لندن ـ خبرگزاري جمهوري اسلامي : « توني بن » سياستمدار كهنه كار
انگليسي برنامه هاي آمريكا را در خاورميانه و ساير نقاط جهان ,
توسعه طلبانه و در جهت ايجاد يك امپراطوري جديد خواند.
بن در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاري جمهوري اسلامي در لندن
تصريح كرد : مسئولان دولت آمريكا از هنگام آماده سازي مقدمه حمله نظامي
به عراق دروغ گفته اند و اين روش را تاكنون نيز ادامه داده اند.
وي افزود : وقتي « كاندوليزا رايس » به لندن آمد , گفت كه واشنگتن در
زمان حاضر برنامه اي براي حمله به ايران ندارد و اين دقيقا همان چيزي
است كه وي قبل از تهاجم نظامي به عراق گفت و معلوم شد كه دروغ بوده
است .
بن گفت : بنابراين سئوال اينجاست كه آمريكا دقيقا چه كاري مي خواهد
انجام دهد و كي و چگونه مي خواهد عليه ايران اقدام كند.
به گفته اين سياستمدار حزب كارگر , اگر آمريكا تا قبل از انتخابات
سراسري در انگليس (ارديبهشت ماه ) مراكزي در ايران را هدف قرار دهد
قطعا اين اقدام موجب شكست « توني بلر » رهبر حزب كارگر در انتخابات اين
كشور خواهد شد.
با توجه به آنچه كه در عراق اتفاق افتاده است هيچ حمايتي از جنگي
جديد از سوي مردم انگليس صورت نخواهد گرفت و از همين رو
حمايت هاي احتمالي توني بلر از آمريكا به زيان خودش و حزب كارگر
خواهد بود. بن يادآور شد , دستگاه اداري آمريكا تهاجم به عراق را مرحله
اول از برنامه هاي تهاجمي و توسعه طلبانه خود مي داند نه پايان درگيريها , از
همين رو مي بينيم كه بوش و بلر علاوه بر ايران از لزوم برخورد با سوريه و كره
شمالي نيز صحبت مي كنند.
از سوي ديگر مي بينيم كه آمريكا در عراق بسيار درمانده شده است و
پيروزي شيعيان در اين كشور را عاملي براي تقويت تهران و نزديكي بيشتر
مجلس جديد عراق و دولت ايران مي بيند و لذا مايل است هرچه زودتر مانع
استحكام بيشتر ايران در منطقه شود.
معاون نخست وزير انگليس در دهه 1970 ميلادي اضافه كرد :
آمريكايي ها ممكن است در اين انديشه باشند كه از طريق اسراييل اهدافي را
در ايران مورد هجوم قرار دهند ولي چنين خطايي موجب خيزشي عمومي در
سراسر كشورهاي اسلامي خواهد شد.
به گفته بن , آمريكايي ها ممكن است به اين نتيجه برسند كه خود دست به
كار شوند ولي در صورت چنين اقدامي اروپايي ها قطعا همراهي نخواهند كرد
و حاضر به تاييد اين عمل نخواهند شد هرچند توني بلر شخصا از جرج
بوش رئيس جمهور آمريكا پشتيباني خواهد كرد.
آمريكايي ها تلاش دارند تا محمد البرادعي مديركل آژانس بين المللي
انرژي هسته اي را كنار بزنند , زيرا وي در زمان رسيدگي به سلاح هاي
كشتارجمعي در عراق و هم درباره برنامه هسته اي ايران خيلي خوب عمل
كرده است و اظهاراتش مغاير با اهداف آمريكا است » .
سياستمدار انگليسي گفت كه مجموعه شرايط حاكي از وضعيتي بسيار
خطرناك در منطقه است .
به گفته وي , از همين رو گروه هاي صلح طلب نيز در انگليس به شدت بر
فعاليت هاي خود افزوده اند به گونه اي كه در يك نشست كه اخيرا در شهر
ساحلي بريستول با حضور 750 فعال صلح طلب برگزار شد برنامه هايي براي
افشاي نيات جنگ طلبان و برگزاري تظاهرات گسترده در انگليس و اروپا و
آمريكا تدارك ديده اند.
بن گفت : در چارچوب همين برنامه ها سازمان مدني « جنگ را متوقف
كنيد » قصد دارد تجمع هاي اعتراض آميزي برگزار كند به علاوه فعالان
صلح طلب خود را براي برگزاري يك راهپيمايي بزرگ و سراسري در روز
29 اسفند در لندن و بسياري از شهرهاي انگليس آماده مي كنند .
اين فعال ضد جنگ گفت كه در حال حاضر شرايط گروه هاي صلح طلب
در انگليس از هر دوره ديگري قوي تر شده است و آنها آماده هستند تا به هر
شكلي افكار عمومي را آماده كنند تا مانع از پشتيباني انگليس از تهاجم
احتمالي آمريكا عليه ايران شوند.
وي در پاسخ به اين پرسش كه در ماه هاي قبل از آغاز جنگ عليه عراق
نيز گروه هاي صلح طلب اجتماع هاي ميليوني در لندن داشتند ولي اين كار
مانع از شركت انگليس در جنگ با عراق نشد گفت , طبعا موفقيت در
جلوگيري از بروز جنگ نيازمند كار زيادي است ولي ما هيچگاه اميد خود را
از دست نمي دهيم .
بن به عنوان نمونه به زنداني شدن « نلسون ماندلا » در آفريقاي جنوبي در
سال 1964 ميلادي اشاره كرد و گفت : در آن هنگام نيز بسياري از بابت
شكست آپارتايد در اين كشور نااميد شدند ولي آنهايي كه اميد خود را حفظ
كردند , در نهايت موفق شدند نژادپرستي را از آفريقاي جنوبي دور كنند.
وي تاكيد كرد كه گروه هاي صلح طلب در انگليس معتقدند بايد فشار بر
دولتهاي جنگ طلب را حفظ كنند.
بن افزود : توني بلر متوجه خواهد شد كه حمايت از بوش در درگيري با
ايران براي او بسيار گران تمام خواهد شد و خواهد فهميد كه نتيجه چنين
اقدامي باخت او در انتخابات سراسري انگليس خواهد بود.
سياستمدار انگليسي گفت : بسيار محتمل است كه بوش به بلر اطمينان
خاطر داده است كه تا قبل از انتخابات سراسري در اين كشور دست به
اقدامي نظامي عليه ايران نمي زند زيرا رئيس جمهوري آمريكا بسيار خود را
در خصوص حمله نظامي به عراق و هم تاييدي كه از جانب نخست وزير
انگليس در دور دوم انتخابات رياست جمهوري او دريافت كرد , مديون توني
بلر مي داند.
بن اقدامهاي تكروانه توني بلر در انگليس را براي روند دمكراسي در اين
كشور زيانبار توصيف كرد ولي در مقابل تاكيد كرد كه گروه هاي صلح طلب در
انگليس و ديگر كشورهاي اروپايي و حتي آمريكا از همه دوره هاي قبلي
قوي تر شده اند و همين امر نشان مي دهد كه آنها قادرند همچنان صدمات
وارده بر روند دمكراسي در كشورهاي خود را اصلاح كنند.
وي در تحليل دلايل پرخاشگري آمريكا گفت : امپراطوري آمريكا
احساس مي كند كه به پايان دوران حاكميت مطلق خود نزديك مي شود زيرا
رقيبان ديگري نظير چين را مشاهده مي كند كه درحال رشد هستند و از سوي
ديگر احساس مي كند آن گونه كه مايل است قادر نيست با همه مخالفان خود
درگير شود زيرا نه پول به اندازه كافي در اختيار دارد و نه از ارتشي توانمند
كه در همه صحنه ها حضور داشته باشدبرخوردار است .
به گفته وي , جرياني كه به جرج بوش متصل است تصور مي كند بايد
هرچه سريعتر سيطره خود را بر همه جهان تثبت كند و در اين خصوص براي
تسلط يافتن كامل بر منطقه خاورميانه برنامه اي قطعي دارد.
حمايت بلر از بوش براي او بسيار گران تمام خواهد شد و وي
خواهد فهميد كه نتيجه اين حمايتها , باخت او در انتخابات
سراسري انگليس خواهد بود.

|
مسجد جامع كبود , نگيني در قلب ايروان
|

اشاره
مسجد كبود ايروان چون نگيني فيروزه فام در قلب اين شهر يادآور
تاريخ طولاني مراوده و همزيستي مسالمت آميز مسلمانان و ارامنه
در كشور ارمنستان است . بدون ترديد وجود اين گونه مراكز مذهبي
و قدمت طولاني آنهادر كشورهاي ايران و ارمنستان , نمايانگر بلوغ
فرهنگي دو كشور ايران و ارمنستان در احترام متقابل به مراكز
مقدس مذهبي و ديني يكديگر مي باشد. تاريخ پرنشيب و فر از اين
مسجد كم نظير , با استقلال جمهوري ارمنستان و برقراري روابط
همه جانيه بين ايران و ارمنستان وارد مرحله تازه اي شد و پس از
بازسازي و احيا اين بناي زيباي اسلامي و ايراني , هم اكنون اين
مسجد نه تنها ميعادگاه عبادت مسلمانان ساكن در ارمنستان است
بلكه به جاذبه اي كم نظير از نظر توريستي تبديل گشته و همه گاه
خيل كثيري از جهانگردان علاقمند به معماري ايراني و اسلامي را
در خود پذيرا مي باشد.
مسجد جامع (كبود) ايروان
در كشور ارمنستان به همت و تلاش سفارت جمهوري اسلامي
ايران مسجدي بازسازي و احيا گشته كه چشم هر بيننده اي را خيره
مي نمايد. اين مسجد كه به مسجد جامع ايروان معروف است يكي
از بزرگترين مساجد منطقه قفقاز مي باشد كه در طي دوران
كمونيستي به دست فراموشي سپرده شده و قرين 70 سال در شهر
ايروان همچون نگيني در زير انبوه غبارها مدفون گرديده
بود.
استقلال ارمنستان وسيله اي براي برقراري روابط جمهوري
اسلامي ايران با اين كشور شد و سفارت جمهوري اسلامي ايران
طي ملاقات هاي مكرر با مقامات و مسوولين اين كشور زمينه هاي
واگذاري , احيا و بازسازي اين بناي زيباي اسلامي با معماري
ايراني را فراهم نمود.
تاريخچه مسجد
بر اساس مدارك موجود در موزه ها و اسناد ملي ارمنستان , در
شهر ايروان حدود 7 الي 8 مسجد و تعداي بناهاي ديگر اسلامي و
مذهبي توسط مسلمانان احداث شده است كه اكثر آنها به دليل
شرايط ناشي از تغيير و تحولات سياسي و نظام هاي دولتي مورد
بي توجهي و يا تخريب كامل قرار گرفته و از بين رفته اند.
در سفرنامه مادام دلانوا تصويري از يك مسجد در شهر ايروان
ديده مي شود كه مسجد جامع نبوده و دلالت بر وجود مساجد ديگر
در اين شهر مي كند.
در بين اين مساجد و بناها فقط يك مسجد به نام مسجد جامع
ايروان و يا مسجد كبود كه بعضا به مسجد خاني نيز مشهور
مي باشد , باقي ماند. در دوران كمونيستي از اين مسجد براي مدتي
به عنوان موزه تاريخ ايروان و تاريخ طبيعي ارمنستان استفاده گرديد
و در همين ايام نيز از حيات مسجد به عنوان پاتوق جمعي از
نويسندگان و هنرمندان ارمني استفاده شده كه همين عوامل كمكي
بود تا مسجد جامع ايروان از خطر نابودي كامل در امان بماند.
هر چند در طول مدت بهره برداري از مسجد به عنوان موزه
كمترين اقدامي در خصوص بازسازي آن صورت نگرفت اما همين
امر باعث گرديد تا اين مكان مقدس كمتر دچار تخريب گردد و لذا
چارچوب و كالبد اصلي آن سالم ماند.
اما مساجد ديگري همچون مسجد تپه باش (تاسيس 1678
ميلادي ) , مسجد جعفر (تاسيس 1898 ميلادي ) و مسجد سرتپه
متعلق به قرن 18 ميلادي و ديگر بناهاي اسلامي به كلي ويران
گرديدند.
بر اساس شواهد موجود به ويژه مطالب قيد شده در كتيبه هاي
مسجد جامع , اين مكان توسط حسين علي خان , والي شهر ايروان
در سال 1179 هجري قمري برابر با 1765 ميلادي مصادف با
اواخر سلسله زنديه تاسيس شد. اين شخص در نيمه دوم قرن
دوازدهم بيگلر بيگي يا امير اميران شهر ايروان بوده است .
در كتاب گلشن مراد تاليف ابوالحسن غفاري كاشاني كه به
نوعي به اوضاع و احوال روزگار كريم خان زند پرداخته است , به
نسب قاجاريه اشاراتي داشته و عنوان مي دارد كه اين طايفه در
اوايل دولت صفويه در گنجه و ايروان مي زيسته اند. در همين كتاب
در بيان وقايع سال 1175 هجري قمري از حسين علي خان به
عنوان بيگلر بيگي شهر ايروان نامبرده شده است كه همان باني
مسجد جامع مي باشد.
عكسها و تصاوير گردآوري شده از موزه تاريخي شهر ايروان و
اداره آرشيو ارمنستان نشان مي دهد كه مسجد جامع ايروان تا سال
1330 هجري قمري همچنان فعال بوده و در آن طلاب به فراگيري
علوم ديني و مسلمانان به انجام امور مذهبي مشغول بوده اند.
اين مسجد در فاصله سالهاي 1907 تا 1910 ميلادي برابر با
1325 تا 1328 هجري قمري يك بار مورد بازسازي قرار گرفت كه
همزمان با آغاز جنگ جهاني اول بود و متعاقب آن با روي كارآمدن
نظام كمونيستي در روسيه و همچنين سياست دين ستيزي اين نظام
بر اثر بي توجهي و خسارت وارده موجبات متروك و مخروبه گشتن
آن فراهم آمد.
اين عامل در كنار سياست هاي جديد دولت كمونيستي شوروي
در خصوص اجراي طرح هاي عمراني و شهري همچون طرح جامع
شهر ايروان و احداث خيابان هاي جديد خصوصا در كنار ضلع
شمال غربي مسجد كه در حال حاضر ورودي اصلي آن مي باشد
موجب تخريب و از دست رفتن كامل قسمتي از مسجد گرديد به
طوري كه تنها راه ورود از بين رفت و تبديل به دهليز تنگ و باريكي
گشت .
در طرفين آن نيز مغازه ها و اماكن تجاري تاسيس شد تا جايي
كه در نگاه اول به هيچ عنوان اين سراشيبي ودهليز باريك به عنوان
ورودي مسجد شناخته نمي شد.
علاوه بر تمام اين مسائل براثر اجراي طرح جامع شهر ايروان
كف گذرها و كوچه هاي اطراف نيز بيش از دومتر بالا آمد و به اين
ترتيب مسجد در گودي قرار گرفت و رطوبت خاك هاي اطراف
ديوارهاي مسجدموجب فرسايش شديد قسمت هاي داخلي عمارت
از جمله ديوارها , طاق ها و حجره هاي واقع در شرق و غرب آن
گرديد.
شدت رطوبت و بارندگي زياد , موجب شد تا بر ديوارها و
پشت بام هاي مسجد انواع گياهان و حتي درختچه هاي كوچك و
بزرگ ريشه بدوانند تا جايي كه تمامي كارشناسان بر اين عقيده
بودند كه با وجود چنين رطوبت و ويراني بايستي ساختمان كاملا
تخريب و از نو ساخته شود كه با خواست و لطف خداوند و نظر
امير مومنان كه جاي جاي اين مسجد نام مقدسشان را بر سينه دارد
عمارت پابرجا باقي ماند و بازسازي گرديد.
مشخصات مسجد
مسجد جامع ايروان در مساحتي برابر با 7000 مترمربع داراي
28 حجره مي باشد كه تعداد آنها در هر طرف حياط مسجد 14
حجره است .
صحن داخل مسجد داراي ابعاد 50 * 70 متر بوده و تنها مناره
آن واقع در ضلع جنوب شرقي از كف زمين 24 متر ارتفاع دارد .
گنبد مسجد رنگي كبود داشته كه احتمالا علت نامگذاري اين مكان
مقدس است .
روند بازسازي , احيا و نگهداري مسجد
پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي و اعلام استقلال
وتاسيس جمهوري در اين كشور در سال 1991 , جمهوري اسلامي
ايران از اولين كشورهايي بود كه استقلال ارمنستان را به رسميت
شناخت و متعاقب آن با آغاز ارتباطات سياسي , اقتصادي و
فرهنگي ميان دو كشور قرار دادي نيز در مورد مرمت و بازسازي
مسجد كبود و واگذاري آن به سفارت ج .ا.ا. جهت بهره برداري
فرهنگي در تاريخ 13 اكتبر 1995 مصادف با 21 مهر 1374 به
امضا رسيد.
مسووليت اجراي عمليات بازسازي به بنياد مستضعفان و
جانبازان انقلاب اسلامي و وظيفه نظارت , تحقيق و تهيه طرح
بازسازي و مرمت آن به كارشناسان سازمان ميراث فرهنگي واگذار
گرديد.
فعاليت هاي فرهنگي در مسجد جامع ايروان
از جمله فعاليت هاي فرهنگي انجام شده در مسجد مي توان از
برگزاري مراسم مختلف مذهبي , تاسيس كتابخانه , كلاس هاي زبان
فارسي و نمايشگاه دائمي عكس و مركز اطلاع رساني مسجد جامع
ايروان نام برد.
1 ـ برپايي مراسم و مناسبت هاي مذهبي
از جمله فعاليتهاي مهم مسجد تشكيل مراسم مذهبي در
روزهاي اعياد و عزاداري مي باشد كه همواره جمع كثيري از ايرانيان
در آن شركت مي نمايند.
2 ـ كتابخانه مسجد جامع
اين كتابخانه از تاريخ 77,7,27 با كار جمع آوري وكلاسه بندي
كتاب ها با سيستم كتابخانه اي كار خود را شروع كرد و در تاريخ
77,12,17 به صورت رسمي افتتاح گرديد . در حال حاضر اين
كتابخانه بالغ بر 7000 جلد كتاب را در خود نگهداري مي كند .
3 ـ نمايشگاه دائمي عكس مسجد جامع ايروان
اين نمايشگاه در چهار حجره از حجرات مسجد ايجاد گرديده
است كه شامل عكس هاي قديمي و تاريخي مسجد و همچنين
عكس هاي جريان بازسازي و احيا آن مي باشد. ضمنا يك حجره نيز
از اين چهار حجره به عكس هايي از كليساهاي ارامنه در ايران
اختصاص يافته است كه مورد بازديد گردشگران ارمني و خارجي
قرار مي گيرد.
4 ـ كلاس هاي زبان فارسي
در مسجد جامع ايروان سه حجره براي كلاس هاي آموزش زبان
فارسي تخصيص يافته است .
5 ـ مركز اطلاع رساني رايگان مسجد جامع ايروان
اين مركز در فضاي بيروني مسجد و جنب درب اصلي آن واقع
است . علاوه بر اطلاع رساني به گردشگران خارجي در مورد مسجد
كبود , راهنمايي علاقه مندان به سفر به ايران را نيز به عهده دارد.

| |