« دانش نامه اميرالمومنين عليه السلام برپايه قرآن , حديث
و تاريخ » را محمد محمدي ري شهري , با همكاري سيد كاظم
طباطبايي و سيد محمود طباطبايي تاليف كرده و عبدالهادي
مسعودي , محمدعلي سلطاني , مهدي مهريزي , سيد ابوالقاسم
حسيني (ژرفا) و جواد محدثي , اين مجموعه را ترجمه
نموده اند . دانشنامه 13 جلدي مذكور را موسسه دارالحديث
منتشر كرده است .
دانش نامه اميرالمومنين عليه السلام , با طرحي نو , پردازش
ابتكاري و نظمي جديد و كارآمد , سيره علوي و تاريخ حيات
كامل ترين انسان و برجسته ترين مومنان و بزرگ ترين چهره
تاريخ اسلام پس از رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم را در
هفده بخش در اختيار جستجوگران معارف علوي قرار داده
است .
اين مجموعه با نزديك به 5400 صفحه در سيزده مجلد ,
حاوي 6738 متن حديثي و تاريخي با بيش از 30000 نشاني
و فراهم آمده از قريب به 570 منبع شيعي و اهل سنت است :
320 منبع اهل سنت و 250 منبع شيعي .
تدوين اين مجموعه ـ كه حاصل كار گروهي به روش نوين
و با استفاده تركيبي از كتاب و رايانه است ـ , بيش از ده سال به
درازا كشيده و افزون بر قرآن كريم و منابع و متون اصلي , از
بسياري از تحقيقات جديد و پژوهشهاي نوين , سود جسته
است . مولف اين دانش نامه و همكاران وي در مركز تحقيقات
دارالحديث , در زمينه كاري خود , با استقصا و تتبع فراوان ,
همه منابع تاريخي , تفسيري و حديثي مربوط به موضوع را
بررسي كرده و سپس بهترين متن ها را برگزيده اند. گزينش و
عرضه متون ـ آن گونه كه در مقدمه كتاب گفته شده ـ با توجه
به قواعد معمول در فقه الحديث و نقد متون تاريخي صورت
گرفته و در مقام رد و اثبات نقل قولها و آراي محدثان و
مورخان , از تناظر و تعاضد مضموني متنها نسبت به يكديگر و
نيز سنجش با عقل و قرآن و سنت و مسلمات تاريخي استفاده
شده است .
در عرضه احاديث , براي جلوگيري از تكرار متون مشابه ,
از نظامي جديد استفاده شده و به متنهاي نزديك به متن تحت
اصلي , با عنوان از اين قبيل و به متنهاي كم ارتباط تر , با عنوان
ر.ك استفاده شده است .
دانش نامه اميرالمومنين عليه السلام , تنها گردآوري سخنان
آن حضرت و متون تاريخي نيست ; بلكه با شناختي كه از
شخصيت و زندگي حضرت , از تولد تا شهادت , و نيز زمان و
مكان صدور سخنان گهربار امام علي عليه السلام ارائه مي دهد ,
اين امكان را براي خواننده فراهم مي آورد تا معناي اصلي و
عمق و چرايي مواضع و سخنان امام را دريابد.
براين اساس , بيانهاي سودمند و گاه حجيم كتاب , در
جايگاه خود و مرتبط با فصلها و متون اصلي قرار گرفته اند تا
خواننده به تحليلي جامع , همه سويه و مستند برسد. بيشتر اين
بيانها , همچون بسياري از فصلهاي كتاب , درباره نيازهاي روز
و در مقام پاسخگويي به بسياري از شبهه ها و پرسشهاي جامعه
كنوني مسلمانان نوشته شده است ; همچون : « بينش سياسي
امام » , « اصلاحات علوي » , « روانكاوي خوارج » و نيز « روزگار
تنهايي و محنت امام » و « نحوه برخورد امام با مخالفان » .
از ديگر افزوده هاي مهم اين دانش نامه مي توان به وجود نه
نقشه در كتاب اشاره نمود كه زواياي جغرافيايي حوادث را
روشن مي كنند و خواننده را با تاريخ مصور , آشنا مي سازند.
نقشه هاي يك و دو , موقعيت جغرافيايي غديرخم و مسير
حجه الوداع , نقشه سه , قلمرو سياسي حكومت امام علي
عليه السلام و نقشه هاي چهار و پنج و شش , پيكارهاي سه گانه
حضرت و خط سير دو سپاه امام و معاويه , نقشه هفت ,
غارت هاي سپاه معاويه در مناطق گوناگون عراق و عربستان , و
نقشه هاي هشت و نه , محل دقيق مراكز حكومتي كارگزاران
خلافت علوي را مي نمايانند.
بخش اول : تبار امام علي عليه السلام
در بخش اول , از خاندان آن حضرت سخن گفته شده است
و از : محيط رشد و زندگاني خصوصي مولا , شخصيت پدر و
مادر آن حضرت , نامها , كنيه ها , لقبها , سيرت و صورت ,
ازدواج , زنان و فرزندان علي عليه السلام .
بخش دوم : امام علي عليه السلام با پيامبر صلي الله عليه
و آله
اين بخش , نشان مي دهد كه حضرت دوش به دوش رسول
اكرم از آغازين روزهاي بعثت تا هنگام رحلت , براي حاكميت
اسلام در جامعه با تمام توان كوشيد و در تمام صحنه ها با
رسول الله صلي الله عليه و آله همراه شد و در تمام دشواري ها
براي رفع بن بست ها پيشتاز بود همچنين در اين بخش به
كوششهاي پيامبر صلي الله و آله از آغاز بعثت تا هنگام رحلت
اشاره شده است .
بخش سوم : كوششهاي پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم
براي رهبري امام علي عليه السلام
حادثه « غدير » , اوج كوشش مستمر پيامبر در ابلاغ دين
بوده است و بر اين نكته تاكيد شده است كه پس از آن نيز پيامبر
صلي الله عليه و آله از اين مهم , غفلت نورزيد و تا آخرين
لحظات عمر , بر آن تاكيد كرد.
بخش چهارم : امام علي عليه السلام پس از پيامبر
صلي الله عليه و آله
در اين بخش , سوال هايي مانند علت تحقق نيافتن آنچه
رسول خدا صلي الله عليه و آله براي آينده رقم زده بود و
سكوت امام عليه السلام بعد از رحلت رسول گرامي اسلام تا
حكومت وي , پاسخ داده شده است . همچنين در ضمن گزارش
سير حوادث پس از پيامبر صلي الله عليه و آله و روزگار خلافت
عثمان و خيزش مردم عليه او , چگونگي و چرايي مواضع
حكيمانه امام حكيمان , تشريح و تبيين شده است .
بخش پنجم : سياستهاي امام علي عليه السلام
در اين بخش , درباره چگونگي رسيدن امام عليه السلام به
زمامداري , آغاز اصلاحات , مباني امام عليه السلام در
دگرگونيها و اصلاحات و بازتابهاي آن در جامعه به تفصيل
سخن رفته است . بازشناسي محوري ترين مباني امام
عليه السلام در اصلاحات در زمينه هاي مختلف فرهنگي ,
اقتصادي , اجتماعي , قضايي و امنيتي , از جمله بحثهاي مهم
اين بخش است . ديدگاه هاي امام عليه السلام در پيوند با
سياست , عوامل استوارسازي حكومتها , علل و عوامل تزلزل و
دگرگوني حكومتها , چگونگي همكاري دولت ها با هم و.... از
ديگر بحثهاي اين بخش است .
بخش ششم : نبردهاي امام علي عليه السلام
در اين بخش , چرايي و چگونگي برآمدن فتنه هايي كه در
زمان خلافت علي عليه السلام سر برآوردند و ريشه ها و
پي آمدهاي آنها بررسي گرديده است و فتنه هاي ناكثين ,
قاسطين و مارقين , كه به واقع بازتاب حركت اصلاحي امام
عليه السلام و موضع اصولي و انعطاف ناپذير آن بزرگوار در
برابر حقوق الهي و حقوق مردم و ارزش ها بودند , تبيين و
تشريح و گزارش شده اند.
گزارش برخي از زواياي فكري , روحي و مواضع سياسي
فتنه انگيزان در اين بخش , از نكات بديع و ناگفته اي برخوردار
است ; از جمله بحث از « تعمق (افراطي گري ) » و تبيين دقيق آن
در جريان رويارويي با خوارج .
بخش هفتم : روزگار تنهايي امام علي عليه السلام
در بخش هفتم , از سالهاي پاياني حكومت اميرالمومنين
عليه السلام , كه يكسر درگيري بود و رويارويي آن حضرت با
فتنه انگيزان , سخن رفته است . سخنان امام در اين روزگار ,
آكنده است از سوز و گداز تنهايي , رنج و شكنجه روزگار. در
اين ايام , مصر سقوط كرد; پاك ترين و كارآمدترين و دليرترين
يار وفادارش (مالك اشتر) , شهد شهادت نوشيد و قلب امام را
فشرد و جانش را افسرد. اين بخش , گزارش تنهايي امام , مرثيه
مظلوميت او , و انعكاس فريادهاي تنهايي آن بزرگوار است .
بخش هشتم : شهادت امام علي عليه السلام
گزارش چگونگي جريان ترور اميرالمومنين عليه السلام ,
سخنان آموزنده و هدايتگرانه امام از هنگام ترور تا لحظه
شهادت , موضع سرسخت ترين دشمن امام و سخن او به هنگام
شنيدن خبر شهادت امام عليه السلام , جريان تجهيز و تدفين
امام , اختفاي قبر امام عليه السلام و بالاخره اشاره اي به زيارت
حضرت و بركات زيارت مرقد مطهر ايشان , از جمله محتويات
اين بخش است .
بخش نهم : امام علي عليه السلام از ديدگاه هاي گوناگون
در اين بخش , خواننده , شخصيت حضرت را از منظر :
قرآن , پيامبر عليه السلام , خود امام , زهراي اطهر(س ) , اهل
بيت عليه السلام , اصحاب پيامبر , همسران پيامبر و شماري از
برجسته ترين چهره هاي علمي , فرهنگي , سياسي و نيز شاعران ,
اديبان و سخنوران و حتي دشمنانش مي نگرد.
بخش دهم : ويژگيهاي امام علي عليه السلام
اين بخش , خصايل و خصايص زيباي امام علي
عليه السلام را در آينه آيات و گزارش هاي تاريخي , در پيش
چشم شيفتگان شناخت حضرت و تشنگان حق و حقيقت قرار
مي دهد. ويژگي هاي اعتقادي , اخلاقي , عملي و برجستگي هاي
عبادي , سياسي و اجتماعي , و آنچه مربوط به جهاد و جنگ
حضرت است , هر يك در فصل هاي جداگانه و به گونه مبسوط
آمده اند.
بخش يازدهم : دانشهاي امام علي عليه السلام
بخش يازدهم به علم حضرت اختصاص دارد. و منزلت
علمي حضرت و علوم مختلف ايشان بررسي شده است . در
فصل « پرتوهايي از دانش او » , گفته ها و خطبه هاي حضرت در
علوم گوناگون ـ همچون خداشناسي , هستي شناسي ,
روانشناسي و تربيت , جامعه شناسي , اخلاق , تاريخ , ادبيات و
شعر ـ دسته بندي شده است .
بخش دوازدهم : قضاوتهاي امام علي عليه السلام
در اين بخش , در چهار فصل , ابعاد داوريهاي امام
عليه السلام نشان داده شده است .
در فصل نخست اين بخش , از جايگاه داوري حضرت
سخن رفته است و از اين كه به اقتضاي صريح كلام پيامبر
صلي الله عليه و آله , « بهترين قضاوتگر امت » بوده است ,
نمونه هايي از داوريهاي آن بزرگوار در زمان رسول الله صلي الله
و آله پس از آن حضرت و در روزگار خلافتش گزارش شده
است .
بخش سيزدهم : كرامتهاي امام علي عليه السلام
اين بخش , گزارش نمونه هايي است از قدرت معنوي ,
ولايت تكويني و جلوه هاي خليفه اللهي آن امام است ; امامي كه
خود , جلوه والاي قدرت و عظمت الهي بود. نمونه هايي مانند :
اجابت دعوات , سخن گفتن از ناپيداها و ناديده ها (اخبار
مغيبات ) , كرامت ها ـ همچون « ردالشمس » كه منقبتي است
منحصر به فرد و فضيلتي تحيرآفرين و شگفتي آور ,
و....
بخش چهاردهم : دوستي با امام علي
عليه السلام
بخش چهاردهم , به مهرورزي به آن امام پرداخته است . در
اين بخش , در كنار تاكيد بر محبت ورزيدن به ايشان و بركات
آن , مشخصه هاي دوستداران حقيقي مورد بحث قرار گرفته و
فصل ويژه اي هم براي تحذير از غلو در محبت امام , گشوده
شده است .
بخش پانزدهم : دشمني با امام علي عليه السلام
در اين بخش , از دشمني و كينه ورزي با حضرت , بحث
شده است و افزون بر اين , عوامل دشمني با حضرت و زيانهاي
اين دشمني , چهره برخي از بزرگ ترين دشمنان آن حضرت ,
افشاي ناكامي آنان در پنهان داشتن نور درخشنده علي
عليه السلام , و.... گزارش و بررسي شده است .
بخش شانزدهم : ياران و كارگزاران امام علي عليه السلام
با اين بخش , كتاب , پايان مي پذيرد. خواننده پس از
مطالعه پانزده بخش از كتاب و دستيابي به آگاهي هاي
گسترده اي در ابعاد مختلف حيات سرشار از آموزه هاي
بيداري آفرين و انسان ساز امام علي عليه السلام , در اين بخش ,
با شرح حال و چگونگي شخصيت شماري از اصحاب و
كارگزاران حضرت عليه السلام به اجمال , آشنا
مي شود.
بخش هفدهم : نمايه موضوعي و فهرستها
در اين بخش , تمامي دانش نامه به صورت دقيق ريز و
موضوعي نمايه سازي شده است . حدود سه هزار مدخل اصلي
و دهها هزار نمايه فرعي , نمايه هاي اين دانش نامه را تشكيل
مي دهد. فراواني نمايه هاي كتاب به حدي است كه برخي از
مدخلهاي آن , مانند مدخل علي عليه السلام , بالغ بر پنجاه
صفحه و هزاران نمايه دارد. نمايه هاي كتاب , پژوهشگران
موضوعات تاريخي و ديني را به همه اطلاعات موجود در اين
دانش نامه رهنمون مي سازد.
افزون بر نمايه هاي موضوعي , كه به صورت الفبايي ـ
موضوعي طبقه بندي شده اند , فهرست آيات , اعلام اشخاص ,
اماكن , ايام و قبايل نيز جداگانه تنظيم گرديده است .
پژوهشگران با استفاده از اين فهرستها نيز مي توان به مطالب
مورد نظر خود دست يابند. اين مجلد كه به نمايه موضوعي و
ساير فهرستها اختصاص دارد , در حدود شش صد صفحه
سامان يافته است .
|
همراه با قرآن
|
مجموعه همراه با قرآن را حميد علم الهدي نوشته و نشر
هويزه آن را همراه با تصاوير رنگي براي كودكان منتشر كرده
است . از اين مجموعه , شش جلد انتشار يافته است و هر يك از
جلدها مربوط به يكي از موضوعات زير مي باشد : آب , گل و
گياه و ميوه , ستارگان , دريا , آفرينش انسان و حيوان
است .
|
قواعد وقف و ابتدا
|
كتاب « قواعد وقف و ابتدا در قرائت قرآن كريم » را محمد
كاظم شاكري نوشته و بوستان كتاب قم آن را در 216 صفحه
منتشر كرده است . در كتاب مذكور عناوين زير ديده مي شود :
وقف و اقسام آن , اقسام وقف , موارد وقف حسن و قبيح ,
موارد وقف حسن و قبيح , وقف هاي سجاوندي , اقسام وقف
سجاوندي و عناوين متعدد ديگر.
|
طلوع
|
شماره 10 و 11 فصلنامه تخصصي مذاهب و فرق اسلامي
(طلوع ) با عناوين زير منتشر شده است : دوگانه پرستي در آثار
فرق پژوهان مسلمان , مرجعيت « عرف » از ديدگاه مذاهب
اسلامي , توسل از نگاه فريقين , تفسير آيه مباهله از ديدگاه
اهل بيت (ع ) و اهل سنت , نجات شناسي از ديدگاه مسيحيت و
اسلام , نماز تراويج از ديدگاه فريقين , شرايط امامت جمعه از
نگاه مذاهب اسلامي , ويژگي هاي كارامي فقه شيعه , نسبت فقه
و سياست از منظر امام خميني (ره ) و غزالي , نقش تفاوت هاي
فردي در پيدايش فرق و مذاهب , آيه غار از ديدگاه فريقين ,
اديان و مذاهب در كشور ميانمار , شرايط ديني و مذهبي كشور
تركيه , سهم عرفا در گسترش آداب اجتماعي اسلام در
بنگلادش و...
|
حكومت اسلامي
|
شماره 34 « حكومت اسلامي » از سوي مجلس خبرگان
رهبري منتشر شده است . در فهرست نشريه مذكور عناوين زير
ديده مي شود : دولتمردان پاسخ گوي خدا و مردم , مباني فقهي و
حقوقي پاسخ گويي دولتمردان , امكان يا ضرورت پاسخ گويي
در حكومت اسلامي , پاسخ گويي در قانون اساسي , پاسخ گويي
و كارآمدي , پرسشگري و پاسخ گويي در سيره پيشوايان ديني ,
نگاهي به نسبت اسلام و دموكراسي , آزادي و زورمداري و...
|
موعود
|
شماره 51 ماهنامه فرهنگي و اعتقادي و اجتماعي
« موعود » منتشر شده است . در فهرست نشريه مذكور عناوين
زير ديده مي شود : تصور بي خصم زيستن , مسيحيت و مسيحيان
صهيونيست , سيماشناسي سيدالشهدا(ع ) در زيارت ناحيه
مقدسه , رسانه ملي و حماسه حسيني , روزنه هاي اميد در عصر
غيبت , بهار زندگي بخش , امام مهدي (ع ) و ميراث پيامبران ,
نظريه اختياري بودن ظهور , حكايت نيكبختان , الگوهايي براي
چگونه بودن , غرب اسلام را جايگزين كمونيسم كرده است ,
جهان در بحران , تشنگي به درازا كشيد , شكيبايي در عصر
غيبت , فرزند سدره المنتهي و...
|
سينه سينه مهرباني
|
كتاب « سينه سينه مهرباني » را اسدالله خندان املشي
نوشته و بوستان كتاب قم آن را منتشر كرده است . در فهرست
كتاب مذكور عناوين زير ديده مي شود : مرد مهربان , مشق شب ,
سينه سينه مهرباني , سبز پوش زيبا , درخت مهربان و...
|
خداي عزيز من
|
كتاب « خداي عزيز من » را محسن رباني نوشته و بوستان
كتاب قم آن را منتشر كرده است . در فهرست كتاب مذكور
عناوين زير ديده مي شود : به نام قشنگ خدا , با من مهربان
باش , خداي رودها و درختان , كمك كن كه خوب باشم , خداي
عزيز من و خداي پيامبران بزرگ .
|
الطريقه السهله
|
كتاب « الطريقه السهله لتعلم المكالمه العربيه » را حسن
حكيم به عربي نوشته و بوستان كتاب قم آن را منتشر كرده
است . اين كتاب شامل 14 درس مي باشد .
|
ب ـ نشريات
نقد و نظر
|
شماره 33 و 34 مجله فرهنگي و عقيدتي و اجتماعي « نقد
و نظر » منتشر شده است . در فهرست نشريه مذكور عناوين زير
ديده مي شود : الگوهاي متغيير در سلامت , روان شناسي
سلامت , ارزيابي علايق ديني و معنوي در روان درماني , دين و
بهداشت رواني , قصه سرگرداني , نزاع بر سر حرف آخر
و...
|
مطالعات دفاعي استراتژيك
|
بيستمين شماره فصلنامه مطالعات دفاعي استراتژيك از
سوي دانشگاه عالي دفاع ملي منتشر شده است . در فهرست
نشريه مذكور عناوين زير ديده مي شود : عوامل موثر در تبيين و
تدوين دكترين نظامي , ملازمات و پيامدهاي خاورميانه بزرگ ,
نفت و پيامدهاي ژئوپلتيكي آن , نقش الگوهاي مختلف
ارزشيابي آموزشي در بهبود كيفيت آموزش و...
| | | | | | | | | | |