مسعود مهدوي
مجله خانه تئاتر; اميد كه ناكام نماند!
« عزت اله انتظامي , بازيگر توانمند تئاتر و سينما هفته گذشته در نخستين
جلسه هيات تحريريه مجله خانه تئاتر به عنوان مدير مسوول اين مجله انتخاب
شد. قرار است اين مجله ماهانه از آذر ماه منتشر شود و در آن به صورت
تخصصي به اخبار , مقالات و... تئاتر پرداخته شود. خبرنگار خبرگزاري
جمهوري اسلامي با حضور در نشست هيات تحريريه اين مجله گزارش مي دهد
كه نمايندگان صنف هاي مختلف تئاتر درخصوص اهداف و محورهاي اجرايي
انتشار مجله تخصصي خانه تئاتر بحث و تبادل نظر كردند.
كاظم هژير آزاد , كمال الدين شفيعي , حسين مظفري , مجيد امايي , كيومرث
مرادي , پرستو گلستاني , وحيد لك و حسين مهكام از جمله شركت كنندگان اين
نشست بودند.
اطلاع رساني به اعضا , نگاه تخصصي به تئاتر , فرهنگ سازي و برقراري
ارتباط با مخاطبان به عنوان اهداف توليد مجله خانه تئاتر عنوان شد » .
لازم به توضيح است كه عموم نشريات تخصصي تئاتر ـ دولتي و غيردولتي ـ
معمولا بامشكلات متعدد مالي و سيستم نامناسب توزيع دست وپنجه نرم
كرده اند و تقريبا همگي اين نشريات با تعطيلي هاي كوتاه مدت و يا تمام مدت !
ناخواسته روبرو شدند.از جمله مجله نمايش (مركز هنرهاي نمايشي ) , صحنه
(حوزه هنري ) , پرونده تئاتر (خصوصي ) , هنرهاي نمايشي (خصوصي ) و سينما
تئاتر كه بخش عمده اي از آن به تئاتر اختصاص داشت .
قطعا مجله تخصصي خانه تئاتر نيز با چنين معضلات و مشكلاتي روبروست
و يا روبرو خواهد شد و گردانندگان نشريه بهتر است از همين آغاز كار به فكر
آينده فراروي خود باشند تا با رو در رو شدن با اين مشكلات دچار تعطيلي
ناخواسته نشوند و اين مجله را به فهرست مجلات ناكام تئاتري اضافه نكنند.
جشنواره تئاتر ديني !
« در خبرها آمده بود كه دومين جشنواره تئاتر ديني در فرهنگسراي مهر
سازمان رفاهي ـ تفريحي شهرداري كاشان برگزار مي شود. اين جشنواره همزمان
با روزهاي پايان ماه مبارك رمضان با موضوعاتي چون باورهاي ديني و الهي ,
عنايت هاي مذهبي و تاثير نگرش و اعتماد ديني در كاشان برگزار
مي شود.
گروه هاي نمايش در قالب پنج گروه از كاشان در بخش مسابقه و چند گروه از
شهرهاي ديگر در بخش ميهمان , نمايشهاي خود را به صحنه
مي برند »
« متاسفانه تئاتر ديني صرفا در وضعيت يا موقعيت مناسبتي و جشنواره اي در
كشور ما معنا پيدا مي كند , به نوعي كه بهتر است آرزو كنيم اين عنوان كاملا حذف
و در گونه هاي ديگر , بدون تاكيد خاصي مستحيل شود تا بلكه از دل آن آثار
ماندگار و ماندني بيرون آيد , چرا كه همين عنوان گذاري روي جشنواره و قطعا
ارائه نمايشهاي عموما ضعيف سبب ساز دوري تماشاگر از اين نمايشها و اين
عنوانها مي شود. شايد توجه به آموزه هاي ديني و مفاهيم جاودانه دين در قالب
پژوهش و سپس نفوذ در ماجراها و داستانهاي به ظاهر غيرديني , هنرمندان را به
سمتي رهنمودن سازد كه هنر نمايشي , مفهوم و يا مفاهيم ديني خاصي را در خود
داشته باشد. »
خانه نمايش اداره تئاتر را دريابيد!
مريم معترف ; مدير تالار خانه نمايش , اعلام كرده است كه تازمان برگزاري
جشنواره تئاتر فجر حداقل چهار نمايش در اين تالار كوچك اجرا مي شود. يكي
از اين نمايشها « كافي شاپ , داخلي , شب » به كارگرداني اصغر دشتي است كه
درحال اجراست . پس از آن « شبي با آقا محمدخان » به كارگرداني داريوش فائزي
و سپس « آقا من شمارو مي شناسم » به كارگرداني « چيستا يثربي » و سرانجام
« ضرب در سه » به كارگرداني وحيد رهباني اجرا مي شود.
معترف با بيان اينكه تاكنون مركز هنرهاي نمايشي , نمايش هايي را كه براي
اجرا در اين سالن در نظر گرفته مي شد , انتخاب مي كرد , گفت : « قرار شده پس از
جشنواره , مديران سالن ها نيز در انتخاب نمايشها دخيل باشند وهر سالن
مخصوص اجراي سبك خاصي گردد »
معترف بااشاره به مشكلات تالار خانه نمايش در رابطه با تبليغ نمايشها
گفت : « براي چاپ آگهي تبليغاتي نمايشهاي اجرا شده در خانه نمايش در
مطبوعات پيگيري هاي زيادي انجام داده ايم كه اميدواريم به نتيجه برسد »
مديرخانه نمايش گفته است : « خانه نمايش با بهترين دستگاههاي صوتي و نوري
تجهيز شده است , اما به برخي تعميرات جزئي در اتاق نور و تعويض در سالن
نياز دارد. ضمن اينكه اداره تئاتر دليل انجام تعميرات گروه هاي نمايش سرو
صداي زيادي دارد و بايد جنس در خانه نمايش از جنس در استوديو باشد كه
صدا از بيرون به داخل تالار نيايد » .
|
بيم ها و اميدها در تئاتر كشور
|
علي ارسنجاني
اشاره :
رويكرد قابل توجه مطبوعات به درج اخبار ريز و درشت و
يادداشت هاي متفاوت درباره تئاتر و چالش هايي كه طي چند ماه اخير در
عرصه اين هنر رخ نموده است , مبين آن است كه تئاتر در اين ايام يكي از با
اهميت ترين و جدي ترين هنرهاي كشورماست و بدون اغراق مي توان اوضاع
و احوال كنوني تئاتر را از هنري چون سينما نيز بحث برانگيزتر و در ميان
انواع هنرها , تاثيرگذارتر ارزيابي كرد.
آنچه نگارنده در اين مطلب بدان خواهد پرداخت , به انگيزه درج مطلبي
است با عنوان « مركز هنرهاي نمايشي روي خط انتقاد » و سپس جوابيه مركز
هنرهاي نمايشي روي اين مطلب كه در صفحه هنر و ادب روزنامه جمهوري
اسلامي به نگارش درآمده است . با اين توضيح كه « مركز هنرهاي نمايشي » در
همين دوره نسبتا كوتاهي كه در اركان اساسي خود از جمله رياست و
مديريت هاي تابعه داراي تغيير و تحول شده است , نسبت به گذشته لزوم
توجه به نقد و نظرات را بيشتر احساس كرده و كوشش گرديده تا انتظارات
كوچك و بزرگ جامعه پرانتظار تئاتري تا حد امكان برآورده شود و
پاسخگوي نواقص , كوتاهي ها و مشكلات گذشته باشد.
وضع موجود
اكنون ديگر نمي توان از « تئاتر » به عنوان هنري خاص فرهيختگان ,
نخبگان , روشنفكران و... در نهايت , قشر كوچك و كم تعدادي از جامعه ياد
كرد. تئاتر ايران به طور فوق العاده اي گسترش كمي يافته و در ميان لايه هاي
گوناگون جامعه نفوذ كرده است .
اتفاقا اين نفوذ و گسترش خيره كننده , در سالهاي پس از انقلاب اسلامي
رخ داده است و جالب اينكه تئاتر در اوايل سالهاي پس از انقلاب , بسترساز
فعاليتهاي هنري ديگري نيز بوده است . افراد تحصيلكرده در دانشكده هاي
هنري نيز طي دو دهه اخير به شكلي تصاعدي افزايش يافته اند و اگر پيش از
انقلاب , حداكثر سالي پنجاه نفر از طريق آموزش دانشگاهي اين هنر را فرا
مي گرفتند و تهران تنها شهري بود كه مي شد در آن تئاتر خواند , در حال
حاضر بيش از هزار نفر در سال در اين رشته پذيرفته و مشغول تحصيل
مي شوند و دامنه گسترش دانشكده هاي تئاتري به جنوبي ترين و شمالي ترين
شهرهاي كشورمان گسترده شده است .
در بوشهر , تنكابن , اراك , شيراز , كرمان و... رشته تئاتر داير شده و
علاقه مندان به اين رشته , در دانشكده ها و دانشگاه ها تحصيل مي كنند تا
كارشناس و يا كارشناس ارشد تئاتر شوند.
انجمن هاي نمايش نيز در شهرهاي كوچك و بزرگ شكل گرفته اند و
تبديل به نهادهايي كوچك براي فعاليت هاي تئاتري شده اند. بنابر آماري به
جز تحصيلكردگان كنوني تئاتر و هنرمندان حرفه اي و جوان , نزديك به هفتاد
هزار نفر علاقمند و هنرمند تئاتر در انجمن هاي نمايش فعال هستند.
از طرف ديگر مهد كودك ها و كودكستان ها نيز به قابليتهاي آموزشي و
پرورشي تئاتر بيش از پيش پي برده اند و در اين مراكز يا افراد تئاتري حضور
مي يابند و با بچه ها تئاتر كار مي كنند و يا در برنامه هاي هفتگي و ماهانه اين
مراكز برنامه تماشاي تئاتر گنجانده شده است .
ناشران نيز با علاقه بيشتري نمايشنامه ها و كتابهايي درباره تئاتر منتشر
مي كنند و صدا و سيما نيز از استعدادهاي فراوان و سرشار تئاتري ها بهره
خودش را مي برد.
با اين وجود و با كمال تاسف , نسبت به اين ميزان رشد نيروي انساني و
افزايش علاقمندي به تحصيل در تئاتر , امكانات موجود در همان حدي باقي
مانده است كه در سالهاي اوايل انقلاب وجود داشته است .
حتي در تهران كه يكي از بزرگترين شهرهاي جهان و پايتخت كشورمان
است , هيچگاه مجموعه اي در حد و اندازه و امكانات تئاتر شهر احداث
نشد , مجموعه اي كه صرفا به تئاتر مي پردازد و دولت بودجه مشخصي از
طريق مركز هنرهاي نمايشي به آن اختصاص داده است . اوضاع در شهرهاي
ديگر كشور نيز به همين منوال و گاه تاسف بارتر از اين است .
به رغم اين كمبودها و معضلات , علاقمندان به تئاتر در دو حيطه تجربي
و آكادميك دست به تلاشهاي فردي زده اند. آنها كه قدم در اين وادي ناامن
نهاده اند , چندان در انتظار كمك هاي ناچيز دولت (به ويژه در شهرستانها)
نبوده اند , بلكه با خون دل مكان تمرين كوچك براي خود دست و پا كرده اند.
از جيب خود خرج كرده اند , به مشكلات و كاستي هاي تئاتر در شهرستانها
بي اعتنايي كرده اند و... به هر طريق گليم خود را از آب بيرون كشيده اند و
تئاتر كار كرده اند.
واقعيتهاي تاسف بار
نگارنده اين مطلب , نمونه هايي كاملا حقيقي را سراغ دارد كه ذكر آن
براي درك بحران عدم امكانات كافي و موجود براي تئاتر ضروري به نظر
مي رسد. يكي از دانش آموختگان تئاتر كه از هوش و استعداد قابل توجهي
براي فعاليت در عرصه اين هنر برخوردار است , پس از انجام خدمت
سربازي و به اميد يافتن كاري متناسب با رشته تحصيلي خود , پس از ماه ها
درماندگي و حضور در تمرين گروه هاي جوان و بي بضاعت تئاتري , سرانجام
رضايت داده است تا در يكي از مناطق تهران , پارك بان موتور سيكلت ها
شود و در هر شيفت كاري كه روزانه هفت ساعت به طول مي انجامد ,
وظيفه اي را به انجام برساند كه نه تنها هيچ ارتباطي با مدرك تحصيلي اش
ندارد , بلكه از عهده افراد ديگري كه اساسا تحصيلات آكادميك ندارند , به
سادگي برمي آيد.
دانش آموخته ديگر اين رشته , شانس بهتري دارد. او در يكي از
شهرهاي اطراف تهران ـ و با كمك خانواده اش ـ مغازه كاشي فروشي باز
كرده است و احتمالا مدرك تئاتري خود را قاب مي گيرد و در برابر چشم
مشتريان قرار مي دهد كه حداقل بدانند با يك فروشنده تحصيلكرده روبرو
هستند!! يك نمونه ديگر را سراغ دارم كه در نهايت ياس ونااميدي قرار
گرفته , به نحوي كه ديگر تمايل به ادامه زندگي مشقت بار و حقارت بار خود
را ندارد , اما چون معتقد و مومن است , قطعا باز هم به دنبال روزنه هايي براي
تنفس در فضاي تئاتر مي گردد.
تمام اين نمونه ها موجودند و اگر مسوول و يا مسوولاني خواهان
پيگيري وضع چنين افرادي هستند , قطعا نويسنده اين مطلب , به آنها
اطلاعات و نيز نمونه هاي بيشتري ارائه خواهد داد.
روزنه هاي اميد!
پس از تغيير معاون هنري وزارت فرهنگي و ارشاد اسلامي و به تبع آن ,
تغيير رياست مركز هنرهاي نمايشي , رايحه تغييرات و تحولات اثر بخش و
اميد آفرين به مشام رسيد.
تشكيل شوراهاي تئاتري مثل شوراي تئاتر شهر , شوراي توسعه تئاتر
كشور و اين اواخر , شوراي پژوهش هنرهاي نمايش , نويد بخش تحولات در
عرصه تئاتر كشور بود.
از سوي ديگر حضور موثر خانه تئاتر نيز نشان داد كه مسوولان جديد ,
عزم براي تلاشي جدي در رفع معضلات و مشكلات كهنه تئاتر دارند و در
گذشته , اگر مسوولان دولتي تئاتر , خانه تئاتر را صرفا به عنوان تشكيلاتي
اسمي و جهت خالي نبودن عريضه قبول داشتند , مسوولان كنوني , بسياري
از امور و تصميم گيري ها را به عهده تئاتري ها گذاشته اند.
اما مهمترين اقدام مركزهنرهاي نمايشي طي ماههاي اخير , تلاش براي
تنظيم سند توسعه تئاتر كشور است . سندي كه پس از انقلاب هيچگاه تدوين
نشد و به دليل نداشتن برنامه اي مدون در تئاتر كشور , مديران و مسوولان
مركز هنرهاي نمايشي , در هر دوره اي عموما به گذران روزمره امور تئاتر
مي انديشيدند.
گرداندن امور تئاتر به اين شكل بود كه از چند ماه قبل از برگزاري يك
جشنواره مثل فجر , عروسكي يا آييني ـ سنتي , تمام نيروها متمركز براي
برگزاري آن جشنواره مي شد , بازخواني , بازبيني و... انجام و جشنواره با
هزار و يك مشكل مالي برگزار مي شد , سپس چند ماهي صرف تسويه
حساب ها و حواشي كارهاي جشنواره مي شد و بعد از آن جشنواره ديگري از
راه مي رسيد. جالب اينكه , اجراهاي عمومي نيز با همين جشنواره ها معني
پيدا مي كرد. به اين ترتيب رئيس مركز هنرهاي نمايشي در واقع رئيس
جشنواره هاي تئاتري كشور بود.
در چنين وضعيتي , قاعدتا فكر كردن به تئاتر استانها , پژوهش در زمينه
تئاتر , استقرار گروه ها و مهم تر از همه تدوين سند توسعه تئاتر عملا امكان
ناپذير بود.
رئيس كنوني مركز هنرهاي نمايشي ظاهرا عمده تلاش خود را معطوف به
مسايل زيربنايي كرده است . وي با سپردن سكان جشنواره تئاتر فجر به رئيس
شوراي نظارت , تصميم به رفع مشكلات ريشه اي گرفته است .
بهادادن به نمايشنامه نويسي ـ كه هميشه و در همه حال از نابساماني آن
داد سخن مي رود ـ و پژوهش هاي بنيادين و تدوين دائره المعارف تئاتر
ايران , آنگونه كه از خبرها برمي آيد , مي تواند اخبار خوشايندي براي تئاتر و
تئاتريها باشد. حتي تصميم به حذف رقابت در جشنواره تئاتر فجر نيز
اقدامي در جهت عمومي تر كردن و طبيعي تر كردن وضع تئاتر است .
سرانجام
دو مشكل اساسي بر سر راه تشكيلات تئاتري وجود دارد كه راه رسيدن
به نقطه مطلوب را تا حد زيادي دشوار و گاه غير ممكن مي كند.
يكي از اين مشكلات , عدم اعتبار كافي در قالب بودجه هاي اختصاص
يافته به تئاتر كشور است . متاسفانه بودجه تئاتر به هيچ وجه به تناسب رشد
فعاليت ها و نيروي انساني افزايش نيافته است و تاسف بارتر از آن اينكه ,
بيشتر اين بودجه , مناسبتي پرداخت مي شود. به بيان ديگر , در اختيار
جشنواره ها و برنامه هاي ويژه قرارمي گيرد. دليل چنين وضعي نيز , بيشتر به
كم كاري مركز هنرهاي نمايشي در دوره هاي گذشته براي تبيين و توجيه
طرح ها و برنامه هاي تئاتري و متناسب با آن افزايش بودجه ثابت برمي گردد.
شايد تدوين سند توسعه تئاتر و نهادينه شدن آن در اركان اساسي دولت و
نظام اين معضل را حل كند.
مشكل دوم , انجام امور روزمره و كنوني و پرداخت تعهدات قبلي مركز
هنرهاي نمايشي به طلبكاران از جمله گروه هاي نمايشي , فعالان جشنواره ها
و... است .
به نظر مي رسد ابتدا بايد مزد كساني را كه از ماه ها قبل كار كرده اند
پرداخت , تا با رضايت و كمال ميل به فعاليت در عرصه تئاتر ادامه دهند.
قطعا در اين زمينه وزارت ارشاد و به ويژه شخص وزير مي تواند , اعتباري
خاص را در نظربگيرد تا روند رو به تحول و توسعه تئاتر دچار خدشه و
آسيب نگردد.
از طرف ديگر تصميمات مركز هنرهاي نمايشي در انجام امور روزمره ,
در شرايط فعلي بسيار حساسيت برانگيز است . نمونه اش , بحران بازخواني
متون فجر بود كه مي توانست با دقت بيشتري انجام بگيرد تا فضاي فعاليت را
مخدوش نسازد و منجر به تصميم گيري هاي شتابزده و هزينه ساز نشود.
موضوع سفرهاي خارجي نيز همچنان عده بسياري را نگران مي سازد.
اين سفرها بهتر است كاملا تعريف شده و براساس ضرورت انجام گيرد و
نتايج آن در اختيار عموم تئاتري ها و نيز خبرنگاران و منتقدان قرار داده
شود. به قول يكي از استادان و صاحب نظران تئاتر , مشكل تئاتر كشور , در
همين جا حل مي شود نه در خارج از كشور و به تعبير ديگر , چراغي كه به
خانه رواست به مسجد حرام است . درپايان اميد مي رود كه جامعه تئاتري
اعم از هنرمندان , صاحبنظران و منتقدان , به روند تحول و توسعه تئاتر كشور
كمك كنند و با اين تغييرات و تحولات همراه گردند.
|
رويدادهاي فرهنگي هنري
|
اكران فيلم « محمد پيامبر(ص ) » در امريكاي
شمالي
فيلم « محمد(ص ) , آخرين پيامبر » در روز عيد فطر براي
اولين بار در شهرهاي امريكا و كانادا اكران شد.
به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان و به نقل از پايگاه
اينترنتي « ميدل ايست آن لاين » اين فيلم در سي و هفت شهر
كانادا و امريكا به مدت يك هفته از عيد فطر نمايش داده
مي شود.
اين فيلم نود دقيقه اي را كه زندگي و آموزه هاي اسلامي را
شرح مي دهد به سفارش شركت بين المللي بدر در استوديو
) خالق آثار مهم Rich Crest پويانمايي ريچ كرست (
كلاسيك ساخته شده و ده ميليون دلار هزينه داشته است .
در اين فيلم هيچ تصويري از پيامبر اسلام ديده نمي شود.
شوراي روابط اسلامي امريكا , بزرگترين گروه اسلامي در
آمريكا اين فيلم را يك موفقيت خيلي خوب براي والدين و
فرزندان از همه مذاهب دانسته كه به وسيله آن مي توانند با
سيره زندگي و شخصيت والاي حضرت محمد(ص ) و نيز
اتفاقاتي كه جهان امروز را شكل داده , مطلع شوند.
اقدامات جرج بوش بعد از حوادث يازده سپتامبر بر افكار
شش ميليون مسلمان در آمريكا تاثير منفي داشته و در
نظرسنجي هاي اخير مسلمانان مخالفت خود را با سياستهاو
ديدگاه هاي بوش بيان كرده اند.
جان وول , رئيس مركز « افكار مسلمانان و مسيحيان »
مي گويد : اين فيلم مخصوصا در اين زمان كه بيشتر شبكه هاي
تلويزيون تبليغات منفي درباره مسلمانان مي كنند حائز اهميت
است .
643 فيلم در سي و چهارمين جشنواره
بين المللي فيلم رشد
در سي و چهارمين جشنواره بين المللي فيلم رشد كه از
سي آبان ماه به مدت يك هفته در شهر يزد برگزار خواهد شد
643 فيلم در بخشهاي مختلف به رقابت خواهند پرداخت .
رحمت اله محرابي مدير كل دفتر تكنولوژي آموزشي
وزارت آموزش وپرورش با اعلام خبر فوق اظهار داشت : در
جشنواره امسال در مجموع 643 فيلم به دبيرخانه جشنواره
رسيده كه از اين تعداد 449 فيلم ايراني و 194 فيلم خارجي
ميباشد و توسط كميته انتخاب از بين آنها 53 فيلم ايراني و 33
فيلم خارجي در بخش مسابقه و 17 فيلم ايراني و 5 فيلم
خارجي در بخش خارج از مسابقه به همراه فيلمهاي بلند
سينمايي در بخش مسابقه و بخش جنبي جشنواره براي اكران
عمومي انتخاب شده اند.
وي گفت : در جشنواره امسال آثار فيلمسازان 39 كشور
جهان به نمايش درخواهد آمد كه از اين تعداد مي توان به
كشورهايي مانند : آلمان , هند , مكزيك , انگلستان , فرانسه ,
چين , مصر , دانمارك , بوسني , لهستان , پرتغال , گينه , زامبيا ,
ارمنستان , نپال , آذربايجان و... اشاره كرد.
سي و چهارمين جشنواره فيلم رشد 6 آذرماه جاري با
معرفي آثار برتر به كار خود پايان خواهد داد.
| | |