زمانيكه آريل شارون نخست وزير رژيم صهيونيستي چهار سال قبل , در
هفتم مهرماه 1379 به همراه محافظانش با غرور از اتومبيل پياده و وارد
مسجدالاقصي گرديد طبعا پيش بيني اعتراض فلسطيني ها را به اين اقدام
شيطنت آميز خود كرده بود ولي شايد هرگز تصور نمي كرد اين اعتراض به
قيامي منجر گردد كه پايه هاي موجوديت رژيم صهيونيستي را به گونه اي به
لرزه درآورد كه اين رژيم همه توان خود و حاميانش را براي مهار آن به كار
بگيرد ولي باز موفق نباشد.
اين قيام كه با ورود شارون به مسجد الاقصي آغاز شد به انتفاضه
« مسجدالاقصي » موسوم شد. واژه « انتفاضه » در لغت به معني حركت كردن
آمد و از ريشه « نفض » يعني « حركت » گرفته شده است .
شارون با همان گام هاي اول تجاوز به مكان مقدس مسلمانان با خشم و
اعتراض مواجه شد به گونه اي كه نتوانست بر خلاف اعلام اوليه , وارد نماز
خانه « مرواني » شود.
در همان روز درگيري هاي شديدي در اطراف مسجد الاقصي روي داد كه
به زخمي شدن تني چند از نيروهاي پليس اسرائيل و گارد مرزي اين رژيم
منجر شد . روز بعد , يعني جمعه هشتم مهرماه 1379 , نيروهاي پليس رژيم
صهيونيستي در اقدامي ناجوانمردانه به قصد انتقام , به سوي نمازگزاران در
مسجد الاقصي آتش گشودند كه در نتيجه 9 فلسطيني به شهادت رسيدند . در
واقع , خون اين فلسطيني ها آتش انتفاضه را شعله ور ساخت .
با اينحال , در آن زمان محافل رژيم صهيونيستي و عربي و حتي مسئولان
حكومت خودگردان انتظار نداشتند اين اعتراض بعدها به چنان قيامي
گسترده و همگاني تبديل شود كه كارشناسان و نيروهاي امنيتي را شگفت زده
و سردرگم كند.
انگيزه انتفاضه
نزديك به يك دهه مذاكرات بي حاصل مسئولان حكومت خودگردان
فلسطين با صهيونيستها و امتياز دهي يكجانبه از سوي حكومت خودگردان
به همراه جنايات روزمره صهيونيستها , مردم فلسطين را به شدت سرخورده
و خشمگين ساخته بود.
براي فلسطينيها مسجل شده بود كه در پاي ميز مذاكره و در چارچوب
مقررات معمول , صهيونيستها هرگز به حقوق حقه ملت فلسطين گردن
نخواهند نهاد. فلسطيني ها دريافتند كه صهيونيستها حتي به وعده هاي خود
در زمينه واگذاري كرانه باختري و غزه كه آنرا در مذاكرات مادريد و اسلو
پذيرفته و پاي آن را امضا كرده بودند نيز پايبندي ندارند.
به موازات اين سياست رذيلانه صهيونيستها , فلسطيني ها هر روز شاهد
حملات نظاميان اسرائيلي و كشته شدن هموطنان خود بودند. اين وضعيت
فلسطين را به مثابه بشكه باروتي ساخته بود كه منتظر جرقه بود و اقدام
شارون در ورود به مسجدالاقصي در واقع همان جرقه بود.
پيامدهاي انتفاضه
تامل در دستاوردهاي و پيامدهاي انتفاضه مسجدالاقصي تاكيدي است
بر اين كه اين قيام مردمي تاثيري غير قابل انكاري در مسير آزادسازي
سرزمين فلسطين داشته است و به عنوان برگ زريني در تاريخ آرمان فلسطين
جلوه گر است .
براي بررسي پيامدهاي انتفاضه لازم است اين رخداد از ابعاد مختلف
مورد بررسي قرار گيرد.
يكي از دستاوردهاي مهم انتفاضه , ضربات كمرشكني است كه بر پيكر
جامعه اشغالگر وارد شده است .
« اوي ديختر » رئيس سازمان امنيت داخلي رژيم صهيونيستي در گزارش
اخير خود به كابينه اين رژيم اعتراف مي كند : خسارات و صدماتي كه
اسرائيل در طول چهار سال اخير (انتفاضه ) متحمل شده بيش از زيانهاي
آن , از زمان تاسيس اسرائيل در سال 1327 بوده است . رئيس سازمان امنيت
داخلي اسرائيل شمار كشته و مجروحان اسرائيلي در چهار سال اخير را بيش
از 11 هزار و 365 نفر ذكر مي كند .
در اين ميان بيش از يك هزار صهيونيست در عمليات مختلف مبارزان
انتفاضه كشته شده اند كه با توجه به واقعيات جامعه صهيونيستي , اين رقم
حائز اهميت است . انتفاضه توانست براي نخستين بار نسبت تلفات
اسرائيلي ها به كشته هاي فلسطيني را از 12 به يك , به رقم 2,5 به يك برساند
كه اين يك پيروزي غير قابل انكار براي فلسطيني ها بوده است .
انهدام تانكهاي پيشرفته « ميركاوا » و ابداع موشكهاي « قسام » دستاورد
ديگر انتفاضه بوده است . براي نخستين بار فلسطينيها توانستند
موشك هايي را ساخته و آنرا شليك كنند. مقامات اسرائيل نگراني خود را از
توسعه اين موشكها بيان كرده اند. منابع امنيتي و محافل مطبوعاتي رژيم
صهيونيستي نيز اذعان كرده اند ساخت اين موشكها اثر ديوار حائل را خنثي
كرده است . روزنامه هاآرتص نوشت : حتي پس از عقب نشيني اسرائيل از
نوارغزه حملات فلسطيني ها پايان نخواهد يافت و ديوار امنيتي پيرامون نوار
غزه نمي تواند امنيت اسرائيل را در برابر موشكهاي قسام تامين
كند.
ايجاد شكاف و بروز تمرد در ساختار نظامي صهيونيستها از ديگر آثار
انتفاضه است كه براي ارتش اين رژيم به عنوان يك تهديد تلقي مي شود.
صدها نظامي تاكنون در چند مرحله ضمن اعتراض به سياست اسرائيل از
حضور در مناطق حكومت خودگردان خودداري كرده اند. راديو فرانسه در
گزارش 19 مرداد ماه اعلام كرد : در ماههاي اخير به تعداد سربازان فراري
ارتش اسرائيل افزوده شده است و برخي خلبانان اين ارتش كه زماني
قهرمان خوانده مي شدند از شركت در عمليات سرباز زده اند. اين گزارش
مي افزايد : بسياري از نظاميان اسرائيل كه سالها براي كشتن آموزش ديده اند
اكنون سياستهاي ارتش اسرائيل را نمي پذيرند و از آن كناره گيري مي كنند.
انتفاضه از جنبه سياسي نيز ضربات سنگيني بر اسرائيل وارد ساخت . در
يك نگاه اجمالي , ترور يك وزير , ساقط كردن دو دولت اسرائيل (كابينه
« ايهودباراك » و كابينه نخست شارون ) و ايجاد بحران هاي پي در پي داخلي
از آثار انتفاضه ميباشد. جامعه اسرائيل تا پيش از اين , خود را منسجم
معرفي مي كرد و رهبران آن خطر و تهديد را تنها در خارج از مرزها تصور
مي كردند و لي انتفاضه اين معادلات را برهم زد. هم اينك ثبات دولتمردان
هيئت حاكمه رژيم صهيونيستي بستگي مستقيم به ميزان موفقيت آنها در
برابر انتفاضه دارد. به عبارت ديگر انتفاضه , تغييرات و تحولات سياسي
اسرائيل را تابع خود ساخته است .
آثار اجتماعي انتفاضه بر جامعه اسرائيل , جنبه ديگري از پيامدهاي
انتفاضه مي باشد. به اذعان صهيونيستها , جامعه اسرائيل طي چهار سال
گذشته دچار بحران هاي عميق گرديد. روان پريشي و اختلالات روحي به
طور فاحشي در جامعه اسرائيل شيوع پيدا كرد.
عمليات پي در پي قيام گران انتفاضه موجب شده است اسرائيلي ها در
ترس دائمي به سر ببرند و رغبتي به بيرون آمدن از منزل و حضور در معابر
عمومي و يا سوار شدن بر وسايل نقليه عمومي را نداشته باشند. طبق يك
نظر سنجي كه سال گذشته انجام شد 83 درصد اسرائيلي ها از اينكه خود و يا
اعضاي خانواده شان در عمليات فلسطيني ها هدف قرار گيرند نگران هستند.
روزنامه « يديعوت آهارونوت » در آذرماه گذشته نوشت براساس نظر
خواهي اين روزنامه 64 درصد مردم از نظر رواني ناراحت هستند و
كلينيك هاي ويژه رواني , علاوه بر بيمارستانها , تاسيس شده
است .
موج مهاجرت معكوس , پديده اي است كه به دنبال اوج گيري انتفاضه
شكل گرفت و موجبات نگراني سران رژيم صهيونيستي را فراهم ساخته
است . براساس آمار منابع اسرائيلي در 4 سال گذشته بيش از 400 هزار
يهودي فلسطين اشغالي را ترك و مجددا در كشورهايي كه از آنجا آمده بودند
اسكان يافتند . در همين راستا روزنامه « يديعوت آهارونوت » نوشت 38
درصد كل اسرائيلي ها , به فكر مهاجرت هستند. به نوشته مطبوعات
اسرائيلي , بخش اعظم شهرك هاي يهودي نشين از سكنه خالي شده است و
نواحي خالي در اين مناطق به وضوح محسوس است . اين گزارش حاكي
است انتفاضه موجب ترس شهرك نشين ها شده و برخي از آنها به طور دائم
اين شهرك را ترك كرده اند و برخي ديگر به اميد بازگشت مجدد آرامش از
اين مناطق خارج شده اند.
از ديگر آثار انتفاضه , ضربه بر ساختار اقتصادي اسرائيل بوده است . هم
اكنون ميزان بيكاري در جامعه اسرائيل به 10 درصد رسيده است و صنعت
گردشگري كه منبع مهمي در درآمدهاي اين رژيم مي باشد عملا فلج گشته
است .
براساس يك نظر سنجي 62 درصد اسرائيلي ها معضل كم سابقه
اقتصادي را ناشي از تداوم حملات فلسطيني ها دانسته اند.
علاوه بر اينها , انتفاضه در بعد منطقه اي نيز تاثيرات مهمي در پي داشته
است . از جمله اين آثار , تقويت وحدت و انسجام در جهان اسلام مي باشد.
هر چند مسئله فلسطين هميشه از نقاط وحدت دولتها و ملت هاي مسلمان
بوده است اما در دوره چندين ساله پيش از انتفاضه , نظر به اينكه حمايت از
مبارزات فلسطيني ها هزينه بر بود كمتر دولت ها رغبت به آن داشتند ولي
انتفاضه موجب شد تمام كشورهاي اسلامي مخالفت علني خود را با رژيم
صهيونيستي اعلام كنند و وحدت و يكرنگي بين كشورهاي مسلمان حاكم
شد.
از ديگر آثار انتفاضه , به ايجاد اعتماد به نفس در مردم فلسطين بايد
اشاره كرد. تا قبل از انتفاضه , فلسطينيها همواره به بيرون از فلسطين اشغالي ,
يعني به برخي دولت هاي عرب چشم داشتند تا حقوق آنها را از صهيونيستها
بستانند ولي انتفاضه باعث شد فلسطيني ها به اين باور برسند كه خود
ميتوانند به احقاق حق خويش اقدام كنند. ملت فلسطين حتي در مسير تحقق
خواسته هاي خود از تشكيلات خودگردان نيز نااميد شدند و تنها راه را قيام
مردمي ديدند.
يكي ديگر از پيامدهاي انتفاضه را بايد به افزايش انزجار جهاني از
صهيونيستهاي حاكم بر فلسطين اشغالي دانست . اوج گيري ددمنشي هاي
صهيونيستها در برابر اعتراض ملتي كه براي آزادي سرزمين اشغال شده خود
تلاش مي كنند موجب رسواتر و بي اعتبار تر شدن صهيونيستها گرديد.
محكوميت صهيونيستها در مجامع متعدد بين المللي از جمله سازمان ملل و
ديوان لاهه , ناشي از اين رويكرد جديد جهاني بوده است .
شكست يك دهه تلاش صهيونيستها و حاميان آنها براي خارج ساختن
رژيم صهيونيستي از انزواي جهاني و توقف روند عادي سازي روابط با
دولت هاي منطقه از آثار ديگر انتفاضه به حساب مي آيد. هم اينك سطح
مناسبات رژيم صهيونيستي با كشورهاي منطقه در پايين ترين سطح در طول
يك دهه گذشته مي باشد.
عمليات شهادت طلبانه , ويژگي انتفاضه مسجد الاقصي
عمليات شهادت طلبانه , به عنوان اقدامي كه از باورهاي اسلامي نشات
مي گيرد به عنوان ويژگي اصلي انتفاضه مسجد الاقصي به حساب مي آيد.
فلسطيني ها به اين نتيجه رسيدند كه نمي توانند به هيچكدام از ايدئولوژي ها
و مكاتب مانند ناسيوناليسم و پان عربيسم تمسك جويند و به اين اعتقاد
رسيدند كه تنها اسلام مي تواند منجي آنها باشد و بر پايه اين باور , شهادت
طلبي را به عنوان ابزار جديد مبارزه برگزيدند. اين ابزار به عنوان پديده اي كه
صهيونيستها كاملا در برابر آن قدرت ابتكار را از دست داده اند همه مرزهاي
امنيتي صهيونيستها را درنورديده است و در كليه مناطق فلسطين اشغالي از
« الجليل » در شمال فلسطين اشغالي تا تل آويو در قلب اسرائيل و نوار غزه در
جنوب و در شهرك هايي كه شديدا حراست مي شود به اجرا در مي آيد.
اجراي عمليات شهادت طلبانه در هر زمان و مكان به اين معني است كه همه
تدابير امنيتي , ماهواره هاي جاسوسي , دژهاي حراستي و تكنولوژي پيشرفته
جاسوسي اين رژيم ياراي مقاومت در برابر اين سلاح فلسطيني ها را نداشته
است . نه ارتش تا بن دندان مسلح , نه امكانات نظامي حاميان رژيم , نه تلاش
حكومت خودگردان و نه ترور و ارعاب فلسطيني ها , هيچكدام نتوانسته اند
مانع اين عمليات شوند.
هزينه هاي انتفاضه
انتفاضه مسجدالاقصي در عين اينكه دستاوردهاي فراواني داشته هزينه
هايي را نيز براي مردم در برداشته است كه البته بدون اين هزينه ها قطعا اين
پيروي ها ميسر نبود. براساس گزارش موسسه « شوراي عدالت فلسطيني » از
آغاز انتفاضه مسجدالاقصي تا اول مرداد ماه جاري بيش از سه هزار
فلسطيني به شهادت رسيدند و بيش از 55 هزار فلسطيني ديگر زخمي شدند .
طبق اين گزارش , 780 نفر از شهيدان انتفاضه را كودكان و نوجوانان , 732
نفر را دانش آموزان , دانشجويان معلمان و استادان دانشگاه هاي فلسطيني ,
314 نفر را نيروهاي امنيتي تشكيلات خودگردان فلسطيني و 145 نفر را
زنان تشكيل ميدهند . در اين مدت 448 مبارز فلسطيني توسط جوخه هاي
ترور اسرائيل به شهادت رسيدند.
در اين مدت 45 هزار و 752 خانه و ساختمان فلسطيني بطور كلي يا
جزئي منهدم و تخريب شد و 862 هزار و 731 درخت ميوه ريشه كن شدند .
در همين مدت امداد رسانان فلسطيني و خودروهاي آمبولانس 462 بار مورد
تيراندازي قرار گرفتند كه به شهادت 28 امداد رسان و پزشك فلسطيني و
انهدام 40 دستگاه آمبولانس منجر شد . 31 نوزاد و 115 بيمار فلسطيني نيز
به علت بسته بودن جاده ها و نرسيدن به بيمارستان به شهادت رسيدند. در
همين مدت بيش از هشت هزار فلسطيني نيز توسط نظاميان اسرائيلي ربوده و
به زندان افتاده اند.
منابع :
روزنامه هاي كثيرالانتشار
تلكس خبرگزاري جمهوري اسلامي و واحد مركزي خبر
تلكس خبرگزاري هاي خارجي
سايت هاي اينترنتي :
WWW.HAWZH.NET
WWW.E.RESANEH.COM
نشريه ندا القدس
WWW.IR.MONDEIPLO.COM
از پيامدهاي مهم انتفاضه تقويت وحدت و انسجام ميان گروههاي
فلسطيني با عقايد گوناگون بوده است . در پي انتفاضه مسجدالاقصي تمام
كشورهاي اسلامي به مخالفت علني با رژيم صهيونيستي برخاستند و
وحدت و يگانگي بين كشورهاي اسلامي پديد آمد
پيام شاخص انتفاضه , بعد اسلامي آن است . فلسطيني ها به اين نتيجه
رسيدند كه نمي توانند به هيچ كدام از ايدئولوژي ها و مكاتب سياسي تمسك
جويند و اين اعتقاد در آنها شكل گرفت كه تنها اسلام مي تواند منجي آنها
باشد
انتفاضه آنچنان عرصه را بر جامعه رژيم صهيونيستي تنگ كرد كه اكثر
اسرائيلي ها رغبت و جرات بيرون آمدن از منزل و حضور در معابر عمومي را
از دست دادند. مراجعه يهوديان به روانپزشكان به شدت افزايش يافت و
سير مهاجرت آنان روند معكوس يافت
انتفاضه توانست براي نخستين بار در تاريخ رژيم صهيونيستي , نسبت
تلفات اسرائيلي ها در برابر كشته هاي فلسطيني را از 12 به يك , به رقم 2,5
به يك برساند
توليد و توسعه موشكهاي قسام كه به شدت نگراني رژيم صهيونيستي را
برانگيخته از دستاوردهاي انتفاضه بوده است
شكست تلاش طولاني صهيونيستها براي عادي سازي روابط با كشورهاي
منطقه را بايد از جمله آثار انتفاضه به حساب آورد
عمليات شهادت طلبانه به عنوان ويژگي اصلي انتفاضه مسجدالاقصي همه
مرزهاي امنيتي صهيونيستها را درنورديده و سراسر فلسطين اشغالي از
شمال تا جنوب را براي صهيونيستها ناامن ساخته است
