قسمت دوم
دكتر سيدحسين فتاحي معصوم
اهداف و محورهاي دومين همايش ديدگاه هاي اسلام در
پزشكي (اسفند 1375 )
اهداف :
پيگيري مباحث اولين همايش و طرح مباحث جديد
پزشكي و دستيابي به جواب فقهي سئوالات مطرح شده و ارائه
راهكارهاي لازم براي موانع موجود در امور پزشكي و معرفي
فرهنگ غني و فقه پوياي شيعي به كليه آحاد جامعه و نيروهاي
سراسر جهان .
محورها :
محور 1 ـ بررسي احكام شرعي مورد نياز در پزشكي
1 ـ احكام مربوط به پيوند اعضا
1 ـ1 ـ بررسي چگونگي تهيه عضو براي پيوند
1 ـ2 ـ طرح مساله وصيت براي اهداي عضو
1 ـ3 ـ مشكلات موجود در رابطه با پيوند اعضا مختلف
2 ـ1 ـ احكام مربوط به ديات , حدود و قصاص در حرفه ي
پزشكي .
2 ـ2 ـ مشكلات مراكز آموزشي در زمينه مذكور (ديات )
2 ـ3 ـ رابطه ضايعات و اختلالات درماني با حدود و ديات
3 ـ احكام مربوط به سقط جنين
4 ـ احكام مربوط به تنظيم خانواده و تحديد نسل
5 ـ احكام مربوط به ازدواج در بيماريهاي مختلف
6 ـ احكام مربوط به تجويز نسخ و داروها
7 ـ احكام تشريح جسد
7 ـ1 ـ تشريح جسد براي امور آموزش
7 ـ2 ـ تشريح جسد براي تشخيص بيماريها
7 ـ3 ـ تشريح جسد براي پيگيري جرم
محور 2 ـ بررسي و ارائه طريق در مورد اسلامي نمودن
دانشگاههاي علوم پزشكي
محور 3 ـ بحث و بررسي مسائل شرعي كه نياز به كارشناسي
پزشكي دارد :
3 ـ1 ـ مسائل شرعي و اختصاصي بانوان
3 ـ2 ـ مسائل شرعي پيرامون ازدواج , طلاق و فسخ عقد
3 ـ3 ـ مسائل شرعي در مورد بيماريهاي ارثي و
دوجنسي ها
3 ـ4 ـ مسائل شرعي در مورد بيماريهاي رواني
محور 4 ـ اخلاق پزشكي و تاريخ پزشكي در اسلام و ايران
در مراسم افتتاحيه همايش دوم (دومين سمينار
ديدگاههاي اسلام در پزشكي ) رياست دانشگاه علوم پزشكي
مشهد در سخنان خود ضمن خيرمقدم به حضار (علماي
گرانقدر حوزه ها فضلاي گرامي و اساتيد دانشگاهها و پزشكان )
گفت :
« در كشور اسلامي ايران حرفه پزشكي در ميان ساير حرف
بيش از همه بافقه و فتاواي فقهاي ارزشمند اسلام در ارتباط
بوده و همه روزه با آن سروكار داشته و به آن نيازمند است . اين
گردهمايي كه دومين سمينار ديدگاههاي اسلام در پزشكي هفت
سال بعد از اولين آن در كشور است , خود نشانه اي از عطش
زايدالوصف پزشكان مسلمان و اسلام خواهي است كه
مي خواهند وظيفه ي الهي و حدود شرعي و خدايي خود را با
كمك علم الاديان در علم الابدان بيشتر و بهتر بياموزند و
آموزش دهند و عمل كنند. اين وظيفه خطير در واقع به عهده
شما ارباب علم و دين گذاشته شده كه استمداد طبي ما را با
استنباط فقهي خود پاسخ گفته و راهنمايي
فرماييد.
اسلام خواهي دانشمندان و پزشكان مسلمان ما در
گردهمايي قبلي , عامل بسياري از حركتهاي نوين در زمينه ي
اخلاق پزشكي , انطباق امور پزشكي با موازين شرع مقدس ,
حدود و ديات در امور پزشكي گرديده است . »
« وظيفه ما مساعدت و تعيين موضوع و تهيه انبوه
سئوالات و خواسته هايي است كه همه روزه در بخشهاي
مختلف پزشكي مطرح ميگردد و ارائه آنها به شما بزرگواران
(حوزه ها) براي بحث و تبادل نظر و در نهايت ارائه فتوي و
رهنمود از جانب مراجع عظام است كه ان شاالله حاصل
خوبي براي جامعه پزشكي خواهد داشت . »
دبير دومين همايش (دكتر فتاحي ) ضمن ارائه گزارش
مبسوطي از نحوه شكل گيري دومين همايش , تشكيل
كميسيونهاي تخصصي در مشهد و تهران , تهيه سئوالات و
تدوين آن در مجموعه سئوالات و ارسال آن براي دانشگاهها , و
حوزه هاي علميه و مراجع عظام تقليد , وصول مقالات و
نظرات فقهي واعلام آمادگي براي شركت در همايش را ارائه
نموده و نيز بيان كرد كه در ديداري كه عده اي از اعضا هيئت
علمي ـ اجرايي همايش با مقام معظم رهبري داشته و دريافت
رهنمودهاي معظم له (كه قرائت خواهد شد) را براي حضار
تشريح نمود. شيوه اجرايي اين همايش با اولين همايش نيز
متفاوت بوده و آن پخش مباحثات بين اساتيد پزشكي و علماي
حاضر در اجلاس ها بطور همزمان در سه سالن (بدليل كثرت
شركت كنندگان ) بطور زنده صوتي ـ تصويري بر جاذبيت بحثها
افزوده خواهد كرد و در طي سه روز و برگزاري شش اجلاس
مشترك بين حوزه و دانشگاه , تجلي بسيار مبارك وحدت را بار
ديگر به نمايش مي گذارد.
ضمنا شركت كنندگان صرفا مستمع نخواهند بود و
ميتوانند در مباحث با ارائه ديدگاهها و نظرات خود مشاركت
فعال داشته باشند.
مسئول نهاد هماهنگي مقام معظم رهبري در دانشگاه
حجت الاسلام ترابي , رهنمودهاي مقام معظم رهبري حضرت
آيت الله خامنه اي را براي حاضرين قرائت نمود. در اين
رهنمودهاي چنين فرموده اند :
« كاري كه شما شروع كرده ايد , بسيار كار ارزنده اي است .
از كساني چون شما پزشكان مسلمان و متعهد همين توقع
مي رود. شماها جوانان انقلاب و اسلام هستيد , و اين شوق را
من از 25 ـ 30 سال قبل در شما شاهد بوده ام : از همان وقت
شما اظهار مي داشتيد و معتقد بوديد كه پيشرفتهاي پزشكي
مويد نظرات اسلام است . و اين مراتب شوق و عشق شما را
مي رساند. خداوند در پيگيري اين راه توفيقتان دهد.
ايشان در فرازي ديگر فرمودند :
يك نكته اساسي وجود دارد و آن اين كه در بعضي موارد
انسان مشاهده مي كند حكم شرعي با آن چيزي كه امروزه به
نظر يك متخصص مي آيد متفاوت و معارض است . گاهي ممكن
است كه يك فقيه وارد و مطلع با مراجعه مجدد به مدارك يا با
تعريف دقيق يك موضوع از طرف متخصص فتوايش عوض
شود و بنابه فرموده حضرت امام (ره ) اوضاع واحوال باگذشت
زمان در فتواي فقيه و حكم ظاهري فقهي اثر گذارد , اين
اشكالي ندارد. ولي چنانچه حكم فقهي پس از مراجعه مجدد
به مباني و مدارك شرعي و نيز بررسي دقيق موضوع به وسيله
فقه صحيح الفكر بازهم مطابق با نظر و پيشنهاد اهل تخصص
نبود و آن چه شما مي خواهيد به دست نيامد , از آن منفعت
ظاهري بگذريد و بدانيد سود در رعايت حكم شرعي است .
بهرحال , آنجا كه موضوع شرعي براي ما مشخص است و
حكم آن نيز بيان شده است , عمل كنيد , اما اگر ديديد كه جاي
ترديد وتامل است , احتياط كنيد , هر جا ديديد در فتواي فقيه
نكته فهم كه فقه را مي داند , يعني با فقه آشناست حكمي مورد
احتياط و تامل قرار گرفته است , شما هم تامل كنيد و اعتراض
نكنيد , اگرچه بپنداريد كه سود نقد و خوبي را از دست خواهيد
داد. در فراز پاياني رهنمودها فرموند :
موضوع ديگر , موضوع دما ثلاثه كه جز مشكلترين
موضوعات فقهي در باب طهارت است بايد پزشكان متخصص
زن موضوع را براي فقهاي زن تشريح نمايند و اينطور بنظر
مي رسد كه فتواي زن حداقل در اين مورد براي زنان حجت
باشد , زيرا آن مشكلي كه در مساله قضاوت مطرح شده , ظاهرا
در زمينه فتوا مطرح نباشد , خشنودم كه شما را در اين راه
ارزشمند كه راه خدا و راه دين است , مي بينيم از شما تشكر
مي كنم , سلام مرا به دوستان ابلاغ نمائيد. »
پس از قرائت رهنمودهاي مقام معظم رهبري , حضرت
آيت الله خرازي از علماي بزرگوار حوزه علميه قم كه در
همايش اول نيز حضوري چشمگير و فعال داشتند در سخنراني
افتتاحيه دومين همايش بطور مبسوط نكاتي را بيان نمودند كه
به اجمال اشاره مي شود :
« بسيار خرسندم از تشكيل دومين سمينار ديدگاههاي
اسلام در پزشكي , خدمتي كه جامعه اسلامي پزشكان در زمينه
حاكميت احكام اسلامي كردند , يك امتياز بزرگي است . اين
عزيزان بودند كه سمينار اول را تشكيل دادند , آن هم با سوز
اسلام خواهي كه براي همه مشهود است , به خصوص كه مقام
معظم رهبري در رهنمودهاي خود شهادت دادند بر
اسلام خواهي اين عزيزان و اين يك افتخاري است براي جامعه
اسلامي پزشكان , كه بتوانند احكام اسلامي را در امور پزشكي
به دست بياورند و به مرحله اجرا بگذارند.
« بنده به شما بشارت بدهم كه سمينار اول باعث شده در
حوزه علميه قم و شايد بعضي از حوزه هاي ديگر , جمعي از
اساتيد بزرگ مسائل پزشكي را دنبال كنند و رساله هاي مختلفي
بنويسند.
....اين گونه سمينارها فوايد زيادي دارد و مي تواند
زمينه ساز اجراي احكام اسلامي باشد. تجمع شما عزيزان
موجب تشويق ساير دانشمندان در بخشهاي مختلف دانشگاهي
است كه آنان هم در ارتباط با احكام و مباني اسلامي , چنين
سمينارهائي را تشكيل بدهند و با همكاري حوزه هاي علميه در
زمينه هاي اقتصاد و علوم انساني , به پيشرفتهاي لازم برسند ,
البته بايد گفت اين سمينارها تنها يك آشنايي لازم براي طرفين
است , يعني هم دانشگاهيان آشنايي لازم را با مسائل فقهي پيدا
كنند و هم برادران حوزه نسبت به موضوع شناسي و كارشناسي
آن واقف گردند. اين نوع سمينارها تنها زمينه اي است از براي
فتواهاي بعدي كه از مراجع بزرگوار صادر مي شود. »
در همايش دوم شش اجلاس مشترك از فقها و اساتيد
دانشگاهها در طي سه روز صبح و عصر برگزار شد و مسائل
مطرح شده در كتابچه سوالات بطور مفصل به بحث و تبادل نظر
گذاشته شد. مباحثي كه براي اولين بار مطرح ميگرديد كه
بحث ها را جاذب و جالب نموده بود; موضوع مالكيت انسان بر
بدن خود و « وصيت براي اهدا عضو براي تشريح و پيوند
اعضا » , « مرگ مغزي و پيوند اعضا » , « و لوج روح و سقط
جنين در بيماريها و جنين ناقص الخلقه » , « موضوع برص و
ساير عيوبي كه موجب فسخ عقد مي شود » , « دو جنسي ها و
مسائل مربوط به آنها » , « موضوع ديات , تهيه عضو از
محكومين دادگاهها براي پيوند اعضا » , « موضوع بلوغ و
مسائل پيرامون آن » و مسائل متنوع ديگر به بحث گذاشته شد.
آيت الله سيد محمود هاشمي شاهرودي (رياست محترم
فعلي قوه قضائيه ) در روز دوم همايش طي سخناني مفصل
پيرامون اهداف و انگيزه هاي همايش و مباحث فقهي و نحوه
استنباط از موضوعات و صدور فتوا از طرف مراجع پرداختند.
در فرازي از بيانات خود چنين گفتند :
« پيشرفتهاي علمي در علوم تجربي و مخصوصا در علوم
پزشكي ابعاد تازه اي را در رابطه با موضوع اين علم يعني بدن
انسان و روان انسان و جسد انسان و مسائل ديگري كه در
حقيقت موضوع اين علم است ايجاد كرده است , و شايد به كلي
آن شالوده و طرز بحثهاي « علم الابدان » و علوم پزشكي قديم را
دگرگون كرده است .
....يكي از مهمترين اثرات , مسئله احكام و مسائل فقهي
جديدي است كه در رابطه با پيشرفتهاي مورد نظر و نياز
جامعه , حوزه ها و هم دانشگاهها و هم نظام اسلامي قرار
ميگيرد. با پيدايش اين مسائل بعضا مسائل مستحدثه اي شكل
ميگيرد. به طوري كه يك موضوعي قبلا ضمن مسائل و فروع
مباحث علم فقه نبوده , قدرت و امكان تكنيكي آن زمان از نظر
پزشكي اين اجازه را نمي داده كه كسي بتواند مثلا كليه اي را از
شخص سالم به شخص مريض منتقل كند. اين يك مسئله اي
است كه امروزه شكل گرفته است كه قهرا مسائل حقوقي و
فقهي زيادي را به دنبال خود خواهد كشيد كه نياز دارد مورد
بررسي قرار گيرد , هم از نظر حقوقي و قانوني و هم از نظر
فقهي , اصل تجويز اين پيوند جايز است آيا شارع مقدس و
فقه اسلام اجازه مي دهد انساني در بدن خودش اين چنين
تصرفي را بكند و عضوي را ناقص كند و يا عضوي را كم كند
اينكار جايز است
آيا عضو برداشته شده طاهر است ... كسي كه اين پيوند را
انجام مي دهد ديه اي بر او متعلق مي شود نمي شود اينها
بحث هاي فراواني است كه در اين موضوع از نظر فقهي و
حقوقي شكل گرفته و پيدا شده است .
آيا گرفتن مال و وجهي در مقابل واگذاري يك عضو چه
حكمي دارد مي شود خريد و فروش كرد يا نمي شود خريد و
فروش كرد اينها از اثراتي است كه پيشرفتهاي علمي در اين
رشته مهم علوم تجربي يعني علوم پزشكي ايجاد مي شود كه از
نظر فقهي و همچنين قانوني و حقوقي مي بايستي مورد بررسي
قرار گيرد.
نوع ديگر تاثيرپذيري و تاثر علوم فقهي و حقوقي از
پيشرفتهاي علوم پزشكي , تغيير فتوا است .... و سبب مي شود
كه يك موضوع يك حكمي داشته در سابق و خيلي روشن فتوا
داده مي شده , امروز ديگر فتوا در آن موضوع عوض بشود.
در همه علومي كه اثرات متقابل دارد با علم فقه , اين
مهمترين و اساسي ترين و بنيادي ترين كار اين قبيل
گردهمايي ها و سمينارها مي باشد. بنظر من شكل عمومي و كلي
اين سمينارها كافي نيست بلكه نياز به تشكيل كميته هاي
تخصصي تري دارد كه به شكل مشترك و متنوع از نظر نوع
كارشناسي و با وجود فضلاي حوزه , كساني كه آن ديدگاههاي
فقهي را مي توانند تبيين كنند دور هم جمع شوند و به كارهاي
تخصصي شان و كارشناسي هاي لازم ادامه بدهند , بطور مستمر
و تنها يك سمينار عمومي كافي نيست , اين كار براي اعلان
بعضي از نتايج و بعضي از مسائل عمومي شايد بسيار مفيد و
لازم باشد ولي اصل آن كار در آن كميته ها بطور دقيقتر بايستي
انجام پذيرد و از اساتيد حوزه ها و هم از فضلا نيز استفاده كامل
برده شود. »
همانطوري كه بيان شد روند اين همايش بر محورهاي
مورد بحث مي گرديد كه در شش اجلاس صبح و عصر در سه
روز مطرح و به بحث هاي كارشناسي پزشكي و فقهي پرداخته
شد. از موضوعات اساسي و پايه اي كه در زمينه تشريح بويژه
پيوند اعضا و اهدا عضو و از همه مهمتر در افرادي كه دچار
مرگ مغزي شده اند و نياز به اذن يا وصيت فرد قبل از مرگ
مغزي دارد موضوع « مالكيت انسان بر بدن خود » و « موضوع »
وصيت براي پيوند اعضا در كساني كه دچار مرگ مغزي
شده اند مي باشد.
بحث مالكيت بدن انسان و وصيت بطور مفصل مطرح
گرديد و مشكلات و موانع بر سر راه پيوند اعضا نيز تشريح
شد كه عمده سه مشكل مي باشد , يكي برداشتن عضو از فردي
كه دچار مرگ مغزي شده بدون وصيت و يا با وصيت چه
حكمي دارد در ثاني اولياي ميت (مرحوم يا مرحومه ) و
وراث قانوني او ميتوانند مانع كار بشوند و يا معترض پزشكان
تيم پيوند گردند ثالثا از عامل يا عاملين عمل جراحي پيوند ,
ديه ساقط است يا بايد ديه بدهند
در اين موارد فقهاي حاضر در همايش بحثهاي بسيار
خوبي را ارائه دادند و از ناحيه اساتيد پزشكي نيز نقطه نظرهاي
كارشناسي ارائه گرديد و مطالب تازه و نو نيز مطرح شد و افق
باز اجتهاد و فقه پويايي شيعي را بيان كردند كه اثرات مطلوبي
در ميان پزشكان و شركت كنندگان در همايش داشت كه
خواستها و نظرات شركت كنندگان در قطعنامه پاياني منعكس
گرديده است . دبيرخانه دائمي همايش ديدگاههاي اسلام در
پزشكي پس از برگزاري همايش دوم , كار جمع آوري مطالب و
گفتگوهاي همايش را پس از پياده كردن از نوار سخنراني و
تصحيح و ويراستاري آنها و جمع آوري مقالات ارزشمند و
مفيدي كه بدبيرخانه واصل شده بود و متناسب با موضوعات
همايش بود و همچنين ارسال سوالات مطرح شده در اولين
همايش براي مراجع عظام تقليد و دريافت پاسخهاي لازم و
تهيه مقدمات آماده سازي و تايپ و ويراستاري براي چاپ
كتاب « مجموعه مقالات و گفتارهاي دومين سمينار ديدگاههاي
اسلام در پزشكي » كه حدود 5 سال بطول انجاميد و در سال
1380 كتاب به زيور طبع آراسته و از طرف دانشگاه علوم
پزشكي مشهد منتشر شد.
در طي اين سالها , به بركت اين مباحث در دانشگاهها و
حوزه هاي علميه , مجلس شوراي اسلامي با تصويب قانون
« پيوند اعضا » و تصويب آئين نامه اجرائي آن در هيئت دولت
و ابلاغ آن به وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي , يكي
از موفقيت هائي بود كه براي جامعه پزشكي بدست آمد و بدين
ترتيب راه نجات انسانهاي دردمند بويژه در مورد پيوند كليه و
غيره با وسعت نظر فقهاي بزرگوار و اسلام عزيز گشوده شد ,
اگرچه هنوز ابهاماتي در قانون و آئين نامه اجرايي وجود دارد
كه در صورت ضرورت ميتواند با اصلاحيه هائي ابهامات مرتفع
گردد.
قانونمند شدن يك نظريه و الهام گرفتن از اسلام و شرع
مقدس با درايت و روشن بيني فقها و علماي گرانقدر اسلام و
اساتيد و پزشكان مسلمان و متعهد كشور گامي بسيار ارزشمند
در راستاي هدفمند شدن پزشكي و تحقق احكام اسلامي در
امور پزشكي مي باشد , چاپ تعداد متعددي كتاب و فتاواي
مراجع نيز مويد موفقيت همايش ها بوده است .
شكل عمومي و كلي همايش هاي « ديدگاه هاي
اسلام در پزشكي » كافي به نظر نمي رسد , بلكه نياز
به تشكيل كميته هاي تخصصي تري دارد كه بايد به
شكل مشترك و متنوع بين متخصصان حوزه و
دانشگاه از نظر نوع كارشناسي ايجاد شود و تداوم
يابد.
بررسي احكام شرعي مورد نياز در پزشكي ,
بررسي مشكلات مراكز آموزشي در زمينه ديات ,
بررسي مسائل شرعي نيازمند به كارشناسي
پزشكي , اخلاق پزشكي و تاريخ پزشكي در اسلام و
ايران از جمله محورهايي است كه در دومين
همايش ديدگاه هاي اسلام در پزشكي مطرح
گرديد.
استفتائات
تقليد(5 )
|
سوال : تكليف نوجواناني كه آغاز تكليف آنهاست در مسئله
تقليد چيست
حضرت آيت الله خامنه اي : بايد مطابق موازين و وظيفه شرعي تقليد
كنند.
حضرت آيت الله فاضل لنكراني : بايد با تحقيق از اعلم مراجع حي
تقليد كنند.
حضرت آيت الله صافي گلپايگاني : لازم است با تحقيق از اهل علم
خبره و امين , اعلم را معلوم كنند و از او تقليد نمايند و اگر
تعيين اعلم متعذر باشد و چند نفر علي السويه محتمل الاعلميه
باشند , تقليد از هريك از آنها كافي است .
حضرت آيت الله مكارم شيرازي : بايد تحقيق كنند و از مجتهد
جامع الشرايط تقليد كنند.
حضرت آيت الله ميرزاجواد تبريزي : چنانكه پدر يا ساير بستگان
بطريق معتبر كه در رساله مذكور است مجتهد اعلم يا محتمل
الاعلميه را تشخيص داده اند مي توانند فرزند نوجوان را به او
ارجاع دهند.
حضرت آيت الله سيستاني : از اعلم احيا تقليدكنند.
|
حتي در آخرين لحظات
|
ماجراي جنگ « احد » به صورت غم انگيزي براي مسلمين پايان يافت ,
هفتاد نفر از مسلمين و از آن جمله جناب « حمزه » عموي پيغمبر , شهيد
شدند , مسلمين در ابتدا پيروز گرديدند و بعد در اثر بي انضباطي گروهي كه از
طرف رسول خدا بر روي يك « تل » گماشته شده بودند , مورد شبيخون
دشمن واقع شدند , گروهي كشته و گروهي پراكنده گرديده , و گروه كمي هم
دور رسول اكرم (ص ) باقي ماندند.
آخر كار , همان گروه اندك بار ديگر نيروها را جمع كرده و مانع پيشروي
دشمن شدند , مخصوصا شايعه اينكه رسول اكرم كشته شده است , بيشتر
سبب پراكنده شدن مسلمين گشت , اما همين كه فهميدند رسول اكرم زنده
است نيروي روحي خويش را بازيافتند.
عده اي مجروح روي زمين افتاده و از سرنوشت نهايي به كلي بي خبر
بودند.
يكي از مجروحين سعدبن ربيع بود , دوازده زخم كاري برداشته بود. در
اين بين يكي از مسلمانان به « سعد » كه بر روي زمين افتاده بود رسيد و به او
گفت : شنيده ام پيغمبر كشته شده است .
سعد گفت : « اگر محمد كشته شده باشد خداي محمد كه كشته نشده
است , دين محمد هم باقي است , تو چرا معطلي و از دين خودت دفاع
نمي كني ! » از آن طرف , رسول اكرم (ص ) پس از آنكه اصحاب خويش را
جمع و جور كرد , يك يك اصحاب خود را صدا زد تا ببيند كي زنده است و
كي مرده .
سعدبن ربيع را نيافت , پرسيد : كيست كه برود و از سعدبن ربيع اطلاع
صحيحي براي من بياورد يكي از انصار جواب داد : من حاضرم . مرد
انصاري , وقتي بالاي سر سعد رسيد كه رمق مختصري از حيات او باقي
مانده بود.
گفت : اي سعد , پيغمبر مرا فرستاده كه برايش خبر برم كه مرده اي يا
زنده
سعد پاسخ داد : سلام مرا به پيغمبر برسان و بگو سعد از مردگان است .
زيرا چند لحظه ديگر بيشتر از عمرش باقي نمانده است , بگو به پيغمبر كه
سعد گفت : « خداوند به تو بهترين پاداش ها كه سزاوار يك پيغمبر است
بدهد » .
آنگاه خطاب كرد به مرد انصاري و گفت : يك پيامي هم از طرف من به
برادران انصار و ساير ياران پيغمبر ابلاغ كن , بگو سعد مي گويد : « عذري نزد
خدا نخواهيد داشت اگر به پيغمبر شما آسيبي برسد و شما جان در بدن
داشته باشيد. »
صفحات تاريخ اسلام پر است از اين شگفتيها و دلدادگيها و از اين
زيبائيها. در همه تاريخ بشر نتوان كسي را يافت كه به اندازه رسول اكرم (ص )
محبوب و مراد ياران و معاشران و زنان و فرزندانش بوده باشد كه تا اين حد
از عمق وجدان او را دوست داشته باشند.
(نقل از حكايتها و هدايتها در آثاراستادشهيد مرتضي مطهري )
| | |