27
7 ـ پايگاه اينترنتي واشنگتن پست 82,1,20
8 ـ كميته 9 نفره مسئول بازنگري دستگاه اطلاعاتي آمريكا كه جرج بوش آنرا
تشكيل داده بود , روز يازدهم فروردين ماه سال جاري در گزارشي 400
صفحه اي اعلام كرد كه دستگاههاي اطلاعاتي اين كشور در خصوص مسئله
وجود احتمالي سلاحهاي كشتار جمعي در عراق كاملا اشتباه كرده بودند.
حمله نظامي آمريكا به عراق اولين ثمره دكترين « اقدام
پيشگيرانه » بوش بود. اقدامي كه ثبات و امنيت بين المللي را به
مخاطره افكنده است زيرا چنين حمله اي هر لحظه و با بهانه اي
جديد ممكن است در چارچوب همين دكترين عليه كشور
ديگري به وقوع بپيوندد
