كتاب « فرزانه ناشناخته » كه شامل مجموعه مقالاتي است
به مناسبت يادمان آيت الله شيخ ابوالحسن شعراني , توسط
موسسه بوستان كتاب قم در 824 صفحه تهيه و منتشر شده
است . اين كتاب دو بخش عمده دارد , بخش اول شامل مقالات
نويسندگان يادنامه است و در بخش دوم , آثار كوتاه علامه
شعراني درج شده است . برخي عناوين موجود در فهرست
كتاب مذكور چنين مي باشد : نگاهي به زندگي علامه ذوالفنون
آيت الله ميرزابوالحسن شعراني , قانون گرانش (جاذبه ) عمومي
از ديدگاه علامه شعراني , پژوهش هاي حديثي در آثار علامه
شعراني , علامه شعراني و احكام اقتصادي اسلام , علامه
شعراني قرآن پژوهي فرزانه , ديدگاه علامه شعراني در باره
همگاني بودن ادراك كليات , علامه شعراني و علم كلام ,
كتاب شناسي و مقاله شناسي علامه شعراني , قصه هاي قرآني از
نگاه علامه شعراني , اجتهاد و تقليد در فلسفه , خاطراتي از
علامه شعراني و عناوين متعدد ديگر. در بخشي از مقاله اول
كتاب كه اشاره اي به زندگينامه علامه شعراني است , چنين
مي خوانيم :
مرحوم علامه شعراني در علوم مختلفي چون فقه , اصول ,
حكمت و فلسفه , تفسير و علوم قرآني , حديث و رجال ,
رياضيات , پزشكي , نجوم و هيئت تبحر داشته و به همين دليل
و به حق « علامه ذوالفنون » لقب گرفته است . علاوه بر اين ها از
ذوق ادبي و قوه شاعري نيز بهره اي وافر داشت .
حضرت آيت الله حسن زاده آملي در زمينه شخصيت علمي
ايشان مي فرمايد :
اين قهرمان علمي در جميع علوم مختلف منحصر به فرد
بود. هيچ كدام از علماي معاصر را كه عديل ايشان در جامعيت
علوم و احاطه به آن ها نديديم . اديبي بارع و صاحب قلمي
وزين و رصين و محكم و سنجيده در علوم ادبي فارسي و عربي
بود. به زبان هاي فرانسه , عبري و تركي كاملا مسلط و به
انگليسي به اندازه رفع احتياج آشنا بود. فقيهي مجتهد و
جامع الشرايط فقهي در حد كمال بود. فيلسوف الهي و متبحر و
حكيمي متضلع در حكمت متعاليه و مشا و اشراق بود. در
علوم رياضي به خصوص در هيئت كم نظير بود. طبيعي بود كه
قانون شيخ الرئيس و شرح اسباب را درس مي گفت و مخترع
حاذقي كه باذهن بلندنگر وقاد خود برخي آلات رصدي در
شناخت قبله بلاد مختلف را اختراع نمود و محدثي خبير كه از
مشايخ حاملان روايت شمرده مي شد و رجالي ماهر در درايت
و تشخيص ثقات از ضعفا بود و مفسري متبحر در تفسير قرآن
كريم و علم قراآت بود و بالجمله هنگام اشاره به علمايي كه
جامع علوم و فنون مختلف بودند مشاربالبنان است و آثار
درخشان ايشان بهترين شاهد صدق بر آن چه بر اين قلم رانده
شد مي باشد.
و حكيم متاله حضرت آيت الله جوادي آملي نيز درباره
مرحوم شعراني چنين مي فرمايد : مرحوم آقاي شعراني در
طبيعيات خيلي ماهر بود. ايشان مثال هايي را هم كه ذكر مي كند
يا هندسي است و يا طبيعي و يا طبي و مانند آن . اگرچه ممكن
است مثال در اصل آن بحث نقش نداشته باشد , ولي وقتي طلبه
مي بيند كه اين مثال را استاد خوب بيان نكرد , آن حسن قبول را
درباره گفته هاي استاد از دست مي دهد و احيانا بعضي از اين
ظرافت هاست كه از راه مثل مي تواند مشكل ممثل را حل بكند.
نوع مثال هايي كه ديگران به كمك يك مسئله ساده القا
مي كردند , مرحوم بوعلي با مسائل طبيعي و رياضي و امثال
ذلك القا مي كرد. مرحوم آقاي شعراني در اين بخش ها خيلي
مسلط و قوي بود , لذا طبيعيات اشارات را حضور ايشان
خوانديم . مرحوم آقاي شعراني در رياضيات هم خيلي مسلط
بودند و علاقه شديدي هم به رياضيات و طبيعيات داشتند و
اين درس ها را بايد حتما مطالعه مي كردند و مي گفتند , ولي
براي آن درس ها اگر توفيق مطالعه هم پيدا نمي كردند , باز مسلط
بودند. فكر , فكر رياضي و طبيعي بود. لذا شرح چغميني را هم
خدمت ايشان خوانديم . مقداري از مقدمه زيج بهادري را هم
خدمت ايشان خوانديم . تا وقتي كه از تهران به قم آمديم .
ناگفته پيداست كه مراتب علمي و عملي مرحوم علامه
شعراني , نتيجه لطف خداوندي است كه نصيب آن بزرگ مرد
شده است ; چرا كه خداوند ناظر بي تفاوت صحنه جهاد
مجاهدان نيست , بلكه به حكم « والذين جاهدوا فينا لنهدينهم
سبلنا » و به اقتضاي « من اخلص لله اربعين صباحالله »
چشمه هاي حكمت و دانش را در قلب وي جوشانده و بر زبان
و قلم او جاري ساخته است .
|
الحاشيه علي اصول الكافي
|
كتاب « الحاشيه علي اصول الكافي » از آثار رفيع الدين
محمدبن حيدر نائيني است كه در قرن يازدهم تاليف شده
است . اين كتاب كه توسط محمدحسين درايتي تحقيق گرديده ,
موسسه دارالحديث آن را در 672 صفحه به زبان عربي منتشر
كرده است , برخي عناوين مطالب كتاب مذكور چنين مي باشد :
في حيات المصنف , خطبه الكتاب , فضل العلم , صفه العلم و
فضله , كتاب التوحيد , كتاب الحجه , باب الابتلا و الاختيار ,
باب الخير و شر , باب الفرق بين الرسول والنبي و عناوين
فراوان ديگر.
|
رسائل في درايت الحديث
|
كتاب « رسائل في درايت الحديث » به همت ابوالفضل
حافظيان بابلي در دو جلد تدوين گرديد و موسسه دارالحديث ,
جلد اول كتاب را در 616 صفحه و جلد دوم را در 640 به زبان
عربي منتشر كرده است . عناوين رسائل موجود در اين كتاب
چنين مي باشد : البدايه في علم الدرايه , الرعايه لحال البدايه
في علم الدرايه , وصول الاخيار الي اصول الاخبار , الوجيزه في
علم الدرايه , المقنعه الانيسه والمفنيه النفيسه , الفن الثاني من
القواميس , رساله في علم الدرايه , الجوهره العزيزه في شرح
الوجيزه , موجزالمقال في نظم الوجيزه , الوجيزه في علم درايه
الحديث و...
|
الحاشيه علي اصول الكافي
|
كتاب « الحاشيه علي اصول الكافي » را سيد بدرالدين بن
احمد الحسيني عاملي كه در قرن يازدهم مي زيسته است ,
تاليف كرده و علي فاضلي درباره آن تحقيق نموده است . اين
كتاب را موسسه دارالحديث در 352 صفحه به زبان عربي
منتشر كرده است . در فهرست كتاب مذكور عناوين زير ديده
مي شود : كتاب العقل والجهل , بذل العلم , حدوث العالم , كتاب
الايمان والكفر , كتاب فضل القرآن , كتاب الدعا , كتاب
العشره , و عناوين متعدد ديگر.
|
ميراث حديث شيعه
|
دفتر دوازدهم از مجموعه « ميراث حديث شيعه » به
كوشش مهدي مهريزي و علي صدرايي خويي تهيه و تدوين
شده و موسسه دارالحديث آن را در 500 صفحه منتشر كرده
است . در فهرست اجمالي كتاب مذكور عناوين زير ديده
مي شود :
ميراث بانان حديث در اروميه , المعارف الالهيه , قانون
العداله , شرح دعاي صباح , انجاب الثقات في مخول الروات ,
زندگينامه سيد جلال الدين ارموي , زندگي نامه شيخ علي
ولداني و....
در آغاز اين دفتر چنين مي خوانيم :
در طول تاريخ اسلام , شهرهاي بزرگي در نگهداري , انتشار
و ترويج ميراث اسلامي سهيم بوده اند كه شهرهايي چون مكه ,
مدينه , بغداد , نيشابور , حله , قم , ري و بصره از اين قبيل اند.
اين شهرها پايگاه هايي بزرگ براي محدثان و عالمان به
شمار مي رفته اند و هر يك بر حسب شرايط اجتماعي و
فرهنگي , سال ها , محور فعاليت هاي مكاتب حديثي بوده اند.
اين شهرها , از آن رو كه مركز رفت و آمدهاي علمي بوده اند ,
مورد توجه مورخان و تاريخ نويسان قرار گرفته اند و
فعاليت هاي علمي آنها به ثبت رسيده است .
ليكن در كنار اين پايگاه هاي بزرگ , ديگر شهرهاي جهان
اسلام نيز به فراخور شرايط فرهنگي ـ اجتماعي شان , در اين
ماندگاري بي تاثير نبوده اند. جستجو در مصادر و منابع و يافتن
اين گونه تلاش ها , مايه دل گرمي , تشويق و احساس ريشه دار
بودن ساكنان اين خطه ها مي گردد. اگر مردمان يك منطقه
احساس كنند در باروري فرهنگ و تمدن ملي و ديني خود ,
سهيم ولو اندك داشته اند , در كنار احساس غرور , اميدوار به
آينده به تكاپو و تلاش خواهند پرداخت .
اين نوشتار , براساس مقدمه پيش گفته , اشاره اي كوتاه
دارد به يكي از شهرهاي به ظاهر كم آوازه در نگهداري و نشر
ميراث حديث . شهر اروميه در استان آذربايجان غربي , كه در
مجاورت شهرهاي عالم خيزي چون خوي و تبريز قرار دارد ,
عالمان بلندآوازه و سختكوشي در خدمت به حديث در خود
پرورانده است . گفتني است مقصود اين نوشتار , برشمردن
عالمان ارموي در تمام عرصه هاي علم و فرهنگ نيست ; بلكه
تنها ميراث بانان حديثي منظور نظرند.
اينك , گزارش اجمالي از اين خادمان حديث و ميراث
ديني , برحسب جستجو در فهارس و كتب مرجع , ارائه
مي گردد :
.1 صدرالذاكرين , علي بن عبدالحسين ارموي (متخلص به
« واله » ) (م . 1330 ق ) وي صحيفه المحبه را كه حاوي چهل
حديث در فضايل حضرت علي عليه السلام و اهل بيت اوست ,
به نظم درآورده و نام توان روان بر آن نهاده است . وي در
جمادي الاول 1316 , اين اثر را به پايان برده و در 1322 ق ,
در آن تجديدنظر نموده است .
.2 يوسف بن عبدالله حسني ارموي شافعي (م 958 ق )
وي اثري حديثي به نام الاربعون به زبان عربي نگاشته است كه
تاريخ كتابت برخي نسخه هاي آن به 195 ق , مي رسد .
.3 محمد شفيع ارموي . وي شرح خطبه طتنجيه , اثر
محمد كريم خان بن ابراهيم كرماني (م 1288 ق ) را در سال
1399 ق , كتابت كرده است .
.4 محمد حسين ارموي . وي در سال هاي 1335 تا 1352
ق , در نجف حضور داشته و تعداد زيادي از آثار حديث شيعه
را كتابت كرده است كه از آن ميان , اكنون تعداد 39 نسخه در
كتاب خانه بزرگ آستان قدس رضوي موجود است .
.5 عبدالكريم بن ابي طالب ارموي (م 1358 ق ) . وي
كتاب ثواب الاعمال شيخ صدوق را با نام گلزار قدسي ترجمه
كرده است . همچنين شرحي بر « دعاي صباح » نوشته است .
.6 دكتر سيد جلال الدين محدث ارموي (1283 ـ1358
ش ). وي عالمي سختكوش و پرتلاش بود كه بسياري از آثار
برجسته شيعي به همت او تصحيح شده , به چاپ رسيد. از
وي , حدود پنجاه اثر در تاليف , ترجمه و تصحيح به جاي
مانده است كه شانزده اثر آن به حديث و دانش هاي حديثي
مربوط است .
وي داراي كتاب خانه اي عظيم بود كه نسخه هاي خطي
ارزنده اي در آن نگهداري مي شد و اينك به مركز احيا ميراث
اسلامي , وابسته به دفتر حضرت آيت الله سيستاني در قم
منتقل شده است .
تاكنون دو مراسم بزرگداشت براي وي در تهران (17 بهمن
1375 , 26 رمضان 1417 ) و اروميه (27 و 28 مرداد 1378 )
برگزار شده است .
.7 سيد حسين ارموي عرب باغي (1294 ـ1361 ق ,
1254 ـ1329 ش ) . وي عالمي زاهد و پرتلاش بود . در
فهرست كتاب چاپي 78 اثر و در الذريعه , 35 اثر از او معرفي
شده است , ولي در تابلوي نصب شده بر سر مزارش در شهر
اروميه 82 اثر از وي معرفي شده است . وي مسلك اخباري
داشت و آثارش مشحون از روايت و حديث است .
وي معاصر محدث نوري بوده و در نجف , كتاب خانه وي
را ديده است . مرقد او اينك در شهر اروميه , مورد توجه و
اعتقاد است .
.8 ملا محمد حسن بن محمد ولي اروميه اي . وي , جلد
سيزدهم بحارالانوار علامه مجلسي را به فارسي ترجمه كرده كه
از 1302 ق , تا به حال هفت نوبت به چاپ رسيده است .
.9 فخرالاسلام , شيخ محمد صادق ارموي (م 1330 ق ) .
وي نخست از عالمان مسيحي بود و سپس اسلام آورد و مذهب
شيعه را اختيار كرد و كتب بسياري در دفاع از اسلام نوشت . از
آثار اوست : كشف الاشرفي اثبات ثق القمر , و وجوب نقاب و
حرمت شراب .
شيح محمدصادق ارموي كه ابتدا از عالمان مسيحي بود ,
مسلمان شد و مذهب شيعه را اختيار نمود , و سپس كتاب هاي
فراواني در دفاع از اسلام تاليف كرد.
|
فقه اهل بيت (ع )
|
شماره 38 فصلنامه تخصصي « فقه اهل بيت عليهم السلام »
با عناوين زير منتشر شده است : وضو در كتاب و سنت , معامله
ربوي در حالت جهل و اضطرار , پژوهشي در حد قصر نماز ,
نكته ها , فقه حاضر و امام غايب , موارد وجوب زكات در
اسلام , رساله تقديم الشياع علي اليد , معرفي سه اثر فقهي
محقق خراساني و...
|
تحقيقات اسلامي
|
مجله علمي و ترويجي « تحقيقات اسلامي » ويژه استهلال
با عناوين زير منتشر شده است : رويت هلال , مشكلات و
راه حل ها , نجوم جديد و فقه , بررسي اعتبار رويت هلال براي
مناطقي غير از مكان ناظر , علل ناهماهنگي كشورهاي اسلامي
در اعلام حلول ماه هاي قمري , بررسي علمي رويت هلال هاي
رمضان و شوال 1423 در ايران , روش ها و رتبه ها و تجارب
رصدي و علمي رويت هلال , بررسي رويت پذيري هلال در
ايران در بيست و نهمين روز ماه هاي قمري سال 1400 تا
1423 , فناوري جديد در رويت هلال , شبيه سازي غروب هلال
ماه نو و...
|
ميراث جاويدان
|
شماره 46 فصلنامه فرهنگي و تحقيقي و اجتماعي و
تاريخي « وقف , ميراث جاويدان » با عناوين زير منتشر شده
است : آشنايي با « تفسير القرآن الكريم » صدرالدين محمد
شيرازي , موقوفات احمدبن محمدبن رستم , بررسي علل و
تعداد نسبي نسخه هاي همسنگ يك سند بر اساس وقف
نامه هاي تهران در دوره قاجار , موقوفات نادرشاه و علي شاه
افشار در مشهد مقدس , مسجد جلوگاه ابتكارها و اقتباس هاي
هنرمندان اسلامي , مراكز خيريه اصفهان نمونه هايي از
مشاركت و خيرانديشي اجتماعي , دو وقف نامه از بازار تهران ,
گفت و گو با دكتر نوبوآكي كندو , امام زاده محسن همداني و...
|
مطالعات دفاعي استراتژيك
|
شماره 19 فصلنامه « مطالعات دفاعي استراتژيك » با
عناوين زير منتشر شده است : تبيين جنبش نرم افرازي , بررسي
روش هاي نهادينه سازي پتانسيل هاي ضد بحران سياسي در
كشور , فرايند تدوين و ارائه استراتژي بهينه امنيت غذايي
جمهوري اسلامي ايران , نقش اطلاعات در نيروهاي مسلح و
تاثير آن بر بنيه دفاعي كشور , استراتژي بهينه بكارگيري و با
معافيت كاركنان وظيفه در زمان صلح , بررسي نقش ژئوپولتيك
افغانستان و تاثير آن بر امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران و...
| |
|
|
|
|
|
|
|