سهيلا نياكان
آيا كاشي كاري جزو هنرهاي تزييني است يا در ساخت و ساز بنا
موثر است
سالهاست كه به هنر كاشي كاري به عنوان يك ابزار تزييني
براي زيباتر شدن بنا نگاه مي شود و كمتر به تاثيرات فني و
معمارانه آن توجه مي شود. ظاهرا كاشي تنها براي پوشش
خارجي بناهاي بزرگ و تزيين فضاهاي داخلي مصرف مي شده
است . شروع اين هنر به اواخر دوران سلجوقي برمي گردد و اوج
شكوفايي آن در دوران صفويه و مكتب اصفهان است . درزمان
قاجاريه محدوديتهاي استفاده از برخي رنگهاي طبيعي , ورود
نقوش اروپايي و علاقه عموم به اين هنر باعث شد كاشي كاري
از جايگاه يك هنر اشرافي به خانه هاي مردم متمول نيز راه پيدا
كند و جريانهاي توليدي صنعتي , فرآيند تهيه و ساخت كاشي
در معماري ايران را متحول كرد , به گونه اي كه نقش و طرحي
مقبول عام بود كه ارزان تر و سريع تر حاصل مي شد و از اين رو
استادكاران كاشي كاري در برابر يك انتخاب تاريخي قرار
گرفتند : انتخاب بين هنر و صنعت كاشي كاري . معدود هنرمندان
كاشي كار از اوايل عصر پهلوي دريافتند در برابر هجوم
ديوارنگاري و آيينه كاري بايد حرف تازه اي بگويند و هنر بديعي
خلق كنند تا در معماري ايراني كاربرد ويژه اي داشته باشد.
اما متاسفانه خود معماري نيز دچار تحول بنيادي شده بود
و استحكام و تاثيرگذاري اش ناديده گرفته مي شد. از اين پس ,
كاشي كاري كه بهترين عايق حرارتي و برودتي , محافظ آجر و
خشت در برابر تابش آفتاب , تقليل دهند اختلاف درجه
حرارت شب و روز , مانع فرسايش آب و باد , و نيز پوشاننده
سطح بيروني ودروني بناهاي عظيم از تركها و درزهاي انبساط
محسوب مي شد , به يك سطح نمادين خوش رنگ و تركيب و
تابلويي براي نمايش هنر خطاطي و گل صابونيهاي فرهنگي بدل
شد. تلاش هنرمندان كاشي كار براي حفظ اصالت اين هنر از
يك طرف و علاقه وافر مردم به عنصر هويت بخش معماري
ايران يعني كاشي از سوي ديگر مانع از آن مي شد كه هنر كاشي
كاري به زودي فراموش شود. اما متاسفانه كاشيها از
سردركوچه و خانه ها رخت بربستند و با نقشي دروغين وتكثير
شده در حد يك ديوار لعاب دار و قابل شست و شو تنزل مقام
پيدا كردند.
در اين ميان هنرمندان كاشي كار حلقه ارتباطي بين هنر
معماري اصيل ايراني با هويت فرهنگي ايرانيان هستند. آنها با
هنر خود نشان مي دهند كه چگونه هنرمند ايراني به مشكلات
فني يك بنا به بهترين شكل فرهنگي پاسخ مي گويد.
يكي از اين ميراث داران , استاد اصغر شعرباف است كه با
متانت و محبت به سوالات ما درباه كاشي كاري پاسخ گفت .
شايد از پس پاسخهاي استاد نوع دلزدگي از نسل جوان به
خاطر بي اعتنايي به بي تفاوتي آنها به هويت فرهنگي شان و به
خصوص هنر كاشي كاري در ذهن متبادر شود , اما خوب
مي دانيم استاد شعر باف همچون پدري مهربان در جاي جاي
اين مرز و بوم و در هر بناي شكوهمند ايراني پيام و رسالتي را
به آيندگان توسط هنر كاشي كاري خود , كه ميراث گذشته است ,
گوشزد مي كند و آن سخت كوشي و اميدواري هنرمند ايراني
است .
هنرمند ايراني مي داند اثرش و هنرش نه براي مخلوق كه
براي آن يار مهربان وجاودانه تنها پيشكشي است كه بايد
مقبول افتد.
چگونه و از چه زماني به عرصه هنر كاشي كاري وارد شديد
من متولد 1306 تهران هستم و زماني كه هفت سال
داشتم , روزي در راه مدرسه , به مسجدي برخورد كردم كه
استاد بناي آن مشغول انجام كاشي كاري اش بود. به ياد دارم آن
قدر در آنجا ايستادم و به تماشاي كار آن بنا پرداختم كه از وقت
مدرسه گذشت وديگر بر سر كلاس درس حاضر نشدم . هر روز
به اين كار ادامه مي دادم تا اينكه يك روز كه مشغول تماشا
بودم , احساس كردم كسي گوشم را مي كشد. پدر بزرگم بود و از
من پرسيد چرا اينجا ايستاده اي . پاسخ دادم مي خواهم نحوه
كار كاشي كاري بناي مسجد را ببينم . از فرداي آن روز پدر
بزرگم مرا به آن حرفه برد و من عاشق اين كار شدم , مثل
پروانه اي كه آن قدر به دور شمع مي چرخد تا بسوزد. امروز
احساس مي كنم هر چه زودتر از اين دنيا رخت ببندم , بهتر
است . ديگر كاري در اين سرا ندارم , كارهايم را انجام داده ام .
روش كارتان چگونه است
اول به ترسيم طرح مي پردازم و سپس مي روم به سراغ
ساخت و اينكه چه عملي را بايد در كار ساخت انجام دهم . در
واقع ساخت , براساس پلان كار يعني همان چيزي كه كشيده ام ,
انجام مي شود.
آيا مراحل ساخت همچون ساخت گل , لعاب , ... را نيز
خودتان بر عهده داريد
خير. اينها مربوط به كارخانه است كه چه عملي انجام
دهد.
حاصل كارشما بيشتر در چه جاهايي مصرف مي شود
در هر مسجد وامام زاده در تهران و شهرستان مورد
استفاده و مصرف قرار مي گيرد.
فكر مي كنيد امروزه هنر كاشي كاري در چه جايگاهي قرار
دارد
متاسفانه بايد گفت اين هنر امروز خريدار و طرفداري
ندارد. اكنون مهندسان و معماران همه به دنبال آپارتمان سازي
و برج سازي هستند و كسي نيست كه از اين كار بهره بگيرد. هيچ
كس به سمت اين رشته گرايش ندارد و از تجربيات هنرمندان
پيشين استفاده نمي كند. اين حرفه نيز امروز از دلال بازي
آسيب مي بيند. كسي مثل من كه تقريبا آثارم در هر مسجد و امام
زاده اي وجود دارد , پس از ساليان دراز كار , كنجي مي نشيند و
ديگران به دنبال كسب سود هستند. همه چيز مادي شده و در
اين زمينه هم آدمها فقط به ماديات و جنبه هاي مادي قضيه فكر
مي كنند.
به لحاظ جنبه هاي هنري و كيفيت كار چطور امروز چه
تفاوتي در اين باره مي بينيد
جنبه هاي هنري بسيار كم شده و كيفيت نيز در هنركاشي
كاري خيلي نازل است . امروزه از كار مي دزدند و كسي هم
نيست كه بر اوضاع نظارت داشته باشد و تفاوت كار را از
كساني كه مشغول در اين زمينه اند , سئوال كند. من به اين دلايل
و به اين علت كه فرقي ميان يك اثر هنري صحيح و يك كار
سخيف قائل نمي شوند , سال هاست خودم را كنار كشيده ام و از
اوضاع موجود تاسف مي خورم .
به نظر شما چگونه مي توان هنر كاشي كاري و يا هنر سنتي
كشورمان را در ميان مردم و به خصوص جوانان اشاعه داد
به نظر من امروز نمي توان اين كار را كرد.
چرا
چون چنين خواسته اي در ميان آدمها ديگر وجود ندارد.
همان طور كه گفتم جنبه هاي مادي براي آنها اهميت پيدا كرده
و مثل سابق كسي در پي انجام يك كار هنري و مهم نيست ,
بنابراين وقتي عاشق نيستند و فقط در جست و جوي كاراند كه
سود مالي در آن وجود داشته باشد , نمي توانند و نمي خواهند
اين رشته را ياد بگيرند و تعميم دهند. به ياد داشته باشيد كه
رشته هنري كاشي كاري و اغلب هنرهاي سنتي ما براي
هنرمندش سود مادي در پي ندارد , بلكه در اين راه گرسنگي و
محروميت است .طبيعي است كه ديگر مانند گذشته , كسي
نيست تا عاشق اين كار شود و خود را برايش بسوزاند. بنابراين ,
از نظر من نمي توان براي احياي هنر كاشي كاري سنتي كاري
انجام داد چرا كه ذات هنر با جنبه هاي مادي جور درنمي آيد.
آيا شاگرداني داريد و هنوز به تدريس
مي پردازيد
چند شاگرد دارم , ولي ديگر در دانشگاه تدريس نمي كنم .
جوانان بسياري مي آيند براي فراگيري و انجام اين حرفه , اما آن
را پيگيري نمي كنند و ثباتي از خود نشان نمي دهند. بايد عين
پروانه اي بود كه عاشق شمع است . پدرم مرا از دوره كودكي
عاشق اين كار كرد.
از ميان آثار بسياري كه خلق كرده ايد , به كدام يك بيشتر
علاقه منديد
همه شان برايم يكي است و فرقي ميان آنها نيست . از
مساجد و امام زاده هاي تهران گرفته تا شهرستانها , از مساجد
سپهسالار (مدرسه عالي شهيد مطهري ) گرفته تا مقبره پدر
شيخ صفي و... همگي را دوست دارم و برايشان زحمات
بسياري كشيده ام . طرح مقبره پدر شيخ صفي , يك هشتي و
چهار شاه نشين دارد. طرحهاي مقرنس , گره , يزدي بندي ,
كاسه سدري كه بسته به بناهاي مختلف از آنها استفاده هاي
مختلفي كرده ام در آثارم موجودند. اما چه فايد , امروز چه كسي
مي آيد اين كارها را انجام دهد !
در خلق طرحهايتان بيش از همه از چه الهام مي گرفتيد
زماني بود كه مقرنس كار مي كردم و نقش آن را از كوه و
درخت مي گرفتم . شايد ساعتها مانند ديوانگان اوقات خود را
در كنار درختان مي گذراندم و به آنها خيره مي شدم . همچنين
براي گره , از يخ الهام مي گرفتم . چنانچه دقت كرده باشيد , در
زمستان , گرههايي بر روي يخ ايجاد مي شود و وقتي كه
هوامي خورد , خطوطي بر رويش ظاهر مي شوند. به طور كلي ,
طبيعت بهترين منبع الهام در كارهايم بوده است .
چطور شد كه براي شركت در نمايشگاه جامع هنرهاي سنتي
دعوت شديد
من پيش از اين , چهار جلد كتاب در زمينه هنر كاشي
كاري كه تاليف خودم است , به آقاي مهندس موسوي ارائه
داده بودم . به اين ترتيب دعوت شدم .
محتواي كتابهايتان چيست
جنبه آموزشي دارد. من هر كاري كه انجام داده ام و
شيوه اي كه در ساخت به كار برده ام در اين كتابها به شرح آن
پرداخته ام .
چنانچه صحبت خاصي هست بفرماييد و اينكه چه انتظاري از
دست اندركاران هنري و جامعه داريد
من هيچ انتظاري از كسي ندارم . كاري را كه شروع
مي كنم , وقتي تمام مي شود , خودم از آن خوشم مي آيد , مثلا
اينكه چند شمسه مي زنم و طرحي را درمي آورم . خودم
مي توانم اين عشق را بفهمم , اما حالا اين طرح من به دست چه
كسي برسد تا آن را اجرا كند , نمي دانم . مي دانم به دست هر كس
برسد , يا مي گويد خدا رحمتش كند و يا مي گويد مي خواست
نكند. به هر حال با خود مي گويم شايد كاري كه در حال انجام
آن هستم , روزي به درد جامعه بخورد و به كار آيد. من از هفت
سالگي شاگرد پدرم « محمد » بودم و تا امروز به اين كار ادامه
داده ام . در حال حاضر هنرمنداني مانند من وجود دارند كه هر
كدام به گوشه اي افتاده اند و كسي نيست كه سراغشان را بگيرد.
بسياري از آنها در انزوا از دنيا رفته اند. من نيز كه حدود هشتاد
سال از عمرم گذشته , كسي به سراغم نيامده . فكر مي كنم براي
احياي اين هنر , خواست جامعه مهم است . درك هنري نيز
براي مديران هنري لازم است و هر كس بايد به درستي در
جايگاه خويش قرار گرفته و بر كار هنر اشراف داشته
باشد.
نقل از نقش خيال , نشريه داخلي نمايشگاه جامع هنرهاي سنتي
وابسته به فرهنگستان هنر
هر بناي شكوهمند ايراني پيام و رسالتي را به
آيندگان توسط هنر كاشي كاري خود , كه ميراث
گذشته است , گوشزد مي كند و آن سخت كوشي و
اميدواري هنرمند ايراني است .
به اين علت كه فرقي ميان يك اثر هنري صحيح و
يك كار سخيف قائل نمي شوند , سال هاست خودم را
كنار كشيده ام و از اوضاع موجود تاسف مي خورم
|
گزارشي از دوازدهمين نمايشگاه بين المللي قرآن كريم در
تهران
|
فيروزه محمد حسيني
دوازدهمين نمايشگاه قرآن كريم در مركز آفرينش هاي
كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان كار خود را آغاز كرد.
اين نمايشگاه كه هر ساله در طول ماه مبارك رمضان برپا
مي شود مشتاقان و علاقمندان فراواني را به خود جلب مي كند
و شور و شوق وصف ناپذيري از حضور زنان و مردان و
كودكان و جوانان و نوجوانان در آن به چشم مي خورد.
علاقمندان ساعتها با حوصله آثار و كارهاي متنوع با مضامين
ديني و قرآن را بررسي و مطالعه مي كنند كه همين موضوع نشان
از علاقه ايرانيان به مسائل ديني و تكميل اطلاعات خود با
تازه ترين آثار در حوزه ديني و قرآني ميباشد. خوشبختانه با
توجه به استقبال پرشور مردم از برپايي نمايشگاه هاي قرآني و
اعلام آمادگي ادارات كل ارشاد اسلامي و استان ها و ادارات
تابعه شهرستان ها امسال براي اولين بار در كشور همزمان با
برپايي نمايشگاه بين المللي قرآن كريم در تهران , 114
نمايشگاه در 114 شهرستان كشور برگزار مي شود .
در اين راستا امسال نيز در دوازدهمين نمايشگاه قرآن كريم
در شهرمان تهران برنامه هايي جهت هر چه با شكوه تر برگزار
شدن اين مراسم در نظر گرفته شده است كه با هم به برخي از
بخش هاي نمايشگاه سري مي زنيم .
قرآن ريحان
« مصحف ريحان » كه امسال در نمايشگاه بين المللي قرآن
كريم چهره گشايي و در معرض ديد علاقمندان قرار گرفته , يكي
از نفيس ترين , كم نظيرترين قرآن هاي چاپ شده فعلي در ايران
و جهان اسلام است . اين مصحف زيبا كه به خط « رحيان »
خوشنويسي شده , توسط هنرمند معاصر استاد « بهرام سالكي »
به نگارش درآمده . خط ريحان يكي از رايج ترين و باشكوه ترين
و ممتازترين اقلام خوشنويسي است كه به رغم ويژگي هاي
خود , متاسفانه در سده هاي اخير , كمتر مورد استفاده
خوشنويسان قرار گرفته است . همچنين در اين مصحف شريف ,
قواعد نحوي در كتابت عوامل جازمه , ناصبه , نافيه , ناهيه
مراعات شده و به گونه اي سعي شده اين عوامل در كنار كلمه ما
بعد خود قرار بگيرند. در اين مصحف اعراب گذاري و علايم
تجويدي رنگه نويسي شده است و بين حروف و علايم تداخلي
وجود ندارد.
تابلوي هنري عاشورا
تابلوي عاشورا به هميت نيروي انتظامي مقاومت بسيج
تهران , با طراحي و اجراي محمد توانا سرپرست گروه معرق
كاري , تابلو
اين تابلو كه اقتباسي از طرح عصر عاشوراي استاد محمود
فرشچيان است به شكل معرف چوب در شش متر طول و چهار
متر ارتفاع و شش قسمت مجزا و قابل اتصال توسط يك تيم
هشت نفره ساخته شده است . اين اثر در مدت 24 ماه از
ابتداي سال 1381 تا اسفند 1382 به طول انجاميد و در 28
شهريور سال 1383 در شب ميلاد امام حسين (ع ) با حضور
مقام معظم رهبري پرده برداري شده است . در اين تابلو 30 نوع
چوب كه شامل 95 درصد مصالح و مقداري خاتم , مس , برنج
و آلومينيوم به كار رفته
است .
نمايش اشياي تاريخي مذهبي قرن 13
بيش از 30 شي تاريخي هنري مرتبط با كلام الهي و ادعيه
اسلامي در بخش دست نوشته ها و موزه قرآني دوازدهمين
نمايشگاه بين المللي قرآن كريم در معرض ديد علاقمندان قرار
داده شده است .
محفظه هاي نقره اي با حكاكي آيات قرآني مربوط به دوره
قاجار , گردن بند و بازوبند حامل دعا با كتيبه آيات قرآني , جام
برنجي حكاكي با قلم كاري مربوط به دوره صفويه , سكه نقره به
نام سلطان يعقوب آق قريونلو و شانه چوبي با كتيبه آيات
قرآني و صلوات كبير مربوط به قرن 13 هجري از جمله آثار
ارائه شده در اين بخش هستند.
همچنين دو قفل فولادي با روكش نقره مزين به سوره
مباركه توحيد و سوره مباركه اسرا از موقوفات آستان
امامزاده حمزه (ع ) و حضرت عبدالعظيم , گردنبند نقره
مخصوص نگهداري دعا , قرآن و بازوبند و دو شمشير فولادي
با قبضه هاي استخواني مربوط به دوران صفويه و زنديه , 12
سكه مربوط به ولايت عهدي علي ابن موسي الرضا(ع ) مامون ,
شاه عباس ثاني , آقاي محمد خان قاجار و سكه اي مربوط به
ايلخان مغول در كنار مهرهاي مربوط به دوران قاجار به نمايش
گذاشته شده اند.
نمايش 110 قرآن خطي
امسال در بخش دست نوشته هاي قرآني , بيش از 110
نسخه خطي قديمي قرآن كريم و اشياي تاريخي مرتبط با كلام
الهي , به نمايش عمومي گذاشته شده است . همچنين در اين
دوره از نمايشگاه , به مناسبت بزرگداشت احمد تبريزي , كاتب
بزرگ قرآن كريم در عصر صفويه و استاد خط نسخ ايراني , آثار
درخشاني در قالب قرآن جامع خطي , جزهاي قرآن , تعقيبات
نماز و ادعيه كه به خط او نگاشته و تذهيب شده است در
معرض ديد عموم قرار گرفته است . دست نوشته هاي قرآني اين
دوره از نمايشگاه فرصتي مناسب براي بازديد از نسخه هاي
خطي قديمي قرآن كشور ايران و كشورهاي همجوار است كه در
كنار آنها اشياي تاريخي كه به نوعي با كلام الهي در ارتباط
مي باشند نيز به نمايش گذاشته شده است .
اين گنجينه كم نظير از سازمانها و موسسات مختلفي
همچون سازمان ميراث فرهنگي , موزه كاخ گلستان , موزه رضا
عباسي , موزه ملي ايران , كتابخانه مركزي دانشگاه تهران , موزه
آستان حضرت عبدالعظيم , كتابخانه , موزه و مركز اسناد
مجلس شوراي اسلامي , موزه پارس , كتابخانه تخصصي
وزارت امور خارجه و... گردآوري شده است .
دو نسخه خطي قرآن منسوب به حضرت علي (ع ) و امام
حسين (ع ) در بخش دست نوشته هاي قرآني در معرض ديد
بازديد كنندگان قرار گرفته . تاريخ كشف اين دو اثر كه به خط
كوفي نگاشته شده اند , به سده سوم هجري باز مي گردد و
منسوب به امامان بزرگوار مورد اشاره است . در نسخه خطي
منسوب به امام حسين (ع ) چند سوره قرآني به خط كوفي روي
پوست كتابت شده و در نسخه خطي منسوب به امام علي (ع )
آيه اي از قرآن به روي كاغذ نگارش شده است .
چاپ دوره 30 جلدي قرآن براي نوجوانان
دوره سي جلدي قرآن كريم با زبان فارسي روان براي
نوجوانان , در بخش ناشران دوازدهمين نمايشگاه بين المللي
قرآن كريم عرضه شده . فرزانه زنبقي , پديد آورنده مجموعه هر
جز قرآن را به طور مستقل به زبان فارسي ساده و با پرهيز از
بكارگيري لغات دشوار و جملات عربي در مجلدي مجزا به
چاپ رسانده است . مصور بودن صفحات و تنوع رنگ هر
مجلد , نامگذاري آيات براساس موضوعات مستتر در آنها و
آوردن تفسير , شان نزول و داستان مرتبط با هر آيه در ذيل آن از
برجستگي هاي ديگر اين مجموعه است . زنبقي , در اثر خود از
ترجمه هاي اساتيدي چون پور جوادي , مكارم شيرازي , الهي
قمشه اي , بهاالدين خرمشاهي , سيد رضا سراج , محمد
مهدي فولادوند , احمد كاويان پور و... بهره برده , ضمن اينكه
در تفسير ذيل هر آيه نيز از تفاسير برجسته اي چون تفسير
نمونه , الميزان , مجمع البيان , تفسير جامع , خسروي ,
الصادقين , مخزن العرفان , احسن الحديث , اصيب البيان و...
استفاده كرده است .
محصولات قرآني 18 كشور جهان
امسال براي اولين بار محصولات قرآني كشورهاي خارجي
در دوازدهمين نمايشگاه بين المللي قرآن كريم به نمايش
گذاشته شد. اين بخش شامل دو مجموعه صنايع دستي و
محصولات توليدي كشورهاي اسلامي و غير اسلامي است كه
محصولات كشورهايي نظير چين , تايلند , ايتاليا , تايوان ,
برزيل , هند , كره , امارات , بحرين , سوريه , لبنان , عربستان ,
اردن , فلسطين , مصر , مراكش و عراق در اين بخش وجود دارد.
افتتاح سايت ويژه حضرت مهدي (عج )
بخش قرآن و انتظار به منظور آشنا شدن بازديد كنندگان با
قرآن كريم و حضرت مهدي (عج ) اقدام به راه اندازي سايت
كرده است . BM 313 ـ
اين سايت با 114 (يكصد و چهارده ) سايت مربوط به
قرآن و انتظار در ارتباط است و آثار مرتبط به مهدويت و قرآن
در آن ديده مي شود. كه بازديدكنندگان مي توانند با جست وجو
از طريق القاب امام زمان (عج ) به اطلاعات مورد نظر خود
دست يابند.
برپايي مسابقات در نمايشگاه قرآن
« اولين روزه من » عنوان مسابقه اي است كه كليه دانش آموزان
در مقاطع مختلف تحصيلي شركت كنندگان آن هستند و
مي توانند با بيان خاطرات خود از اولين روزي كه روزه گرفتند
در قالب نقاشي , شعر , خاطره , نثر ادبي در مقاله و ارايه و
جوايز نفيسي دريافت كنند.
مسابقه مهدويت :
اين مسابقه در راستاي ارتقاي سطح دانش و معارف ديني
جوانان درباره علوم قرآني و در بخش جوان نمايشگاه
بين المللي قرآن كريم برگزار مي شود.
اين بخش با همكاري سازمان ملي جوانان ايران و ستاد
برگزاري نمايشگاه فعال شده است .
مسابقه اينترنتي
اين مسابقه شامل بخش هاي اينميشن , و بلاگ نويسي ,
تصوير شناسي , شناخت معاني و مفاهيم قرآني و طراحي
سايت هاي اينترنتي است كه با هدف ترويج مفاهيم و معاني
كتاب آسماني برگزار مي شود.
|
سروي دستخوش نسيم
|
طرح « بوته » يا « بته » يا « كاج » نماد چيست گروهي از صاحبنظران معتقدند
« بوته » از آتش مقدس زرتشت الهام گرفته , عده اي بر اين عقيده اند كه « بته » به
نخل , بادام و گلابي شباهت دارد. برخي بر اين نظر هستند كه بوته به كيسه چرمي
ويژه نگهداري سكه هاي زرين و سيمين كه در قسمت بالا با بندي جمع مي شده ,
شبيه است . پاره اي از كارشناسان آن را شبيه مشت بسته دانسته اند. عده زيادي
عقيده دارند كه « بوته » نماد درخت سرو است كه باد سر آن را خم كرده است .
هندي ها , طرح بوته را « سوك » مي نامند و آنرا به شيارهايي كه رودخانه « جومنا »
در مسير خود از دره كشمير به جلگه هندوستان ايجاد مي كند , تشبيه مي كنند. در
هر حال بوته از نظر معني لغوي « يك دسته برگ » است و در ساده ترين شكل نيز به
برگ دندانه دار شبيه است . بوته به اشكال مختلف و گوناگوني درآمده و از
گذشته هاي دور تا به امروز همواره يكي از طرحهاي سنتي ايران بوده كه در انواع
توليدات صنايع دستي نظير قالي , گليم , ترمه , انواع رودوزي هاي زري , قلمزني ,
سراميك سازي و كاشي سازي و... كاربرد داشته است .
بوته داري انواع مختلفي است . از آن جمله مي توان به « بوته ميري » (كاج
كوچك ) « بوته ترمه اي » (كاج متوسط ) « بوته خرقه اي » (كاج بزرگ ). « بو بادامي »
(كاج بادامي شكل ) , « بوته شاهي » و « بوته جقه اي » (كاج بزرگ با يك كاج كوچك
كه از آن بيرون آمده ) اشاره كرد. « بوته جقه » تنها يكي از انواع طرح هاي بوته
است و شامل كاج بزرگي مي باشد كه كاج كوچكي از آن بيرون آمده
است .
بوته ها باتوجه به اشكال و وضعيتي كه از نظر نحوه قرار گرفتن پيدا مي كنند ,
داراي مفاهيم مختلفي هستند. دو بوته رو به روي هم داراي مفهوم آشتي , دو بوته
پشت به هم داراي مفهوم قهر و بوته هايي كه ابتدا پشت به هم داشته و بعد رو به
هم قرار گيرند , داراي مفهوم قهر و آشتي مي باشند. ضمن آنكه هر گاه در اطراف
بوته بزرگي , بوته هاي كوچكي مشاهده شود و يا در داخل بوته بزرگي بوته يا
بوته هاي كوچكي قرار گرفته باشند , نمادي از مادر و فرزند تلقي مي شوند.
| | |