دكتر سيد حسين فتاحي معصوم
مقدمه : با پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي ايران و نويد
محقق گشتن آرمانهاي والاي اسلامي و شرع انور در تمامي
شئوونات جامعه بويژه در اركان علوم پزشكي و دانشگاهها و
موسسات درماني كشور , نيروهاي مومن به انقلاب اسلامي و
اسلام شناسان حوزه ها و دانشگاههاي علوم پزشكي بالاخص
در دانشگاه علوم پزشكي مشهد مصمم شدند تا در زمينه
اخلاق پزشكي , تمدن و گذشته درخشان ايراني و اسلامي و
مسائل مستحدثه و جديد پزشكي و تطبيق آنها با مفاهيم و
مباني فقهي حقوقي اسلام , تلاش مجدانه و پيگيري را بعمل
آورند.
چندين سال تلاش و همفكري و برقراري ارتباط با مراجع
عاليقدر و علماي بزرگوار حوزه هاي علميه و مسئوولين طراز
اول كشور و اساتيد و آشنايان به مباني پزشكي و اسلام در
دانشگاهها , مقدمات برپائي اولين « همايش ديدگاههاي اسلام
در پزشكي » فراهم گرديد و پس از طي مراحل لازم به تصويب
دانشگاه علوم پزشكي مشهد و وزارت بهداشت , درمان و
آموزش پزشكي رسيد و در اسفند ماه سال 1368 با اهداف و
محورهاي زير در تالار شهيد هاشمي نژاد بيمارستان امام
رضا(ع ) در مشهد مقدس برگزار گرديد.
اهداف اولين همايش ديدگاههاي اسلام در پزشكي ـ
اسفند ماه 1368
1 ـ طرح مسائل فقهي در امور پزشكي و دريافت جواب
شرعي به مجهولات و مسائل مستحدثه پزشكي در عصر حاضر
2 ـ كارشناسي موضوعات پزشكي قابل طرح در فقه
3 ـ طرح ديدگاههاي اسلام در مسائل پزشكي دنيا
4 ـ پيشنهاد و ارائه خط مشي براي ارگانهاي اجرايي در
امور پزشكي
5 ـ اصول و مباني اخلاق پزشكي مبتني بر نظرات شرعي و
اسلامي
6 ـ بازنگري بر روند شكوفائي تمدن اسلامي و پيشرفتهاي
مسلمين در امور پزشكي
7 ـ ايجاد زمينه هاي وحدت و اخوت بيشتر در ميان
پزشكان مسلمان دنيا.
محورهاي اصلي همايش :
1 ـ اخلاق پزشكي (شامل : بررسي ارزشهاي مادي و
معنوي , جايگاه اخلاق اسلامي در پزشكي , چگونگي روابط
اخلاقي پزشك و بيمار و روش طبابت اطباي اسلامي در
گذشته و حال ....)
2 ـ منابع و مشاهير پزشكي در تمدن اسلامي (شامل : تاريخ
پزشكي , عوامل پيشرفت و انحطاط علوم پزشكي در جوامع
اسلامي , بررسي طرق و شيوه هاي پاكسازي پزشكي از
پيرايه هاي فرهنگ غربي )
3 ـ بررسي احكام فقهي در پزشكي شامل :
احكام تشريح جسد , پيوند اعضا , ديات , قصاص و
حدود در پزشكي
احكام مربوط به ازدواج در بيماريهاي مختلف , تحديد
نسل (كنترل جمعيت ) , سقط جنين
احكام مربوط به معاينات پزشكي , آزمايشگاهها , دارو و
تجويز دارو , امور دندانپزشكي
اين همايش در طي چهار روز پيرامون اهداف و محورهاي
بيان شده به ارائه مقالات و مباحث فقهي پرداخت . در مراسم
افتتاحيه كه با سخنان و خيرمقدم رياست دانشگاه علوم
پزشكي شروع شده دكتر بهرامي در بخشي از سخنان خود
چنين گفت : « شايد اين سمينار (همايش ) نخستين گام در جهت
ايجاد انگيزه در علاقمندان ـ بويژه علما و فضلاي گرانقدر
حوزه ها و پزشكان و دانشمندان اسلام شناس ـ باشد , تا به مدد
و انديشه هاي والاي اسلامي , با اشتراك مساعي در همه
زمينه هاي مربوط , بتوانند براي بسياري از سوالهاي مطرح
شده , پاسخهاي لازم را عرضه نمايند »
دكتر سيد حسين فتاحي دبير اولين سمينار نيز طي سخناني
نحوه شكل گيري و برپائي اولين همايش ديدگاههاي اسلام در
پزشكي را بيان نموده و گزارشي از فعاليتهاي كميسيونها
متشكل از اساتيد حوزه و دانشگاه را ارائه نمود.
وي گفت : يازده كميسيون براي بررسي مسائل و احكام در
امور پزشكي تشكيل شده و طي آن سوالات واصله به سمينار
مورد بررسي قرار گرفته و طبقه بندي گرديده است , كه 72
سوال براي كارشناسي در همايش مورد تصويب قرار گرفته و در
كتابچه سوالات درج و براي علما و مراجع و صاحب نظران
ارسال شده است تا در جلسات همايش مورد ارزيابي و
پاسخگوئي قرار گيرد.
در زمينه اخلاق پزشكي , 46 مقاله و عنوان سخنراني
(خلاصه مقاله ) و در زمينه منابع و مشاهير پزشكي در اسلام و
ايران , 43 مقاله و خلاصه مقاله و عنوان سخنراني به دبيرخانه
سمينار واصل شده است كه از مجموع 89 مقاله , 32 مقاله در
جلسات همايش ارائه گرديد.
در زمينه احكام فقهي در پزشكي , 59 مقاله و موضوع
سخنراني انتخاب شده در دبيرخانه ثبت گرديد.
پس از گزارش دبير همايش , پيام رياست محترم جمهوري
حجه الاسلام والمسلمين جناب آقاي هاشمي رفسنجاني كه
رياست عالي همايش را نيز عهده دار بودند توسط نماينده
ايشان حجت الاسلام مهاجري مشاور اجتماعي رئيس جمهور ,
قرائت شد.
در قسمتي از اين پيام آمده است :
« بعد از پيروزي انقلاب اسلامي و در جامعه اي كه با
معارف و مقررات اسلامي اداره مي شود , با درك عميق از
مسائل و مشكلات پزشكي و از آنجا كه اسلام , شريفترين
دانش ها را علم الاديان و علم الابدان معرفي كرده است , از
جامعه پزشكي كشور و دانشمندان علوم اسلامي اين انتظار
بجاست كه زمينه هاي تحقق احكام شرع انور و ديدگاههاي
متعالي اسلام در امور پزشكي را فراهم كنند.
موضوع مهم و بحث انگيز « ديدگاههاي اسلام در علوم
پزشكي » مي تواند اهداف گرانقدر و والايي را مورد امعان نظر
قرار دهد و با تبيين و تطبيق مسائل پزشكي با شرع مقدس ,
مشكلات موجود را بررسي و مرتفع سازد و علاوه بر آن بررسي
تحليلي در زمينه مسائل مستحدثه در پزشكي در مقايسه با فقه
اسلامي داشته باشد. »
در فراز ديگري از اين پيام چنين آمده است :
« توجه به مباني اخلاقي اسلام در كاربرد دستاوردهاي
علوم پزشكي مي تواند منشا اجراي عدالت اجتماعي در
برخورداري جوامع و انسانهاي محروم و تهي دست از ثمرات
كار دانشمندان علوم و فنون مربوط باشد و به آن وضع
اسف انگيز كه اقليتي از مرفهان از همه امكانات بهداشت و
درمان بهره بگيرند و اكثريتي وسيع , گرفتار رنجهاي جانكاه
امراض گوناگونند , خاتمه بدهد. »
و در پايان پيام چنين بيان شده است :
« هدايت علم پزشكي به جانب ارزشهاي متعالي اسلام ,
حركت به سوي خودكفايي و پيوند حوزه و دانشگاه نيز
مي تواند در قالب اهداف سمينار شما مطرح باشد و من
اميدوارم در مجموع بتوانيد به وحدت رويه و انتخاب اصلي
در روش كار و منطبق با مصالح نظام جمهوري اسلامي دست
يابيد. »
پس از قرائت پيام رياست محترم جمهور , آيت الله جنتي ,
نماينده ولي فقيه و رئيس سازمان تبليغات اسلامي , طي بيانات
مبسوطي پيرامون اهداف و موضوعات سمينار , بيان كردند :
« شناخت ديدگاههاي اسلام در پزشكي , مسئله مهمي
است . هدف اين سمينار و سمينارهاي مشابهي كه در آينده
برگزار خواهد شد دو چيز خواهد بود. اول نفوذ دادن و وارد
كردن اسلام در سيستم پزشكي كشور , و دوم فتح عالم پزشكي
بوسيله اسلام ... بنابراين از جاهايي كه حتما بايد سرمايه
گذاريهاي زيادي بشود , براي اينكه اسلام درست نفوذ كند نه
تنها بصورت ظاهر , بلكه بصورت واقعي در قلوب و بتواند
قلوب را تسخير كند , دانشگاهها بصورت مطلق و جهان
پزشكي ودانشكده هاي پزشكي بصورت ويژه است .
... انقلاب اسلامي , يكي از خاصيتهايش همين بود كه
اسلام را در همه محيطها , از جمله در محيط پزشكي وارد كرد ,
خوب , سوالات شروع ميشود , تا حالا , ما نمي پرسيديم , كنترل
نسل چه حالتي دارد يا چنانچه پزشكي در اثر اشتباه و
مسامحه و سهل انگاري , نقص عضو ايجاد كرد , چه حكمي
دارد بايد حوزه هاي علميه و محافل علمي و محققين , علماو
دانشمندان كمر ببندند براي پاسخ دادن به اين سوالات , بايد
پيرامون سوالات كار شود راه شسته اي ندارد , در مسائل
عبادي , هر فقيهي با يك مراجعه كوتاه جواب سوالات را
درمي آورد و پاسخ ميدهد ولي در مسائل جديد و مستحدثه
مثل يك بيماري جديد و ناشناخته كه پزشكان بسادگي
نمي توانند آن را درمان كنند , مسائل فقهي هم نياز دارد تا
متخصصان فن وقت زيادي را صرف كنند تا به پاسخ برسند.
ايشان در خاتمه چنين گفتند : تاكيد مي كنم و اميدوارم
انشاالله در آينده روزي بيايد كه همه مسائلي كه مطرح شده
وانصافا مسائل پيچيده اي است برايش پاسخ مناسب تهيه كنيم
و يك روزي بيايد كه عالم پزشكي , بهترين متخصصين و
متعهدين را در خود داشته و بتواند نمونه يك جهان پزشكي در
عالم شود. »
قبل از برگزاري همايش اعضا هيئت علمي ـ اجرايي
همايش در ديداري كه با حضرت آيت الله جوادي آملي داشتند
و گزارش اهداف و برنامه ها را براي ايشان مطرح كردند , استاد
بياناتي فرمودند كه در بخشي از آن آمده است :
« حديثي روايت شده از امام صادق (ع ) كه فرمودند : تنظيم
امور دنيا و آخرت و حيات جامعه ي اسلامي هيچگاه بي نياز از
سه طبقه نيست و اگر جامعه اي اينها را نداشته باشد فقير
است .
1 ـ فقيه العالم الورع (فقيهي كه دانشمند و پرهيزگار باشد)
2 ـ طبيب الحاذق الثقه (طبيبي كه در كار خود آگاه و مجرب و
مورد اعتماد باشد)
3 ـ امير عادل (حاكمي كه نيكوكار و عادل باشد)
اگر جامعه اي اين اصول سه گانه را از دست داد , حيات
انساني ندارد و حيات آن مثل همج (پشه ) است ... يك اصل
مشترك است و آن اصل وارستگي و تقوا واخلاق صحيح است
و در هر سه رشته بايد حاذق بود , اگر طبيب حاذق است بايد
مورد اعتماد باشد. اخلاق و فضيلت را نميشود تخصصي كرد و
رشته تخصصي همه است كه هر سه گروه بايد آن را داشته
باشند و پارسا باشند.
... در زمان رژيم شاهنشاهي هم استعدادها و هم مواد خام
وجود داشته اند ولي پرورش استعدادها در ايران قدغن بود.
الان مهمترين حرف انقلاب اسلامي اين است كه به علوم
تجربي و طب بايد آن دو بالي كه از آن كنده شده است باز پس
داد. اين دو بال از علوم تجربي گرفته شده است و بايد آنها را به
علوم برگرداند تا اسلامي شوند. يعني بايد مبدا و معاد را , مبدا
فاعلي و غايي را درعلوم تجربي مطرح كرد تا كامل شود. هم
قرآن و هم طب مسئله ي نطفه و چگونگي تكامل آن را مطرح
مي كنند اما قرآن با ذكر مبدا فاعلي و غايي آن را مطرح مي كند.
(انتم تخلقونه ام نحن الخالقون ) و براي همين است كه مفاهيم
(كه كرد ) و (براي چه كرد ) بايد مستمرا در تدريس علوم و
تعليم و تعلم تذكر داده شود تا غفلت از مبدا و معاد پيش نيايد
و علم حجاب نشود. »
پس از اتمام مراسم افتتاحيه , سخنرانان در دو بخش
« اخلاق پزشكي » و « تاريخ و مشاهير ايران و اسلام » در طي دو
روز مقالات خود را ارائه نمودند , محتواي مقالات كه تقريبا
اولين بار در كشور در قالب يك همايش مشترك بين حوزه و
دانشگاه پيرامون اخلاق پزشكي مطرح شده بود از نوآوري
برخوردار بود و بر ضرورت و اهميت اين موضوع مهم (اخلاق
پزشكي مبتني بر مفاهيم و پايه هاي اسلامي ) تاكيد داشتند :
تعدادي از عناوين مقالات ارائه شده چنين بود :
« اخلاق پزشكي وويژگيهاي آن » , « نقش ايمان در پزشكي و
درمان » « طب و طبابت از نظر شرع و اسلام » , « اخلاق و وظائف
پزشك » , « بررسي روابط اخلاق پزشك و بيمار (رازداري و
حقيقت گويي ) » , « اهميت بهداشت دهان و دندان از ديدگاه
اسلام » , « بررسي تغيير الگوها در زمينه اسلامي كردن
دانشگاهها » و... در زمينه منابع و مشاهير پزشكي در تمدن
اسلامي مقالاتي تحت عنوان : « چند كتاب معتبر طبي در تمدن
اسلامي » , « بررسي نظرات تحقيقي ابن هندو درباره برنامه
آموزش پزشكي » , عوامل پيشرفت و انحطاط علوم پزشكي در
جوامع اسلامي » ضرورت ايجاد و تشكل و اخوت در ميان
دانشمندان مسلمان جهان » و ... در اين مقالات افق درخشان
گذشته پزشكي و نگرشي جديد به آينده را تصوير مي كردند.
حضور دانشمندان سرشناس از حوزه ها و دانشگاهها و
تبادل نظر و سخنراني پيرامون مباحث فوق از ويژگيهاي اين
همايش بود كه براي اولين بار با برنامه ها و محتواي علمي ـ
اسلامي مطرح مي گرديد. در جنب همايش نمايشگاهي از كتب
خطي پزشكي كه با همكاري كتابخانه آستان قدس رضوي برپا
شده بود تمدن اسلامي و پزشكي را به نمايش گذاشته بود.
در روزهاي سوم و چهارم , مباحث مستحدثه در دو تالار و
با حضور اساتيد و علماي حوزه هاي علميه قم و مشهد و
اساتيد دانشگاهها با شيوه اي تازه و جديد مطرح گرديد. ابتدا
پيرامون سوالات مطرح شده از طرف كميسيونهاي تخصصي
موضوعات با ارائه فيلم و اسلايد و تشريح موضوعات پزشكي
بيان مي شد و سپس مورد به مورد بحثهاي فقهي آن طرح
مي گرديد.
مباحثي چون تشريح جسد مسلمان براي آموزش پزشكي ,
تعيين جرم , كشف بيماريهاي ناشناخته , موضوع پيوند اعضا ,
تهيه عضو از جسد , تهيه عضو از فردي كه دچار مرگ مغزي
شده است .
طرح موضوعي مهم كه آيا مرگ مغزي است يا مرگ
قلبي يعني اگر مغز از كار افتاد فرد مرده است و يا قلب از كار
بيفتد فرد مرده است و ارائه مستندات پزشكي و بحثهاي
فقهي , و مباحث ديگري همچون « تحديد نسل » و « كنترل
جمعيت » « موضوع سقط جنين در موقعي كه ادامه حاملگي
براي مادر خطر جاني دارد » احكام مربوط به ازدواج در اسلام
از لحاظ بيماريهاي رواني و ارثي » , « حكم اسلام درباره
همجنس گرايي و رابطه آن با ايدز » موضوع « دوجنسي ها » ,
« تلقيح صناعي و احكام و آثار شرعي آن » و موضوعات متنوع و
مهم ديگر , بقدري پر جاذبه و جالب بود كه اكثر شركت
كنندگان اظهار ميداشتند كه زمان اين مباحث بايستي بيشتر
باشد و بهتر بود از بحثهاي اخلاقي و تئوري كاسته مي شد و
اين بحثهاي مهم بيشتر مطرح ميگرديد. بهر حال , برپائي اولين
همايش ديدگاههاي اسلام در پزشكي كه تجلي عيني وحدت
حوزه و دانشگاه كه از آرزوهاي قلبي امام خميني رحمه الله
عليه بنيانگذار كبير انقلاب اسلامي بود تا حد زيادي جامه
عمل پوشيده بود.
در قطعنامه پاياني همايش كه قرائت شد , آمده
است :
« باعنايت به نظرخواهي انجام شده از حضار محترم و
تاكيدات مكرر اكثريت قريب به اتفاق آنها در تداوم كار سمينار
در مشهد مقدس , دانشگاه علوم پزشكي مشهد , اعلام ميدارد
كه : بار سنگين اين مسئوليت را صميمانه پذيرفته و گشايش
دبيرخانه ي دائمي با استفاده و جمع آوري نظرات , اطلاعات و
پيشنهادات , مشكلات و مسائل موضوعه ي اسلامي در امور
پزشكي در سراسر كشور , بويژه در دانشگاههاي علوم پزشكي ,
ايفاي نقش نموده و ضمن طبقه بندي و تدوين اين قبيل نظرات
و پيشنهادات , آنها را به دفتري كه انشاالله با كمك علماي
اعلام و فضلاي گرامي حوزه ها در قم و مشهد به همين منظور
تشكيل خواهد شد , برساند. »
در بند يك قطعنامه چنين آمده است : « اختصاص بخشي از
فعاليتهاي درسي حوزه ها به مطالب مطروحه در سمينار بويژه
در مسائل مستحدثه ي پزشكي را خواهانيم »
و در بند دو اين قطعنامه آمده است : « ايجاد مركز مطالعات
اسلامي در امور پزشكي با همكاري حوزه ها و دانشگاهها ,
جهت مطالعه و بررسي تاريخ طب در اسلام و زندگينامه
مشاهير پزشكي , كتب و مقالات و نظريات پزشكان مسلمان و
تدوين آنها در قالب واحدهاي درسي جهت آموزش در
دانشگاههاي علوم پزشكي سراسر كشور »
در بند ديگري از قطعنامه بر رعايت قداست حرفه پزشكي
و حفظ حدود الهي در جامعه ي اسلامي و نيز زدودن
پيرايه هاي فرهنگ غربي در اشكال مختلف از ساحت مقدس
علوم پزشكي در ميهن اسلامي , تاكيد شده است :
بلطف و توفيق الهي , دبيرخانه دائمي همايش با جمع آوري
مقالات و سخنرانيها و جمع آوري نظرات فقها و علماي
بزرگوار حوزه ها و اساتيد دانشگاهها موفق گرديد در سال
1371 كتاب « مجموعه مقالات اولين سمينار ديدگاههاي
اسلام در پزشكي » را چاپ و منتشر نمايد.
تاثير بسيار مثبتي كه برپايي اولين همايش با شيوه و روش
جديد بحث و گفتگوي حضوري حوزه و دانشگاه و انتشار
مجموعه مقالات بر دانشگاهها و دستگاههاي اجرايي بويژه
وزارت بهداشت , درمان و آموزش پزشكي داشت در سال
1371 , كنگره بين المللي تاريخ پزشكي در اسلام و ايران »
توسط دانشگاههاي تهران و وزارت فرهنگ و آموزش عالي
برگزار گرديد و در طي 6 روز تاريخ گذشته و تمدن اسلامي با
حضور اساتيد داخلي و خارجي و با ارائه مقالات و سخنرانيها
به نمايش گذاشته شد كه خودگامي ديگر در راستاي اهداف
همايش ديدگاههاي اسلام در پزشكي بود و حاصل آن در دو
جلد كتاب مجموعه مقالات چاپ و منتشر شد.
در سال 1372 « كنگره بين المللي اخلاق پزشكي » توسط
وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي و با حضور جمع
كثيري از اساتيد و دانشمندان ايراني و اسلامي از ساير كشورها
و با شركت علما و فضلاي حوزه ها در تهران برگزار شد و در
طي چند روز مقالات و سخنرانيهاي متنوع و گوناگون درباره
اهميت و جايگاه اخلاق پزشكي مبتني بر نظرات و ديدگاههاي
اسلام در امور پزشكي به بحث و تبادل نظر گذاشته شد حضور
چشمگير اساتيد دانشگاهها از ايران و ساير كشورها و تاكيد بر
اهميت اخلاق پزشكي اسلامي و داير شدن « مركز مطالعات و
تحقيقات اخلاق پزشكي » از طرف وزارت بهداشت , درمان و
آموزشي پزشكي , و چاپ چندين مجموعه مقالات و
سخنرانيهاي كنگره اخلاق پزشكي » از طرف وزارت بهداشت ,
درمان و آموزشي پزشكي , و چاپ چندين مجموعه مقالات و
سخنرانيهاي كنگره اخلاق پزشكي و گنجاندن دو واحد درس
اخلاق پزشكي براي دانشجويان گروه پزشكي , همه و همه
بيانگر آثار مفيدي بود كه در اهداف و محورها و پيامها و
تاكيدات بزرگان در اولين همايش ديدگاههاي اسلامي در
پزشكي آمده بود وهمه اينها به بركت خون پاك شهداي
والامقام , مجاهدتهاي امام بزرگوار در طول ساليان متمادي
براي تحقق اسلام ناب محمدي (ص ) در تمامي اركان جامعه و
همت و تلاش دلسوزان و علاقمندان به اسلام و انقلاب بويژه
تاييدات و رهنمودهاي مقام معظم رهبري كه از مشوقين ديرينه
نيروهاي مومن و متعهد دانشگاهي بويژه دانشگاه علوم پزشكي
مشهد بوده و مي باشد.
همايش هاي متعدد اخلاق پزشكي در دانشگاهها , ترجمه
كتب اخلاق پزشكي از دانشمندان ساير كشورها , تدوين و
تاليف كتاب هاي متعدد , پايان نامه ها و مقالات مختلف در
زمينه هاي مطرح شده در همايش ها نشانه موفقيت خوبي در اين
موارد بوده است .
برپائي كنگره انطباق موضوعات پزشكي با شرع مقدس و
انتشار كتاب هاي مجموعه مقالات نشانه پاي بندي دانشگاهيان
و مسئولين مربوط به مباني اعتقادي اسلامي
مي باشد.
دبيرخانه دائمي همايش باتوجه به موفقيتهاي بدست آمده
و تلاشهاي نيروهاي دانشگاهي و عنايت و توجهات خاص
حوزه هاي علميه , مراجع عظام و فضلاي گرامي مقدمات
برپائي « دومين همايش ديدگاههاي اسلام در پزشكي » را فراهم
نمود و پس از طي مراحل اجرائي و تصويب دانشگاه علوم
پزشكي مشهد و موافقت وزارت بهداشت , درمان و آموزش
پزشكي اين همايش در اسفند ماه سال 1375 در دانشگاه علوم
پزشكي مشهد برگزار شد.
باتوجه به مباحث جديد در پزشكي و با الهام از تجربيات
بدست آمده از همايش اول و همايش هاي گوناگون برقرار شده
در طي اين هفت سال (68 تا 75 ) شيوه اجرايي و كميسيونهاي
مختلف تمامي اجلاس هاي همايش به مباحث مستحدثه و
فقهي پرداخت و مسائل اخلاق پزشكي و تاريخ و مشاهير
پزشكي را در مباحث جنبي همايش مطرح كرد. استقبال علما و
مراجع گرانقدر تقليد و تشويق و تاييد مقام معظم رهبري در
ديدار اعضا هيئت علمي و اجراي همايش با معظم له , و
حضور بزرگان حوزه و اساتيد دانشگاهها و اجراي موفق
اجلاسها با شركت بيش از هزار و پانصد نفر از پزشكان و
اساتيد دانشگاهي , بيان كننده ضرورت , نياز و علاقمندي به
تحقق فقه پوياي شيعي در موضوعات جديد پزشكي است .
ايجاد مركز مطالعات اسلامي در امور پزشكي با
همكاري حوزه ها و دانشگاه ها جهت مطالعه و
بررسي تاريخ طب در اسلام و زندگينامه مشاهير
پزشكي , كتب و مقالات و نظريات پزشكان مسلمان و
تدوين آنها در قالب واحدهاي درسي جهت
آموزش در دانشگاه هاي علوم پزشكي سراسر
كشور , از جمله درخواست هاي قطعنامه نهايي
اولين « همايش ديدگاه هاي اسلام در پزشكي »
مي باشد.
برخي از اهداف اولين « همايش ديدگاه هاي
اسلام در پزشكي » به اين ترتيب تدوين گرديد : طرح
مسائل فقهي در امور پزشكي و دريافت جواب
شرعي به مجهولات و مسائل مستحدثه پزشكي در
عصر حاضر ـ طرح ديدگاه هاي اسلام در مسائل
پزشكي دنيا ـ بررسي اصول و مباني اخلاق پزشكي
مبني بر نظرات شرعي و اسلامي ـ و بازنگري بر
روند شكوفايي تمدن اسلامي و پيشرفت هاي
مسلمين در امور پزشكي .
