روزنامه جمهوري اسلامي 18/07/1383 صفحه هنر و ادبيات

* گزارشي براي جشنواره يازدهم !
چراغ ها(ي جشنواره ) را خاموش نكنيد!
گزارشي براي جشنواره يازدهم !




ثعلي ارسنجاني
ث نگاهي به چند و چون برگزاري جشنواره يازدهم تئاتر دفاع مقدس در مشهد
اشاره
يازدهمين جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس , چهارم تا دهم مهر ماه سال جاري در مشهد مقدس برگزار شد. در اين جشنواره پنجاه نمايش در بخش هاي صحنه اي , عروسكي و ميداني به اجرادرآمد. داوران بخش صحنه اي عبارت بودند از داود رشيدي , فردوس حاجيان , سيد كاظم علوي و صنيعي پور. همچنين در بخش عروسكي , عادل بزدوده , علي پاكدست و صادق صفايي قضاوت كردند و در بخش ميداني حسن وارسته , محمود فرهنگ و داود كيانيان داوري را بر عهده داشتند. آنچه در زير مي خوانيد نگاهي به چند و چون برگزاري اين جشنواره در مشهد مقدس است .
پيام رئيس مجلس شوراي اسلامي
دكتر غلامعلي حداد عادل رئيس مجلس شوراي اسلامي پيامي را به يازدهمين جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس ارسال كرد. در اين پيام , غلامعلي حداد عادل برگزاري جشنواره در مشهد مقدس را فرصتي براي آشنايي نسل جوان با ارزشهاي دفاع مقدس و خاطرات درس آموز و سازنده هشت سال جنگ تحميلي دانسته است . وي در اين پيام گفته است : « بايد بپذيريم كه ضرورت دفاع از انقلاب اسلامي و مرزهاي ميهن عزيز , امري نيست كه تنها به گذشته تعلق داشته باشد , بلكه بايد همواره آماده حفظ استقلال و آزادي و جمهوري اسلامي باشيم و همين حقيقت ايجاب مي كند كه دفاع مقدس را از ياد نبريم و آن را چون يك جويبار زلال و سرشار از حركت و بركت در متن فرهنگ جامعه خود جاري سازيم و اين وظيفه هنرمندان است .
حداد عادل تاكيد كرده است : « در ميان هنرها , هنر نمايش يا تئاتر از آنجا كه ظرفيت استفاده از همه واقعيات زنده زندگي را دارد از جايگاه والايي برخوردار است و همين ظرفيت و خصوصيت اين هنر را در ميان ساير انواع هنرها ممتاز و شايسته توجه مي سازد. جاي خوشوقتي است كه ستاد كل نيروهاي مسلح و بنياد حفظ آثار و ارزشهاي دفاع مقدس در پهنه اي به وسعت كل كشور تشويق نمايشنامه نويسان و بازيگران هنر نمايش را در عرصه دفاع مقدس به عهده گرفته و به حمايت هنرمندان برخاسته است . اميد است اين اقدام مبارك گام موثري در راه مقابله با انواع فعاليتهايي باشد كه به نام هنر به سمت و سويي مغاير و مخالف با ارزشهاي دفاع مقدس را تبليغ و ترويج مي كنند و سبب دلگرمي و تشويق همه كساني شود كه هنر خود را در راه عظمت و حفظ كيان جمهوري اسلامي به كار بسته اند و از مضامين شريف و انساني و اسلامي دفاع مقدس پاسداري مي كنند.
جلسات نقد و بررسي و تعطيلي بين راه !
طبق خبر اعلام شده از سوي روابط عمومي جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس , قرار بر اين بود كه سي و شش جلسه نقد و بررسي و سه جلسه آموزش نقد تئاتر در اين دوره از جشنواره برگزار شود. دكتر فرشيد ابراهيميان , رئيس كانون ملي منتقدان تئاتر , مسووليت برگزاري اين جلسات را بر عهده داشت و اعضاي كانون ملي منتقدان تئاتر ايران از جمله عليرضا احمدزاده , بهزاد صديقي , كيوان كثيريان , سعيد تشكري و مهدي تقي نيا , برگزار كنندگان اين جلسات بودند. زمان برگزاري نيز پس از آخرين اجراي جشنواره يعني ساعت 9 شب در سال غدير بود , اما به دليل عدم استقبال شركت كنندگان جشنواره دراين جلسه , در ميانه هاي راه , جلسات نقد و بررسي تعطيل و منتقدان راهي تهران شدند.
شايد يكي از دلايل عدم استقبال گروه ها از جلسات نقد و بررسي , حجم برنامه ها و فشردگي اجراهاي جشنواره بود. به گونه اي كه برخلاف جشنواره هاي منطقه اي , هيچ برنامه بازديد از نقاط ديدني و تاريخي مشهد نيز در جدول گنجانده نشده بود و البته , به دليل نزديكي هتل جم به حرم مقدس امام رضا(ع ) , شركت كنندگان در جشنواره , توانستند طي يك هفته اقامت در مشهد , بارها به زيارت بارگاه مقدس امام هشتم شيعيان سعادت يابند.
مراسم افتتاحيه و تجديد عهد با شهيدان
يازدهمين جشنواره تئاتر دفاع مقدس جمعه شب در نخستين روز برگزاري جشنواره در پاي جبل النور (منطقه كوه سنگي مشهد) برگزار شد. در اين مراسم كه از جلوه و شكوه خاصي برخوردار بود علاوه بر گروه هاي شركت كننده و هنرمندان ميهمان , جمعي از مسوولان كشوري و استاني نيز حضور داشتند. در پايان اين مراسم كه محل آن به شكل ويژه اي نورپردازي شده بود شركت كنندگان با حضور بر مزار شهداي گمنام و قرائت فاتحه با آرمانهاي شهداي هشت ساله دفاع مقدس تجديد عهد كردند.
دراين مراسم سردار اميري رئيس بنياد حفظ آثار مشهد و ستاد اجرايي جشنواره ضمن خوشامدگويي به حضار گفت : « اين مراسم به منظور بزرگداشت 23 هزار شهيد استان خراسان و زنده نگه داشتن , ارزشهاي والايي كه رزمندگان در صحنه هاي جنگ آفريده اند بعد از يك رقابت فشرده در ميان هنرمندان , برگزار مي شود.
وي افزود : « در اين جشنواره اشاعه مكتب مقدس مبارزه با هنر با هنر قوي و زنده تئاتر به نمايش گذارده مي شود. مكتبي كه فرد مومن مي تواند در مقابل كفر بايستد و تمام دنيا تشنه مكتبي است كه بتواند نيازها را رفع كند. »
سيد محمد علوي دبير جشنواره نيز پيام رئيس مجلس شوراي اسلامي را قرائت كرد.
نشريه روزانه ; منتقد اصلي جشنواره !
عليرغم اينكه نشريه روزانه جشنواره (با نام صحنه ) از سوي ستاد برگزاري جشنواره منتشر مي شد , اما بيشترين نقدها به عملكرد بخش هاي گوناگون جشنواره چه از سوي منتقدان و چه هنرمندان در قالب مقالات و نقد و گفت و گو , در اين نشريه به چاپ مي رسيد.
مثلا در صحنه شماره چهار يكي از كارگردانان جشنواره گفته است كه كمك اندك مسوولان به تئاتر با صدقه و منت است . فارس باقري كارگردان نمايشنامه « ماهي هاي خاك » گفت : « كمك هاي اندكي كه مسوولان به هنرمندان تئاتر به ويژه در شهرستانها مي كنند , مانند صدقه و همراه با منت است . »
باقري گفت : « اگر تئاترها فقط در جشنواره ها اجرا شوند و به اجراي عمومي گذاشته نشوند , حالت يكنواختي به وجود مي آيد كه پس از مدتي اثرات نامطلوبي روي تئاتر خواهد گذاشت . »
اين پژوهشگر تئاتر دوره فعلي حاكم بر تئاتر دفاع مقدس كشور را مرحله كاويدن و تحليل دانست و گفت : « پس از سالها جنگ كه پديده هاي اين عرصه تبليغي و همراه با شعار بود , اكنون زمان كاوش در مورد تاثيرات جنگ در زندگي اجتماعي ماست و بايد با تحليل واقع بينانه در اين عرصه گام برداريم . »
« محمد الهي » كارگردان نمايش « پوتين هاي پايدار » از مشهد نيز نكاتي به خبرنگار « صحنه » گفته است كه تيتر اصلي صحبتش اينگونه درج شد است : « مميزي در تئاتر هر چه كمتر شود , آثار قوي تر مي شود » اين هنرمند كه پس از بازبيني آثارش پيش از اجرا , با روي خوش و باز با كارشناسان جشنواره صحبت كرده و از آنها به خاطر باز بيني پيش از اجرا به شدت تشكر مي كند , در لحني كاملا انتقادي به خبرنگار صحنه گفته است : « چگونه از كارگرداني كه چند ساعت قبل از اجراي تئاتر به او گفته مي شود كه بايد تغييراتي در بعضي صحنه ها به وجودآورد , مي توان انتظار داشت كه با اعمال آن تغييرات , كيفيت اثرش دستخوش تغيير نشود. »
الهي كه در نمايش پوتين هاي پايدار , مستقيما به برخي از وقايع دفاع مقدس و تبليغ ارزشها در قالب پخش فيلم ويدئويي در صحنه پرداخته است با بيان اين كه تبليغ مستقيم در مورد جنگ آثار سويي به همراه خواهد داشت و نگاهها در اين مورد بايد متفاوت از گذشته باشد , تصريح كرد : « همانطور كه سن نمايش در سطحي بالاتر از جايگاه تماشاچي ها قرار دارد , نگاه وديد هنرمند نيز در سطحي بالاتر از جايگاه تماشاچي ها قرار دارد » البته الهي فراموش كرده است كه بسياري از سالنها مثل سالن چهارسو , قشقايي و مولوي در تهران ونيز برخي از شهرستانها , جايگاه بازيگران پائين تر از جايگاه تماشاگران است !
مهمترين خبر انتقادي جشنواره نيز كه تيتر صفحه اول صحنه شمار هفت شده بود , اين بود كه داور , سالن نمايش را ترك كرد. و در آن اشاره شده بود كه حجت الاسلام سيد كاظم علوي يكي از داوران بخش صحنه اي جشنواره به هنگام اجراي نمايش « اينجا خانه من است » در فرهنگسراي غدير , سالن نمايش را ترك كرده است و در گفت و گو با خبرنگار صحنه توضيح داده است : « اين نمايش مضامين و مفاهيمي چون شهادت و ايثار و به خصوص تئاتر دفاع مقدس را به تمسخر گرفته بود و نبايد هيات بازبيني اجازه اكران آن را مي داد »
مهمترين اتفاق جشنواره , بيانيه دبير در روز سوم
يكي از مهمترين اتفاقهاي يازدهمين جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس , بيانيه اي بود كه « سيد محمد علوي » در روز سوم جشنواره در خصوص وضعيت حجاب هنرمندان , براي هنرمندان و دست اندركاران جشنواره صادر كرد. دبير جشنواره كه روز اول جشنواره , كارگردانان آثار را جمع كرده و به آنها در خصوص وضعيت ظاهري و رفت و آمدها و... تذكر داده بود , بعد از ديدن اوضاع جشنواره در روز اول و دوم جشنواره و عدم رعايت شوون اسلامي از سوي برخي دختران و زنان حاضر در جشنواره , بيانيه مهم خطاب به آنها نوشت كه سبب ساز بسياري از اخبار در رسانه هاي كشور و مشهد شد. به گونه اي كه خراسان در صفحه اول خود , ضمن درج بخش هايي از اين بيانيه , در صفحه اول خود تيتر زد : « چالش در جشنواره تئاتر دفاع مقدس » اما مهمترين بخش هاي متن بيانيه دبير به شرح زير بود : « سومين روز از برگزاري يازدهمين جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس را در حالي سپري مي كنيم كه عليرغم صحبت هاي روز اول من با سرپرستان و كارگردانان با كمال تاسف نه تنها تغيير مثبتي در وضعيت پوشش نامناسب اكثريت خانمهاي هنرمند شركت كننده در اين جشنواره ديده نشد , بلكه روز به روز بر صحنه هاي ابتذال و حرمت شكني ها افزوده مي شود .از اين جهت وظيفه اخلاقي و شرعي خود مي دانم به عنوان دبير اين جشنواره و معاون هنري بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاي دفاع مقدس به طور شفاف و بي واسطه تذكراتي را خدمت همه هنرمندان عرض نمايم .
1 ـ در روز سوم برگزاري جشنواره (ششم مهر ماه ) از اجراي گروه هائي كه مسايل فوق الذكر را در محيط هتل و سالنهاي اجرا رعايت نمي كنند , جلوگيري به عمل مي آيد.
2 ـ راي هيات محترم داوران در بخش هاي مختلف صحنه اي , عروسكي و ميداني براي اينجانب محترم است . اما چنانچه گروههايي از موارد فوق تخطي نمايند , در مورد اعطاي جوايز احتمالي آنان تجديد نظر خواهم نمود. »
لازم به ذكر است در انتهاي اين بيانيه سيد محمد علوي , دبير يازدهمين جشنواره سراسري دفاع مقدس همه مسووليتها و تبعات اين بيانيه را به عهده رياست بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاي دفاع مقدس و خود دانست . پس از اعلام اين بيانيه , جو محل استقرار هنرمندان در هتل جم , تغيير محسوسي كرد و فضا نسبت به دو روز اول بسيار تفاوت كرد و به همين خاطر سيد محمد علوي دبير جشنواره , پيام تشكر خود را در همان محل نصب بيانيه مهم خود الصاق كرد. وي از توجه هنرمندان به مفاد بيانيه اي كه روز گذشته منتشر شده بود , تشكر و قدرداني كرد.
سردار سيد محمد علوي در اين زمينه به خبرنگار صحنه گفت : « همانطور كه بارها گفتيم ملاك و هدف ما از برگزاري جشنواره حفظ ارزشها و پاسداشت خون شهدا , تداوم راه آنها و آشنا ساختن نسل جديد با خط مشي آنهاست »
وي افزود : « من فراموش نمي كنم كه در آن موقع شهدا وقتي از جبهه برگشتند از وضعيت حجاب آن زمان نگران بودند »
معاون هنري بنياد اظهار داشت : « به نظر شما اگر شهدا شرايط فعلي را ببينند , چه عكس العملي نشان مي دهند
علوي ادامه داد : « در روزهاي اول جشنواره , رفتار و كردار و عملكرد منطبق با رفتار شهدا نبود بلكه ضد آنها بود. من احساس تكليف كردم و اين به نوعي افتخار بود و ما با خون شهدا معامله كرديم و شهدا ما را رو سفيد كردند. علوي بيان داشت : « متاسفانه شرايط محيطي بعضي از جشنواره هاي موجود در كشور بر رفتارها تاثيرگذار بوده است . »


وي در پايان گفت : « به عنوان بالاترين و بزرگترين لوح و تنديس جشنواره , لوح عفاف به برگزيدگان اهدا مي شود. علوي در گفت و گو با صحنه افزوده است : « لوح عفاف به دليل اينكه امضاي رئيس بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاي دفاع مقدس را داراست , بالاترين لوح جايزه به شمار مي ايد »
مراسم اختتاميه
مراسم اختتاميه يازدهمين جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس , روز جمعه در تالار ابن هيثم دانشگاه تربيت معلم مشهد برگزار شد. در اين مراسم به غير از مسوولان جشنواره و برخي از مقامات استان , دكتر خسرونشان , رئيس مركز هنرهاي نمايشي نيز حضور داشت . و در بخشي از مراسم پس از دعوت براي سخنراني , پشت تريبون قرار گرفت و از بنيانگذاران اين جشنواره وادامه دهندگان آن تشكر كرد. در اين مراسم دبير جشنواره نيز وعده داد كه دوره دوازدهم با قوت و قدرت برگزار خواهد شد و متعهدان و متخصصان در اين دوره حضور مثمر ثمر خواهند داشت .
در پايان مراسم نيز جوايز برگزيدگان به آنها اهدا شد.
جوايز برگزيدگان
در مراسم اختتاميه جشنواره در بخش رسانه ها از خبرگزاري هاي دانشجويان , مهر و فارس تقدير به عمل آمد و روزنامه هاي باني فيلم , جام جم , ايران و شبكه خبر جمهوري اسلامي نيز جايزه گرفتند.
همچنين محمد تقي فهيم خبرنگار كيهان و مژگان بنان خبرنگار خبرگزاري شبستان نيز به خاطر فعاليت مستمر لوح ياد بود و يك سكه بهار آزادي دريافت كردند. آراي ديگر به شرح زير است .
تنديس نخل زرين و لوح ياد بود و سه سكه بهار آزادي به نمايش برگزيده مردمي : « نمايشي براي جشنواره يازدهم »
لوح عفاف و سه سكه بهار آزادي به معصومه ميركريمي و مير غائب زاده از گروه نمايشي « محبوبه هاي شب » , زهرا عزيزي از گروه نمايشي « دلم مي خواهد يه سرباز بشم » و سماده ابراهيمي از گروه نمايشي « خاكريز شمالي » و خديجه زمانيان خبرنگار روزنامه قدس
لوح عفاف و دو سكه به فاطمه هنرمندي (عكاس جشنواره ) , نرگس علائي , مريم معلايي , فريبا چوپان نژاد و الهام فتاحي از هنرمندان جشنواره
لوح ياد بود و جايزه ويژه به پدر شهيد جهان آرا و خانواده شهيد نامجو و هنرمند جانباز حسين نوري اهدا شد.
اما نتايج بخش هاي مختلف جشنواره (رتبه هاي اول )
بخش صحنه اي
بروشور : آيدين خانكشي پور (معلمي به نام صفر از زاهدان )
موسيقي : علي اميري (يزرا از اهواز)
طراحي صحنه : محمد الهي (پوتين هاي پايدار از مشهد)
بازيگري نوجوان : آرمان حاجت پور (دايه شيرين رو بردن از اصفهان )
بازيگري زن : فرخنده زاهدي (يزرا از اهواز) و منصوره شيرازي (گلايه از مشهد)
بازيگري مرد : حسن حاجت پور (دايه شيرين رو بردن از اصفهان ) و قدرت اله بيات (يزرا از خوزستان )
كارگرداني : حسن حاجت پور (دايه شيرين رو بردن )
نمايشنامه نويسي : علي حاتمي نژاد (پوتين هاي پايدار از مشهد) و محمد مهدي خالقي (گلايه از مشهد)
بخش هاي نمايش عروسكي (فقط رتبه هاي دوم , داوران در هيچ بخش رتبه اول معرفي نكردند)
موسيقي : مجيد مولانيا و اكبر اسماعيل پور (خاكستري از تهران )
طراحي صحنه : الهام فتاحي (خاكستري )
طراحي و ساخت عروسك : مهتاب شمس (سما از تهران )
عروسك گرداني : رفعت هاشمي و مرضيه سرمشقي (خاكستري )
كارگرداني : الهام فتاحي (خاكستري از تهران )
نمايشنامه نويسي : (انتخابي نداشتند)
بخش نمايش هاي ميداني
طرح و ايده : ابوذر چهل اميراني و جمشيد عسگري (خانه دوست از تهران )
بازيگري : ابوذر چهل اميراني (خانه دوست )
بازيگري نوجوان : ساروخ سليماني (بازي هاي تلخ و شيرين از خرمشهر)
كارگرداني : ابوذر چهل ايراني (خانه دوست از تهران )

چراغ ها(ي جشنواره ) را خاموش نكنيد!


ثمسعود مهدوي
يازدهمين جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس در مشهد مقدس برگزار شد و اين جشنواره نخستين دوره از دومين دهه خود را پشت سر گذاشت .
اگر خوانندگان اين مطلب اخبار و گزارش هاي جشنواره تئاتر دفاع مقدس را دنبال كرده باشند , آگاهي دارند كه جشنواره هاي يازدهم , در نيمه هاي راه دچار تغيير و تحولات عمده اي شد. به تبع تغيير رئيس بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاي دفاع مقدس , معاونت هنري اين بنياد نيز به سردار محمد علوي سپرده شد و علوي با حفظ اين سمت , دبيري جشنواره را نيز در حالي كه ظاهرا كسي اين عنوان را به دليل مسئوليت خطير آن و تبعات گوناگونش نمي پذيرفت , بر عهده گرفت .
علوي گروهي از زبدگان و باتجربگان تئاتر را به همكاري خود فراخواند و بدين ترتيب و با ذكر اين جمله كه آبروي خود را بر كف دست گرفته است , ادامه دهنده مسير پر فراز و نشيب جشنواره تئاتر دفاع مقدس شد.
با اين شكل و شيوه جديد , جشنواره هاي منطقه اي دوم و سوم در كرمان و همدان برگزار شد. بازبيني هاي تهران نيز به انجام رسيد و بالاخره با حضور 50 گروه نمايش از سراسر كشور , جشنواره يازدهم تئاتر دفاع مقدس از چهارم تا دهم مهر ماه هشتاد و سه در مشهد برگزار شد.
گوشه اي از چند و چون برگزاري جشنواره يازدهم در گزارش مفصلي در همين صفحه به چاپ رسيده و نيازي به ذكر مجدد آنها نيست , اما بخشي از نكات اساسي وجود دارد كه شايد به كار برگزار كنندگان دوره دوازدهم نيز بيايد :
1 ـ آنچه در مشهد به اجرا درآمد , تمام داشته ها و نداشته هاي تئاتر دفاع مقدس بود , جشنواره يازدهم , تماميت آنچه هنرمندان مي خواهند يا مي توانند درباره جنگ تحميلي و در قالب تئاتر ارائه نمايند را در معرض ديد همگان قرار داده بود. به جرات مي توان گفت كه در شرايط كنوني و در ارائه همين شرايط جشنواره هاي بعدي نيز كيفيت و كميتي برتر از اين جشنواره (با هر نوع دبير و گروه برگزار كننده ) نخواهند داشت مگر آنكه زير بناي اين جشنواره , سمت و سوي ديگري بيابد و آنان كه به كار گمارده ميشوند , پيش از اعلام هرگونه فراخواني , فكر تمامي جزئيات آينده را بكنند.
2 ـ با نگاهي به مسئولان و گروه هاي كارشناسي جشنواره كه در كتابچه منتشر شده روز آخر درج شده و نيز نگاهي با تاريخچه برگزاري آن , متوجه مي شويم , تمامي هنرمندان تئاتر كه دغدغه هاي خاصي نسبت به جبهه و جنگ دارند , در دوره و يا دوره هايي مسئوليت خطير اين جشنواره را برعهده گرفته اند. اما شايد , همه نگاه برگزار كنندگان فقط معطوف به برگزاري جشنواره بوده و نه آسيب شناسي اساسي اين جشنواره و تئاتر دفاع مقدس .
3 ـ گروه هاي شركت كننده در اين جشنواره به طور عمده , فعالان اصلي تئاتر دفاع مقدس بوده اند. در ميان آنها رزمندگان , خانواده شهدا و دلسوزان انقلاب نيز به وفور ديده مي شود. دغدغه هاي اين هنرمندان را بايد جدي گرفت چرا كه اگر همين گروه ها نيز ميدان جشنواره را خالي كنند , بي ترديد جشنواره هاي بعدي ضعيف تر از اين كه هست , برگزار خواهد شد.
4 ـ تغيير و دگرگوني اساسي دوره يازدهم در ميانه هاي راه جشنواره را به گونه اي جلوه داد كه گويي دوره نخست آن (با همه كاستي هاي دوره اول هر جشنواره ) برگزار شده است . بنابراين اگر همين گروه بخواهد به كار خود ادامه دهد , قطعا از كاستي هاي اين دوره درس هاي زيادي خواهد گرفت .
5 ـ مشكل متن , همچنان باقي است و به اين زودي ها حل نمي شود. شايد دعوت عام از نويسندگان دغدغه دار دفاع مقدس و مشورت با آنها , راهكارهاي تازه اي پيش پاي مسئولان بگذارد و در دوره بعدي الزاما متوني پذيرفته شوند كه از كيفيت بالاي فني و نيز محتواي مورد قبول برخوردار باشند.
6 ـ آنچه در جشنواره يازدهم باعث شد تا دبير جشنواره بيانيه اي بجا و تاثير گذار در روز سوم صادر كند , وضعيتي بود كه حل آن فقط بر عهده مسئولان بنياد نيست , استحاله اي كه در روابط فرهنگي ـ اجتماعي جامعه باعث ايجاد اين اوضاع شد بايد با همان شيوه استحاله گونه رفع گردد.
شايد ذكر نكاتي در فراخوان بعدي و دعوت از هنرمندان متعهد و دلسوز براي حضور در جشنواره دوازدهم در قالب گروه هاي نمايشي , بتواند رفته رفته اين معضل را حل كند.
7 ـ منتظر فراخوان دوره دوازدهم جشنواره و كار اساسي براي تئاتر دفاع مقدس مي مانيم و خسته نباشيد به مسئولان جشنواره تئاتر دفاع مقدس و بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاي دفاع مقدس مي گوييم و با گوشه چشمي به نمايش « چراغ ها را خاموش نكنيد » كه در روز آخر جشنواره به نمايش در آمد و تماشاگران را تحت تاثير قرار داد , به متوليان اين عرصه تاكيد مي كنيم كه چراغهاي جشنواره را خاموش نكنيد تا در جدول برنامه هاي سال بعد , نمايشي براي جشنواره دوازدهم هم اجرا شود.
8 ـ حضور پنجاه نمايش در يك جشنواره و آن هم خارج از تهران , اتفاقي نادر و منحصر به فرد بود كه در مجموع , برگزار كنندگان از پس آن بر آمدند و قطعا " از دل كار زياد مشكلات بيرون مي زند و مسلما فقط ديكته نانوشته نمره بيست دارد!