عراق با 437,072 كيلومتر مربع مساحت در بخش شرقي نيمكره
شمالي زمين ميان 29,5 درجه و 37 درجه عرض شمالي و 38 درجه و 49
درجه طول شرقي قرار دارد.
عراق در گذشته هاي دور با نامهايي چون عرب , عراقان , عراقين سواد و
سورستان , بين النهرين , رافدين (سرزمين بين دو رود كه يونانيان آن را
مزوپوتامي مي نامند) و الجزيره در ميان مردم جهان شناخته مي شود.
عراق داراي 18 استان كه شامل اربيل , الانبار , القادسيه , المثني , بابل ,
بصره , بغداد , تميم , دهوك , ديالي , ذيقار , سليمانيه , صلاح الدين , كربلا ,
مسيان , نجف , نينوا و واسط مي باشد.
شيعيان عراق با بيش از 65 درصد جمعيت اين كشور بيشتر در مناطق
جنوبي و مركزي و اهل سنت با بيش از 30 درصد در مناطق مركزي و غربي
اين كشور زندگي مي كنند.
432 هزار و 162 كيلومتر از مساحت عراق خشكي و 4 هزار و 910
كيلومتر آن را آب دربرگرفته است و داراي 58 كيلومتر خط ساحلي در خليج
فارس است .
عراق با شش كشور شامل جمهوري اسلامي ايران از شرق , تركيه از
شمال , سوريه و اردن از غرب , عربستان سعودي و كويت از جنوب داراي
مرز مشترك است . طول مرزهاي عراق با كشورهاي همسايه 3719 كيلومتر
است كه از اين ميزان ايران با 1515 كيلومتر بيشترين مرز مشترك را با عراق
دارد. عراق تنها كشور عربي است كه با جمهوري اسلامي ايران داراي مرز
مشترك زميني است .
جمعيت 26 ميليوني عراق در يك نظر و نگاه از سه بعد مختلف شامل
قومي , مذهبي و جغرافيايي قابل تمايز و بررسي است كه هر يك از آنها
ويژگي خاص خود را دارند. از نظر قومي مردم عراق به سه گروه عمده شامل
عرب , كرد و تركمن تقسيم مي شوند به اين ترتيب كه بيش از 15 درصد آنان
كرد , سه درصد تركمن و 80 درصد عرب هستند .
عراقيها از بعد ديني و مذهبي به دو گروه شامل 98 درصد مسلمان و دو
درصد پيروان ساير اديان مانند مسيحي با سه گرايش كلداني , آشوري و
سرياني , يهودي و ايزدي (يزيدي ) و صابئه قابل تفكيك هستند . بيش از 60
درصد از مسلمانان عراق شيعه و حدود 35 درصد سني هستند كه در ميان
پيروان اين دو مذهب اقوام مختلف عرب , كرد و تركمن حضور دارند. برخي
از كردها از اهل سنت , برخي شيعه ( فيلي ها) و تركمن ها نيز همه شيعه هستند.
از منظر جغرافيايي اقوام و پيروان اديان و مذاهب مختلف در عراق در
مناطق مشخصي سكونت دارند كه از اين بعد مي توان مناطق جنوبي تا
مركزي را مختص شيعيان , مناطق مركزي تا شمال عراق شامل شهرهاي
فلوجه , تكريت , موصل ـ معروف به مثلث سني ـ را مناطق خاص اهل سنت
و پنج استان شمال عراق را نيز محل سكونت اكراد با دو گرايش مذهبي سني
و شيعه نام برد.
پيروان اديان ديگر نيز برخي در مناطق مشخص و بقيه در مناطق مختلف
سكونت دارند. مسيحي ها با انواع گرايشها در بغداد , اربيل , موصل و شمال
عراق اسكان يافته اند و ايزدي ها نيز در منطقه اي به نام لاكش در شمال عراق
سكونت دارند.
نگاهي گذرا به انتخابات گذشته عراق
عراق به عنوان يكي از كشورهاي مهم منطقه خاورميانه و خليج فارس
19 مرداد ماه سال 1299 از سوي انگليس و در پي فروپاشي امپراتوري
عثماني تشكيل شد.
اولين انتخابات براي تعيين نمايندگان مجلس موسسان جهت تدوين
قانون اساسي عراق در پي تشكيل اين كشور در دي ماه سال 1303 برگزار
شد كه اين انتخابات از سوي آيت الله خالصي تحريم شد و با برگزاري آن به
علت تقلب هاي انجام شده , مردم دست به شورش زدند. در انتخابات مجلس
موسسان عراق در سال 1303 سه حزب شامل آزاد , النهضه و ناسيونال
شركت داشتند.
عراق در دوازدهم مهر ماه 1311 توانست از سلطه انگليس رها شده و
استقلال يابد . انتخابات در عراق پيش از دهه 1330 با يك وعده غذا و
پرداخت 50 تا 100 دينار پول به ريش سفيدان براي تبليغات برگزار
مي شد.(كتاب استعمار در خاورميانه )
در سال 1331 با وجود اعتراض گروه هاي عراقي براي اصلاح قانون
انتخابات عراق , انتخاباتي براي تعيين نماينده در اين كشور برگزار شد كه اين
امر منجر به اعتراضات و حوادث آبانماه همان سال شد.
آخرين انتخابات آزاد در كشور عراق در سال 1332 و پنج سال پيش از
پايان نظام سلطنتي در اين كشور برگزار شد.
براي انتخاب صدام به عنوان رييس جمهوري عراق رفراندومي در سال
1374 برگزار شد كه در آن ادعا شد كه 99,96 درصد از مردم به صدام آري
گفتند . آخرين انتخابات عراق يا بهتر بگوييم همه پرسي درزمان صدام 23
مهر ماه 1381 براي تعيين دوباره وي به مدت هفت سال به عنوان رييس
جمهوري برگزار شد كه ديكتاتور بغداد به عنوان تنها نامزد با روش خاص
خود توانست نزديك به صد در صد آرا را به خود اختصاص دهد.
در زمان حاكميت صدام , بيش از 11 ميليون شهروند عراقي شرايط
شركت در همه پرسي را براي انتخابات دوباره وي دارا بودند . در 23 مهر ماه
1381 در يك همه پرسي نمايشي ديگر مردم عراق با دادن راي « آري » يا « نه »
بار ديگر صدام را به رياست جمهوري اين كشور انتخابات كردند.
در اين انتخابات 8 گروه مخالف صدام انتخابات تمديد رياست
جمهوري وي در عراق را تحريم كرده بودند.
3 انتخاب در يك روز
يكشنبه هفته آينده عراقي ها 275 عضو مجلس ملي اين كشور را انتخاب
خواهند كرد.
همچنين در همين روز قرار است انتخابات اعضاي شوراي استاني در
18 استان عراق و انتخابات 111 نماينده پارلمان كردستان اين كشور نيز
برگزار شود.
براساس نتيجه سرشماري 24 مهرماه 1376 در عراق 22 ميليون و
675 هزار نفر در اين كشور زندگي مي كردند كه 68 درصد از اين تعداد در
شهرها ساكن بودند. سرشماري دقيقي از رقم جمعيت عراق پس از سقوط
صدام انجام نشده است ولي گزارشهاي منتشره از منابع مختلف بيش از 26
ميليون نفر را تاييد مي كنند.
از آنجايي كه آمار جمعيتي رسمي در عراق وجود ندارد , سركوپن هاي
ارزاق عمومي مبناي اصلي ثبت نام راي دهندگان خواهد بود كه طبق
برآوردهاي اوليه بيش از 14 ميليون نفر مي توانند در داخل عراق و حدود
يك ميليون و 260 هزار نفر در خارج از اين كشور در انتخابات شركت كنند .
شهروندان عراقي تاكنون در هر استان با داشتن اين سركوپن ها با مراجعه به
معتمدان محل , برگه هاي ثبت نام انتخاباتي را دريافت نموده اند و با مراجعه
به يكي از 542 مركز انتخاباتي در محل سكونت خود كه از پيش تعيين شده
و نامشان در فهرست اسامي آن مركز ثبت شده است , فقط در همان مركز راي
خود را به صندوق مي اندازند.
متولدين پيش از يازدهم دي ماه 1366 در اين انتخابات شركت مي كنند .
7 هزار و 471 نامزد از 75 تشكل سياسي , 27 نامزد مستقل و 9 ليست
ائتلافي در اين انتخابات براي كسب 275 كرسي مجمع ملي با يكديگر رقابت
خواهند كرد. در برگه هاي انتخاباتي مشخصات داوطلبان شركت در انتخابات
مجلس ملي عراق به صورت كد و با شكل ويژه مطرح شده
است .
نامزدهاي مستقل براي ثبت نام بايد حداكثر 500 امضا جمع مي كردند
كه آنها راتائيد كند و براي انتخاب شدن حداقل بايد يك , دويست و هفتاد و
پنج هزارم آرا را بدست آورند . پس از برگزاري انتخابات كل آرا را بر 275
تقسيم و رقم بدست آمده حد متوسط تعداد آراي لازم براي كسب يك
كرسي مي شود.
مثلا اگر اين رقم 30 هزار شد و يك ليست انتخاباتي هم سه ميليون راي
بدست آورد به اين معناست كه صد نفر از آن ليست وارد مجلس ملي عراق
مي شوند . در همين حال تعداد زنان عضو پارلمان آينده عراق نبايد از 25
درصد كمتر باشد و به همين دليل در فهرست هاي انتخاباتي , پس از معرفي
دو نامزد مرد , نام يك نامزد زن و يا پس از معرفي چهار نامزد مرد نام دو
نامزد زن معرفي شده است . و ترتيب به نحوي است كه در فهرست نامزدهاي
انتخاباتي درصد لازم تامين شود. در آخرين اطلاعيه كميسارياي عالي
انتخابات آمده است درصد زنان در هر فهرست نبايد كمتر از 33 درصد
باشد.
ترتيب قرار گرفتن نامزدها در فهرست هاي انتخاباتي بسيار مهم است .
بطور مثال اگر پنج نامزد از فهرست 20 نفره بايد به مجلس راه يابند شامل
نامزدهاي رديف اول تا پنجم خواهد بود.
هر گروه سياسي فهرست انتخاباتي خود را حداقل شامل 12 نفر و
حداكثر 275 نفر به كميساريايي عالي انتخابات ارائه داده است . هر راي
دهنده نيز فقط به يك فهرست مي تواند راي دهد و تركيبي از فهرست ها
ممكن نيست .
بر فرض اگر ده ميليون عراقي در راي گيري شركت كنند اين ده ميليون بر
تعداد كرسي هاي پارلمان يعني 275 كرسي تقسيم مي شود كه نتيجه آن
معادل 36 هزار و 364 راي بعنوان حداقل آرايي است كه هر فهرست
انتخاباتي بايد براي راه يافتن يكي از نامزدهايش به پارلمان بدست آورد. و
فهرست هاي انتخاباتي كه از اين تعداد كمتر راي آورند حذف مي شوند بدين
ترتيب دهها هزار راي انتخاباتي كه براي فهرست هاي متفرقه به صندوق ها
ريخته شود , از بين خواهد رفت .
از همين جاست كه اهميت توافق و تفاهم در ارائه فهرست هاي ائتلافي
گروهها و احزابي كه خواهان كرسي در پارلمان آينده هستند , روشن تر
مي شود. عراق در انتخابات آينده فقط يك حوزه انتخاباتي محسوب شده
است .
بطور مثال , اهالي كربلا به فهرست هاي انتخاباتي كه در اربيل در شمال
عراق يا بصره در جنوب عراق عرضه شده است مي توانند راي بدهند. يعني
انتخابات در سطح استان ها و يا شهر نخواهد بود.
در اين انتخابات كميسارياي عالي انتخابات عراق , مسئوليت برگزاري
آن را بر عهده دارد . و اين كميساريا با امريه شماره 92 در تاريخ 10 خرداد
ماه گذشته بدستور پل برمر حاكم وقت آمريكايي عراق تشكيل شده است .
كميسارياي عالي انتخابات عراق از 9 نفر شامل 8 شخصيت مستقل
اجتماعي , سياسي وحقوقي عراقي و يك نفر از سوي سازمان ملل متحد
تشكيل شده است . قرار است ناظراني از كشورهاي استراليا , كانادا ,
دانمارك , مصر , فرانسه , آلمان , ايران , اردن , هلند , سودان , سوريه , تركيه ,
امارات , انگليس و آمريكا بر اين انتخابات نظارت كنند. اياد علاوي نخست
وزير موقت عراق از كوفي عنان دبير كل سازمان ملل متحد خواسته بود تا
ناظراني را براي انتخابات اين كشور اعزام كند.
در اين حال سازمان امنيت و همكاري اروپا اعلام كرد براي نظارت بر
انتخابات عراق هيچ ناظري اعزام نمي كند زيرا عراق نه عضو اين سازمان و نه
يكي از 11 شريك آن است .
پارلمان اروپا هم اعلام كرد به دليل وضع بحراني و خطرناك عراق در
كار نظارت بر انتخابات اين كشور مشاركت نخواهد كرد.
از سوي ديگر فريد ايار سخنگوي كميسارياي عالي انتخابات عراق
اعلام كرده است يك هيات حقوقدان داخلي براي نظارت بر روند انتخابات
در عراق تشكيل شده و موظف است به هر شكايتي كه درباره نحوه اجراي
انتخابات مطرح مي شود , رسيدگي كند.
به گفته وي , داوطلبان گروهي يا مستقل براي نظارت بر روند راي گيري
و شمارش آراي انتخابات تا سوم بهمن ماه فردي را به عنوان وكيل كه نقش
ناظر را ايفا كند , به هيئت نظارت معرفي كرده اند.
برگزاري همزمان انتخابات در 14 كشور خارجي
ثبت نام از يك ميليون و 260 هزار عراقي مقيم 14 كشور كه از روز
بيست و هشتم دي ماه گذشته براي شركت در انتخابات 11 بهمن آغاز شد ,
تا 4 بهمن ماه ادامه يافت كه ثبت نام در برخي كشورها يك يا دوروز ديگر نيز
تمديد شد.
زمان راي گيري از عراقي هاي مقيم خارج از 9 تا 11 بهمن تعيين شده
است كه آخرين روز آن هم زمان با شروع انتخابات در كشور عراق خواهد
بود. عراقيهاي ساكن كشورهاي آلمان , استراليا , دانمارك , كانادا , امارات
عربي متحده , آمريكا , فرانسه , ايران , اردن , هلند , انگليس , سوئد , سوريه و
تركيه مي توانند در انتخابات شركت كنند.
ثبت نام راي دهندگان براي استفاده از حق راي الزامي بود و هر يك از
آنها بايد 18 سال تمام و مدرك عراقي از جمله كارت شناسايي , شناسنامه يا
گذرنامه عراقي ارائه مي دادند. قانون انتخابات عراق به افرادي كه متولد
عراق باشند و يا پدر آنها عراقي باشد , اجازه مي دهد در انتخابات شركت
كنند. عراقي هايي كه در خارج از كشور خود زندگي مي كنند و متولد دهم دي
ماه 1365 و پيش از آن هستند مي توانند در برنامه راي گيري خارج از كشور
براي انتخابات مجمع ملي عراق شركت كنند.
براي جمع آوري راي عراقي هاي خارج از كشور 79 مركز اخذ راي در
نظر گرفته شد. عراقي هاي مقيم خارج تنها حق شركت در انتخابات مجلس
ملي را دارند و نمي توانند در انتخابات پارلماني محلي مناطق كردنشين و
شوراي استان هاي اين كشور سهمي داشته باشند.
سازمان بين المللي مهاجرت كه مركز آن در ژنو است مسئوليت برگزاري
انتخابات براي عراقي هاي مقيم خارج از اين كشور را به نيابت از كميسارياي
مستقل انتخابات وابسته به سازمان ملل متحد بر عهده دارد.
در ايران براساس سرشماري سال 1380 يكصد و نود هزار عراقي در
شهرهاي تهران , قم , مشهد , اروميه , اهواز و كرمانشاه كه از سوي سازمان
بين المللي مهاجرت براي راي گيري انتخابات شده اند بايد در دو نوبت يك
بار براي ثبت نام وديگري براي راي دادن به شش شهر تعيين شده مراجعه
كنند. هفتاد صندوق اخذ راي به اين مراكز اختصاص داده شده
است .
مجلس اعلاي انقلاب اسلامي عراق از كمبود صندوق هاي اخذ راي در
ايران انتقاد و اعلام كرد دست كم چهل هزار عراقي مقيم ايران كه واجد
شرايط راي هستند , به علت نبود صندوق هاي اخذ راي در شهرهاي بزرگ
مانند اصفهان , شيراز , يزد و ايلام از راي دادن محروم خواهند شد.
در روزهاي گذشته تبليغاتي براي شركت پناهجويان عراقي ساكن ايران
در انتخابات مجمع ملي عراق , از سوي سازمان بين المللي مهاجرت در
سطح شهرهاي اين استان انجام شده است .
سازمان بين المللي مهاجرت كه مسئوليت برگزاري انتخابات عراق را به
عهده دارد , با نصب پوسترهايي در قطع ها و طرح هاي مختلف در سطح
شهرهائي كه صندوقهاي اخذ راي وجود داشت , پناهجويان عراقي را به
مشاركت در انتخابات مجمع ملي عراق ترغيب و تشويق نمود.
در اين پوسترها كه به پرچم سه رنگ كشور عراق با نشان الله اكبر مزين
شده , نوشته شده است : « آينده عراق پيامي دارد كه از شما برمي خيزد! با راي
خود به نداي آينده عراق پاسخ دهيد » .
وظايف نمايندگان مجلس ملي عراق
تدوين پيش نويس قانون اساسي عراق يكي از وظايف مجلس ملي اين
كشور است كه اين پيش نويس سپس به رفراندوم گذاشته خواهد شد و در
صورت تائيد اكثريت راي دهندگان به اجرا درمي آيد.
انتخاب رئيس جمهور و دو معاون وي براي نظارت بر امور كشور و
معرفي آنها بعنوان شوراي رياست جمهوري نيز از ديگر وظايف اين مجلس
است .
انتخاب اين افراد به دو سوم آراي نمايندگان خواهد بود. اگر شوراي
رياست جمهوري نتواند در دو هفته نخست وزير را به مجلس ملي معرفي
كند , يا اينكه نخست وزير حمايت اكثريت قاطع نمايندگان را بدست نياورد
در اين صورت مجلس ملي فردي را به عنوان نخست وزير انتخاب و او
اعضاي كابينه خود را معرفي خواهد كرد.
مجلس ملي مسئوليت نظارت بر عملكرد رياست جمهوري و كابينه
دولت را هم بعهده خواهد داشت .
تنها با موافقت مجلس ملي , نيروهاي مسلح عراق به خارج از اين كشور
اعزام خواهند شد و اين شامل دفع تجاوز خارجي نيز مي شود.
تصويب بودجه دولت , امضاي قراردادهاي مختلف و تصويب قوانين از
ديگر وظايف مجلس ملي عراق
است .
تحليل انتخابات عراق
انتخابات مجلس ملي عراق روز يكشنبه آينده يازدهم بهمن ماه در اين
كشور و همزمان در 14 كشور خارجي برگزار خواهد شد . در اين انتخابات كه
در سايه حضور اشغالگران آمريكايي برگزار مي شود , احزاب و گروههاي
عراقي شامل شيعيان , سني ها و اكراد شمال اين كشور شركت خواهند داشت .
در انتخابات يازدهم بهمن ماه عراق گرچه سعي شده تمامي قواعد
مربوط به يك انتخابات آزاد رعايت شود , اما حضور بيش از 130 هزار
نيروي اشغالگر در اين كشور سالم بودن آن را زير سئوال مي برد از اين رو اگر
نتايج انتخابات عراق نفعي براي اشغالگران نداشته باشد , واقعا جاي طرح
اين سئوال هست كه اينهمه نيرو چرا و به چه قيمتي بايد در آنجا حضور
داشته باشند.
شايد اين سخن « هنري كيسينجر » از سياستمداران كهنه كار آمريكايي كه
گفته است : « اگر امكان تغيير اساسي در عراق وجود نداشته باشد , بايد فورا
به اشغال اين كشور خاتمه داد » 1 جالب توجه باشد . وي اذعان مي كند كه
حضور غيرتاثيرگذار بر آينده عراق نفعي براي آمريكا ندارد. كيسينجر حتي با
توجه به پيش بيني هاي انجام شده مبني بر روي كار آمدن گروههاي شيعه در
اين كشور با لحني تحديدآميز مي گويد : « درصورت تشكيل حكومت مذهبي
شيعه در عراق , احترام به وحدت و يكپارچگي اين كشور سودي براي آمريكا
ندارد » .
با اين حال دولت آمريكا معتقد است براي خروج از بن بست عراق
انتخابات بايد در موعد مقرر برگزار شود در غير اين صورت اين امر به يك
شكست براي اشغالگران تبديل خواهد شد. به همين دليل آمريكا به صورت
جدي و در همه ابعاد سياسي , بين المللي و اقتصادي از برگزاري اين
انتخابات حمايت مي كند. و با توجه به قرائن موجود , آينده عراق پس از
انتخابات را به زيان منافع خود در اين كشور نمي بيند. نهادهاي رسمي عراق
نيز شامل دولت موقت , مجلس ملي موقت و كميسيون عالي انتخابات از
برگزاري انتخابات حمايت كرده اند.
اما بسياري معتقدند برگزاري اين انتخابات چيزي را در عراق تغيير
نخواهد داد. نه مشكلات امنيتي آن حل خواهد شد و نه مسائل و مشكلات
اقتصادي و بازسازي اين كشور پس از انتخابات بهتر خواهد شد. حتي از
نظر بسياري از كارشناسان مسائل سياسي و بين المللي اين انتخابات منجر به
خروج اشغالگران از عراق نخواهد شد و نظاميان آمريكايي و انگليسي براي
حضور خود در عراق آنقدر بهانه دارند كه تشكيل مجلس ملي و دولت دائمي
نيز نمي تواند منجر به خروج آنها از اين كشور شود.
پس از سقوط رژيم صدام وضع امنيتي اين كشور بر اثر عملكرد اشتباه
اشغالگران پيچيده و بغرنج شد و تاكنون نيز هيچ آينده روشني براي آن
متصور نيست . مردم عراق مي گويند پس از تحويل حاكميت به دولت موقت
اوضاع امنيتي بدتر شده و هركس در انتظار مرگ است و اميد به زندگي در
ميان مردم هر روز كاهش مي يابد2
انفجار , آدم ربايي و ترور در عراق رو به افزايش است و هر روز كه
مي گذرد اين ناامني ها افزايش مي يابد و انتخابات نيز نمي تواند منجر به
كاهش خشونتها شود. دولت هنوز در برآورده كردن نيازهاي اوليه مردم با
مشكل مواجه است . كمبود آب , برق و سوخت از جمله مواردي است كه
مردم در تهيه آن با مشكلات دست و پنجه نرم مي كنند. راديو عراق اخيرا در
اين باره گزارشي ارائه داده كه جالب توجه است . گوينده اين راديو با اشاره
به پيروزي مجدد بوش در انتخابات آمريكا گفت كه براي مردم اهميت ندارد
كه بوش در دور دوم رياست جمهوري چه خواهد كرد. آنچه براي عراقيها
اهميت دارد آغاز بازسازي كشور , حل مشكلات و كمبودها و جلوگيري از
خشونت ها است 3
دولت عراق طرح امنيتي خاصي را براي روز انتخابات در اين كشور
درنظر گرفته است كه اين طرح شامل ممنوعيت عبور و مرور خودروها در
نزديك مراكز راي گيري و اعمال تدابير شديد ديگري در خصوص تردد
خودروها در شهرها است 4 دولت موقت همچنين اعلام كرده كه انتخابات در
چهار استان متشنج به دليل خشونت در اين استانها بطور محدود برگزار
خواهد شد . همچنين 3 روز تعطيلي و ممنوعيت تردد خودروها در نزديك
مراكز راي گيري از ديگر طرحهاي امنيتي براي برگزاري انتخابات است .
« فلاح النقيب » وزير كشور عراق هم اعلام داشت كه به دليل مسائل
امنيتي و حفظ نظم و امنيت در زمان برگزاري انتخابات سراسري اين كشور ,
فرودگاه بغداد در روزهاي شنبه و يكشنبه بسته خواهد بود. وي همچنين از
برقراري حكومت نظامي در شهرهاي مهم اين كشور از ساعت 8 شب تا
6 صبح روز بعد خبر داد و اعلام كرد كه اين برنامه تا پايان انتخابات ادامه
خواهد يافت . وزير كشور همچنين پيش بيني كرد كه خشونتها و اقدامات
تروريستي در روزهاي قبل از برگزاري انتخابات افزايش يابد5. در همين حال
نخست وزير عراق اعتراف كرد كه در طرح امنيتي ويژه برگزاري انتخابات در
اين كشور برخي كاستي ها وجود دارد كه براي مقابله با حملات همه جانبه
كافي نيست 6
برخي تحليل گران نيز بر اين باورند خشونت فزاينده و بحث هاي سياسي
مربوط به انتخابات عراق اين نگراني را دامن مي زند كه اين كشور دچار
جنگ داخلي شود.
تاريخ عراق تاكنون شاهد درگيري هاي قومي مهمي نبوده است ولي
مطالبات مبهم و گمراه كننده گروههاي مختلف نژادي و مذهبي از زمان
سرنگوني صدام منجر به تعميق چنددستگي در اين كشور شده
است .
گروههايي از اقليت سني عراق شامل « هيات علماي اهل سنت » و « حزب
اسلامي عراق » انتخابات را تحريم كرده اند و براي اولين بار ظاهرا صحنه
براي به قدرت رسيدن شيعيان در تاريخ عراق مهيا شده
است .
سياستمداران , مسئولان و تحليل گران هشدار مي دهند سنيها كه بر عراق
معاصر حكومت كرده اند اگر در آينده در حاشيه قرار گيرند بيم وقوع جنگ
داخلي در عراق وجود دارد و كردهاي عراقي هم ممكن است راه ناسازگاري
را درپيش گيرند.
در خشونتهايي كه از زمان سرنگوني صدام تاكنون در عراق به وقوع
پيوسته است , سنيها در قالب طرفداران صدام و اسلام گرايان افراطي طرفدار
سازمان القاعده نقش بازي كرده اند.
با آنكه تنها چند روز به برگزاري انتخابات باقي مانده است هنوز
گروههايي از اهل سنت , بعثي ها و برخي ملي گرايان متعصب عرب به دليل
حضور نظاميان آمريكايي در عراق آن را تحريم كرده اند.
بعثي ها و نيز گروههاي طرفدار ابومصعب الزرقاوي نيز در اين تحريم ها
بدون اينكه هماهنگي خاصي در ميان آنها باشد , شركت دارند. بعثي ها هر
اقدامي كه عراق را به دوران صدام بازگرداند , انجام مي دهند و به همين دليل
هم با تروريستهايي نظير زرقاوي هماهنگ شده اند و به عمليات كور عليه
مردم كوچه و خيابان مبادرت مي ورزند كه اين امر را به آنها القا كنند
حضورشان در انتخابات چيزي را تغيير نخواهد داد. زرقاوي اخيرا در نواري
صوتي كه در اينترنت پخش شد , تهديد كرد كه عليه انتخابات در عراق يك
جنگ سهمگين براه اندازد . (7 )
سني ها در رژيم صدام با اينكه در اقليت بودند , اما همواره حاكميت در
عراق را در دست داشتند و اكنون نمي خواهند اين حاكميت تاريخي را از
دست بدهند و به نظر مي رسد حضور اشغالگران و شرايط ناامن ايجاد شده
بهانه اي بيش براي عدم شركت آنان در انتخابات نباشد چرا كه اگر مطمئن
بودند حاكميت را به دست خواهند آورد , شركت در انتخابات را ترجيح
مي دادند. با آنكه شيخ الازهر (محمدطنطاوي ) طي يك بيانيه از قشرهاي
مردم عراق بخصوص اهل تسنن اين كشور خواست فعالانه در انتخابات
مشاركت داشته باشند , 7 اما به نظر مي رسد اين امر هيچ تغييري در تصميم
هيئت علماي اهل سنت نداشته باشد . (8 )
برخي ملي گرايان سني مذهب در عراق به دليل نبودن امنيت خواهان
تعويق انتخابات بوده اند , اما گروههاي شيعه معتقدند كه تعويق انتخابات به
علت نبود امنيت نمي تواند درست باشد زيرا شواهدي وجود ندارد كه در
آينده وضع امنيتي بهبود يابد. از سوي ديگر مسائل امنيتي و ناآراميها در
بخشهايي از عراق كه شدت بيشتري داشته مردم را از موضوع انتخابات دور
كرده است كه عمده اين مناطق نيز در بخشهاي سني نشين است . هرچند
گروهي از مردم اين مناطق به انتخابات نگرش مثبتي دارند ولي از جزئيات آن
و برنامه احزاب و حتي افرادي كه در اين انتخابات شركت مي كنند , اطلاع
درستي ندارند. شبكه خبري سي .ان .ان طي گزارشي كه از مناطق سني نشين
ارائه داده است , اعلام كرد كه برخي از مردم اين مناطق حتي از مكان
راي گيري هم اطلاع درستي ندارند و در ميان آنها افرادي هستند كه فقط به
نامزدهاي مورد نظر خود مثل بزرگان قبايل و شيوخ مورد اعتماد در اين
بخشها راي خواهند داد9. با اين وجود مردم اين مناطق بيشتر از افزايش
قيمت نفت و پست هاي بازرسي آمريكايي بحث مي كنند تا درباره انتخابات .
اما عدم شركت اهل تسنن در انتخابات يكي از مهمترين دغدغه فكري
سياستمداران عراقي و آمريكائيها مي باشد زيرا كه اين امر منجر به آن خواهد
شد كه اين اقليت 35 درصدي حتي به اندازه نفوذ خود در عراق از قدرت
سهمي نبرد. در اين مورد فلاح النقيب وزير كشور عراق درباره بروز جنگ
داخلي در كشور هشدار داده است كه در صورت تحريم انتخابات توسط
اقليت مسلمان اهل سنت , خطر وارد شدن عراق به ورطه جنگ داخلي
وجود دارد10. مالك دوهان الحسن وزير دادگستري دولت موقت عراق از
شيعيان عراق خواست كه به اقليت سني اجازه داده شود در حكومت آينده
عراق مشاركت داشته باشند11. وي نيز جز سياستمداراني است كه براي
يافتن راه حل براي مشكل سني ها خواستار تعويق انتخابات شده بود.
اما مجلس اعلاي انقلاب اسلامي عراق كه يك گروه شيعه مي باشد با
تاكيد بر نقش آتي سنيها در حيات سياسي عراق از آنها خواست كه در
انتخابات شركت نمايند. اين گروه وعده داد حتي اگر سنيهاي عراق در
انتخابات برنده نشوند به معني آن نخواهد كه در حاكميت حضور نخواهند
داشت 12.
البته افرادي مانند « غازي الياور » كه رئيس جمهور عراق و از اهل سنت
است به صورت فعال در انتخابات شركت كرده و ليستي نيز به نام « حزب
العراقيون » را كه ائتلاف او با برخي عشاير سني است , ارائه داده است .
سني هاي ديگري مانند « عدنان پاچه چي » و « نصير چادرچي » ليست
جداگانه اي معرفي كرده اند.
حضور يا عدم حضور اهل تسنن در انتخابات عراق با توجه به نفوذ
اندك احزاب و گروههاي سني به موضوع پيچيده اي تبديل شده است كه تا
روز انتخابات نمي توان در مورد آن پيش داوري كرد.
برخلاف اهل تسنن عراق , شيعيان و مرجعيت شيعه با توجه به اينكه
اكثريت 60 درصدي دارند و در تمام طول تاريخ عراق از حقوق خود محروم
بوده اند , اين انتخابات را زمينه احقاق حق خود قلمداد مي كنند. آنها
اميدوارند به حق طبيعي خود برسند و به همين دليل ليست واحدي را براي
انتخابات معرفي كرده اند. فهرست « ائتلاف عراق واحد » از نخستين ,
قدرتمندترين و فراگيرترين فهرستهاي انتخاباتي در عراق به شمار مي رود.
كميته 6 نفره اي كه آيت الله سيستاني تشكيل داده بود با نظارت ايشان اين
فهرست 228 نفري را تهيه كرد .
فهرست انتخاباتي « ائتلاف عراق واحد » شامل نامزدهايي از همه اقوام و
مذاهب و گرايش هاي سياسي عراق است و نام سيدعبدالعزيز حكيم رئيس
مجلس اعلاي انقلاب اسلامي عراق در صدر آن قرار دارد.
در اين فهرست به جز گروه صدر بقيه گروههاي شيعه حضور دارند در
اين ليست علاوه بر شيعيان , اسامي نامزدهاي 25 حزب و دهها نماينده
مستقل شامل سني ها , كردها و تركمن ها گنجانده شده است . به طور دقيق تر ,
اين فهرست شامل برخي شخصيتهاي مستقل سني , يك حزب تركمن و
چهار شيعه كرد است . در اين فهرست همچنين 26 نامزد اهل سنت نيز وجود
دارد.
در فهرست انتخاباتي « ائتلاف عراق واحد » نام 7 نفر از اعضاي شوراي
منحل شده حكومت انتقالي , 4 نفر از وزراي سابق , 4 نفر از اعضاي مجلس
موقت كنوني , 31 نفر از رهبران احزاب و گروههاي سياسي , 9 نفر از علما , 9
نفر از بزرگان عشاير و 34 نفر از تكنوكرات ها و متخصصان و متنفذان ديده
مي شود.
همچنين يك سوم اعضاي اين فهرست را زنان تشكيل مي دهند. نظر به
اينكه ترتيب قرار گرفتن نامزدها در فهرست هاي انتخاباتي بسيار مهم است
افرادي كه نامشان در ابتداي فهرست « ائتلاف عراق واحد » آمده است
موقعيت خوبي براي راهيابي به مجمع ملي 275 نفري عراق دارند .
از عمده گروههاي كه در انتخابات مجلس ملي عراق شركت خواهند
نمود اكراد شمال اين كشور مي باشند . شمال عراق كه از سال 1371 پس از
خروج اين منطقه از سيطره صدام به صورت مستقل اداره مي شود , آمادگي
بيشتري را براي حضور در انتخابات دارد. تنها مشكل كردها مسئله كركوك
است كه هنوز حل نشده باقي مانده و به زمان بيشتري احتياج دارد. رهبران
كرد اخيرا نه به عنوان تحريم انتخابات , بلكه براي تعويق آن وارد عمل
شدند. آنها بر اجراي ماده پنجاه و هشت قانون اساسي موقت تاكيد كرده اند
كه در آن پايان وضعي كه رژيم صدام با اخراج كردها و تشويق به استقرار
اعراب در اين منطقه بوجود آورد , پيش بيني شده است .
مسعود بارزاني رئيس حزب دمكرات كردستان عراق در فهرست
انتخابات « پارلمان » كردستان عراق » ثبت نام كرده است ولي در فهرست
نامزدهاي « مجلس ملي عراق » شركت ندارد.
در كردستان عراق براساس هر 35 هزار نفر , يك نفر انتخاب مي شود .
جمعيت كردستان عراق 3 ميليون و 700 هزار نفر است . در كل عراق نيز به
ازاي هر صد هزار نفر يك نفر نماينده درنظر گرفته شده است . كردها در اين
انتخابات ليست واحد 76 نفري داده اند كه مركب از 26 عضو اتحاديه
ميهني , 26 عضو حزب دمكرات و 24 عضو از احزاب ديگر هستند . همچنين
در انتخابات پارلمان محلي مناطق كردنشين شمال عراق دو فهرست
انتخاباتي براي كسب 111 كرسي پارلمان محلي مناطق كردنشين رقابت
مي كنند.
در فهرست نامزدهاي مجلس ملي عراق كه توسط اكراد شمال اين كشور
تهيه شده است تقريبا تمامي گروههاي كرد در آن حضور دارند و اين
فهرست در واقع يك ليست ائتلافي است . علاوه بر دو حزب اصلي كردستان
عراق , شخصيتهايي به نمايندگي از كردها , آشوريها , تركمنها , اعراب و
شخصيتهاي ساكن بغداد وجود دارد. در اين فهرست همچنين نام « جلال
طالباني » در صدر و نام « روژ نوري شاويس » معاون رئيس جمهور موقت
عراق در رديف دوم است . همچنين نام دو تن از اعضاي شوراي منحل شده
انتقالي عراق در فهرست فوق ديده مي شود.
منابع :
1 ـ خبرگزاري جمهوري اسلامي به نقل از شبكه خبري سي . ان . ان ـ
83,10,21
2 ـ واحد مركزي خبر به نقل از شبكه خبري سي . ان . ان ـ 83,11,3
3 ـ واحد مركزي خبر ـ 83,11,3
4 ـ خبرگزاري فرانسه ـ 83,10,26
5 ـ خبرگزاري جمهوري اسلامي به نقل از شبكه خبري سي . ان . ان ـ
83,11,4
6 ـ خبرگزاري جمهوري اسلامي به نقل از شبكه تلويزيون العربيه ـ
83,11,2
7 ـ خبرگزاري فرانسه ـ 83,11,4
8 ـ خبرگزاري رويترز ـ 83,10,23
9 ـ واحد مركزي خبر ـ 83,11,2
10 ـ واحد مركزي خبر ـ 83,10,29
11 ـ شبكه تلويزيوني العربيه ـ 83,11,3
12 ـ واحد مركزي خبر ـ 83,11,1
و با استفاده از تلكسهاي خبرگزاري جمهوري اسلامي و واحد مركزي خبر
درباره انتخابات ملي عراق
صدام در تمامي انتخاباتي كه در دوران حكومتش برگزار
مي شد , تنها كانديد مطرح بود و هر بار گفته مي شد كه وي
نزديك به صد درصد آرا را به خود اختصاص داده است !
انتخابات در عراق پيش از دهه 1330 با دادن وعده غذا و
پرداخت 50 تا 100 دينار پول به ريش سفيدان برگزار مي شد و
هدف اين بود كه ريش سفيدان تشويق به كشاندن مردم به پاي
صندوقهاي راي شوند
در يازدهم بهمن ماه سه انتخابات « مجلس ملي عراق » ,
« پارلمان كردستان عراق » و انتخابات اعضاي « شوراهاي
استان » به طور همزمان برگزار مي شود
از آنجايي كه آمار جمعيتي رسمي در عراق وجود ندارد ,
سركوپنهاي ارزاق عمومي مبناي اصلي ثبت نام راي دهندگان
در حوزه هاي انتخابيه خواهد بود
طبق برآوردهاي اوليه بيش از 14 ميليون نفر در داخل
عراق و حدود يك ميليون و 260 هزار نفر در خارج از اين كشور
مي توانند در انتخابات شركت كنند
در انتخابات « مجلس ملي عراق » هر راي دهنده فقط
مي تواند به يك ليست انتخاباتي راي دهد و گزينش افراد از
فهرست هاي مختلف ممكن نيست
مسئوليت برگزاري انتخابات عراق برعهده « كميسارياي
عالي انتخابات » است كه به دستور « پل برمر » آمريكايي و تحت
عنوان « امريه شماره 92 » در تاريخ دهم خرداد ماه گذشته
تشكيل شد
قرار است ناظراني از كشورهاي استراليا , كانادا , دانمارك ,
مصر , فرانسه , آلمان , ايران , اردن , هلند , سودان , تركيه ,
امارات , انگليس و آمريكا بر انتخابات عراق نظارت كنند
در انتخابات يازدهم بهمن ماه عراق گرچه سعي شده تمامي
قواعد مربوط به يك انتخابات آزاد رعايت شود , اما حضور
بيش از 130 هزار نيروي اشغالگر در اين كشور , سالم بودن آن
را زير سئوال مي برد
كيسينجر : در صورت تشكيل حكومت مذهبي شيعه در عراق ,
احترام به وحدت و يكپارچگي اين كشور سودي براي آمريكا
ندارد.... حضور غير تاثيرگذار بر آينده عراق نفعي براي
آمريكا نخواهد داشت
نظاميان آمريكايي و انگليسي براي ادامه حضور خود در
عراق آنقدر بهانه دارند كه حتي تشكيل مجلس ملي و دولت
دائمي نيز نمي تواند منجر به خروج آنها از اين كشور شود
