روزنامه جمهوري اسلامي 22/12/1383 صفحه هنر و ادبيات

* دغدغه هاي فرهنگي هنري آخر سال !
* يادداشت
تحول در جشنواره تئاتر دفاع مقدس

* رويدادهاي فرهنگي هنري
دغدغه هاي فرهنگي هنري آخر سال !




حميدرضا افشار نادري
فرهنگ و خريد عيد; مانتو يا پيراهن !
مي گويند كه تكنولوژي , فرهنگ و رفتارهاي تازه با خود مي آورد. قاعدتا اين رفتارها مطابق با خاستگاه تكنولوژي هاي تازه و كساني است كه آن را خلق كرده اند.
گاهي اوقات لزومي هم ندارد كه صاحبان تكنولوژي با مقاصد خاص فرهنگي آن را ارائه و عرضه كنند , بلكه خودبخود در دل يك فرهنگ با رفتار و مناسبات خاص , تكنولوژي نيز شكل مي گيرد و اين شكل و شمايل با ورود به عرصه فرهنگي ديگر , خواه ناخواه تاثيرات خود را مي گذارد.
حالا مي رويم سر اصل مطلب ; ماهواره يك تكنولوژي نسبتا تازه است كه واسطه آن قاب جادويي تلويزيون است . دستگاهي كه آن نيز منشا غربي دارد و تاثيرات خاص خود را. هر چند قولي معروف نيز وجود دارد كه مي توان از تكنولوژي براي مقاصد و مفاهيم مورد نياز در هر فرهنگ سود برد. اما متاسفانه شبكه هاي ماهواره اي خارج از كشور كه با زبان فارسي برنامه پخش مي كنند به شيوه اي بي رحمانه فرهنگ و اخلاق جامعه اسلامي ما را مورد هجوم قرار داده اند.
اين شبكه ها كه اكنون تعدادشان به بيش از ده شبكه مي رسد و مشخص نيست كه هزينه هاي راه اندازي و فعاليت مستمرشان را چگونه تامين مي كنند , وضعيت فرهنگي جامعه و رفتارهاي اجتماعي را به سويي برده اند كه از كودكان چهار , پنج ساله تا مردان و زنان بالاي چهل سال مخاطبان اين شبكه ها و رواج دهنده الگوهاي رفتاري مجريان و برنامه ريزان آن شده اند.
البته تكليف اين شبكه ها روشن است . شبكه هاي فارسي « لس آنجلسي » براي مقابله و تهاجم فرهنگي شمشير خود را از رو بسته اند و با انواع و اقسام برنامه هاي سخيف و مبتذل و با حضور خوانندگان و رقاصان آنچناني , از بام تا شام , بينندگان گوناگون را از اقصي نقاط كشور هدف گرفته اند.
متاسفانه ارزاني و عدم كنترل صحيح تجهيزات ماهواره اي سبب شده است كه نه تنها قشر مرفه و نسبتا مرفه بلكه اقشار متوسط و كم درآمد جامعه نيز با خريد يك بشقاب و يك دريافت كننده امواج ماهواره اي , مشتاق و پذيراي اين ابزار باشند. شرايط به گونه اي است كه برخي خانواده ها حاضرند لوازم ضروري مثل يخچال , لباسشويي , فرش و.... را نداشته باشند يا در تب تعويض آنها اقدامي نكنند , اما تجهيزات ماهواره اي را خريداري كنند ولو با اقساط چندگانه !
در اين اوضاع و احوال , شبكه هاي تلويزيوني داخلي نيز نه تنها نتوانسته اند آنطور كه بايد و شايد پاسخگوي اين امواج مخرب باشند , گاهي از برخي برنامه هاي ماهواره هاي خارجي تاثير گرفته و آگاهانه يا ناآگاهانه , آن را رواج مي دهند.
« ام اي تي دي » يا شيطان موجه !


(مهاجر) به فهرست برنامه هاي M.I.T.V با ورد شبكه موسوم به ماهواره اي موضوع پيچيده تر شد. اين شبكه با ادعاي دريافت مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و با رعايت (ظاهرا) برخي موازين شرعي و عرفي در برنامه سازي خطرناك تر و مخرب تر از شبكه هاي لس آنجلسي ظاهر شده است و در واقع برنامه سازان و مديرانش چنين حسي را القا مي كنند كه با پايبندي كامل به موازين شرعي و عرفي جمهوري اسلامي , برنامه هاي خود را روانه آنتن هاي ماهواره مي كنند.
مجريان دفتر اين شبكه با مانتو و روسري ظاهر مي شوند اما اي كاش همگي بي حجاب بودند و شبيه همان شبكه هاي لس آنجلسي به اجراي برنامه هاي مبتذل خود مي پرداختند. اما چنين الگويي تاثيراتي به مراتب خطرناك تر از نمونه هاي مشابه دارد. زيرا كه براي مخاطبان خود دست يافتني تر است . در واقع سازنده و القاكننده فضايي است كه در داخل كشور نيز قابل مشاهده و رويت است .
در يك كلام شبكه ام آي تي وي چه براي ايرانيان از كشور و چه براي داخلي ها موج فرهنگ بي حجابي و ابتذال است و تاثيرات آن در كنار تاثير شبكه هاي لس آنجلسي كامل كننده فرهنگ غربي و رواج بي بندوباري است . براي اثبات اين نكات همين روزها مي توانيد سري به مراكز خريد پوشاك و كفش و كيف و... بزنيد.
مانتو يا پيراهن !
از جنوبي ترين بخش تهران تا شمالي ترين آن , مانتوفروشهايي ديده مي شوند كه در عرضه برخي از مدلهاي مانتو يكسان عمل مي كنند! اين مدل ها البته در تمامي شهرهاي كشور در معرض فروش قرار گرفته است .
شايد هيچ ارگان و نهاد و وزارت خانه اي نتواند چنين هماهنگي گسترده اي را در شيوه ارائه پوشاك ايجاد كرده و در يك زمان مشخص بازار را قبضه خود كند.
مثلا شوراي فرهنگ عمومي , سالهاست با برگزاري جلسات كارشناسي متعدد و بهره گيري از نظرات صاحبنظران و كارشناسان , مواد و بندهاي گوناگوني را تدوين و تنظيم مي كند تا فرهنگ عمومي كشور مسيري متناسب با اهداف جمهوري اسلامي ايران پيموده و فرهنگي شايسته اين مرز و بوم رواج يابد , اما آنچه در كوچه و خيابان و بازار مشاهده مي شود , حداقل در يك نگاه اجمالي , ارتباطي با اين مصوبات ندارد!
اكنون يك خانواده پايبند اصول اوليه مذهب وقتي براي خريد مانتو و لباس قدم به نمايشگاه و فروشگاه لباس مي گذارد با دو مشكل اساسي مواجه مي شود. اولا افراد اين خانواده با دختران و زناني روبرو مي شوند كه آرايش هاي زننده اي دارند و حتي حضور همسران و يا برادرانشان نيز نتوانسته است اين شكل و شمايل را تعديل كند. ثانيا وقتي افراد اين خانواده مي خواهند لباسي متناسب با سليقه , علاقه و اعتقاد خود انتخاب كنند , با دشواري جدي مواجه مي شوند. در واقع اكثر پوشاكي كه اكنون به عنوان مانتو ارائه مي شود , شباهتي با مانتو ندارد , بلكه حداكثر پيراهنهايي تنگ و چسبان هستند كه پوشيدن آنها , جلب كننده نظر جنس مخالف است . ضمن اينكه فروشندگان چنين مغازه هايي مشوق خريداران براي خريد چنين اجناسي هستند.
عاقبت ; تركستان
متاسفانه نتوانسته ايم اقدامات كارگشايانه و كاربردي براي تبيين الگوهاي رفتاري شايسته انجام دهيم . نهادها و سازمان هاي متولي اين امر نيز عمدتا به سطح و ظاهر پرداخته و اقدامات عميق و اساسي انجام نداده اند , بي تعارف مي توان گفت كه نه حوزه هنري , نه سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران , نه صدا و سيما و..... نتوانسته اند نسل جوان را به گونه اي به سمت خود جذب كنند كه بر فرهنگ و رفتار اين نسل تاثيرگذار باشند. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي نيز كه جاي خود را دارد.
اكنون فرهنگ و رفتارهاي فرهنگي نامتناسبي در مكان هايي مثل پارك ها , فروشگاه ها , خيابان ها و.... در حال رخ دادن و جا افتادن است و اين , فارغ از تمام بحث ها و نظرها و گفت و گوهاي رسمي است .

يادداشت
تحول در جشنواره تئاتر دفاع مقدس




رحيم عبدخدايي
سال گذشته پس از اينكه ميرفيصل باقرزاده مديريت بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاي دفاع مقدس را به عهده گرفت . سيدمحمد علوي را به عنوان معاون هنري خود برگزيد.
« علوي » زماني چنين سمتي را پذيرا شد كه جشنواره تئاتر دفاع مقدس در نيمه هاي راه بود. علوي با حفظ سمت , دبيري جشنواره را نيز قبول كرد و با تغيير در كادر برگزاري جشنواره يازدهم تئاتر دفاع مقدس تلاش كرد تا رسم و راه تازه اي را در شيوه برگزاري اين جشنواره ريشه دار , پي ريزي كند. تاثير حضور وي و گروه تازه تا حدودي در برگزاري جشنواره هاي منطقه اي و سپس سراسري در مشهد ديده شد. اما بروز برخي اتفاقات در جشنواره سراسري مشهد كه موجب شد وي بيانيه اي به هنرمندان حاضر در جشنواره صادر كرده و آنها را به رعايت برخي موازين شرعي و عرفي ملزم نمايد , مشخص نمود كه تئاتر دفاع مقدس نيز به تبع وضعيت كلي فرهنگ و هنر و تئاتر كشور , آسيب هايي اساسي ديده كه ترميم آنها فرصت بيشتري مي طلبد و نمي توان با اقدامات كوتاه مدت , تغيير و تحول اساسي در هنري چون تئاتر به وجود آورد. زيرا كه در صد بسياري از هنرمندان شركت كننده در تئاتر دفاع مقدس , همان هنرمنداني هستند كه در گستره تئاتر حضور داشته و در جشنواره هاي گوناگون چون فجر , عروسكي , ماه , سوره و... شركت مي كنند. از سوي ديگر استحاله عمومي كه طي دهه گذشته در سطح فرهنگ وهنر و از جمله تئاتر كشور رخ داده است اين هنر مقدس و انديشمندانه را از محتواي اصلي آن دور كرده و چيزي كه به نام تئاتر در سالن هاي كشور به صحنه مي رفت , صرفا نام تئاتر را داشت و عمدتا نمايشهايي بودند سرشار از كلمات و سطحي و مبتذل و رفتارهاي سبك و گاه و قيح , هر چند هنرمندان شركت كننده در جشنواره هايي همچون دفاع مقدس , تلاش داشتند تا معيارهاي جشنواره و فضا و حال وهواي آن را حفظ كنند. اما خانه از پاي بست ويران بوده و خواه و ناخواه تبعات تئاتر مسلط كشور در جشنواره تئاتر دفاع مقدس نيز قابل رويت بود.
به اين ترتيب , پس از برگزاري جشنواره يازدهم تئاتر دفاع مقدس در مشهد , سردار باقرزاده در جمعي اعلام كرد كه بايد « ريل » اين مسير را عوض كرد و جشنواره را به جهت صحيح آن هدايت كرد , جهتي كه بنياد حفظ آثار مايل است و تئاتر را به عنوان يكي از هنرها در ميان ساير هنرها براي حفظ ارزشهاي هشت سال دفاع مقدس برگزيده است .
اينگونه است كه « سيدمحمد علوي » اعلام مي كند , براي جشنواره دوازدهم در حال پي ريزي ساختاري تازه است و چنين جملاتي يعني برخلاف برخي شايعات , جشنواره دوازدهم برگزار خواهد شد اما نه عجله اي و سريع , بلكه با حوصله و همراه با تحول .
با دقت در گفته هاي علوي متوجه وسواس هاي تازه اين مدير براي برگزاري درست و دقيق جشنواره مي شويم و چنين نگرشي البته قابل تامل است . و اميد مي رود نتايج عملي حاصل از اين نگرش به زودي اعلام شود و جشنواره دوازدهم تئاتر دفاع مقدس هم مورد تائيد مسئولان بنياد و هم موثر بر وضعيت عمومي تئاتر كشور باشد.

رويدادهاي فرهنگي هنري




توافق براي پخش گسترده فيلم هاي انيميشن ايران از تلويزيون دولتي لهستان
به زودي شبكه اي مخصوص پخش انيميشن در لهستان راه اندازي مي شود كه با توافق هاي انجام شده انيميشن هاي ايراني نيز جز آنهاست .
يرژي كوچيا انيماتور مشهور لهستاني و يكي از اعضاي هيات داوران بخش بين المللي جشنواره پويانمايي تهران با بيان اين مطلب گفت : انيميشن هاي ايراني سبك كاملا منحصر به فرد و به خصوصي را دنبال مي كنند كه آنها را از انيميشن ديگر كشورها متمايز مي كنند.
وي افزود : با بررسي كاتالوگ دوره هاي قبل جشنواره پويانمايي تهران فهميدم كه جشنواره امسال تفاوت هاي بسياري با آنها دارد و كيفيت فيلم ها نسبت به سال هاي قبل به مراتب بهتر شده است .
وي با بيان اينكه بخش بين الملل , داراي مجموعه اي از فيلم هاي بسيار متفاوت است , عنوان كرد : در اين بخش فيلم هاي بسيار متفاوتي ديديم كه برخي تجربي بودند , برخي از فرم هاي تازه استفاده كرده اند و بسياري از آنها داستان هاي بسيار قوي داشتند.
اين انيماتور لهستاني افزود : انيميشن گستره وسيعي دارد و نمونه هاي بسياري از هر سبك را در جشنواره تهران مي توان ديد.
يرژي كوچيا درباره وضعيت انيميشن در لهستان گفت : در لهستان كودكان مي توانند از برنامه هاي انيميشن كه در تلويزيون پخش مي شود , استفاده كنند اما مسئوول جديد تلويزيون دولتي قول داده تا ماه آينده شبكه اي جديد مختص پخش انيميشن راه اندازي كند و اين فرصت خوبي براي اين هنر در كشور ماست .
وي افزود : البته شبكه اي خصوصي به نام پوليش كنيا به پخش فيلم هايي مي پردازد كه فقط در لهستان توليد شده باشد و انيميشن هم شامل آن مي شود اما اين اصلا كافي نيست .
34 موسسه داخلي و خارجي در نمايشگاه جنبي جشنواره پويانمايي تهران
34 موسسه داخلي و خارجي دستاوردها , محصولات مكتوب و تصويري و ابزار و ادوات ساخت انيميشن را در نمايشگاه جنبي جشنواره پويانمايي تهران در معرض ديد عموم قرار دادند.
علاوه بر نمايشگاه 40 كتاب روز دنيا با موضوع انيميشن , موسسات و شركت هايي كه در ارتباط با ساخت انيميشن هستند نيز در غرفه هاي جداگانه به ارايه محصولات و توضيح درباره فعاليت هاي خود پرداختند. مدرسه ملي ) , CNC ) , مركز ملي فيلم سازي فرانسه ( NFTS فيلم و تلويزيون انگلستان ( شركت اديم از تركيه , موسسه دوحا از سوريه و موسسات معتبر ساخت انيميشن در خارج از كشور در اين نمايشگاه غرفه داشتند.
از موسسات داخلي نيز دانشگاه هنر , دانشگاه تربيت مدرس , آسيفاي ايران , مركز صبا , صدا و سيما , موسسه رسانه هاي تصويري , دنياي تصوير , جهاد دانشگاهي , مركز گسترش سينماي مستند تجربي و... غرفه هايي را برپا كردند كه علاوه بر عرضه توليدات خود , علاقه مندان را در امور مربوط به ساخت انيميشن , عرضه آن و... راهنمايي كردند.
اين نمايشگاه در روزهاي برگزاري چهارمين جشنواره بين المللي پويانمايي تهران (16 تا 20 اسفند) از ساعت 9 صبح تا 18 در مركز آفرينش هاي فرهنگي و هنري كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان واقع در خيابان حجاب داير بود.
رقابت 44 كشور در بخش مسابقه بين الملل جشنواره پويانمايي تهران
44 كشور با 260 فيلم در بخش مسابقه بين المللي چهارمين جشنواره بين المللي پويانمايي تهران به رقابت با يكديگر پرداختند.
به گزارش روابط عمومي كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان , كشورهايي كه با بيشترين تعداد فيلم در اين بخش از جشنواره حضور دارند , عبارتند از آمريكا با 27 فيلم , فرانسه با 26 فيلم , انگلستان با 24 فيلم , كره با 19 فيلم , آلمان با 17 فيلم , مجارستان با 14 فيلم و روسيه با 12 فيلم .
چهارمين جشنواره بين المللي پويانمايي تهران از 16 تا 20 اسفند در مركز آفرينش هاي فرهنگي و هنري كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان و سينما كانون برگزار گرديد.