|
پژوهشي در قدرت
|
كتاب « پژوهشي در موضوع قدرت : انواع , منابع , پيامدها و كنترل آن » را
محمد حسين اسكندري و اسماعيل داراب كلايي تاليف كرده اند و پژوهشكده
حوزه و دانشگاه آن را در 387 صفحه منتشر نموده است . در فهرست كتاب
مذكور عناوين زيرديده مي شود : جايگاه قدرت در عرضه تفكر , جايگاه قدرت در
حقوق اساسي , پيشينه تاريخي مبحث قدرت , كليات و مفاهيم , رابطه قدرت با
اخلاق , نگاه بدبينان به سياست , نگاه خوش بينان به سياست , اخلاق و
قدرت طلبي , رابطه قدرت و دين , تاثير دين بر قدرت , كيفيت تاثير دين بر قدرت ,
دين و قدرت سياسي , قدرت برخاسته از دين , انواع قدرت , قدرت از ديدگاه
روابط بين الملل , پيوند سياست و قدرت , منابع قدرت , ايمان و قدرت ,
پيامدهاي قدرت , كنترل قدرت و عناوين متعدد ديگر.
در خصوص كنترل قدرت و مبارزه با فساداجتماعي , در اسلام بيش از هر
عامل ديگري , بر شرايط اخلاقي تاكيد مي شود. در اسلام راجع به مساله
حكومت , رهبري جامعه , عدالت اجتماعي و مبارزه با ظلم و فساد و فحشا ,
حساسيت فراواني وجود دارد.
از يك سو , آيات قرآن برحاكميت عدالت بر جامعه تاكيد فراوان كرده , در
آيه اي اصولا حكمت , هدف و علت بعثت پيامبران را اجرا و حاكميت عدالت
معرفي مي كند , آنجا كه مي فرمايد : « لقد ارسلنا رسلنا بالبينت و انزلنا معهم الكتب
و الميزان ليقوم الناس بالقسط و انزلنا الحديد فيه باس شديد منفع للناس , » به
يقين پيامبران خود را همراه با معجزات فرستاديم و همراهشان كتاب و ميزان
(قانون , معيار و ملاك حقانيت ) نازل كرديم تا مردم بر اساس عدالت و انصاف
زندگي كنند و آهن را فرو فرستاديم كه در آن , سختي و شدت و صلابت وفوايدي
براي مردم وجود دارد » .
در آيه ديگري در خصوص برنامه خود پيامبر اسلام مي فرمايد : « فلذلك فادع
و استقم كما امرت و لاتتبع اهواهم وقل امنت بما انزل الله من كتب و امرت
لاعدل بينكم الله ربنا و ربكم لنا اعملنا و لكم اعملكم لاحجه بيننا و بينكم . » پس
بدين لحاظ (مردم را به سوي خدا) دعوت كن و چنانكه ماموريت داري , در اين
راه استقامت داشته باش و از خواسته ها و هواهاي نفسانيشان (كه منشا ظلم و
ستم به ديگران مي شود) پيروي مكن و بگو ايمان آورده ام به آن كتابي كه خداوند
فرو فرستاده است و از طرف خدا مامورم كه عدالت را در ميان شما به اجرا در
آورم » .
از سوي ديگر , به مبارزه با ظلم و ستم و فساد فرمان مي دهد و عمده ترين
فلسفه و علت تشريع جهاد را مبارزه با ظلم و ستم مي داند , چنانكه در يكي از
آيات مي فرمايد : « وما لكم لاتقتلون في سبيل الله والمستضعفين من الرجال و
النسا والولدن الذين يقولون ربنا اخرجنا من هذه القريه الظالم اهلها و اجعل لنا
من لدنك وليا واجعل لنا من لدنك نصيرا , » چرا در راه خدا نمي جنگيد و به
خاطر مستضعفان و ستم ديدگان از مردان , زنان و كودكان مبارزه نمي كنيد. كساني
كه مي گويند : بار پروردگارا! از اين شهرو ديار و جامعه اي كه مردمش ستمكارند ما
را خارج كن و از نزد خود براي ما يار و ياور و رهبري قرار بده » .
از جهت سوم , خداوند در برنامه هاي سياسي , حقوقي و قوانين كيفري دين ,
مبارزه با فساد را مطرح كرده و براي فسادگران در زمين و كساني كه راه تعدي و
تجاوز به ديگران را در پيش گرفته و حقوق انساني ديگران را رعايت نكنند ,
مجازاتهاي سختي را پيش بيني مي كند. از آن جمله مي فرمايد : « انما جزواالذين
يحاربون الله و رسوله و يسعون في الارض فسادا ان يقتلو او يصلبوا او تقطع
ايديهم و ارجلهم من خلف او ينفوا من الارض ذلك لهم جزي في الدنيا و لهم
في الاخره عذاب عظيم , » به يقين كيفر و مجازات كساني كه با خدا و رسولش
مي جنگند و در زمين به فساد مي كوشند , اين است كه كشته يا به دار شوند , يا
دست و پايشان بريده شود. و يا از آن سرزمين تبعيد و نفي بلد شوند. اين عذاب
و خواري آنها در دنيا است و در آخرت هم عذاب هولناكي در انتظارشان خواهد
بود. »
در واقع مي توان از آيه چنين فهميد كه سعي در فساد , همان جنگ با خدا و
رسول , و ستير باخدا و رسول , همان سعي و تلاش در فساد و فسادانگيري است .
از جهت چهارم , قرآن كريم , پادشاهان ستمگر را محكوم مي كند , كساني كه
در طول تاريخ قدرت طلبي را پيشه خود ساخته , در چارچوب قوانين الهي و
ديني و فطري قرار نگرفته و به حقوق ديگران تجاوز كرده اند.
خداوند براي مبارزه و سركوب اين ستمگران و آنان كه از قدرت خود سو
استفاده كرده و به فساد در زمين مي پرداختند , پيامبران را مي فرستاد. يكي از اين
طاغوتيان فرعون است كه قرآن كريم در باره او مي فرمايد : « ان فرعون علا
في الارض و جعل اهلها شيعا يستضعف طايفه منهم يذبح ابناهم و يستحي نساهم
انه كان من المفسدين . و نريد ان نمن علي الذين استضعفو في الارض و نجعلهم
ائمه و نجعلهم الوارثين . و نمكن لهم في الارض و نري فرعون و همن و جنودهما
منهم ماكانو يحذرون , » فرعون در آن سرزمين (مصر) تكبر , گردن كشي , برتري
جويي و قدرت طلبي آغاز كرده و ساكنان آنجا را فرقه فرقه ساخته , طائفه اي از
آنها را به ضعف و زبوني كشانده , پسرانشان را سر مي برد و زنانشان را زنده
مي گذارد كه او از تبهكاران و مفسدان است و ما خواستيم بر آنان كه در زمين
خوار شده اند , منت گذاريم و آنان را پيشوايان (مردم ) و وارثان (حكومت ) قرار
دهيم و در زمين , به قدرت و تمكن برسانيم و به فرعون , هامان و لشكريانشان
آنچه رااز آن خائف و ترسان بودند و مي ترسيدند , بنمايانيم . »
در اين آيه , قدرت طلبي و سواستفاده از قدرت كه معنا و مفهوم آن , تجاوز از
شرع و قوانين آسماني و تعدي به حقوق ديگران , به منظور دستيابي به قدرت و
ثروت نامشروع است , به صراحت مطرح شده و نشان مي دهد در صورتي كه
فساد , تباهي و سواستفاده از قدرت فضاي جامعه را فراگيرد و قدرت طلبي و
ثروت طلبي , افراد را از حقوق ديگران غافل كند و در باره سرنوشت ضعيفان و
شهروندان بي اعتنا و بي توجه بسازد , در چنين وضعي سنت الهي بر اين است كه
گروه ها و افراد ديگري را به مبارزه با چنين وضعي دعوت كند و بدين وسيله ,
ضعيفان را از چنگال قدرتمندان بي رحم و متجاوز برهاند و آنان را از اريكه
قدرت به زير كشد و به جاي آنها , قدرت اجتماعي را به انسانهاي صالح و
وارسته بسپارد.
طبيعي است در اين صورت , ضعيفان و ستم ديدگان كه از ظلم و ستم به جان
آمده اند و به درگاه خدا پناه مي برند تا يار و ياوري براي نجاتشان بفرستد , در
واقع نيازمند رهبري الهي , وارسته و شايسته هستند تا با رهبري وبسيج آنان و
مبارزه با طغيان گران و ستم پيشگان , بتواند ظلم , ستم و فساد حاكم برجامعه را
ريشه كن كند. در چنين وضعي است كه خداوند پيامبران و رهبران الهي را براي
هدايت و رهبري آنان مي فرستد.
چنانكه موسي رابه جنگ با فرعون فرستاد. خلاصه و عصاره و مبارزه
پيامبران با پادشاهان و قدرتمندان و زمامداران اين است كه همه آنها بايد
فرمانبردار قانون خدا باشند و قدرتشان در چارچوب احكام الهي كنترل شود و
دراين صورت است كه فساد ريشه كن خواهد شد.
طبيعي است كه شرايط علمي , به تنهايي براي كنترل قدرت كافي نيست و
همان طور كه پيش از اين گفتيم , هيچ يك از عوامل كنترل قدرت حقوقي ,
اجتماعي و علمي كه نام برده اند , به تنهايي و بدون شرايط اخلاقي , نمي تواند
موثر و مفيد باشد.
بنابر اين مي توان گفت : در ميان عوامل كنترل قدرت , شرايط اخلاقي و
ويژگيها و فضيلتهاي انساني , از همه موثرتر و مفيدترند و تاثيرشان چشم گيرتر
است . از اين جاست كه اسلام , منابع ديني و آيات و روايات , بيشتر بر شرايط
اخلاقي مثل عدالت , تقوا , شجاعت و عطوفت و اهميت آنها تاكيد كرده اند.
يكي از شرايط مهم اخلاقي كه اسلام و انديشمندان مسلمان وجود آن را
براي رهبر مسلمانان ضروري دانسته اند , عدالت است . آنها معمولا عدالت را به
ملكه اي تعريف مي كنند كه شخص را از ارتكاب هر گونه گناه و تجاوز به حقوق
ديگران و فساد و سواستقاده از قدرت باز دارد به سخن ديگر , عدالت آن است كه
هر چيزي را در جاي مناسب خود قرار دهند. علي (ع ) در اين مورد فرمود : « العدل
يضع الامور مواضعها » عدالت , هر چيزي را در جاي خود قرار دادن و از جمله
رعايت به جاي حقوق افراد و اعضاي جامعه است .
در اين مورد , رعايت عدالت در حكومت ديني تا آنجا حايز اهميت است كه
خداوند در قرآن , فلسفه بعثت پيامبران را به برپايي قسط و حاكميت عدل بر
جامعه ارتباط داده , مي فرمايد : « لقد ارسلنا رسلنا بالبينت و انزلنا معهم الكتب و
الميزان ليقوم الناس بالقسط , » به يقين فرستاده هاي خود را همراه با معجزات
فرستاديم و با آنها كتاب و قانون نازل كرديم تا آنكه مردم عدل و داد را به پا
دارند » .
بديهي است شايسته ترين كسي كه بايد به اين امر مهم , هم در جامعه و هم در
زندگي شخصي خود اقدام كند , رهبر جامعه خواهد بود كه اگر فردي ستمگر
باشد , ظلم و تعدي او به تناسب قدرتي كه در اختيار دارد , بسيار گسترده و فراگير
خواهد بود و قابل مقايسه با تجاوز افراد عادي و معمولي نيست .
علي (ع ) در رعايت عدالت و اقامه قسط به ويژه در زمان حكومت و
زمامداري خود بر جامعه اسلامي , برترين الگو و نمونه حكومت عدل است و
تاريخ , نمونه هاي شگفت انگيزي از رفتار عادلانه , به ويژه در زمان حكومت از آن
حضرت نقل كرده است . آن حضرت , هم در مسائل اقتصادي و مصرف
بيت المال , هم در موقعيت قضاوت و داوري وهم در اجراي قانون و حدودالهي و
به طوركلي در همه شئون زندگي , با اهتمام و جديت فراوان و سخت گيري بسيار ,
عدالت را رعايت مي كرد , هرچند در بسياري موارد , عدالت او براي ديگران قابل
تحمل نبود و گاه دردسرها و مشكلات عمده اي براي آن حضرت ايجاد
مي كردند...
در ميان عوامل مهار كننده قدرت , عنصر اخلاق و فضيلت هاي
انساني , از همه موثرتر و مفيدترند و تاثيرشان چشم گيرتر است . به
همين دليل , اسلام و منابع ديني و آيات و روايات بر عناصر اخلاقي
مثل عدالت , تقوا , شجاعت و عطوفت تاثير فراوان دارد.
|
روايت عشق
|
كتاب « روايت عشق » را كه خاطراتي از شهداي استان خراسان است , سيمين
وهاب زاده مرتضوي بازنويسي كرده و انتشارات شاهد آن را در 120 صفحه
منتشر نموده است . عناوين برخي از خاطرات كتاب مذكور چنين مي باشد : تنها با
خدا , گرماي محبت , ميهمان ناخوانده , هر خرما يك اشرفي , جواز قبولي , بارش
عشق , طوفان افشاگر , پند پير , آهوي رميده و... بعنوان نمونه , يكي از خاطرات را
كه « هر خرما يك اشرفي » نام دارد , درج مي كنيم :
درخت خرمايي در منطقه ي درگيري بود كه محصول زيادي داشت .
محمدصادق مي گفت : « من بايد از خرماي اين درخت براي بچه هاي گردان
بياورم » . همه او را از اين كار منع مي كردند و مي گفتند : « درخت در معرض ديد
دشمن است , اگر بالاي درخت برروي حتي با سلاح كمري هم مي توانند تو را
بزنند. »
ولي او تصميم خودش را گرفته بود.
روزي كه عازم حركت بوديم , مسير عبور ما از كنار درخت خرما بود ,
گفت : « بچه ها. صبر كنيد بروم برايتان خرما بياورم » .
گفتيم : « اگر هر دانه ي خرما يك اشرفي بيرزد اين جا نمي مانيم . »
گفت : « پس شما برويد. من به دنبالتان خواهم آمد. »
چند ساعت بعد رزمنده ها با تعجب ديدند كه او آمد. محمدصادق كيسه اي به
وزن 20 ـ25 كيلو خرما را به دنبال خود مي كشيد .
|
خاطرات حجه الاسلام دعاگو
|
كتاب « خاطرات حجه الاسلام محسن دعاگو » را زهره كلاچيان تدوين كرده و
انتشارات مركز اسناد انقلاب اسلامي آن را در 416 صفحه منتشر نموده است . در
فهرست كتاب مذكور عناوين زير ديده مي شود : آغاز فعاليت هاي تبليغي و
سياسي , آشنايي با آيت الله خامنه اي , سفرهاي تبليغاتي و سياسي , آشنايي با
آيت الله هاشمي رفسنجاني , كوچ به تهران , آشنايي با شهيد بهشتي , شهيد
بهشتي و تدوين كتب ديني , دستگيري در قم و انتقال به زندان كميته مشترك ضد
خرابكاري , انتقال به زندان قصر , انتقال به زندان اوين , رويدادها و جريان هاي
اول انقلاب , تاسيس حزب جمهوري اسلامي و ورود به آن , مسئوليت كميته
انقلاب اسلامي , فعاليت در آموزش و پرورش , مسئوليت در صدا و سيما و....
|
دل و دريا
|
كتاب « دل و دريا » را كه مجموعه شعري از سروده هاي عباس براتي پور
است , انتشارات سوره چاپ كرده است . در فهرست كتاب مذكور عناوين زير
ديده مي شود : سال سبز بهاران , چراغ اشك , دولت گل , عشق و زيبايي , صداقت
محض , ظهر عطش , بگذار تنها بگريم , ضريح نوراني , نگاه سبز , ناموس خدا ,
چشمان مست , خم انتظار , مدهوش عطش , در هواي عاطفه , شوق ديدار , ذكر
جميل , غروب سپيده , شهيد عشق , گلاب اشك , غدير خم , پگاه غم و...
|
كمپ 9
|
كتاب « كمپ 9 » را سرفراز عبداللهي نوشته و انتشارات اميد آزادگان آن را در
76 صفحه منتشر كرده است . كتاب مذكور شامل پنج خاطره از آزادگان است . نام
اين خاطرات چنين مي باشد : تعبير خواب , يك روز و يك عمر , ساواك بغداد ,
سيف الله و كمپ 9
|
بازنويسي فيلمنامه
|
كتاب « بازنويسي فيلمنامه » را عباس اكبري ترجمه كرده و انتشارات سوره آن
را در 280 صفحه منتشر نموده است . در فهرست كتاب مذكور عناوين زير ديده
مي شود : ساختار داستان , پرورش فكر , شخصيت پردازي , بررسي ويژه , خلق
صحنه , خلق اسطوره , پيداكردن كشمكش , كاركردهاي شخصيت و...
|
خاطرات حجه الاسلام پورهادي
|
كتاب « خاطرات حجه الاسلام پورهادي » را عبدالرضا احمدي و سيده
معصومه حسيني تدوين كرده اند و مركز اسناد انقلاب اسلامي آن را در 260
صفحه منتشر نموده است . در فهرست كتاب مذكور عناوين زير ديده مي شود :
زندگي نامه , فضاي سياسي كشور در زمان تحصيل , اختناق حاكم در دوره رضا
شاه , سفر به عتبات عاليات , وضعيت حوزه علميه تا فوت آيت الله بروجردي ,
وفات آيت الله بروجردي و طرح مرجعيت امام , علماي نجف آباد و ديگر
شخصيت ها , ويژگي ها و خصوصيات مرحوم نواب صفوي , رابطه امام و علما در
صحنه مبارزه , اصلاحات ارضي و موضع حضرت امام , اقامت در اهواز , نقش
شركت نفت اهواز در انقلاب , تحصن علماي اهواز در عباسيه و...
|
حكومت اسلامي
|
شماره 33 مجله « حكومت اسلامي » از سوي دبيرخانه مجلس خبرگان
رهبري منتشر شده است . در فهرست شماره 33 مجله حكومت اسلامي عناوين
زير ديده مي شود : نظارت و پرسش گري , بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامي در
ديدار اعضاي مجلس خبرگان , فلسفه نظارت , بررسي پارادوكس و نظارت و
مشروعيت سياسي , دلايل عقلي و نقلي امر به معروف و نهي از منكر , مهار دروني
قدرت رهبري در حقوق اساسي , نظارت بيروني در نظام هاي سياسي , مهار
قدرت سياسي در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران , بررسي فقهي شرايط
امر به معروف و نهي از منكر , شرايط و موانع نظارت , امر به معروف و نهي از
منكر در انديشه اسلامي و...
|
علوم حديث
|
شماره 33 فصلنامه علمي و تخصصي « علوم حديث » با عناوين زير منتشر
شده است : مراكز حديثي شيعه , اصول آل الرسول , بررسي سند چند حديث
مشهور , زنان محدث در قرن ششم , نقد و بررسي قواعد و صنع شناسي در المنار
اين قلم , كتاب شناسي كتاب هاي الوافي و وسائل الشيعه و بحارالانوار ,
ماخذشناسي توصيفي اصول اربعمئه , درنگي در روياي خلوص , در ساحت
فيض , يادكردي از يك خادم احاديث اهل بيت عليهم السلام (استاد علي اكبر
غفاري ) و....
|
ميقات حج
|
شماره 49 فصلنامه فرهنگي و اجتماعي و سياسي و تاريخي « ميقات حج » با
عناوين زير منتشر شده است : اسرار و معارف حج , مناسك حج در كتاب
خداوند , حج چيست و حاجي كيست , ماموريت هاي مشكوك در سرزمين هاي
مقدس , ساختمان سازمان حج و زيارت , ارزيابي اجراي طرح قرباني در چهار
سال متوالي , سفرنامه فرامرزي , سفرنامه تحفه الحرمين , تصرف مسجدالحرام در
سال 1349 و ...
|
مطالعات راهبردي
|
مطالعات راهبردي از سوي پژوهشكده مطالعات راهبردي منتشر شده است .
در فهرست اين فصلنامه عناوين زير ديده مي شود : مرزهاي گفتماني نظريه
اسلامي امنيت و گذار از جامعه جاهلي به جامعه اسلامي , درآمدي بر مبناي
نظري « ضد ـ دولت .. , طرح خاورميانه بزرگ و امنيت ملي جمهوري اسلامي
ايران , منطقه گرايي و ايران و آسياي مركزي , تحليل امنيت در پارادايم هاي حاكم
بر روابط بين الملل , عربستان سعودي و سيستم جديد قدرت در خليج فارس ,
جامعه آنارشيك , جنبش هاي اسلامي و ثبات سياسي در جهان عرب , هويت و
سياست خارجي در خاورميانه
و...
|
حديث زندگي
|
شماره 19 دو ماهنامه « حديث زندگي » با عناوين زير منتشر شده است :
روزها و رازها , آيين جوانمردي , درنگي در مدارا , نماز علي (ع ) , حديث مروت ,
مشكلات رواني در آينه ارتباطات , كنار آمدن با نوشتن و جهان , درس هاي زندگي
و عناوين متعدد ديگر.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|