با مروري بر ديدگاههاي امام خميني
ابراهيم اميري
پيامبر اسلام (ص ) كه به عنوان آخرين فرستاده خدا , به رسالت مبعوث
شد و دين اسلام را براي جهانيان به ارمغان آورد , در مدت كوتاهي , توانست
نداي توحيد و يكتاپرستي را در مناطق بسياري از جهان ترويج و تبليغ نمايد
و قلبهاي بسياري از انسانها را به سوي خود جذب نموده و محبوب دلها
گردد.
رمز موفقيت و نفوذ پيامبر اسلام در جذب توده هاي مردمي چيست و
چه عواملي موجبات محبوبيت آن بزرگوار را فراهم ساخت و چگونه شد.
واز مردمي كه غرق در جهل , تباهي , انحراف و فساد بودند , انسانهاي مومن ,
فداكار , ايثارگر و با تقوا تربيت نمايد
قبل از پاسخ به اين سوال , توجه به دو نكته , اهميت و ارزش بيشتر رمز
محبوبيت و موفقيت پيامبر را آشكار مي سازد.
1 ـ پيامبر اسلام در زماني و در محيطي به رسالت مبعوت شد كه مردم و
جامعه در انحطاط فكري و فساداخلاقي كامل بسر مي بردند.
اميرالمومنين علي (ع ) اوضاع عرب قبل از اسلام را در خطبه اي به
خوبي تبيين نموده است و مي فرمايد :
خداوند متعال , محمد (ص ) را تبليغ كننده بر عالميان و امين براي فرستادن
قرآن و رسالت , مبعوث نمود. در آن حال شما گروه عرب , داراي بدترين دين
بوديد و در بدترين جامعه زندگي مي كرديد. در ميان سنگ هاي سخت و
مارهاي ناشنوا سكني داشتيد.آب هاي تيره مي آشاميديد , و غذاي خشن
مي خورديد. و خون هاي يكديگر را مي ريختيد واز خويشاوندان خود قطع
رابطه مي نموديد.بت ها در ميان شما ـبراي پرستش ـ نصب شده و گناهان و
انحراف ها سخت به شما بسته بود . » (1 )
2 ـ دشمنان و مخالفان سرسخت و قدرتمندي كه در راه ابلاغ دين اسلام
وترويج آن به شدت در برابر پيامبر اسلام (ص ) به مخالفت و مقابله
برخاستند , بگونه اي كه طبق برخي نقلها بيش از هشتاد جنگ و غزوه كوچك
و بزرگ بر آن حضرت تحميل شد. و لذا آنان همواره مانع و سدي در برابر
رسالت ودعوت پيامبر بشمار مي رفتند.
امام خميني مي فرمايد : « مشركين ثروتمند و قدرتمند هيچ مجال ندادند
كه پيغمبر دعوت بكند در مكه , چندين سال هم مثل حبس بود در آنجا , بلكه
همه اش در مكه كه بود يك حبس بود براي او » (2 ) حال با توجه به دو نكته
فوق اهميت و ارزش بيشتر موضوع آشكار مي شوند.
پيامبر اسلام (ص ) علاوه بر داشتن ايمان كامل و توكل واخلاص كه
درمحبوبيت ونفوذ ايشان در مردم بسيار موثر بوده از ويژگي هاي برجسته اي
برخوردار بودند كه در موفقيت و محبوبيت و نفوذ ايشان تاثيرات زيادي
داشت كه با بهره مندي از بيانات حضرت امام خميني (ره ) بدانها اشاره
مي كنيم .
استقامت
صبر و بردباري يكي از ويژگي هاي مهم و ضروري براي رهبران الهي و
رسولان حق است كه نقش موثري درانجام موفق رسالت و وظيفه دارد.
« صبر » سرمايه و گنجينه ارزشمند و گرانبهايي است كه رهبر وپيشواي
جامعه بدون آن به هدف و موفقيت دست نمي يابد. از اين رو قرآن كريم ,
ضرورت برخورداري از اين ويژگي را براي پيشوايان به صراحت مورد تاكيد
قرار داده است . قرآن مي فرمايد : « و جلعناهم ائمه يهدون بامرنالما صبروا و
كانوا باياتنا يوقنون » (3 ) و از آنان , امامان دو پيشواياني قرار داديم كه به
فرمان ما (مردم را) هدايت مي كردند , چون شكيبايي نمودن وبه آيات ما يقين
داشتند. »
خداوند. پيامبر اسلام را مخاطب قرار داده و آنحضرت را مامور به صبر
مي نمايد : « فاصبر كما صبراو لوا العزم من الرسل , پس صبركن آن گونه كه
پيامبران در اولوا العزم » صبر كردند. »
براستي با استقامت پيامبر بود كه آنحضرت را بر تمام مشكلات و موانع
فائق آورد و توانست مردم را به سوي خويش جذب نمايد , و اسلام را به
پيش برد.
امام خميني در باره « استقامت » پيامبر در راه تبليغ و دعوت مردم
مي فرمايد : « استقامت كه لازمه رهبري انبياي گرامي است به طور كامل در
رسول اكرم بود « فاستقم كما امرت » (4 ) نهضت كن و استقامت كن . اين دو
خاصيت در پيشبرد مقاصد بزرگ پيغمبر اسلام دخالت داشت : قيام و
استقامت .اين استقامت موجب شد كه با اينكه هيچ دردست نداشت و تمام
قواي قدرتمندان بر خلاف او بود , به طوري كه در مكه نمي توانست به طور
علني دعوت كند لكن مايوس نمي شد از اينكه نمي تواند علنا مردم را دعوت
كند , مايوس نبود , دعوت زيرزميني بود , يكي يكي ها را به خود جذب نمود.
مايوس نشدن , استقامت كردن در راه خدا , پيروزي را نصيب پيغمبر
كرد . » (5 )
اخلاق پسنديده
يكي از بهترين و موثرترين روشهاي جذب مردم و ايجاد الفت و
محبوبيت , رفتار نيكو و برخورد صيممانه با مردم است .
قرآن كريم رمز موفقيت و جذب مردم به سوي پيامبر اسلام (ص ) را
مهرباني و نرمخويي ايشان با مردم دانسته و مي فرمايد : « فبما رحمه من الله
لنت لهم و لو كنت فظا غليظ القلب لانفضوا من حولك (6 ) , پس به (بركت )
رحمت الهي , در برابر آنان (مردم ) نرم (و مهربان ) شدي , و اگر خشن
وسنگدل بودي , از اطراف تو پراكنده مي شدند. »
قرآن كريم در اين آيه شريفه تصريح مي كند كه رمز موفقيت و محبوبيت
و نفوذ پيامبر (ص ) در ميان مردم , نرمش كامل آنحضرت و انعطاف و
برخورد شايسته ايشان در برابر افراد نادان و گنهكار است .
امام خميني در باره شيوه و روش اوليا دين و انبيا الهي و اخلاق و
رفتارآنها مي فرمايد : در شيوه ائمه ما و اولياي خدا و انبيا خدا بوده است كه
خودشان را خدمتگزار مردم مي ديدند و با حسن معاشرت و بارفتار انساني ,
با رفتار الهي رفتار مي كردند و كارهاي را كه بايد انجام بدهند , با همين حسن
رفتار انجام مي دهند . » (7 )
حكومت بر دلها
رفتار پيامبر گرامي اسلام با مردم چنان بود كه آنها را مجذوب ميساخت
و مردم باجان ودل از آنحضرت پيروي و اطاعت مي كردند و ايشان
فرمانرواي قلب ها بودند. قرآن كريم در اين باره ميفرمايد : « فبما رحمه من الله
لنت لهم و لو كنت فظا غليظ القلب لانفضو من حولك » (8 ) با برخورداري از
رحمت الهي نسبت به مردم باملايمت رفتار مي كني و اگر درشتي مي كردي
مردم از دور و بر تو پراكنده ميشدند.
كما اينكه قرآن كريم در جاي ديگر پيامبر گرامي اسلام را رحمت براي
همه معرفي ميفرمايد : « و ما ارسلناك الا رحمه للعالمين » (9 )
امام خميني (ره ) كه در قرن اخير به محبوبترين و با نفوذترين چهره ها در
جهان تبديل شد , و رمز موفقيت و محبوبيتش حكومت كردن بر دلها بود , در
باره روش پيغمبر مي فرمايد : « پيغمبر اكرم , جلب نظر مردم را مي كرد , دنبال
اين بودكه مردم را جلب كند دنبال اين بود كه مردم را توجه بدهد به
حق » (10 )
ايشان همچنين مي فرمايد : « در صدر اسلام , قلوب مردم متوجه به
حكومت بود , حكومت بر قلوب بود و لهذا با جمعيتهاي كم بر
امپراطوري هاي بزرگ غلبه كردند . » (11 )
براستي اگر حكومت پيامبر اسلام , حكومت بر دلهاي نبود چگونه
مي توانست با تعداد اندك پيروان در برابر انبوه مشركان , كافران , منافقان و
دشمنان اسلام مقاومت نمايد و بر آنها پيروز گردد و اسلام و نداي توحيد
را در مدت كوتاهي در جهان بلند سازد
ساده زيستي
يكي از ويژگي هاي انبياي الهي , ساده زيستي و پرهيز از دنياگرايي
وتجمل گرايي است .
اين ويژگي نقش مهمي در جذب واقبال مردم به دين و رسولان الهي
داشته است . اميرمومنان علي (ع ) ضرورت اين ويژگي در امامان و پيشوايان
جامعه را اينچنين بيان مي فرمايد : « ان الله تعالي فرض علي ائمه العدل ان
يقدرو انفسهم بضعفه الناس كيلا يتبيغ بالفقير فقره , خداوند بر پيشوايان
عادل و اجب كرده است كه زندگي خود را با طبقه ضعيف همطراز قرار بدهند
تا رنج فقر , مستمندان را ناراحت نكند. »
از اينرو زندگي پيامبر اسلام در نهايت سادگي و دوري از زرق و برقهاي
دنيوي بود و در وضع زندگي ايشان از عموم افراد جامعه در سطح پائينتري
قرار داشت .
امام خميني در باره سيره و روش زندگي پيغمبر اسلام مي فرمايد :
« پيغمبر را هر كسي كه سيره نوشته است از رسول اكرم , نوشته , وضعش در
زندگي كمتر بوده است از اين مردم عادي كه آن وقت در مدينه زندگي
مي كردند , اطاق گلي اينها داشتند , توي مسجد يك اتاق گلي داشتند , سوار
الاغ مي شده است يك كسي هم دنبالش , پشت سر مي نشسته و مي رفته , آن
وقت هم براي او مسئله مي گفته , او را تربيت مي كرده . » (13 )
امام خميني همچنين در بياناتي اظهار مي دارد : « و سران اسلام و پيغمبر
اسلام و اميرالمومنين و ائمه ما زندگيشان ساده و عادي بود بلكه پايين تر از
عادي » (14 )
ايشان بار ديگر زندگي ساده پيغمبر را مورد توجه قرار داده است « وضع
زندگي پيغمبر اكرم (ص ) بسيار ساده بود. از مقام و منصب خود به نفع
زندگي مادي استفاده نكردند تا چيزي از خود برجاي گذارند. »
بدين ترتيب پيامبر اسلام زندگي خويش را همچون افراد محروم و
مستضعف جامعه بلكه پائينتر از آنها قرار داد و در بهره مندي از امور مادي به
حداقل اكتفا كرد و همين امر موجبات دلگرمي , اميد و اعتماد بيشتر مردم به
آن بزرگوار را فراهم ساخت .
تواضع
تواضع و فروتني يكي از صفات پسنديده و ارزنده براي اولياي دين و
پيامبران الهي است .
قرآن كريم بارها اين صفت را مورد توجه مومنان قرار داده است در يكي
از آيات از پيامبر اسلام مي خواهد تا در برابر مومنان فروتن و متواضع باشد.
قرآن مي فرمايد : « واخفض جناحك لمن اتبعك من المومنين » (16 ) و بال و پر
خود را براي مومناني كه از تو پيروي مي كنند بگستر. »
اين تعبير زيبا در قرآن كريم كنايه از تواضع همراه با محبت و مهر و
ملاطفت است . همانگونه كه پرندگان , هنگامي كه مي خواهند به جوجه هاي
خود اظهار محبت كنند , بالهاي خود را باز كرده و پائين آورده و آنان را زير
بال و پر مي گيرند , پيامبر نيز مامور است كه مومنين واقعي و راستين را زير
بال و پر خويش بگيرد.
پيامبر اسلام واقعا متواضعانه زندگي مي كرد. با مردم بود , با فقرا و
محرومان جامعه ارتباط داشت سر سفره آنها غذا تناول مي كرد , خود
كارهاي خويش را انجام مي داد و در برابر مومنان فروتن و متواضع بود.
امام خميني در باره تواضع پيامبر مي فرمايد : « صورت ظاهر نبي اكرم ,
صلي الله عليه و آله و ساير مردم فرقي نداشت و لهذا بعضي از اعراب غريب
كه به حضور مباركش مي رسيدند و آن حضرت با جمعي نشسته بودند ,
مي پرسيدند! كدام يك پيغمبر هستيد . » (17 )
ايشان در بياناتي ديگر روش متواضعانه پيامبر اسلام در برابر مردم را
اينچنين بيان مي كنند : در آنهايي كه سرتاسر كشور اسلامي را اداره مي كردند ,
آن هم كشوري كه از حجاز تا مصر و آفريقا و عراق و ايران و همه ايران
مملكت اسلامي كه مي بينيد , اروپا هم يك مقدارش تحت فرمان بود , مع ذلك
اينطور نبود كه معاملاتشان با رعيت , معامله فرمانفرما و فرمانبر باشد. خود
رسول اكرم (ص ) وضعشان بامردم مثل يكي از سايرين بود , يكي از اشخاص
بود , نه يك منزل فرمانفرمايي داشتند و نه در محافل كه بودند , يك امتيازي
بودند كه مردم ببينند كه اين بالانشستن و پائين نشستن , اين مسايل مطرح
نبود. »
در پايان اين نوشتار بايد به نكته مهمي اشاره كرد و آن اينكه پيامبر
اسلام با آن عظمت و مقام در پيشگاه خداوند و نزد مردم , از ويژگي هاي
همچون اخلاق والا و برخورد كريمانه با مردم , ساده زيستي و دوري از دنيا
گرايي , حكومت كردن بردلها و تواضع برخوردار بود كه همين صفات آن
بزرگوار را محبوب دلها كرد , عالمان اسلامي و مسوولان و دست اندركاران
نظام اسلامي در رده هاي مختلف است كه با الگوگيري از ايشان , همچون آن
بزرگوار , زمينه هاي بيشتر محبوبيت و نفوذ و عزت خويش را فراهم سازند و
بدين وسيله مهم مردم را به اسلام و نظام اسلامي خوشبين و اميدوار نمايند.
و هم جمهوري اسلامي را در برابر توطئه ها و شيطنت ها تضمين و بيمه
نمايند.
انشاالله
پاورقي :
1 ـ نهج البلاغه , خ 26
2 ـ تبيان , دفتر دوازدهم , ص 167
3 ـ سجده , آيه 24
4 ـ شوري , آيه 15
5 ـ تبيان , ص 116
6 ـ آل عمران , آيه 159
7 ـ تبيان , ص 104
8 ـ آل عمران 159
9 ـ انبيا 107
10 ـ مجموعه آثار , ج 16 , ص 166
11 ـ تبيان , دفتر دوازدهم , ص 111
12 ـ همان , ص 122
13 ـ نهج البلاغه , خ 200
14 ـ تبيان , ص 101 ـ 102
15 ـ همان , ص 104
16 ـ همان , ص 99
17 ـ شعرا , آيه 215
18 ـ تبيان , ص 99
19 ـ همان , ص 100
امام خميني : پيغمبر اكرم , جلب نظر مردم را مي كرد , دنبال
اين بود كه مردم را جلب كند , دنبال اين بود كه مردم را توجه
بدهد به حق .
امام خميني : در صدراسلام , قلوب مردم متوجه به حكومت
بود , حكومت بر قلوب بود و لهذا با جمعيتهاي كم بر
امپراتورهاي بزرگ غلبه كردند.
امام خميني : سران اسلام و پيغمبر اسلام و اميرالمومنين
وائمه ما زندگيشان ساده و عادي بود بلكه پائين تر از عادي
پيامبر اسلام با آن عظمت و مقام در پيشگاه خداوند و نزد
مردم , از ويژگي هايي همچون اخلاق والا و برخورد كريمانه با
مردم , ساده زيستي و دوري از دنياگرايي , حكومت كردن بر
دلها و تواضع برخوردار بود كه همين صفات آن بزرگوار
رامحبوب دلها كرد , بر عالمان اسلامي و مسوولان و
دست اندركاران نظام اسلامي در رده هاي مختلف است كه با
الگوگيري از ايشان , همچون آن بزرگوار , زمينه هاي بيشتر
محبوبيت و نفوذ وعزت خويش را فراهم سازند.
|
حديث نور
|
اعلام روز « جمهوري اسلامي »
1358,1,12
اندكي پس از پيروزي انقلاب اسلامي به رهبري امام
خميني (ره ) بر حكومت طاغوت و استقرار نظام جمهوري
اسلامي در ايران , رفراندم جمهوري اسلامي در روزهاي دهم و
يازدهم فروردين 58 برگزار شد و با آرا 98,2 مردم ,
جمهوري اسلامي تثبيت شد.
امام خميني در همين رابطه طي اعلاميه اي ضمن تبريك
اين روز به ملت بزرگ ايران فرمودند : « من در اين روز مبارك ,
روز امامت امت و روز فتح و ظفر ملت , جمهوري اسلامي
ايران را اعلام مي كنم . به دنيا اعلام مي كنم كه در تاريخ ايران
چنين رفراندمي سابقه ندارد كه سرتاسر مملكت با شوق و
شعف و عشق و علاقه به صندوقها هجوم آورده و راي مثبت
خود را در آن ريخته و رژيم طاغوتي را براي هميشه در
زباله دان تاريخ دفن كند.
ايشان اين روز بزرگ را يكي از بزرگترين « اعياد مذهبي و
ملي » اعلام كردند و فرمودند : « هيچگاه 12 فروردين كه روز
نخستين حكومت الله است از بزرگترين اعياد مذهبي و ملي
ماست . ملت ما بايد اين روز را عيد بگيرند و زنده نگهدارند.
روزي كه كنگره هاي قصر 2500 سال حكومت طاغوتي
فروريخت , و سلطه شيطاني براي هميشه رخت بربست و
حكومت مستضعفين كه حكومت خداست به جاي آن
نشست . »
استقرار جمهوري اسلامي , عيد ملت ايران
1358,1,12
امام خميني در پيام راديو تلويزيوني پس از انجام رفراندم
جمهوري اسلامي كه با راي قاطع 98,2 مردم مسلمان و
انقلابي ايراني , موجب استقرار جمهوري اسلامي شد , ضمن
بيان وعده الهي مبني بر غلبه مستضعفين بر مستكبرين
مي فرمايند : « وعده خداوند تعالي نزديك است من اميدوارم كه
ما شاهد اين وعده باشيم و مستضعفين بر مستكبرين غلبه كنند;
چنانچه تاكنون غلبه كردند.... من از عموم ملت ايران تشكر
مي كنم كه در اين رفراندم شركت كردند و راي قاطع خودشان
را كه بايد گفت صددرصد پيروزي بوده است و راي داده شده
است , به طور قاطع راي قاطع خودشان را دادند و به جمهوري
اسلامي همه رضايت دادند و راي دادند , چنانچه قبلا هم داده
بودند اين راي را. »
ايشان ضمن اعلام اين روز به عنوان « عيد ملت ايران »
اظهار داشتند : « الان من اعلام مي كنم جمهوري اسلامي را و
اين روز را روز عيد مي دانم و اميدوارم كه در هر سال روز « 12
فروردين » روز عيد ملت ما باشد كه رسيدند به قدرت ملي و
خودشان سرنوشت خودشان را به دست خواهند گرفت ....
مبارك باد بر شما اين عيد! مبارك باد بر شما اين جمهوري
اسلامي ! لكن همه مكلفيم كه احكام اسلام را مراعات كنيم . »
ايشان در ادامه افزودند : « اختناق در اسلام نيست . آزادي
است در اسلام براي همه طبقات : براي زن , براي مرد , براي
سفيد , براي سياه , براي همه , مردم از اين به بعد بايد از
خودشان بترسند , نه از حكومت , از خودشان بترسند كه بنا را
خلاف بكنند. حكومت عدل (از) خلاف ها جلوگيري مي كند ,
جزا مي دهد. ما از خودمان بايد بترسيم كه خلاف نكنيم والا
حكومت اسلامي خلاف نخواهد كرد.... »
حساب 100 امام
زمينه اي برخانه سازي براي محرومان
1358,1,21
امام خميني با صدور پيامي دستور ساخت خانه هايي در
سراسر كشور براي مستضعفين و محرومين صادر كرد. در
بخشي از اين پيام آمده است : « اينجانب حسابي به شماره 100
در تمام شعب بانك ملي افتتاح كرده و از همه كساني كه توانايي
دارند دعوت مي كنم كه براي كمك به خانه سازي براي
محرومان به اين حساب پول واريز كنند و در هر محل از بين
افراد صالح و مورد اعتماد , گروهي حداقل مركب از سه نفر از
مهندسان و كارشناسان شهرسازي و خانه سازي و يك نفر
روحاني و يك نماينده دولت انتخاب شوند تا با صرفه جويي و
دقت كامل خانه هاي ارزان قيمتي بسازند و در اختيار محرومان
قرار دهند و در اين طرح به هيچ وجه پولي در برابر خريد زمين
پرداخت نشود.
من اميدوارم همه كساني كه زمينهاي وسيعي در اختيار
دارند به اين امر مهم اسلامي ـ انساني كمك كنند و زمين ها را
در مناطق مرغوب قابل سكونت در اختيار اين طرح بگذاريد و
نيز هر كس كه توانايي دارد , در تامين انواع مصالح ساختماني
به اين خدمت اسلامي كمك و نيروي كار و كارگري به طور
وسيع بكار افتد و دولت نيز تصميمات لازم را در تامين آب و
برق و اسفالت و وسايل اياب و ذهاب و مدرسه و درمانگاه و
ديگر نيازمنديهاي عمومي فراهم سازد.
بنياد مستضعفين نيز بايد به كمك بشتابند و از اموال
مصادره شده خاندان پهلوي و اطرافيانش در اين طرح استفاده
شود و نيز دولت بايد در طرح هاي اساسي و دراز مدت خود
براي حل اين مشكل در سطح عموم طرح هايي تهيه كنند... »
|
|