با پايان گرفتن سال 1383 , مردم عراق دومين سال اشغال
نظامي كشورشان توسط نظاميان متجاوز آمريكائي را پشت
سرنهادند . در اين سال نيز مانند سال 1382 , سرزمين عراق ,
سراسر جنگ و ويرانگري و ناامني بود. مع الوصف اشغالگران در
نيمه دوم سال موفق به برگزاري انتخابات موردنظر خويش و
شكل دادن به تحولات برنامه ريزي شده خود در اين كشور بحران
زده گرديدند.
درگيريهاي مقتدي صدر با اشغالگران آمريكائي
عراق سال 1383 را با قيام شيعيان اين كشور به رهبري
مقتدي صدر روحاني جوان و شيعه عراقي آغاز كرد. اين قيام
بدنبال دستگيري مصطفي اليعقوبي از معاونان مقتدي صدر
توسط نظاميان اشغالگر آمريكايي به اتهام ترور سيدعبدالحميد
خويي آغاز شد. مردم شهرك صدر در اطراف بغداد در اعتراض
به اين اقدام آمريكائيها دست به تظاهرات گسترده اي زدند. پس
از آن اشغالگران آمريكايي با تيراندازي به سوي تظاهركنندگان
آنها را به خاك و خون كشيدند. در پي اين اقدام جنايتكارانه ,
گروه شبه نظامي جيش المهدي (ارتش مهدي ) با نظاميان
آمريكايي در اين شهرك به درگيري نظامي پرداختند.
مبارزه مسلحانه شبه نظاميان ارتش مهدي با اشغالگران به
جنبشي سراسري تبديل شد و نيروهاي مردمي در بسياري از
شهرهاي شيعه نشين عراق از جمله نجف , كربلا , كوفه و بصره با
كمترين امكانات به مقابله با اشغالگران پرداختند.
مقتدي صدر از هواداران خود خواست تا به ارعاب دشمنان
بپردازند زيرا تظاهرات بي فايده است و بايد راه و روشهاي
ديگري پيدا كرد . (1 ) در پي اقدام شيعيان عراق مبني بر مبارزه
مسلحانه با اشغالگران , رهبران نيروهاي مقاومت مردمي شهر
فلوجه كه از گروههاي سني مذهب اين كشور هستند , اشغالگران
آمريكايي را تهديد كردند كه هر چه سريعتر اين شهر را ترك
كنند(2 ) آنها به نظاميان اشغالگر 24 ساعت مهلت دادند كه از
شهر فلوجه خارج شوند در غيراين صورت حملات گسترده و
همه جانبه خود را عليه آنها آغاز خواهند كرد. جواب منفي
اشغالگران به نيروهاي مقاومت باعث درگيريهاي خونيني در اين
شهر و چند شهر ديگر سني نشين همچون الرمادي , موصل و
قائم شد.
اين اقدام اهل سنت عراق اتحاد نانوشته اي را با شيعيان
اين كشور عليه اشغالگران ايجاد كرد به گونه اي كه هفته هاي
آغازين سال 83 براي آمريكائيها در عراق به صورت جهنمي
درآمد كه خروج از بحران آن به راحتي امكان پذير نبود.
ژنرال پاول وزير امورخارجه وقت آمريكا در مصاحبه اي
تلويزيوني در توجيه شكستهاي نظامي كشورش در عراق طي
چند روز اول سال 83 و تلفات بالاي نظاميان آمريكايي در
شهرهاي مختلف اين كشور گفت : ميان شيعيان و سني هاي عراق
يك اتحاد بوجود آمده است . وي اعتراف كرد كه دولت آمريكا در
پي تشديد خشونتها بر ضد سربازان آمريكايي در عراق روزهاي
سختي را پشت سرگذاشته است (3 ) اقدام اشغالگران آمريكايي
در كشتن مردم بيگناه اين كشور و محاصره و ورود به شهرهاي
نجف و كربلا و نيز هتك عتبات عاليات اين دو شهر مذهبي منجر
به موضع گيري شديد آيت الله سيستاني از مراجع تقليد شيعيان
عراق و رهبري مذهبي مردم اين كشور شد. وي اشغالگران را
تهديد به صدور حكم جهاد كرد. ورود اشغالگران به شهرهاي
مقدس و وارد آوردن خسارات به اماكن متبركه و هتك آنها منجر
به ايجاد دودستگي ميان شيعيان شد. دسته اي معتقد بودند كه
براي اخراج اشغالگران از عراق بايد دست به مبارزه مسلحانه زد
و دسته اي ديگر به روشهاي سياسي اعتقاد داشتند و معتقد بودند
كه طرفداران صدر براي درامان ماندن اماكن مقدس بايد از
شهرهاي مقدس خارج شوند و اگر قصد مبارزه مسلحانه با
آمريكائيها را دارند بايد در ديگر شهرها به مبارزه خود ادامه
دهند بالاخره با فشار نيروهاي دسته دوم و پادرمياني آيت الله
سيستاني دور اول درگيريهاي شيعيان در عراق در تيرماه سال
جاري پايان يافت و هم اشغالگران و هم طرفداران صدر از
شهرهاي مقدس خارج شده و مرجعيت شيعه عراق توليت
آستانهاي مقدس نجف و كربلا را مجددا به عهده گرفت (4 )
پس از گذشت حدود 5 هفته از آرامش نسبي در عراق بار
ديگر نظاميان آمريكايي بحران ديگري را در عراق دامن زدند.
آنها اواسط مردادماه با ده خودرو نظامي منزل مقتدا صدر رهبر
گروه جيش المهدي در شهر نجف اشرف محاصره كردند و به
سمت آن به شدت تيراندازي كردند. بر اثر اين تيراندازيها شمار
زيادي از مردم نجف كشته و يا مجروح شدند(5 ) اين اقدام
آمريكائيها يك بار ديگر منجر به جريحه دار شدن احساسات
مردم اين شهر و شيعيان عراق شد و بار ديگر شبه نظاميان
طرفدار مقتدي صدر را به واكنش واداشت . در همين اثنا آيت الله
سيستاني رهبر مذهبي مردم عراق دچار عارضه قلبي شد و براي
درمان بيماري خود مجبور به ترك عراق و رفتن به انگليس شد.
درگيريهاي نيروهاي مقاومت شيعه با اشغالگران آمريكايي
مجددا در شهرهاي مختلف از جمله نجف و كربلا بار ديگر آغاز
شد اين بحران نيز كه همچون بار اول , نظاميان آمريكايي آغازگر
آن بودند با دخالت مرجعيت شيعه مهار شد. آيت الله سيستاني
پس از بازگشت از لندن با صدور بيانيه اي از مردم سراسر عراق
خواست كه به دنبال او وارد نجف اشرف شده و كنترل شهر و
بقاع متبركه آن را در دست بگيرند.
ميليونها تن از شيعيان عراقي از شهرهاي مختلف اين كشور
حركت كرده و به دستور آيت الله سيستاني وارد شهر نجف شده
و آمريكائيها را مجبور به خروج از نجف كردند. آيت الله
سيستاني پس از ورود به شهر نجف طرحي را در 5 ماده براي
خاتمه درگيريها در نجف اعلام كرد كه مورد پذيرش طرفهاي
درگير قرار گرفت . آمريكائيها كه با اين طرح , از درگيريهاي
مسلحانه با شيعيان آسوده شده بودند , تمامي توان خود را براي
سركوب مقاومتهاي مردمي در شهرهاي سني نشين منجمله
فلوجه , الرمادي , موصل و سامرا گذاشتند و در آخرين حمله
نظامي خود به فلوجه اين شهر را به ويرانه اي تبديل كردند كه
اين امر منجر به تحريم انتخابات مجلس ملي عراق از سوي
گروههاي سني اين كشور
شد.
انتقال قدرت
با آغاز قيامهاي مردمي در عراق , اشغالگران آمريكايي به فكر
انتقال قدرت از حاكم آمريكايي خود به نام پل برمر به يك دولت
موقت عراقي افتادند و در هشتم تيرماه سال 83 با خط دهي و
صلاحديد آمريكائيها اعضاي كابينه جديد عراق طي يك مراسم
رسمي در دفتر « عدنان پاچه چي » رئيس شوراي حكومتي عراق
معرفي شدند . (6 ) ژنرالهاي آمريكايي , پل برمر حاكم آمريكايي
عراق و اخضر ابراهيمي نماينده ويژه دبيركل سازمان ملل در امور
عراق از جمله اشخاصي بودند كه در اين مراسم حضور داشتند.
در اين مراسم كه با برنامه ريزي آمريكائيها برگزار شد , غازي
الياور به عنوان رئيس جمهور و ابراهيم الجعفري و روژ شاويس
به عنوان دو معاون رئيس جمهور انتخاب شدند و اياد علاوي به
عنوان نخست وزير اين دولت موقت معرفي شد.
اخضر ابراهيمي نماينده ويژه دبيركل سازمان ملل در امور
عراق در مراسم معرفي اعضاي دولت موقت گفت كه پل برمر
ديكتاتور عراق است و آنچه در عراق صورت مي گيرد طبق اراده
و خواست اوست زيرا در اين كشور پول و امضا در دستان برمر
است (7 )
يك روز پس از خروج پل برمر حاكم آمريكايي عراق از اين
كشور جان نگروپونته به عنوان سفير جديد آمريكا در عراق
معرفي شد و در واقع به جاي پل برمر بازيگرداني صحنه داخلي
عراق را برعهده گرفت . او سفارتخانه اي را در بغداد ترتيب داد كه
حدود يكهزار ديپلمات و كارمند آمريكايي و 700 كارمند عراقي
دارد.
آنچه در عراق به هنگام انتقال قدرت روي داد , چيزي جز
يك نمايش نبود و در واقع به جاي پل برمر , جان نگروپونته
منصوب شده بود و دولت تعيين شده نيز از افرادي بودند كه از
ديدگاه اشغالگران كاملا قابل اعتماد بوده اند. آمريكائيها در دولت
موقت سعي كردند از اعضاي شوراي انتقالي عراق كه از
مسئولين گروههاي معارض عراقي در دوره صدام بوده و بعضا
نيز سوابق مبارزاتي داشتند , استفاده نكنند زيرا اين افراد از نظر
آنها قابل اعتماد نبودند. اشغالگران به بهانه هاي مختلف از جمله
نداشتن تجربه مديريتي اعضاي اين شورا را از شركت در كابينه
دولت انتقالي محروم كردند و در واقع به نوعي آنها را دور زدند.
روزنامه واشنگتن پست حدود يك ماه پيش از معرفي دولت
جديد عراق با افشاي اين طرح پيش بيني كرده بود كه اعضاي
شوراي انتقالي از تصدي پست هاي حكومتي محروم
مي شوند(8 ) روزنامه آمريكايي نيويورك تايمز نيز در اين مورد
نوشت : انتقال قدرت در عراق فريبنده و پوشالي است (9 ) اين
روزنامه طرح انتقال قدرت را برنامه اي براي پياده كردن
خواسته هاي آمريكا در عراق توصيف كرد.
محاكمه و بازجويي از صدام
جورج بوش رئيس جمهور آمريكا براي تطهير چهره مطرود
خود نزد ملت عراق سرانجام ترفند برنامه ريزي شده اي را به
اجرا درآورد. او در يازدهم تير ماه يعني فقط سه روز پس از
معرفي دولت موقت عراقي با ترتيب دادن محاكمه اي نمايشي در
مورد صدام ديكتاتور سرنگون شده عراق , سعي كرد افكار
عمومي مردم عراق و حتي آمريكا را بويژه در آستانه برگزاري
انتخابات رياست جمهوري آمريكا جلب كند. محاكمه صدم
بدون پخش صداي وي , بدون پخش صداي قاضي
محاكمه كننده , بدون نشان دادن جلسه دادگاه و بدون حضور
خبرنگاران ترتيب يافت و مسئولان دادگاه به دستور نظاميان
اشغالگر آمريكايي صرفا متن هايي مكتوب و كليشه اي از
اظهارات صدام همراه با تصاويري از چهره او در اختيار
خبرنگاران در بيرون از جلسه دادگاه قرار دادند . (10 )
صدام ديكتاتور پيشين عراق همراه با 11 تن از مسئولان
بلندپايه رژيم پيشين بعثي جهت تفهيم اتهام به دادگاه
جنايتكاران جنگي در اين كشور انتقال يافتند.
برزان ابراهيم حسن مشاور صدام و برادر ناتني او , سلطان
احمد هاشم وزير دفاع صدام , و طبان ابراهيم حسن التكريتي
مشاور صدام و برادر ناتني او , كمال مصطفي فرمانده گارد
رياست جمهوري سابق عراق , محمد حمزه زبيدي عضو پيشين
شوراي فرماندهي سابق عراق , علي حسن المجيد (معروف به
علي شيميايي ) مشاور صدام و پسر عموي او , طارق عزيز معاون
نخست وزير و وزير امور خارجه صدام , طه ياسين رمضان معاون
صدام , عزيز صالح رئيس حزب بعث بغداد , عبيد حميد محمود
منشي صدام و صابر عبدالعزيز الدوري از مسئولان اطلاعاتي
صدام افرادي بودند كه در اين دادگاه اتهامهاي آنها مطرح شد.
حمله به كويت , قتل فعالان سياسي در طول سه دهه گذشته ,
حمله شيميايي به حلبچه , سركوب انتفاضه مردم عراق در سال
1370 , قتل عام شيعيان و رهبران مذهبي عراق در سال 1354 ,
عمليات انفال براي سركوب كردها در شمال عراق و قتل عمدي
هواداران مصطفي بارزاني در سال 1362 هفت اتهام رئيس
جمهور سابق عراق بود كه در اين دادگاه مطرح ولي رسيدگي به
آنها به دلايل نامعلومي كه تاكنون مشخص نشده ادامه نيافت .
جالب اين بود كه بزرگترين اتهام صدام يعني حمله به جمهوري
اسلامي ايران به هيچ عنوان در اين دادگاه مطرح
نشد.
رابرت فيسك روزنامه نگار سرشناس انگليس محاكمه صدام
ديكتاتور سابق عراق را يك نمايش تبليغاتي هدفمند توصيف
كرد. وي توضيح داد كه بايد به مردم عراق با انجام اين محاكمه
يادآور شد كه لازم است سپاسگزار (اشغالگران ) باشند.
انتخابات مجلس ملي عراق
از ديگر رويدادهاي مهم سال 1383 در عراق برگزاري
انتخابات مجلس ملي اين كشور در سايه اشغالگران بود. مردم
عراق در يازدهم بهمن ماه گذشته به پاي صندوقهاي راي رفتند
تا 275 نماينده مجلس ملي و نمايندگان شوراهاي استاني اين
كشور را برگزينند.
همزمان با مردم سراسر عراق , كردهاي شمال اين كشور
علاوه بر شركت در انتخابات مجلس ملي عراق , 111 نماينده
پارلمان كردستان را انتخاب كردند.
انتخابات مجلس ملي عراق در 14 كشور خارجي شامل
ايران , تركيه , اردن , سوريه , استراليا , انگليس , كانادا , دانمارك ,
فرانسه , آلمان , هلند , سوئد , امارات و آمريكا برگزار شد و
عراقيهاي مقيم اين كشورها توانستند آراي خود را به صندوقها
بريزند. راي گيري در عراق در حالي انجام شد كه اقدام شديد
امنيتي براي برگزاري آن از طرف نظاميان آمريكايي و نيروهاي
پليس و ارتش جديد عراق انجام شده بود. با اين حال در روز
برگزاري انتخابات چندين بمب در شهرهاي مختلف اين كشور
منفجر شد كه بنابر اعلام وزارت كشور عراق حدود 130 كشته و
مجروح برجاي گذاشت . (11 )
اكثر گروههاي اهل سنت اين انتخابات را تحريم كردند ولي
گروههاي كوچك اهل تسنن همچون گروه غازي الياور در آن
شركت داشت .
در اين انتخابات كه تمامي شواهد حاكمي از آن بود كه
شيعيان حداقل 60 درصد آرا يعني اكثريت مطلق را به دست
خواهند آورد و نظرسنجي هاي اوليه نيز آن را اثبات مي كرد اما
اشغالگران با سه روز تاخير در اعلام نتايج , نتيجه انتخابات را به
گونه اي دستكاري كردند كه شيعيان اكثريت مطلق را نداشته
باشند و براي هرگونه تصميم گيري در مجلس ملي مجبور به
ائتلاف با گروههاي ديگر از جمله كردها و يا شيعيان لائيك
طرفدار اياد علاوي شوند.
ليست ائتلاف يكپارچه عراق در اين انتخابات با كسب 48
درصد آرا بيشترين راي , ليست اكراد شمال عراق با كسب 25
درصد آرا در رده دوم و ليست اياد علاوي نخست وزير اين كشور
موسوم به العراقيون با 13 درصد آرا در رده سوم قرار گرفتند و
بقيه احزاب و گروهها و افراد مستقل نيز روي هم رفته حدود 14
درصد آرا را به خود اختصاص دادند.
سال 83 مرگبارترين سال براي اشغالگران آمريكايي (12 )
سال 1383 در حالي به پايان مي رسد كه در اين سال هر روز
به تعداد حملات عليه نظاميان آمريكايي و تلفات آنها در عراق
افزوده شد.
سير صعودي حمله به نظاميان آمريكايي در مناطق مختلف
عراق در سال 83 بويژه در ماههاي اخير مرگبارترين سال را براي
اشغالگران عراق در پي داشت و در 4 ماه گذشته نظاميان
آمريكايي حدود 5 هزار بار هدف حمله قرار گرفتند .
آمار رسمي از كشته شدن دستكم هشتصد و سي و هشت
نظامي آمريكايي در حملات مختلف و درگيري با افراد مسلح در
عراق حكايت دارد كه پانصد و سي تن از آنها در نيمه دوم اين
سال كشته شدند.
از زمان اشغال عراق تاكنون نيز دستكم ده هزار نظامي
آمريكايي در عراق مجروح شده اند و اين در حاليست كه دستكم
يك چهارم از اين تعداد در چهار ماه گذشته زخمي شدند.
همچنين آبانماه براي اشغالگران آمريكايي خونين ترين ماه بود.
در حملات شديد نظاميان آمريكايي به فلوجه و درگيري ها
در اين شهر يكصد و چهل و يك نظامي آمريكايي كشته شدند.
انفجار صدها خودرو بمب گذاري شده
در طول سال گذشته صدها خودرو بمب گذاري شده در
عراق منفجر شد كه اين امر منجر به كشته و زخمي شدن هزاران
تن از مردم بيگناه عراق گرديد. دو گروه طرفداران رژيم بعثي
صدام و گروه ابومصعب الزرقاوي وابسته به القاعده در طول
سال 1383 صدها خودرو را در خيابان ها و اماكن عمومي
شهرهاي مختلف عراق منفجر كردند اين دو گروه كه ظاهرا هيچ
قرابتي با يكديگر ندارند و اهداف جداگانه اي را در اين كشور
دنبال مي كنند , اما روشهاي يكساني را در عراق
برگزيده اند.
آنها از خشن ترين عملياتها براي به اصطلاح ضربه زدن به
آمريكائيها استفاده مي كنند كه بيشترين تلفات و خسارات را
مردم بيگناه عراق متحمل مي شوند. تعداد انفجار خودروهاي
بمب گذاري شده در طول سال 83 بقدري زياد بود كه رقم
صحيحي را براي آن نمي توان اعلام كرد.
اين دو گروه در مساجد مربوط به شيعيان و اهل سنت و نيز
در كليساهاي عراق بمب گذاريهايي را صورت دادند و اين
انفجارها از سوي تمامي گروههاي داخلي عراق چه از سوي
شيعيان , كردها و سني ها بارها محكوم شد اما اشغالگران كه
مسئوليت تمامي اين انفجارها بر دوش آنها است يا نمي خواهند
و يا نمي توانند با اين بمب گذاريها مقابله كنند.
از ديگر اقدامهاي خشونت آميزي كه توسط گروه الزرقاوي
در طول سال گذشته انجام شد , گروگانگيري اتباع خارجي كه
اكثر آنها سهمي در اشغالگري عراق نداشتند , بود كه برخي از اين
افراد به شيوه اي كاملا غيرانساني گردن زده شدند و فيلم اين
اعمال وحشيانه از شبكه اينترنتي مربوط به اين گروه پخش شد.
منابع :
1 ـ روزنامه اطلاعات ـ 1383,1,17
2 ـ روزنامه جمهوري اسلامي به نقل از خبرگزاري فرانسه ـ
1383,1,25
3 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 1383,1,25
4 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 1383,4,3
5 ـ روزنامه جمهوري اسلامي به نقل از شبكه خبري العربيه
1383,5,41
6 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 1383,4,9
7 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 1383,3,13
8 ـ روزنامه سياست روز ـ 1383,3,6
9 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 1383,3,11
10 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 1383,3,11
11 ـ روزنامه جمهوري اسلامي ـ 1383,11,12
12 ـ واحد مركزي خبر ـ 1383,10,12
در سال 1383 بيش از 800 نظامي آمريكائي در
عراق به هلاكت رسيدند كه بيش از 500 نفر آنها در
نيمه دوم سال كشته شدند . در 4 ماه اخير نظاميان
آمريكائي دست كم 5 هزار بار مورد حمله قرار گرفتند
گرچه اشغالگران آمريكائي سال مرگباري را در
عراق پشت سر نهادند ولي توانستند زمينه به قدرت
رساندن عوامل خود را در اين كشور بوجود آورند ,
دولت مورد علاقه خود را تشكيل دهند و انتخابات
مورد نظر خود را با نتيجه دلخواه خود برگزار كنند
