نگاهي به سه اثر سينمايي در حال اكران
الهام بهرامي
دوئل , بر سر يك گاو صندوق !
« احمدرضا درويش » فيلمسازي است كه علاقمندي خود را به ساخت
آثاري درباره جنگ تحميلي و دفاع مقدس اثبات كرده است . او در بازسازي
صحنه هاي جنگ و جزئيات آن نيز تجربه خود را نشان داده , به گونه اي كه
بسياري اعتقاد دارند آثار او اكثر اوقات دو پاره است و پاره اول كه مربوط به
جنگ و فضاي تركش و گلوله و خمپاره و... است با دقت و ظرافت بيشتري
پرداخت شده و پاره ديگر كه از اين فضا فاصله مي گيرد , گويي مربوط به
فيلمساز و گروه فيلمسازي ديگري است .
اما « دوئل » كه آخرين اثر درويش است , ويژگيهاي ديگري نيز دارد. بنا بر
شنيده ها « دوئل » پرخرج ترين فيلم تاريخ سينماي ايران است و ساخت آن در
مدتي طولاني هزينه هاي بسياري را روي دست تهيه كنندگان آن گذارده
است . صحنه هاي جنگي اين فيلم در ميان ساير آثار سينمايي ساخته شده در
حيطه جنگ , از جمله واقعي ترين صحنه ها به شمار مي آيد. گو اينكه درويش
خود در آغاز جنگ تحميلي ساكن همان مناطق جنگي بوده و از نزديك و با
پوست و خون جنگ را لمس كرده است . چنين تجربه ارزشمندي براي يك
فيلمساز سبب شده است تا دقايق آغازين دوئل واقعا نفس گير باشد و
واقعيتي تلخ از جنگ جلوه دهد. اما در كنار اين تلخي , گوشه هايي از
رشادت ها و شجاعت هاي مردماني غيور و بي امكانات به تصوير كشيده شده
كه بدون آمادگي هاي خاص مقابله با هجوم دشمن , تا حد توان به مقابله با او
برخاستند. اما در اين اثر نيز بالاخره در جايي جنگ ناگهان كنار مي رود و
ماجراهايي ديگر اهميت پيدا مي كنند. بنابراين دو پارگي خاص آثار درويش
رخ مي نماياند.
اين بار اما درويش تمام تلاش خود را كرده است تا اين دو پاره را به
شكلي ساختارمند به يكديگر ارتباط دهد. به اين منظور او از فن (تكنيك )
بازگشت به گذشته (فلاش بك ) سود برده است . به اين نحو كه دو پاره مورد
نظر درويش , از همان آغاز با يكديگر و به طور موازي پيش مي روند اما آنچه
مشخص است , پاره جنگي چربش بيشتري دارد و فقط تصوير چهره زينال
(با بازي پژمان بازغي ) است كه متصل كننده گذشته به امروز است و به
تدريج اين چهره مهم تر مي شود تا به روستاي زادگاه زينال مي رسيم و او را
در برابر هم محلي هايش كه با تصويرشان در آغاز فيلم آشنا شده ايم مي بينيم .
به اين ترتيب درويش تا حدودي مشكلات ناشي از دو پارگي آثار
جنگي اش را مرتفع مي كند اما به طور كامل آن را از بين نمي برد.
از اين مقوله كه بگذريم , نگاه كاملا گيشه مدار اين فيلمساز به اثر خود
نمايي مي كند. اين نگاه , در شيوه انتخاب بازيگران كاملا مشهود است . ظاهرا
قرار بوده « محمد رضا فروتن » در نقش زينال كه اكنون بازيگر آن بازغي
است , ايفاي نقش كند. بقيه بازيگران كه عبارتند از سعيد راد , پرويز
پرستويي , هديه تهراني و... نيز نشان دهنده توجه فيلمساز به طيفي از
بازيگران تماشاگر پسند است .
تبليغات كم سابقه و كم نظير دوئل نيز متاثر از نگاه كاملا اقتصادي
كارگردان است و البته مي تواند در سينماي ايران ـ در صورت مثبت جواب
دادن ـ به عنوان نمونه به كار رود.
اما نكته اساسي كه طي اين روزها در سينماي ايران مساله ساز شده ,
حضور بازيگران شناخته شده قبل از انقلاب در آثار سينمايي است و مطمئنا
اين حضور كاملا با نگاه به گيشه تعريف شده است . چرا كه اگر بنا به دلايلي
« محمد رضا فروتن » به عنوان چهره اي معروف و تماشاگر پسند نتوانست در
« دوئل » حضور يابد و به جاي او پژمان بازغي قرار گرفت واتفاقا از عهده اين
نقش به خوبي برآمد , به جاي سعيد راد بازيگران توانمند ديگري بودند كه
قطعا مي توانستند نقش اسكندر را ايفا كنند و حتي بهتر از بازي متوسط اين
بازيگر , نقشي ماندگارتر از خود به جاي بگذارند.
البته اين ايراد صرفا به درويش و يا فيلمسازان ديگر برنمي گردد , بلكه
سياستگذاران وزارت فرهنگ و ارشاداسلامي بايد پاسخگوي چنين
حضورها و تبعات آن باشند. سعيد راد نخستين بازيگر حاضر شده در آثار
بعد از انقلاب نيست . ضمن اينكه وي در اوايل انقلاب نيز در آثار جنگي
بازي كرده است از جمله « عبور از ميدان مين ! »
شايد چنين بازيگراني بتوانند با دوندگي هاي بسيار فيلمسازان سرانجام
مجوز حضور بگيرند (كه در مورد راد اينگونه بود) اما بايد دور انديشي و
آينده نگري كرد كه سرانجام اين جريان به كجا مي انجامد آيا نمي توان
آينده اي نه چندان دور را متصور شد كه برخي از خوانندگان و بازيگران
لس آنجلسي نيز به تدريج از اين فضاي باز!! فرهنگي و تساهل و تسامح ! سود
برده و به جهت تقويت اقتصاد سينماي ايران , حاضر به پذيرفتن نقش !! در
آثار فيلمسازان متعهد ايراني شوند!
به قول معروف در خانه اگر كس است , يك حرف بس است ! در آخر فقط
يك نكته مي ماند كه درباره محتواي « دوئل » گفتني است , دوئل تصويري
تاثيرگذار از جنگ و صحنه هاي نابرابري آن در مقابل هجوم دشمن از پا تا
دندان مسلح نشان داده و مقاومت مظلومانه مردمان دلير اين سرزمين را در
نيمه نخست به تصوير كشيده است . اما « گاو صندوق » كه عنصري چشمگير
و شيئي ويژه در اين اثر است , نماد چيست اين گاو صندوق موكدا ناموس
مملكت خوانده مي شود و دست آخر مشخص مي شود در واقع يك گنجينه
است كه به خاطر آن خونهاي بسياري به زمين ريخت و تمام رشادت ها و
جانفشاني ها به خاطر حفظ اين محموله كاملا مادي بود آيا چنين
استعاره اي , براي نسلي كه مي خواهند از واقعيت جنگ به ويژه با اين همه سر
و صدا و تبليغ با خبر شوند سوتفاهم برانگيز نيست !
جاي ديگر; پر از حرف و شعار!
اولين ساخته يك فيلمساز جوان به نام « مهدي كرم پور » با نام « جايي
ديگر » همچون نخستين تجربه هاي دانشگاهي فيلمسازان جوان جلوه مي كند
كه به نظر اين نگارنده , قابليت هاي اجراي عمومي را ندارد. به اين دليل است
كه نمايش آن در يك عصر پنج شنبه در سينماي شيك و تر و تميزي به نام
فلسطين فقط با حدود ده تماشاگر معنا پيدا مي كند! و تهيه كننده آن به
تبليغات مفصل تلويزيوني در شبكه هاي مجاز و غيرمجاز متوسل مي شود تا
بلكه بتواند اين بار كج را به منزل برساند!
« جايي ديگر » كه به تعبير برخي كارشناسان و منتقدان , مضموني
جسورانه دارد , و به بخشي از آدمهاي جامعه پرداخته كه محيط زندگي خود
را ايده آل نديده و قصد رفتن به جايي ديگر را دارند , اما در پرداخت نهايي ,
اثري بسيار شعاري و ابتر جلوه مي كند.
در اين اثر نيز بازيگراني توانمند و تا حدود زيادي مشهور ايفاي نقش
مي كنند! از جمله ; كتايون رياحي , احمد نجفي , گل شيفته فراهاني , علي
مصفا , برزو ارجمند. ضمن اينكه يكي از شخصيت هاي اصلي نيز خواننده
جواني است كه عشق رفتن به لس آنجلس و كسب شهرت دارد و چند بار به
طور كامل خوانندگي مي كند.
يك شخصيت ديگر نيز جواني دو جنسي است كه تمايل دارد به قصد
عمل و تبديل شدن به زن ! راهي جايي ديگر شود. و مهم تر از همه اين
اشخاص , دختري است كه در ميانه هاي جنگ تحميلي , مورد تجاوز قرار
گرفته و بچه اي ناخواسته دارد كه اتفاقا به اين بچه از راه نرسيده , علاقه
بسيار دارد و در كنار اين دختر , رزمنده اي عكاس و خبرنگار قرار مي گيرد كه
آزرده از هر جنگ و آدم كشي است .
« جايي ديگر » قصه اين قوم به كج رفته را مي نماياند و آنقدر با خودش
رودربايستي دارد كه نه جسور است و نه با ادب ! بيهوده نيست كه تماشاگر از
آن استقبال نمي كند و ترجيح نمي دهد وقت خود را صرف تجربه هاي
غيرجذاب يك فيلمساز جوان كند.
بله برون ; يك فيلم ساده !
شايد ساختن فيلمي با داستاني بسيار ساده , بازيگراني دم دست و با
كمترين امكانات و جلوه هاي ويژه , كاري ساده به نظر برسد. اما اينكه حاصل
كار , براي تماشاگران دلنشين و پذيرفتني باشد , قطعا ساده و سهل نيست .
« بله برون » تماشاگر خود را ناراضي از سالن بيرون نمي فرستد و از جمله
آثاري است كه تماشاگران آن احتمالا ديدنش را به خانواده هاي ديگر توصيه
مي كنند. هر چند عنوان فيلم ارتباط زيادي به ماجراي اصلي ندارد و شايد
بيشتر به خاطر جذابيت هايش براي آن انتخاب شده است . اما مهم ترين ايراد
« بله برون » معلق ماندن بين يك اثر كاملا كمدي و واقعيتي طنزآميز است . به
همين دليل , برخي از شخصيت ها كاملا واقعي جلوه كرده و اعمالشان منطبق
بر منطق است و برخي ديگر كاريكاتور گونه اند. مثلا دكتري كه باردار شدن
مادر بزرگ را به اطلاع دختران و دامادها مي رساند , شخصيتي كاملا
كاريكاتوري دارد , اما متخصص زنان , جدي و بي تفاوت است .
شايد اگر اين دوگانگي در ساختار فيلم به نفع كمدي تمام مي شد ,
« بله برون » جذاب تر و پرتماشاگرتر از آنچه هست , جلوه مي كرد.
نكته ارزشمند و مثبت « بله برون » نيز متوسل نشدن فيلمساز به برخي
جذابيت هاي كاذب و ضدارزش از جمله به كار بردن آرايش هاي آنچناني و
زننده و بهره گيري از حركات و رفتار قبيح است .
گو اينكه متاسفانه در عموم آثار سينمايي , خواه ناخواه بازيگران و
طراحان صحنه و لباس مجبور به تساهل و تسامح ! هستند و به ناچار بايد به
بازيگران زن خود توصيه به عشوه گري كنند اما بله برون توانسته است مسير
نسبتا سالم تري را براي تعريف قصه خود انتخاب كند.
|
در حاشيه رويدادهاي تئاتري
|
جايزه ادبيات نمايشي ايران ; يك اتفاق مهم
علي ارسنجاني
اين روزها در اخبار تئاتر , يك رويداد جلب توجه مي كند. ظاهرا قرار
است از امسال , مركز هنرهاي نمايشي با همكاري كانون نمايشنامه نويسان
خانه تئاتر , به برگزيدگان عرصه ادبيات نمايشي از جمله نمايشنامه نويسي ,
ترجمه نمايشنامه و نيز پژوهشگران اين عرصه , توجه ويژه نشان داده و به
آنها جوايز ارزشمندي اهدا كنند. به اين منظور يك شوراي سياستگذاري
متشكل از برخي نمايشنامه نويسان مطرح و توانمند و نمايندگان كانون
نمايشنامه نويسان به منظور تدوين آئين نامه اين جايزه گردهم آمده اند تا به
بهترين شكل ممكن , مراسمي باشكوه در تجليل از فعالان ادبيات نمايشي
ايران برگزار كنند. اگر چنين جايزه اي با اين چشم انداز اهدا شود , قطعا
اولين بار خواهد بود كه براي نمايشنامه نويسان و تلاشگران عرصه ادبيات
نمايشي , اعتبار خاصي قائل مي شوند. چرا كه نمايشنامه مهم ترين و
نختسين ركن اجراست و همواره صحبت از كاستي ها و نواقص در اين عرصه
به گوش ما مي رسيده . اميد مي رود كه حساسيت اين موضوع و شيوه هاي
برگزاري به گونه اي باشد كه در انتخاب و گزينش , كم ترين نقص ديده شود و
اين جايزه همچون جشنواره هاي مهم و ماندگار تئاتر , تبديل به جرياني
تاثيرگذار گردد.
تئاتر دفاع مقدس در تالار مولوي
خبرگزاري مهر گزارش داده است كه تعدادي از آثار اجرا شده در
يازدهمين جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس (مشهد) قرار است در تئاتر
مولوي جهاد دانشگاهي به اجرا درآيد.
به گزارش اين خبرگزاري توافق هاي اوليه زماني صورت گرفته است كه
رحمت اميني معاونت نظارت و ارزشيابي جشنواره تئاتر دفاع مقدس به
نمايندگي از جمال رحيميان معاون فرهنگي جهاد دانشگاهي تهران در
اختتاميه اين جشنواره به دبير جشنواره و معاون هنري بنياد حفظ آثار و نشر
ارزشهاي دفاع مقدس اعلام كرده است كه جهاد دانشگاهي پذيراي گروه هاي
منتخب جشنواره براي اجراي عمومي در تئاتر مولوي است . هرچند مسوول
روابط عمومي اين تالار نيز گفته است كه جدول اجراهاي تئاتر مولوي تا
پايان سال 83 تكميل است . اما به هر جهت اگر چنين اتفاقي رخ دهد و
كارهاي موفق تهران و شهرستان در جشنواره دفاع مقدس در تالارهاي
عمومي مثل مولوي به اجرا گذاشته شوند , يكي از مهم ترين كاستي هاي اين
جشنواره نيز رفع مي گردد و آن را تبديل به جرياني تاثيرگذار
مي كند.
قطعا مهم ترين مساله در انجام اين مهم تامين اعتبارات مادي براي
بستن
قرارداد است كه در اين ميان مركز هنرهاي نمايش نيز به عنوان متولي
تئاتر كشور , بايد از آن حمايت كند.
« در » در تئاتر شهر
نمايش « در » نوشته علي رحيمي به كارگرداني نويسنده و همكاري
عليرضا اوليا به عنوان كارگردان دوم از هفته آينده در تالار قشقايي به اجرا
درمي آيد. اين نمايش كاري از گروه نيايش است كه در آن بازيگراني چون
شبنم مقدمي (بازيگر مجموعه تلويزيوني باجناق ها) , مسعود ميرطاهري
(خواننده فيلم بله برون ) , بنفشه توانايي و.... ايفاي نقش مي كنند.
اين نمايش از شش بخش يا اپيزود شكل گرفته است كه در همه آنها « در »
نقش محوري دارد. در واقع هر تماشاگر مي تواند با يك بليت شش نمايش
كوتاه را ببيند.
همايش تئاتر مقاومت در ايلام
دومين همايش پژوهشي تئاتر مقاومت با همكاري گروه آموزشي هنرهاي
نمايشي دانشگاه تهران از 18 تا 20 آذر ماه در استان ايلام برگزار مي شود .
در كنار اين همايش كه با حضور استادان , پژوهشگران , نويسندگان ,
كارگردانان و بازيگران تئاتر كشور برگزار مي گردد , برنامه بازديد هنرمندان از
مناطق عملياتي غرب كشور در قالب اردوي فرهنگي هنرمندان (كاروان
راهيان نور ـ هنرمندان ) در نظر گرفته شده است .
برگزاركننده اين همايش انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس است كه قرار
است در سال 83 برنامه هاي ديگري نيز برگزار كند . از جمله تشكيل كانونهاي
نويسندگان , بازيگران و كارگردانان كه براي اين طرح تاكنون بيش از 14
جلسه تشكيل شده است . در اين جلسات مسوولان طراز اول تئاتر كشور نيز
حضور داشته اند تا آئين نامه و اساسنامه كانونها به قوت و دقيق شكل گيرد.
از جمله ديگر فعاليت هاي انجمن , برگزاري چهارمين دوره مسابقات
نمايشنامه نويسي در سالگرد پيروزي انقلاب است و نيز خريد و انتشار
نمايشنامه .
همچنين تهيه و جمع آوري آثار ادبي تئاتر مقاومت از سال 1359
تاكنون و تدوين آنها جهت چاپ و استفاده عموم علاقمندان در قالب 7
جلد كتاب . ايجاد سايت رايانه اي انجمن (سايت تئاتر مقاومت ) , طراحي و
اجراي جزوه هاي آموزشي تئاتر و ديدار با مقام معظم رهبري از ديگر
برنامه هاي انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس در سال 83 است .
|
رويدادهاي فرهنگي هنري
|
خانه فرهنگ ايران در داكار ايجاد مي شود
رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي , در جريان
ملاقات با وزير فرهنگ و ميراث فرهنگي كشور سنگال در داكار ,
آمادگي ايران براي ايجاد خانه فرهنگ در پايتخت اين كشور را
اعلام كرد.
به گزارش روابط عمومي سازمان عمومي سازمان فرهنگ و
ارتباطات اسلامي , حجت الاسلام والمسلمين محمود محمدي
عراقي كه جهت شركت در هفته فرهنگي ج .ا.ايران به سنگال
سفر كرده است , افزود : ايجاد اين مركز مي تواند در گسترش
همكاري هاي فرهنگي , علمي , مذهبي و آموزشي دوكشور بسيار
موثر باشد.
وي همچنين آمادگي سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي
براي تربيت تعدادي دانشجوي سنگالي در زمينه هاي مختلف
فرهنگي و تامين هزينه هاي اقامت و تحصيل آنان در ايران را
اعلام كرد.
« صوفيا اندايي ديوب » , وزير فرهنگ و ميراث فرهنگي
كشور سنگال نيز در اين ديدار با اشاره به علاقمندي مردم
سنگال به آثار هنري ايران خواستار همكاري بيشتر تهران به
خصوص در مورد اعزام كارشناس در زمينه هاي مختلف هنري
به اين كشور شد.
انتشار گلچين اشعار گلستان و بوستان در بمبئي
گلچين موضوعي از اشعار گلستان و بوستان , در قالب
كتابي با عنوان « حكمت سعدي » در بمبئي انتشار يافت .
به گزارش روابط عمومي سازمان فرهنگ و ارتباطات
اسلامي , اين كتاب ارزشمند حاصل سالها تلاش پرفسور
محمدكاظم كامران , از استادان برجسته زبان و ادبيات فارسي
دانشگاههاي هند است .
اين كتاب 302 صفحه اي در شمارگان 1000 نسخه با
همكاري خانه فرهنگ جمهوري اسلامي ايران در بمبئي و
انتشارات الهدي وابسته به سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي
چاپ شده است .
فهرست مطالب اين كتاب را كه به زبان انگليسي انتشار
يافته , پيشگفتار , مقدمه , معرفي , گلچيني از اشعار گلستان و
بوستان و منابع تشكيل مي دهد.
اسامي آثار سينمايي ويديويي پذيرفته شده در بخش مسابقه
جشنواره پليس
اسامي آثار پذيرفته شده در بخش مسابقه نخستين
جشنواره فيلم پليس معرفي شدند.
به گزارش روابط عمومي نخستين جشنواره فيلم پليس ,
يازده اثر سينمايي ويديويي راه يافته در بخش مسابقه نخستين
جشنواره فيلم پليس به اين ترتيب است : « خشم و قضاوت ,
مهرداد خوشبخت , « تازه كار , امير قويدل , « ضربه سوم » عماد
اسدي , « اعتراف » مهدي صباغ زاده , « شاهد » مهدي صباغ زاده ,
« وكيل » سيروس مقدم , « شرجي » داريوش منتظري , « نقطه كور »
سعيد خطيبي , « ساحل مرگ » حميد زرگرنژاد , « سفر »
محمدرضا عباسعلي و « فيل در تاريكي » نعمت حقيقي و عباس
رافعي .
لازم به ذكر است اين آثار توسط هياتي مركب از آقايان
جواد شمقدري , ضياالدين دري , علي شاه حاتمي , محمود
گبرلو و سرهنگ مسجدي مورد داوري قرار مي گيرد.
نخستين جشنواره فيلم پليس از نهم تا هفدهم آذرماه سال
جاري در شهرهاي تهران , تبريز , رشت , مشهد , اهواز و منطقه
آزاد كيش برگزار مي شود.
نفرات برتر جشنواره قصه گويي كانون پرورش فكري استان سمنان
معرفي شدند
سمنان ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي : نفرات برتر
دومين جشنواره قصه گويي كانون پرورش فكري كودكان و
نوجوانان استان سمنان معرفي شدند. بگزارش خبرنگار ما به
نقل از روابط عمومي كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان
استان سمنان , در اين جشنواره كه همزمان با هفته كتاب , با
حضور امام جمعه و فرماندار شهرستان گرمسار , جمعي از
كارشناسان فرهنگي هنري و اعضاي كانون پرورش فكري در
مركز فرهنگي اين كانون در شهرستان گرمسار برگزار شد , آقاي
موحدي مديركانون پرورش فكري استان سمنان با اشاره به
اهميت قصه و قصه گويي در دين مبين اسلام , قصه و داستان را
بهترين وسيله براي انتقال مفاهيم و نكات تربيتي دانست . در
اين مراسم حجه الاسلام مهدي پور امام جمعه گرمسار بر
زمينه سازي براي حضور بيشتر دانش آموزان اين شهرستان در
مراكز فرهنگي كانون تاكيد كرد. در پايان اين جشنواره ,
دانش آموزان علي اصغر صباغيان از مركز مهدي شهر , مقصود
دادگر از مركز سيار سمنان و صادق هاشمي از مركز گرمسار
بعنوان نفرات برتر جشنواره قصه گويي كانون پرورش فكري
كودكان و نوجوانان انتخاب و معرفي شدند.
|
|
|