حاشيه فلات خشك مركزي ايران زيستگاه مردماني پرتلاش است . منطقه اي
كه داستان و تاريخ مبارزه مردمانش با خست طبيعت و چپاول بيگانگان بخشي از
حماسه مردم ايران زمين در مبارزه براي بقا را تشكيل مي دهد حماسه اي كه
نسل ما و نسل هاي بعدي بايستي به بازشناسي آن بپردازند تا آموخته ها همچون
چراغي درخشان و مطمئن راههاي آزمون شده ادامه بقا ديرين سرزمين را
بنماياند.
شهرستان ابركوه با وسعت حدود 6 هزار كيلومترمربع و در فاصله 140
كيلومتري غرب يزد و در مسير اصلي يزد ـ شيراز قرار دارد فاصله اين شهر تا
شيراز 300 كيلومتر و تا اصفهان 280 كيلومتر است . ابركوه جز فلات مركزي
ايران است و در طول جغرافيايي 13 ـ17 ـ53 شرقي و عرض جغرافيايي 31,8
واقع شده است . ارتفاع اين شهر از سطح آبهاي آزاد 1500 متر است و داراي دو
بخش و چهار دهستان مي باشد.
ابركوه يكي از شعب راه ابريشم است و نام آن در منابع قديم و جديد ابرقو ,
ابرقويه , برقوه و بركوه آمده است فردوسي در شاهنامه از اين شهر به عنوان جاي
پاي پهلوانان و حماسه سازان ايران باستان و همچنين از رونق بازرگاني آن ياد
مي كند. در نزديكي ابركوه تپه هاي سياه رنگي وجود دارد كه به آن تل خاكستر
مي گويند. برخي معتقدند آتش ابراهيم (ع ) در اين مكان افروخته شد و عده اي نيز
آنها را به آتش سياوش نسبت مي دهند. اگرچه اين روايات جنبه افسانه دارد اما
سرو پنجهزار ساله ابركوه نشان از قدمت و ديرينگي اين شهر مي دهد. ابركوه
داراي دانشمندان و مفاخر بزرگي بوده است كه از آن ميان به بزرگاني چون
طاووس الحرمين , اميربرهان , علي بن احمد , مولانا عبدي , عزيزالدين نسفي ,
خواجه نظام الملك ابرقويي و خواجه شمس الدين ابراهيم ابرقويي مي توان اشاره
كرد.
ابركوه دياري است كم باران , پس با خشت بنايي مي سازند كه هزاران سال
پايدار مي ماند و معمار كوير اين ذوق و هنر پنجه اش را چنان با گل آماليده كه بر
گستره كوير زيبا نقش زند در جاي جاي شهر تاريخي ابركوه آثار باستاني برجاي
مانده از قرون مختلف بخوبي شاهده مي شود. شهرستان ابركوه صاحب ميراثي
گرانقدر و ماندگار است و قدمت تاريخي آن به عنوان پل ارتباطي شرق و غرب از
صلابت خاصي برخوردار است وجود 300 اثر تاريخي و مظاهري چون
مسجدجامع , گنبد عالي , آرامگاه عزيزالدين نسفي , آرامگاه ملاعلي كرم
(خواهرزاده كريم خان زند) سيدون علي نقيا , خانه آقازاده , خانه صولت ,
خندق , ارگ شهرسب , يخچالهاي خشتي , قلاع متعدد , كاروانسراها , رباطها ,
بيوت قديم خاص خود و... مويد آن است و از اين شهر گنجينه اي ناشناخته از
فرهنگ و تمدن ايراني ساخته است كه با اين شرايط همت و عزم راسخ مردم اين
ديار در كار دخيل بوده و همچنان بر قامت اين بناها نقش بسته است . اين بناهاي
ارزشمند بيش از همه بر اهميت و بالندگي شهرستان ابركوه مي افزايد. آثاري كه
بعضا منحصر به فرد بوده و بر اهميت تاريخي اين سرزمين مي افزايد. آثاري نظير
مسجدجامع با محراب گچبري بسيار عالي است اساس اين بنا به صورت
چهارايوان و حياطي مستطيل شكل و داراي دهليزها , شبستانها و متعلقات ديگر
است و قسمتهايي هم مربوط به دوره سلجوقي و حكمراني مغول مي باشد. همه
بناي مسجد جامع از خشت خام و گل ساخته شده و از سبك ساختماني جز
بناهاي چهارايواني است مسجد جامع ابركوه به شماره 197 در تاريخ
1312,5,9 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است .
گنبدعالي از قديمي ترين و مستحكمترين اثر تاريخي ابركوه است و آرامگاه
اميرعميدالدين شمس الدوله ديلمي از امراي ديالمه ميباشد كه به دستور
فرزندش فيروزان در سال 448 هجري ساخته شده است . اين بناي هشت ضلعي
كه ديوار و سقف آن از سنگ سفيد و ملات گچ و ساروج ساخته شده است 20
مترارتفاع دارد و در تاريخ 1312,5,9 تحت شماره 195 در فهرست آثار ملي
ايران به ثبت رسيده است .
ديگر اثر تاريخي شهرستان ابركوه مسجد بيرون (قدمگاه علي بن
موسي الرضا(ع ) است ) اين مسجد شامل دو ايوان با حياط مركزي است . ايوان
غربي به گنبدخانه اي كه از داخل مربع و از خارج نيم دايره است متصل ميباشد.
زيرسازي گنبد و قرينه هاي آن و همچنين پوشش ايوانها و دو رواق به شيوه
اشكانيان و ساسانيان است . مسجد بيرون به شماره 2170 در فهرست آثار ملي
به ثبت رسيده است .
يخچالهاي ابركوه از ديگر آثار تاريخي شهرستان بشمار مي آيند. اين
يخچالها كه به شكل مخروطي بصورت پله اي بنا شده اند درگذشته محل انبار يخ
بوده اند . ارتفاع اين يخچالها اغلب حدود 20 متر است و سطح آن گودتر از سطح
زمين است . يخچالها داراي 4 بخش عمده حوض بند , مخزن يخ , ديوارهاي
سايه انداز و گنبد بزرگ روي مخزن هستند.
حمام خزينه اي ملاحيدر ابركوه همچون ديگر حمامهاي ايراني داراي
قسمتهاي مختلف از جمله ورودي , حجره انتظار , خزينه خلوتي و حمام سرد و
گرم است . مصالح به كار رفته در بنا سنگ , ملات گچ و گل , آجر , خشت خام ,
ساروج و گل زرد است قدمت اين حمام بيش از سيصد سال است و در فهرست
آثار ملي به ثبت رسيده است .
خانه آقازاده : اين خانه در بافت قديم قرار دارد و مربوط به دوره قاجار
است . مساحت اين خانه هشتصد و بيست مترمربع است و مانند ساير خانه هاي
منطقه كويري داراي حياط مركزي است و عمارت در سه جبهه و بمنظور استفاده
در فصول مختلف بنا شده است .
قسمت شاخص و جالب توجه بنا , بادگير دو طبقه و عمارت كلاه فرنگي
مجاور آن است كه با گچبريهاي ظريف تزئين شده است .
سرو شهير ابركوه از ديگر منابع طبيعي ابركوه است دانشمندان عمر اين
درخت ر ا 4 تا 8 هزار سال تخمين زده اند درخت سرو ابركوه از بزرگترين
درختان ديرزيست دنيا است . اين درخت داراي تنه اي با قطر 4,5 متر , محيط
ساقه 16 متر و ارتفاع 23 متر همواره پذيراي هزاران نفر گردشگر داخلي و
خارجي مي باشد. شهرستان ابركوه داراي چندين درخت ديرزيست مي باشد.
موزه مردم شناسي ابركوه از ديگر محلهاي ديدني شهرستان ابركوه مي باشد.
كه در محل خانه معروف به صولت استقرار دارد خانه صولت يكي از بناهاي
نفيس ابركوه است كه در بافت قديم استقرار دارد. اين خانه با سردري بلند و
باشكوه داراي گچبريها و مقرنسكاريهاي بسيار زيباست . مساحت خانه حدود
يكهزار متر و داراي 2200 متر زيربنا ميباشد . آثار موزه مردم شناسي ابركوه از
نحوه زندگي مردم اين شهرستان است . قديمي ترين اثر اين موزه به دوران اوايل
اسلام تعلق دارد.
ابركوه ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي
|
ارسنجان 50 اثر تاريخي دارد
|
خطه فرهنگ پرور ارسنجان كه در 120 كيلومتري شمال شرقي شيراز
قرار دارد با تاريخي كهن و سابقه فرهنگي غني , سوابق پرافتخار و درخشاني
در عرصه فرهنگ و هنر دارد.
اين سرزمين خوش آب و هوا كه قدمت تاريخي آن را به 2500 سال قبل
از ميلاد مسيح تخمين زده اند , سرزمين انديشه هاي متجلي , صفات كمال
يافته و گنجينه ي گرانقدر كاتبان وحي و حافظان كلام الهي و سراي علم و
فضل , فرهنگ و هنر , ارشاد و معرفت و مهد هنرمندان , عارفان و عالمان
بزرگي است كه هر يك از آنها در آسمان فرهنگ ايران اسلامي پرتوافشاني
كرده اند.
ارسنجان خاستگاه چهره ها و شخصيت هاي بسيار ارزشمندي است كه
در روزگاران گذشته پرچمدار فرهنگ ايراني بوده و مهدقرآن نويسان بزرگي
است كه برخي از اين هنرمندان وارسته و خداجوي شهرت و آوازه اي
جهاني دارند.
اين شهرستان داراي 50 اثر تاريخي و باستاني در سطح شهر و
روستاهاست كه تاكنون پنج مورد آن جزو آثار باستاني ملي به ثبت رسيده و
امر ثبت تعدادي از اين آثار ارزنده در دست اقدام و پيگيري
است .
مدرسه سعيديه كه به دست عارف بزرگ ارسنجاني , به نام زنده ياد
حاج سعيدا بنا شده و ساختمان فعلي آن مربوط به سال 1085 هجري قمري
است و همچنين راه اندازي اولين مدرسه به سبك جديد و امروزي در سال
1303 هجري شمسي نشانگر رشد فرهنگي و علمي مردم اين ديار از ديرباز تا
به حال بوده است .
يكي از مراكزي كه در شهرستان ارسنجان در رابطه با امور فرهنگي و
هنري فعاليت دارد , اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي است كه در حال حاضر با
دارا بودن كتابخانه عمومي ملامحمدشفيع ارسنجاني , خانه آثار فرهنگ ,
گروه ها و انجمن هاي شعر و ادب , هنرهاي نمايشي , خوشنويسي , هنرهاي
تجسمي , موسيقي و... در مورد پيشبرد امور فرهنگي و هنري تلاش مي نمايد.
انتظار مي رود كه جوانان و نوجوانان غيور و شرافتمند شهرستان بيش از
گذشته به فعاليتهاي ارزنده فرهنگي و هنري گرايش پيدا كنند و با احساس
مسئوليت وافر و مشاركت فعال خود , موجبات رشد و بالندگي فرهنگ و
پويايي امروزين هنر را فراهم نمايند.
مردم مذهبي , هنرمند و فهيم ارسنجان از روحيه ميهمان نوازي بالايي
برخوردار هستند كه همين ميهمان نوازي به همراه آب و هواي خوش و
معتدل منطقه , همسايگي با درياچه ي بختگان , وجود جنگل زيبا و تماشايي ,
آثار باستاني و تاريخي ديدني , مناظر بي بديل , كم نظير و شگفت انگيز
طبيعت , وجود نهرها و چشمه سارهاي زلال با آب گوارا , وجود مبارك
امامزادگان مدفون در سه نقطه شهرستان كه از فرزندان حضرت امام
جعفرصادق و امام موسي كاظم عليهم السلام مي باشند سبب شده تا هر ساله
تعداد كثيري از مردم خوش ذوق ايران اسلامي و برخي گردشگران خارجي
جهت بهره مندي از طبيعت بسيار زيبا و آب و هواي خوش و معتدل به اين
شهرستان عزيمت نمايند.
ارسنجان ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي
|
دارالفنون ; تعادل ميان سنت و تجدد
|
ث به انگيزه برگزاري همايش « دارالفنون و تجدد گرايي »
در ادامه سلسله همايش هاي دارالفنون و تاثير آن بر فرهنگ كشور ,
دومين همايش با عنوان « دارالفنون و تجدد گرايي » از سوي موزه و گنجينه
دارالفنون در سيزدهم اسفند ماه در اين مدرسه برگزار شد.
در اين مجتمع كه بسياري از دانشمندان و فرهنگ دوستان حضور
داشتند , بعد از قرائت كلام الله مجيد و خيرمقدم از سوي توحيد لو مدير
فعلي دارالفنون , دكتر سيد حسن امين سرپرست علمي دايره المعارف ايران به
ايراد سخن پرداخت . وي ضمن تبيين معناي دارالفنون و هم طراز دانستن آن
با مدارس پلي تكنيك غرب , امتياز ويژه اين مدرسه را در جامع العلوم بودن
آن دانست كه تا سطوح عاليه در آن تدريس مي شده است .
وي با اشاره به تاريخ چند صد ساله اخير و رويكرد اجباري ايران به
دانش نوين غرب گفت : عمده دليل علاقه مند شدن ايران به تجدد , مربوط به
شكست ايران از روسيه و از دست دادن اراضي زيادي از كشور مي شد ,
حكومت وقت ايران چون در برابر تسليحات پيشرفته روس ها به زانو درآمد
به اجبار شروع به اعزام دانشجو به خارج از كشور كرد , تا از اين طريق علوم
نوين اروپا وارد ايران شود. دكتر امين ظهور اميركبير و ايجاد دارالفنون را در
ادامه اين حركت دانست و گفت : با تاسيس دارالفنون , كانون هاي پراكنده
علمي و آموزشي در ايران به شيوه اروپائيان نظام مند و جايگزين آموزش و
پرورش سنتي گرديد.
سخنران بعدي دكتر فرهاد كريمي , ضمن تشريح تاثيرات دارالفنون
برروند آموزش و پرورش كشور , ورود ديدگاههاي نو به كشور را از بركات
اين مدرسه برشمرد و ناآگاهي را خاستگاه هر نوع بدبختي دانست و رمز
موفقيت يك ملت را آگاهي نسبت به علوم و فنون روز بيان كرد.
سخنران پاياني , دكتر آزاد ارمكي رئيس دانشكده علوم اجتماعي
دانشگاه تهران با سعي در ايجاد تفاهم و آشتي بين سنت و تجدد چنين گفت :
جهان معاصر جهاني است كه سنت و مدرنيته اش به هم آميخته اند و در
تضاد با يكديگر نيستند. وي با توجه به رويكرد علي السويه بشر امروز به هر
دو سمت سنت و تجدد گفت : امروز سنت فقط براي ايراني مهم نيست بلكه
براي جامعه سكولار غرب هم همانقدر حائز اهميت است كه براي ماست و
البته تفاوت ها و تشابهاتي هم در اين ميان موجود است .
دكتر ارمكي دارالفنون را به موتور نوسازي فرهنگ ايران تشبيه كرد كه
آمده بود از سنت دفاع كند و تعادلي بين سنت و تجدد برقرار سازد.
ث عرفان دوست
|
نمايش آثار نگارگري در موزه هنرهاي معاصر تهران
|
آخرين برنامه موزه هنرهاي معاصر تهران در سال 1383
به نمايش شاهكارهاي نگارگري ايران اختصاص دارد.
بنابر گزارش روابط عمومي موزه هنرهاي معاصر تهران :
نمايشگاه « شاهكارهاي نگارگري ايران » مشتمل بر آثار دوره
تيموري , صفوي و قاجار در روز شنبه 15 اسفند ماه در ساعت
16 افتتاح مي شود . اين نمايشگاه بر آن است تا مجموعه كاملي
از آثار نگارگري استاداني چون كمال الدين بهزاد , سلطان
محمد , رضا عباسي , آقا ميرك , فرهاد , اميرخليل , قوام الدين ,
خواجه غياث الدين , محمود مذهب , ميرمصور , حيدرعلي ,
قديمي , ميرسيدعلي , عبدالصمد , عبدالعزيز , قاسم علي ,
ميرزاعلي و مقصود را كه در موزه ها و گنجينه هاي ايران
نگهداري مي شود به نمايش بگذارد.
بنابر همين گزارش : محمدعلي رجبي دبير نمايشگاه كه به
همراه كارشناسان و محققان هنرهاي ايراني به مدت 3 سال
است براي برگزاري اين نمايشگاه پژوهش و تحقيق كرده اند , در
مورد علت برگزاري اين نمايشگاه در محل موزه هنرهاي معاصر
تهران اعلام كرد : « بازنگري تجربيات و دستاوردهاي هنري
هنرمندان گذشته براي شناخت مباني تصويري و دستيابي به
راهي نو با هويت فرهنگي مستقل مهمترين عاملي بود كه موزه
هنرهاي معاصر تهران را ترغيب به برپايي اين نمايشگاه كرده
است . »
وي درباره انتخاب آثار دو دوره تيموري و صفوي گفت :
« بهترين و اصيل ترين نمونه هاي نگارگري ايران در اين دو دوره
رقم زده شده است و بيشترين آثار اعم از نسخه ها و مرقعات از
مشهورترين استادان تاريخ نگارگري مربوط به اين دو دوره
است . »
از جمله كتبي كه در نمايشگاه شاهكارهاي نگارگري ايران
به نمايش در مي آيند , شاهنامه طهماسبي , مرقع گلشن ,
خاوران نامه , شاهنامه بايسنقري , جامع التواريخ و پنج گنج
مي باشد. دبير نمايشگاه در پاسخ به اين پرسش كه آيا
نمونه هايي از آثار نگارگري پيش از دوره تيموري در موزه هاي
ايران موجود است , ابراز داشت : « چند نمونه از آثار مكتب
تبريز دوره مغول به عنوان قديمي ترين آثار موجود در ايران به
همراه شش جلد كتاب هزار و يك شب به عنوان آخرين
نمونه هاي قابل توجه از سنت كتاب آرايي ايران نيز در اين
نمايشگاه به تماشا درمي آيد. »
لازم به ذكر است در طول برپايي اين نمايشگاه همايش
شاهكارهاي نگارگري ايران با حضور صاحب نظران بين المللي
روزهاي 16 تا 18 اسفند ماه در سالن اجتماعات موزه هنرهاي
معاصر تهران برگزار مي گردد.
|
|
|
|