اشاره
استاد مهري , مردي از تبار استادكاران سنتي ايران در
كارگاهش واقع در بزرگراه قديم بهشت زهرا , صالح آباد غربي به
توليد سفالينه هايي مي پردازد كه تداوم سنتهاي پايدار
سفالگري در طول تاريخ اين مرزوبوم است .
استادي سالمند با محاسني سفيد و خوش رو و گشاده رو.
وي در سال 1319 در لالجين همدان متولد شده و از 7 سالگي
بنابر سنتهاي بومي منطقه به كار سفال اشتغال داشته است .
استاد مي گويد : 33 سال عمرم را در ميراث فرهنگي گذراندم
مدتي را در كارگاه آموزشي سفال در خيابان سميه سپري كردم ,
بعد مدتي به آموزش هنرجويان در كارگاه آموزشي ميراث
فرهنگي در خيابان كوشك پرداختم . چندسالي را به آموزش در
فرهنگسراي بهمن وچند مركزآموزشي ديگر اشتغال داشته ام كه
همچنان ادامه دارد . اكنون بيشتر روزها اينجا هستم و 2 روز در
هفته در فرهنگسراها آموزش مي دهم . در اينجا از صبح تا شب
يكسره كار مي كنم .
استاد! چرخ سفالگري تان برقي است يا پايي
من به چرخ برقي عادت نكرده ام . با چرخ سنتي پايي كار
مي كنم . چرخ پايي اختيارش دست خودم است . هر وقت
بخواهم مي چرخانم و تند و كندش مي كنم . بهش تسلط دارم .
ث از چه وسايلي براي كارتان استفاده مي كنيد و اصولا ابزار و وسايل
كارتان چيست
ابزار اصلي كار , دست و پا و چرخ است , ولي از چيزهاي
ديگري هم استفاده مي شود. مثل ابزار تراش كه براي تراشيدن
كارها استفاده مي شود. مثلا هرجاي كار كه اضافه داشته باشد
بااستفاده از اين وسيله آنرا برمي داريم . اگر هم كار قالبي باشد ,
يكي از كارها را مي سازيم و بعد از روي آن قالب مي گيريم و
بقيه را با قالب درمي آوريم .
استاد به هنگام گفت وگو به طرز جالبي مشغول كار است و
كوزه را روي چرخ بالا مي آورد. لوله هاي گلي را كه قبلا آماده
كرده است , روي لبه كار مي گذارد , صاف مي كند و بدين ترتيب
به ارتفاع كوزه مي افزايد.
ث استاد! از ابتدا با همين شيوه اين كوزه بزرگ را ساختيد
نه , بيشتر آنرا روي چرخ ساختم و بعد براي افزايش ارتفاع آن
به اين روش كار را ادامه دادم . شياري در لبه كار ايجاد مي كنم و
اين نوارهاي لوله اي شكل را درون آن شيار دورتادور روي لبه
قرار مي دهم و بعد همين طور كه مي بيني , آن را صاف و يكدست
مي كنم .
در انتهاي كارگاه تپه بزرگ از خاك رس قراردارد. استاد
مي گويد : اين خاكها را از مناطقي نزديك تهران بخصوص جاده
ساوه مي آورند. خاك را كه مي آورند به دو شكل گل تهيه
مي كنم . اول خاك را الك مي كنم و اضافه ها و ناخالصي هاي
آنرا مي گيريم و بعد با آب مخلوط مي كنم , خيس كه خورد آن را
صاف مي كنم و در حوضچه مي ريزم تا خودش سفت شود. قبل
از اينكه سفت شود چند رديف به موازات هم روي آن را
خراش مي دهم . كمي كه سفت شد خودش قسمت قسمت
مي شود. در روش ديگر گل جديد را با گل قديم مخلوط مي كنيم
و با پا لگد مي كنيم . البته براي استفاده از گلي هم كه به روش
اول درست شده باز بايد ابتدا قبل از كار آن را ورز داد ولي كلا
روش اول آسانتر است .
ث از چه موادي براي ساخت لعاب استفاده مي كنيد
لعابها از شيشه خرده و سنگهايي مثل چخماق و اكسيدهاي
فلزي براي رنگ گرفتن لعاب تهيه مي شود. اين مواد از مراكز
مخصوص فروش خريداري مي شوند. شيشه ها را در دستگاه
« بالميل » مي ريزيم و مواد را پودر مي كنيم . بعد با اكسيدهاي
فلزي مخلوط مي كنيم تا رنگ بگيرند. هر اكسيدي رنگ
مخصوصي مي دهد. مثلا رنگ فيروزه اي با اكسيد قلع ايجاد
مي شود. اكسيد مس رنگ سبز مي دهد. از اكسيد آهن , هم
مي توان رنگ قهوه اي تهيه كرد و هم رنگ زرد.
ث شما براي لعاب زدن كارهايتان از چه روشي استفاده مي كنيد
معمولا به همان روش قديمي لعاب را روي ظرف مي ريزم ولي
گاهي اوقات براي ظرف هاي بزرگ از فيكساتوراستفاده مي كنم
و پس از لعاب زدن بار ديگر ظرف به كوره مي رود.
ث آيا خودتان كوره داريد
بله . در اين جا دو كوره داريم . يكي براي كارهاي كوچك و
ديگري براي كارهاي بزرگ . كوره ها نفت سوزند و شبيه چراغ
خوراك پزيهاي قديم مي مانند...
حرارت اين كوره ها 960 تا 1050 درجه سانتيگراد است .
سفال ها براي پختن در كوره قرار مي گيرند. زمان ماندن آن ها در
كوره بستگي به اندازه و ضخامت دارد . معمولا از 6 , 5 ساعت
شروع مي شود و براي كارهاي بزرگ تا 20 ساعت هم طول
مي كشد. براي ظرفهاي خام پخت ـ ظرفهايي كه يك بار پخته
شده اند ـ اگر كمي درجه حرارت كوره كم و زياد شود اشكالي
ايجاد نمي شود ولي در مورد ظرف هاي لعاب خورده بايد حتما
درجه حرارت كوره دقيق باشد تا لعاب ظرف شفاف شود.
ث سفالينه هاي مسطح براي نما را چگونه مي سازيد
اينها با قالب درست مي شوند. قالبها گچي هستند. همانطور
كه قبلا گفتم ابتدا يكي از آنها را مي سازيم و بعد از روي آن
قالب تهيه مي كنيم و بقيه با قالب تهيه مي شوند و پشت آنها را
براي قرارگرفتن روي سيمان و چسبيدن به ديوار يا مكان
موردنظر شيار مي دهيم .
ث استاد! از كارتان راضي هستيد
استاد با لبخند مي گويد : راضي نباشيم چه كنيم راضي
هستيم به رضاي خدا. ما اين كار را با عشق و علاقه انجام
مي دهيم . خدا مي داند كه طمعي در كار نيست . من در فرهنگسرا
ساعتي 500 تومان گرفته ام . البته جاهاي ديگري هم هستند كه
بيشتر مي گيرم ولي هميشه به خاطر عشق و علاقه به كار و
هنرجويان است كه كار مي كنم نه به خاطر پول . پول مهم
نيست . در سفارشات هم برايم رضايت سفارش دهنده مهم
است . سرنوشت ما با گل پيوند خورده تا روزي كه خود تبديل
به گل كوزه گري شويم .
يك پژوهشگر آزاد :
مراكز فرهنگي همكاري نمي كنند
|
اشاره
حميد ناصري 27 سال پيش در كرمانشاه متولد شده و به
تاريخ معاصر ايران و جهان علاقه زيادي دارد. وي موفق شده
آرشيو مهمي از تصاوير تاريخي مربوط به دوره قاجار
جمع آوري كند و در حال حاضر مشغول آماده سازي اين
مجموعه تصاوير براي برپايي نمايشگاه است . شغلش آزاد
است و با تلاش فراوان مي كوشد رزق حلال به دست آورد. اين
اواخر چند نمايشگاه از تصاوير تاريخي معاصر ايران به همت
او در خانه فرهنگ پارك شهر , ولنجك و چند جاي ديگر بر پا
شده است . حدود ده سال است كه در حوزه فرهنگ فعاليت
دارد و براي چند روزنامه مطلب مي نويسد و تاكنون از او چهار
كتاب منتشر شده است . اين گفت و گو حاصل ديداري كوتاه با
اوست , با اين اميدواري كه تلاش و استعداد امثال او جدي تر
گرفته شود.
ث چطور شد كه به مقوله تاريخ علاقه مند شدي
اوايل جنگ از كرمانشاه به اتفاق خانواده به قم
مهاجرت كرديم . از دوره راهنمايي به تاريخ ايران علاقمند
شدم . از سال اول دبيرستان با روزنامه هاي قم همكاري اي را
آغاز كردم . از همانجا با اكثر روزنامه هاي محلي كرمانشاه و نيز
برخي روزنامه هاي سراسري همكاري مي كردم . سال چهارم
بودم كه اولين كتابم با عنوان سقوط يك استعمارگر كه به تاريخ
روابط سياسي ايران و انگلستان تا ملي شدن صنعت نفت
مي پرداخت , به چاپ رسيد. كتاب دوم , تنديس مظلوميت
حضرت زهرا(س ) در سال 79 و ستاره هاي سربي در سال 80
منتشر شدند. پس از آن زندگي چهارده معصوم را به چاپ
رساندم و همزمان مقالات متعددي نظير; نهضت مشروطيت در
يكصد سال اخير , صهيونيست در گذرگاه زمان و مقالات
ديگري در زمينه تاريخ و فرهنگ معاصر ايران به چاپ
رساندم .
ث مجموعه عكسهاي تاريخي شما داراي چه ويژگيهايي است
تعدادي از آنها مربوط به دوره قاجار است كه برخي در
دوره پهلوي اول و دوم مجددا تجديد چاپ شده است , اكثر
تصاوير جمع آوري شده مربوط به رجال سياسي قاجاريه
است , تعدادي مربوط به ابنيه تاريخي است . تعداد قابل
توجهي مفاخر فرهنگي را دربرمي گيرد , مثل ; ناظم الاطبا ,
نفيسي , ايرج افشار , ميرزاده عشقي , ملك المتكلمين , صور
اسرافيل و... يك تعداد نيز تصاوير اجتماعي است مثل
نانوايي , قهوه خانه , زورخانه و تصاوير پهلوانان , تعدادي نيز
شامل اماكن مذهبي و امامزاده ها مي شود.
ث شما به عنوان فردي كه به صورت آزاد پژوهش و تحقيق
مي كنيد , براي دسترسي به منابع مورد نظر خود مشكلي
نداريد
هر كاري مشكلات خاص خودش را دارد. بزرگترين
مشكل امثال من عدم همراهي نهادها و ارگان هاي فرهنگي
ذيربط است . معمولا هنگام مراجعه به مراكز مربوط با
برخوردهاي خنثي و سردي مواجه مي شويم . اين عوامل باعث
مي شود تا كارهاي پژوهشي مستقل , بي رنگ و حتي متوقف
شود. در مورد سازمان هايي كه عكس و سند دارند , اولين
مشكل ارائه معرفي نامه از نهاد مشخصي براي همكاري است .
تا نامه نباشد همكاري صورت نمي گيرد. با وجود آن كه
شناسنامه اهل قلم داريم , همكاري لازم صورت نمي گيرد. اين
مشكلي است كه براي امثال ما پژوهشگران آزاد وجود دارد.
اميدوارم با ديد بازتري نسبت به اين مقوله برخورد شود.
ث چنانچه محققي به خود شما مراجعه كند , آيا اين قدر
سخاوتمند هستيد كه آرشيوتان را در اختيارش قرار دهيد
بله بسيار هم استقبال مي كنم , حتي اگر تصاوير منحصر
بفردي را كه در اختيارم قرار دارد , بخواهند , با كمال ميل در
اختيارشان مي گذارم .
ث درآمد شما از چه راهي تامين مي شود
شغل من آزاد است و البته كارهاي دشواري انجام
مي دهم تا بتوانم نيازهاي فرهنگي ام را در زمينه خريد كتاب و
تصاوير مورد نيازم تامين كنم . ولي همواره كوشيده ام رزقم
حلال باشد. گاهي نمايشگاه عكس بر پا مي كنم . يا براي
مطبوعات مقاله مي نويسم . حتي گاهي مسافري را به مقصد
مي رسانم و ازاين قبيل , گاهي براي تهيه يك عكس ويژه
ناگزيرم مبلغ 30 , 40 هزار تومان بپردازم . از همين راه ها اين
هزينه را تامين مي كنم . اما بيشترين علاقه ام جمع آوري
مجموعه عكس هاي تاريخي است كه همين طور به آنها افزوده
مي شود و تصميم دارم بزودي نمايشگاهي از آنها برپا كنم .
|
رويدادهاي فرهنگي هنري
|
آغاز نمايش « فارنهايت 9,11 » در سينما
فرهنگ و موزه سينما
« فارنهايت 9,11 » ساخته مايكل مور كه در جشنواره كن
امسال نخل طلايي را دريافت كرده بود , از شنبه 21 شهريور
همزمان با يازدهم سپتامبر در سينما فرهنگ و موزه سينما روي
پرده رفته است .
« فارنهايت 9,11 » با فروش 113 ميليون دلاري خود
ركورد پرفروش ترين فيلم مستند را از آن خود كرده , اين در
حالي است كه ركورد قبلي پرفروش ترين فيلم مستند مربوط به
ساخته قبلي مايكل مور , بولينگ براي كلمباين بود.
مايكل مور كه با فيلم هاي مستند خود جوايز متعددي را به
دست آورده مايل است تا « فارنهايت 9,11 » را در بخش
بهترين فيلم جشنواره اسكار شركت دهد. شركت كردن فيلمي
مستنددر بخش بهترين فيلم سينمايي تاكنون در اسكار مشاهده
نشده است .
باتوجه به سر و صدايي كه « فارنهايت 9,11 » در خارج از
ايران برانگيخته و همچنين نمايش « بولينگ براي كلمباين » از
شبكه يك سيما به نظر مي رسد نمايش اين فيلم در سينماها با
استقبال خوبي از طرف مخاطبان ايراني مواجه شود.
اين فيلم روايت واكنش مردم آمريكا و كاخ سفيد در برابر
حملات هواپيماربايان در 11 سپتامبر سال 2001 در
آمريكاست و به رديابي ارتباط بين خانواده بوش و برخي اتباع
عربستان سعودي از جمله خانواده اسامه بن لادن مي پردازد.
اولين همايش معرفي فرهيختگان ايثارگر برگزار مي شود
همايش معرفي فرهيختگان ايثارگر مهرماه از سوي
دبيرخانه شوراي هماهنگي و نظارت بر امر ترويج برگزار
مي شود.
به گزارش ستاد خبري همايش , دكتر محمدحسين ايماني
دبير شوراي هماهنگي و نظارت بر امر ترويج فرهنگ ايثار و
شهادت ضمن معرفي دبيرخانه شوراي هماهنگي و نظارت بر
امر ترويج فرهنگ ايثار و شهادت گفت : با توجه به بند « د » ماده
159 برنامه سوم توسعه كشور , در خصوص طرح ترويج
فرهنگ ايثار و شهادت , وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي موظف
شده است اين دبيرخانه را با حضور دستگاه هاي مرتبط تشكيل
بدهد.
دكتر ايماني افزود : 15 دستگاه فرهنگي و علمي از قبيل
وزارت علوم و تحقيقات و فناوري , وزارت كشور , وزارت
آموزش و پرورش , وزارت بهداشت , درمان و آموزش پزشكي ,
بنياد نشر و حفظ آثار ارزش هاي دفاع مقدس , بنياد شهيد و
امور ايثارگران , سازمان تبليغات اسلامي , دفتر مشاوران رئيس
جمهور در امور ايثارگران و سازمان هاي ديگر اعضاي اين شورا
هستند.
وي خاطر نشان كرد : ترويج فرهنگ ايثار و شهادت .
هماهنگي بين دستگاههاي موجود , گسترش و تعريف
برنامه هاي خاص و معرفي ايثارگراني كه در بخش هاي مختلف
مشغول هستند از اهم وظايف اين دبيرخانه است كه در واقع
جز امور مربوط به شوراي فرهنگ عمومي كشور است .
دبير شوراي هماهنگي و نظارت بر امر ترويج فرهنگ ايثار
و شهادت , تاكيد كرد : تاكنون اين دبيرخانه فعاليت هاي مختلفي
از قبيل شناسايي فرهيختگان ايثارگري كه در سطح كشور
مشغول به كار هستند. تاليف و چاپ كتاب هايي در اين
خصوص از جمله كتاب رفتارشناسي ايثارگران , گردآوري
مقالات و آثار مربوط به ايثارگران , گردهمايي هاي علمي و
پژوهشي و مسابقات مختلف در رشته هاي مختلف انجام داده
است كه مهمترين آنها برگزاري اولين هم انديشي فرهنگ ايثار و
شهادت در اسفند ماه سال 82 است .
دكتر ايماني افزود : تشكيل سايت فرهنگ ايثار به
به شكل گسترده جزو WWW.farhangeisar.com نشاني :
برنامه هاي اين دبيرخانه است كه به وسيله اين سايت كل
ايثارگراني كه در سراسر كشور هستند با هم مرتبط مي شوند.
وي در پايان با اشاره به ديدگاه مقام معظم رهبري كه
فرموده اند : « نگذاريم اين چراغ نورافزاي ايثار و شهادت به
خاموشي بگرايد » , يادآور شد : در آينده اي نزديك و همزمان با
گراميداشت هفته دفاع مقدس اولين همايش بزرگ معرفي
فرهيختگان ايثارگر را برگزار مي كنيم كه مقدمه اي است براي
برگزاري همايش بزرگ ملي ايثارگران كه عزيزان مي توانند
مقالات و آثارشان را به اين دبيرخانه ارسال كنند.
گشايش نمايشگاه « باغ ايراني » در موزه هنرهاي معاصر
تهران
همزمان با مبعث حضرت رسول اكرم (ص ) نمايشگاه « باغ
ايراني , حكمت كهن , منظر جديد » ساعت روز دوشنبه با
حضور جمعي از هنرمندان و مسئولان فرهنگي ـ هنري كشور
افتتاح شد.
موزه هنرهاي معاصر تهران بر آن است تا باغ ايراني را در
آثار هنرمندان معاصر ايران بازيابد و مفهوم پنهان باغ را در
عرصه هاي مختلف هنري چون نقاشي , فيلم سازي , معماري و
هنر ويدئويي . چيدمان و هنر اجرا با آثاري از يعقوب امداديان ,
داريوش مهرجويي , عباس كيارستمي , آتيلا پسياني , شيرين
نشاط , فريده لاشايي , ابوالقاسم سعيدي , سهراب سپهري و...
به نمايش گذارد.
همچنين انديشمندان و پژوهندگان اين نمايشگاه را
همراهي مي كنند تا زمينه هاي تاريخي بنيادهاي آييني و
اسطوره اي , سير تحولات , سازمان فضايي , معماري , فن آوري
و زيباشناسي باغ ايراني را آشكارتر سازد.
بنابرهمين گزارش در طول اين نمايشگاه هفده باغ ايراني از
جمله باغ فرح آباد , چهلستون , هشت بهشت (اصفهان ) باغ ارم ,
دلگشا , قوام , جهان نما , نظر(شيراز) , باغ شاهزاده (ماهان ,
كرمان ) , باغ دولت آباد (يزد) , باغ فين (كاشان ) , باغ مصلي
(نائين ) باغ چهلستون و چشمه (بهشهر) , باغ گلشن (طبس ) ,
باغ قدمگاه (نيشابور) , باغ شاهگلي (تبريز) به وسيله ترسيمات
معماري و عكس هاي هوايي و هنري و اسناد تاريخي به نمايش
در مي آيد.
يادآوري مي شود نمايشگاه باغ ايراني از روز 24 شهريور
ماه به مدت دو ماه همه روزه از ساعت 9 صبح تا 7 بعدازظهر و
جمعه از ساعت 2 تا 7 بعدازظهر در موزه هنرهاي معاصر
تهران برپا مي باشد.
|
|
|