پاي صحبت و خاطرات امير سرتيپ دوم « بهرام بابايي پور » فرمانده لشكر 16 زرهي قزوين

اشاره : حضور خدا در جبهه ها واقعيتي است انكارناپذير و مدد ذات اقدس الله تجربه اي است كه همه رزمندگان اسلام در جبهه با آن مواجه شدند . امير سرتيپ دوم « بهرام بابايي پور » فرمانده لشكر 16 زرهي قزوين كه در عمليات بيت المقدس فرماندهي يكي از گروهانهاي تانك عمل كننده در اين عمليات را به عهده داشت يكي ازرزمندگاني است كه مدد الهي را با چشمان خويش به عينه ديده است , آنچه در پي مي آيد خاطرات اين امير ارتش اسلام است كه از عمليات پيروزمند بيت المقدس براي ما روايت كرده است :
دهم ارديبهشت ماه سال 1362 بودكه آماده اجراي عمليات بيت المقدس مي شديم .
اين عمليات پيروزمند كه منجر به آزادسازي خرمشهر از دست ارتش غاصب و رژيم بعث عراق شد , توازن نبرد را برهم زد قدرت و اقتدار نيروهاي مسلح كشورمان را به جهانيان ثابت نمود.
عمليات بيت المقدس يكي از بزرگترين و غرورآفرين ترين عمليات هاي دوران دفاع مقدس بود.
اين عمليات در سه قرارگاه طراحي شد و مادر جبهه ترار و سوسنگرد و هويزه قرار بودعمليات انجام دهيم .
بنده با يك گروهان تانك مامور بودم با يكي از گردانهاي تيپ تكاور ذوالفقار كه قبلا كارشناسايي هم انجام شده بود اجراي عمليات كنيم .
رمز عمليات كه اعلام شد يگانهاي پياده وارد عمل شدند و صبح روز يازدهم بودكه به ما اعلام شد تا حركت كنيم و اهداف از پيش تعيين شده را تحكيم و تثبيت نموده و در آنجا مستقر شويم و به طوريكه دشمن هرگز نتواند مواضع حساس ما را بازپس بگيرد.
ما زير باراني از انواع آتش توپ و خمپاره دشمن وارد منطقه شديم و به صورت آرايش زنجيري در حال پيش روي بوديم و تمام منطقه يك پارچه آتش بود.
من يك مرتبه متوجه شدم درون تانك نيز پر دود شد , اما چون اتفاق خاصي رخ نداده بود تمام هوش و حواسمان در حركت به جلو بود تا در زمان تعيين شده به مواضع پيش بيني شده برسيم و لحظه اي از عمليات تاخير نكنيم لذا به دود درون تانك توجه اي نكرديم .

تبادل آتش و درگيري همچنان ادامه داشت و مادر حال پيش روي بوديم كه در نهايت دشمن مجبور شد خاكريزها را خالي وعقب نشيني كند و تن به شكست دهد.
ما پس از عبور از موانع و ميدان مين مواضع خود را تصرف و در آنجا مستقر شديم , آن وقت كه كم كم هوا تاريك مي شد. من از درون تانك بيرون آمدم و پس از بررسي منطقه خواستم تانك را جابجا و مستقر كنم كه متوجه شدم تانك اصلا حركت نمي كند كمي اطراف تانك را نگاه كردم متوجه شدم كه يك گلوله آرپي جي 7 زمانيكه ما زير آتش بوديم به قسمت گرداننده عقب تانك اصابت كرده و يادم آمدكه آن دودي كه درون تانك در موقع عمليات نفوذ كرده بود ناشي از همين برخورد موشك آرپي جي 7 بوده است .
و اين دقيقا جزو امدادهاي غيبي بود كه تانك در حين عمليات توقف نكرد و به حركت خود ادامه داد و پس از تصرف خاكريز دشمن از كار افتاد.
حقيقتا براي من جاي بسيار شگفتي بود كه تانك با اينكه آسيب ديده بود , اما از حركت نايستاد.
من يقين دارم كه خداوند متعال در اين نبرد سنگين و نابرابر پشتيبان ما بود و اگر نبود عنايات غيبي و حمايت هاي بي دريغ مردم و روحيه ايثار و شهادت الان معلوم نبود ما در چه وضعيتي به سر مي برديم .
حقيقتا دوران هشت سال دفاع مقدس دوران غرور و افتخارات كشور اسلامي ماست .
اين پيوند مبارك بين مردم وقواي مسلح و رهبر معظم انقلاب و وحدت و يگانگي , نيروي بسيار قدرتمندي رابراي ميهن اسلامي فراهم ساخته ورمز تمام اين پيروزي ما در عرصه هاي مختلف در گرو همين وحدت و انسجام است .
لذا نيروهاي مسلح آماده تراز دوران دفاع مقدس هوشيارانه آماده دفاع از ميهن اسلامي هستند و از قدرت بالايي در منطقه برخوردارند.

من از درون تانك بيرون آمدم و پس از بررسي منطقه خواستم تانك را جابجا كنم كه متوجه شدم تانك حركت نمي كند , كمي اطراف را نگاه كردم و متوجه شدم كه يك گلوله آرپي جي 7 به قسمت گرداننده عقب تانك اصابت كرده است .
من يقين دارم كه خداوند متعال در اين نبرد سنگين و نابرابر (بيت المقدس ) پشتيبان ما بود واگر نبود عنايات غيبي و حمايت هاي بي دريغ مردم و روحيه ايثار و شهادت , الان معلوم نبود ما در چه وضعيتي به سر مي برديم .

بخش اول
اشاره : سرانجام پس از 75 روز پاتك هاي پي در پي عراق به رزمندگان اسلام در منطقه فاو , رژيم عراق از بازپس گيري اين منطقه نااميد شد و در اوايل ارديبهشت 1365 حملات خود را در اين منطقه متوقف كرد و بدين ترتيب يكي از بزرگترين موفقيت هاي جمهوري اسلامي در جنگ , يعني تصرف فاو و دستاوردهاي مهم نظامي و سياسي عمليات والفجر 8 تثبيت گرديد .
از سوي ديگر , فرماندهان جمهوري اسلامي كه در تدارك عمليات سرنوشت ساز بودند و پيش بيني مي شد كه آمادگي براي اجراي اين عمليات تا زمستان 1365 به طول بينجامد , در تلاش براي درگير نگه داشتن ارتش عراق و اجراي فرمان امام خميني (ره ) مبني بر جلوگيري از آرامش دشمن , طرح هاي عملياتي متعددي تهيه كردند و به هر يك از قرارگاههاي زير مجموعه نيروي زميني سپاه پاسداران , علاوه بر ماموريتي كه در جهت آماده سازي عمليات اصلي داشتند , ماموريت اجراي يك يا چند عمليات محدود , ايذايي و فريب واگذار شد تا در حين كسب آمادگي براي عمليات اصلي در اين زمينه نيز اقدام كنند.
يكي از عملياتهاي محدود و مهمي كه در پائيز 1365 به اجرا درآمد , عمليات نامنظم فتح 1 بود كه ماموريت طرح ريزي و اجراي آن به قرارگاه رمضان واگذار شد.
پيشينه شكل گيري اين قرارگاه به اواخر سال 1363 بازمي گردد كه تاسيس و ورود آن به جنگ به شكل جدي و عملي مورد توجه قرار گرفت . هدف از تشكيل اين قرارگاه باز كردن جبهه جديد در شمال غرب در مقابل دشمن , از طريق فعال كردن گروههاي معارض عراقي بود. استفاده از مردم عراق و گروه هاي مخالف رژيم عراق كه بيشتر آنها در اين منطقه تجمع داشتند , بدين منظور دنبال شد كه فرماندهي و قواي ارتش عراق تجزيه شده و از توان موجود در داخل آن كشور عليه رژيم بعث عراق , استفاده مناسب به عمل آيد. هدف ديگر از فعاليت قرارگاه رمضان , محدود كردن گروههاي ضد انقلاب به ويژه سازمان مجاهدين خلق (منافقين ) , احزاب دمكرات و كومله بود.
قرارگاه رمضان براي دست يابي به اين هدف ها , ايجاد ارتباط با گروههاي معارض و كمك مالي و تسليحاتي به آنها را پي گيري مي كرد. چندي بعد , اقدامات ايذايي و نيز اقدام مشترك نظامي با گروه هاي معارض , در دستور كار اين قرارگاه قرار گرفت .
پس از فعال شدن قرارگاه رمضان , از سال 1365 جبهه شمال غرب تحرك چشم گيري پيدا كرد و عملياتهاي بسياري در داخل خاك عراق عليه مواضع آن كشور انجام شد. عمليات فتح 1 (انهدام تاسيسات نفتي , اقتصادي و نظامي كركوك ) از جمله برجسته ترين اقدامات نظامي اين قرارگاه به شمار مي رود. آنچه در پي مي آيد گزارشي است از اين عمليات كه از نظر شما مي گذرانيم .
طرحريزي عمليات
قرارگاه رمضان پس از آنكه با هدف انجام جنگ نامنظم وارد صحنه جنگ شد , براي شناخت موقعيت شمال عراق , شناخت گروه هاي سياسي و نظامي كه با دولت عراق درگير بود و براي ارتباط با آنها و يافتن راه كارهاي عملياتي , فعاليت قابل ملاحظه اي را آغاز كرد . حدود يك سال بعد , عمليات فتح 1 به عنوان نخستين اقدام مهم و استراتژيك اين قرارگاه در 19 مهر 1365 بر روي تاسيسات نفتي شهر كركوك و نيز برخي مراكز اقتصادي و همچنين پايگاه هوايي اين شهر انجام شد.
عمليات فتح 1 آغاز جنگ نامنظم در چارچوبي معين و با هدفي مشخص بود. اين استراتژي از لحاظ عملياتي , جبهه جديدي را در برابر دشمن مي گشود و معارضان عراقي را فعال مي كرد و همچنين اين عمليات , تجزيه نيرو و فرماندهي ارتش عراق را در پي داشت و نخستين گام عملي براي تهديد منطقه نفت خيز كركوك و نزديك شدن به آن به شمار مي رفت . از اين رو , جايگاه اين اقدام نظامي در جبهه خودي و تاثير آن بر اوضاع داخلي عراق و منطقه بسيار مهم بود. اين عمليات مي بايست در عمق بيش از 150 كيلومتري شمال عراق انجام مي شد , بنابراين بايستي مدت ها قبل از عمليات , امكانات و تجهيزات به داخل برده مي شد اين مهم , با اتخاذ شيوه هاي مناسب انجام پذيرفت و سلاح هاي سبك و سنگين , مهمات و ساير امكانات پيش از آغاز عمليات به مناطق مورد نظر انتقال يافت .
قرارگاه رمضان با همكاري اتحاديه ميهني كردستان عراق طراحي عمليات را انجام داد و هدف هاي مهم نظامي ـ اقتصادي را كه بايستي مورد هجوم قرار مي گرفت , مشخص كرد. همچنين , يگان هاي عمل كننده با توجه به شناخت آنها از زمين و داخل عراق انتخاب شدند . تيپ 6 پاسداران با دو گردان , تيپ ويژه هوابرد با يك گردان و تيپ پدافند هوايي محرم از سپاه و نيروهاي مالبند اتحاديه ميهني كردستان عراق , يگان هايي بودند كه حمله به هدف هاي عمليات را عهده دار بودند . در مجموع , 3000 تن از رزمندگان جمهوري اسلامي و 2000 تن از نيروهاي اتحاديه ميهني در عمليات شركت داشتند.
منطقه عملياتي از لحاظ دفاعي , در حوزه سپاه يكم ارتش عراق قرار داشت و لشكر 8 ارتش عراق با استعداد سه تيپ , حفاظت اين منطقه را به عهده داشت , اما به دليل آن كه از شروع جنگ تحميلي تا آن زمان هيچ گونه تعرضي به تاسيسات اقتصادي كركوك صورت نگرفته بود , خط دفاعي قابل ملاحظه اي مشاهده نمي شد.
مهم ترين ويژگي عمليات فتح 1 استفاده از آتش ادوات بود و تنها صورت استفاده مفيد از اين ادوات امكان تحقق هدف هاي عمليات ميسر مي شد. لذا هنگام طرح ريزي عمليات , مقرر شد كه 14 قبضه خمپاره 130 ميلي متري با 1930 گلوله . 9 قبضه ميني كاتيوشا با 600 گلوله , و دو قبضه تفنگ 106 با 60 گلوله , يك قبضه تفنگ 82 ميلي متري با 40 گلوله , دو قبضه ماليوتكا با 60 گلوله و 9 سيستم ضد هوايي سام 7 با 27 موشك به داخل خاك عراق منتقل شود.
هر چند انتقال همه سلاح ها و مهمات پيش بيني شده به داخل عراق ميسر نشد , ليكن كارآمدترين و سبك ترين نوع آتش كه مهم ترين تاثير را در تحقق هدفها داشت , به داخل عراق برده شد.
شرح عمليات
عمليات بزرگ نفوذي فتح 1 در ساعت 30 : 1 بامداد 65,7,19 و با رمز لاحول و لا قوه الا باالله العلي العظيم يا زينب با همت رزمندگان سپاه پاسداران انقلاب اسلامي و همكاري نيروهاي اتحاديه ميهني كردستان عراق در سه محور در استان « كركوك » عراق آغاز شد. از اولين دقايق شروع عمليات , تاسيسات نفتي , صنعتي و نظامي كركوك از سه محور با خمپاره اندازهاي 120 ميلي متري , تفنگ 106 ميلي متري و ميني كاتيوشاي 107 ميلي متري نيروهاي خودي زير آتش شديد قرار گرفت .
پس از اجراي آتش در محور اول « جبل بر » « جمبور » , نيروهاي محور دوم (سقزلي و دارامان ) نيز ساعتي بعد عمليات خود را آغاز كردند. در محور سوم (ارتفاعات كاني دملان ) هم با اندكي تاخير و پس از رفع مشكلات موجود , درگيري در پاسگاه دشمن و بلافاصله اجراي آتش روي تاسيسات نفتي « باباگرگر » آغاز گشت . در پي اين اقدام , منطقه دچار آتش سوزي گسترده اي شد و تمام آن را دود غليظي احاطه كرد به نحوي كه ديده بان ها ديگر قادر به مشاهده نقاط اصابت گلوله نبودند . آتش سوزي تاسيسات باباگرگر , از فاصله 40 كيلومتري به خوبي ديده مي شد و حتي از آن سوي قله كاني دملان (با ارتفاع 480 متر) نيز قابل مشاهده بود .
در پايگاه هوايي كركوك اصابت گلوله هاي ميني كاتيوشا به يك هواپيما , علاوه بر انهدام آن , آتش سوزي وسيعي ايجاد كرد. چند هلي كوپتر نيز (حداقل سه فروند) در اين پايگاه منهدم شدند.
وقتي تاسيسات نفتي و بعضي از هدف ها در شهر كركوك زير آتش سهمگين كه از ارتفاعات اطراف فرو مي باريد , قرار گرفت , دشمن سراسيمه با سلاح هاي پدافند ضد هوايي خود به تيراندازي مي پرداخت . زيرا ابتدا مي پنداشت كه حمله هوايي صورت گرفته است و به هيچ وجه احتمال نمي داد كه خمپاره اندازهاي ما با اين تعداد در اطراف شهر مستقر شده باشند.
به گزارش مركز شنود , با شروع اين عمليات , پايگاه هوايي كركوك از موصل و بغداد درخواست كمك كرد كه در پي آن , نيروي هوايي عراق دو فروند هواپيما به كركوك فرستاد. اين هواپيماها در محور « جبل بر » تعدادي منور بزرگ پرتاب كردند و در روشنايي آن به تجسس پرداختند. هلي كوپترهاي دشمن نيز به چند نقطه به طور پراكنده با راكت حمله كردند. به رغم اينگونه اقدامات تدافعي دشمن , نيروهاي خودي با شليك بي وقفه سه هزار انواع گلوله روي تاسيسات شهر كركوك و اطراف آن كه تا ساعت 4 بامداد ادامه داشت , اين منطقه را مملو از آتش و دود ساختند , به طوري كه هر چند لحظه يك بار بر اثر انفجارهاي مهيب , منطقه عملياتي به لرزه درمي آمد و از نور انفجارات , همچون روز روشن مي شد.
تاسيسات نفت و گاز « شورآوا » نيز كاملا منهدم شد. در محور « جبل بر » و « جمبور » انفجارات شديدي رخ داد كه به احتمال قوي اين تاسيسات كاملا منهدم شدند. اما به دليل عدم شناسايي و نرسيدن برد قبضه هاي ادوات , نيروهاي خودي نتوانستند روي « الجليله » و « الحصار » آتش بريزند.
پس از شليك همه گلوله ها به اهداف اقتصادي و نظامي مورد نظر , نيروهاي عمل كننده با آرامش كامل , قبضه ها و كليه تجهيزات را جمع آوري و به سمت عقب حركت كردند. در اين حين ناگهان انفجاري عظيم منطقه را روشن كرد و لرزاند كه مشخص گرديد مخازن گاز و تاسيسات نفتي منفجر شده است .
با دور شدن نيروها از منطقه , دشمن به سمت محل استقرار قبضه ها پيش روي كرد و با تعدادي هلي كوپتر مواضع نيروهاي خودي را مورد حمله قرار داد , ولي با تخليه به موقع اين مواضع از بروز هرگونه حادثه اي جلوگيري شد. نيروهاي عمل كننده سپس با عبور از جاده سليمانيه ـ كركوك به سمت يك روستاي امن در منطقه حركت كردند.
نتايج كامل اين عمليات را قرارگاه خاتم الانبيا(ص ) طي اطلاعيه اي چنين اعلام كرد :
در عمليات متهورانه مشترك « فتح 1 » نتايج زير به دست آمد :
1 ـ انهدام تاسيسات پالايشگاه كركوك كه ظرفيت 30 هزار بشكه در روز را داراست و سوخت (نفت سفيد , بنزين و گازوئيل ) استان هاي شمالي عراق را تامين مي كند.
2 ـ انهدام واحد بهره برداري شماره 1 از تاسيسات نفتي عراق كه بدين ترتيب 60 درصد از توان بهره برداري نفت عراق در كركوك از دشمن سلب شد.
3 ـ انهدام نيروگاه حرارتي برق كركوك كه برق مناطق صنعتي و شهر كركوك را تامين مي كرد.
4 ـ انهدام 3 پايگاه موشكي زمين به هوا در منطقه كركوك كه مسئوليت حفاظت هوايي اين منطقه را به عهده داشت .
5 ـ انهدام مقر منافقين و ضدانقلاب و كشته شدن افراد مستقر در آن .
6 ـ انهدام تاسيسات تفكيك نفت و گاز « جمبور » كه داراي ظرفيت 300 هزار شبكه نفت در روز است . همچنين انهدام تاسيسات تصفيه مقدماتي گاز و تاسيسات گاز اين مجموعه كه دشمن را از دست يابي به 100 ميليون فوت مكعب گاز محروم كرد.
7 ـ انهدام تاسيسات تفكيك نفت و گاز « جبل بر » .
8 ـ انهدام تاسيسات تفكيك نفت و گاز « شوراوا » كه ظرفيت جداسازي و تفكيك 100 هزار بشكه را در روز دارا بود.
9 ـ حمله و اجراي آتش روي قرارگاه لشكر 8 و قرارگاه سپاه يكم ارتش عراق كه به اين دو قرارگاه ضايعات و خسارات سنگيني وارد شد و تعدادي از فرماندهان ارتش عراق كشته يا مجروح شدند.
10 ـ انهدام پادگان « دارامان » كه محل استقرار دو تيپ عراقي بود كه شمار كثيري از نفرات دشمن در اين حمله كشته و يا زخمي شدند.
11 ـ تسخير و انهدام بيش از 20 پايگاه روي ارتفاعات دملان و كشته شدن و به اسارت درآمدن تعدادي از نفرات اين پايگاه .
12 ـ انهدام مركز استراق سمع الكترونيكي و پارازيت عراق در شمال اين كشور واقع در « سقزلي » .
13 ـ به آتش كشيدن ايستگاه تلويزيوني سازمان امنيت و محل استقرار نيروهاي دشمن و انهدام دكل تلويزيوني و ماكروويو كركوك .
14 ـ انهدام ايستگاه راه آهن « بي بايكوره » كه كار انتقال نفت و فرآورده هاي سوختي را به عهده داشت .
از سوي ديگر , در مسير بازگشت نيروهاي عملياتي فتح 1 , در يك درگيري بين نيروهاي سازمان مجاهدين خلق (منافقين ) و اتحاديه ميهني كردستان عراق , 11 تن از منافقين هلاك و دو تن از نيروهاي اتحاديه كشته شدند. عناصر سازمان مجاهدين خلق در حالي كه براي اجراي عمليات , قصد نفوذ به ايران را داشتند , با نيروهاي اتحاديه درگير شدند.
در اين عمليات از نيروهاي اتحاديه ميهني كردستان 2 تن كشته و 2 تن مجروح شدند و از رزمندگان جمهوري اسلامي نيز 2 تن مجروح شدند .
به دنبال اجراي عمليات فتح 1 , در ساعت 10 : 13 هواپيماهاي دشمن روستاي سورقاشان (عسگر) را بمباران كردند.
گفتني است كه رژيم عراق در اطلاعيه 2396 خود كه شب بعد عمليات انتشار يافت , هيچ اشاره اي به عمليات فتح 1 نكرد!
تحقيق و تدوين : مركز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه



هر چند انتقال همه سلاح ها و مهمات پيش بيني شده به داخل عراق ميسر نشد , ليكن كارآمدترين و سبكترين نوع آتش كه مهم ترين تاثير را در تحقق هدفها داشت , به داخل عراق برده شد.
پس از شليك همه گلوله ها به اهداف اقتصادي و نظامي مورد نظر , نيروهاي عمل كننده با آرامش كامل , قبضه ها و كليه تجهيزات را جمع آوري و به سمت عقب حركت كردند.