روزنامه جمهوري اسلامي 13/10/1383 صفحه سرمقاله
درسهاي تسونامي


بسم الله الرحمن الرحيم
رويدادهاي طبيعي جهان به هر دليل كه رخ داده باشند , همگي زمينه هاي خوبي براي مطالعه انسان در آفرينش هستند. اين مطالعه و تامل ميتواند انسان را متوجه حقير بودن خود در برابر عظمت خدا و مخلوقات خدا نمايد. اگر انسان ها از طريق اين مطالعه به اين نكته پي ببرند كه بايد دست از طغيان بردارند و خود را در همان اندازه اي كه هستند ببينند , دستاورد بسيار ارزشمندي است . دعوت قرآن كريم از انسان براي سير در آفاق و انفس و مطالعه رويدادها و تاريخ نيز همين هدف را دنبال مي كند و البته همواره ابزارها و امكانات چنين مطالعه اي نيز براي انسان فراهم است .
زلزله شديد آسياي جنوب شرقي كه 7 كشور را دچار حادثه كرد و در اندونزي و هند و تايلند و سريلانكا تلفات و خسارات زيادي برجاي گذاشت و قربانيان زيادي گرفت , يكي از رويدادهاي مهم طبيعي است كه درسهاي بزرگي با خود دارد. اين زلزله داراي سه موج است كه يكي تكانهاي شديد برخاسته از خود زلزله 8,9 ريشتري با حدود 2 دقيقه طول مدت و صدها پس لرزه است . موج دوم , سيل بزرگ و ويرانگر برخاسته از زلزله ايجاد شده در اعماق اقيانوس است كه « تسونامي » نام دارد. و موج سوم , پديده هاي ويرانگري همچون بيماريهاي عفوني , قحطي و بي خانماني است كه قربانيان زيادي خواهد گرفت . قربانيان موج هاي اول و دوم برابر گمانه زني هاي مسئولان كشورهاي حادثه ديده , از نيم ميليون نفر فراتر خواهد رفت و كارشناسان بهداشت جهاني هشدار داده اند كه قربانيان موج سوم نيز ممكن است به همين تعداد و يا حتي بيش از اين تعداد برسد. بدين ترتيب , اين رويداد طبيعي , بيش از يك ميليون (1,000,000 ) نفر را به كام مرگ برده , صدها هزار خانه را ويران كرده , بيش از نيمي از بزرگترين قاره جهان را دچار حادثه ساخته و حتي تغييراتي در كره زمين بوجود آورده كه هنوز كاملا شناخته شده نيست اما بعضي از آنها از جمله پيدايش تغييراتي در شيب كره زمين آشكار گرديده است .
اين رويداد , هم اكنون با نام و عنوان موج دوم كه « تسونامي » نام دارد شناخته شده و در تاريخ ثبت گرديده است , موجي كه در اثر زلزله (موج اول ) بوجود آمده و پديده هاي مرگبار ديگري (موج سوم ) را نيز خود بوجود آورده است . تسونامي , براي اولين بار است كه فاجعه اي با اين ابعاد وسيع در جهان به بار ميآورد. هرچند اين حادثه نيز مثل همه حوادث جهان بعد از مدتي از يادها ميرود و فقط در لابلاي صفحات كتابها ميتوان سراغ آنرا گرفت , ولي هم اكنون كه ما شاهد آثار تخريبي عظيم اين حادثه هستيم چه خوبست كه درسهائي از آن بگيريم و آنها را در زندگي شخصي و تعامل اجتماعي خود بكار ببنديم .
اولين درس اينست كه ما انسان ها در برابر جهان هستي بسيار كوچك و ناتوان هستيم . امروز انسان افتخار مي كند كه توانسته است به كمك پيشرفت هاي علمي , كرات آسماني را تسخير كند و به اعماق زمين راه يابد و در اوج علوم ارتباطات , زمان مخابره اخبار و ارسال تصاوير را به دورترين نقاط كره زمين به ثانيه ها برساند. در همين حال , همين انسان نتوانسته است حتي يك ثانيه قبل از زلزله سوماترا و تسونامي برخاسته از آن , از اين پديده ويرانگر با خبر شود. اين , نشان دهنده ضعف شديد انسان در برابر طبيعت است , ضعفي كه اگر مورد مطالعه قرار گيرد , ناچيز بودن انسان در برابر خالق طبيعت را به نمايش ميگذارد. علم و اطلاع انسان از ضعف خود , ميتواند او را از بسياري از ضايعات و عوارض ناشي از خودخواهي و غرور مصون نگهدارد.
درس دوم اينست كه قهر و خشم طبيعت را نميتوان با عملكرد انسان ها بي ارتباط دانست . منظور اين نيست كه اين عملكردها تنها علت پديد آمدن چنين حوادثي هستند , ولي انكار اين نكته كه عملكرد انسان ها نيز سهمي در اين پديده ها دارند , انكار واقعيت آشكاري است كه همواره تاريخ به آن شهادت داده است . درهم كوبيده شدن مراكز خوشگذراني بين المللي در سواحل كشورهاي حادثه ديده و كشته شدن هزاران نفر از خارجياني كه براي همين منظور به اين مراكز سفر كرده بودند , اين واقعيت را غيرقابل انكار كرده است . البته اقتضاي هر حادثه طبيعي اينست كه در مسير خود بي گناه و با گناه را يكجا به كام خود ميبرد همانگونه كه از قديم گفته اند : آتش كه گرفت تر و خشك ميسوزد.
و سومين درس اينكه اين پديده علاوه بر انسان هاي معمولي براي قدرتهاي فاسد و طغيانگر جهاني نيز پيام مهمي دارد. پيام اينست كه ابعاد اين حادثه از مجموع قدرت تخريبي كه در اختيار شماست بسيار گسترده تر و عظيم تر است . مهمتر آنكه اين فقط بخشي از قدرت نهفته در طبيعت است و اگر شما اهل عبرت گرفتن باشيد بايد اين واقعيت را درك كنيد كه پيام آشكار پديده « تسونامي » به شما اينست كه شما عاجز و ناچيز هستيد و مثل همه قدرتمندان قبل از خود , اسير خاك خواهيد شد. آيا بهتر نيست قبل از آنكه طغيانتان را فرو بنشانند , دست از طغيان برداريد !